ocena ofert
Ocena ofert krok po kroku według nowych przesłanek odrzucenia ofert (ICT) + zapisy SWZ
Nowe przepisy ustawy Pzp obowiązujące od 3 kwietnia 2026 r. istotnie zmieniły sposób badania ofert w postępowaniach obejmujących rozwiązania ICT. Zamawiający muszą dziś nie tylko prawidłowo zastosować nowe przesłanki odrzucenia ofert z art. 226 ust. 1 pkt 17 i 19 ustawy Pzp, lecz także odpowiednio przygotować SWZ, aby w ogóle możliwa była ich weryfikacja. Sprawdź praktyczną checklistę krok po kroku: od identyfikacji zamówienia w obszarze ICT, przez właściwe zapisy w dokumentach zamówienia, aż po prawidłową ocenę ofert i wybór podstawy prawnej odrzucenia.
FAQ – pytania o stosowanie przesłanek odrzucenia ofert w związku z cyberbezpieczeństwem
1. Kiedy należy stosować nowe przesłanki odrzucenia ofert dotyczące ICT?
Nowe przesłanki z art. 226 ust. 1 pkt 17 i 19 ustawy Pzp stosuje się, gdy zamówienie obejmuje produkt ICT, usługę ICT lub proces ICT – zarówno jako element główny, jak i komponent pomocniczy.
2. Czy wystarczy oświadczenie wykonawcy o braku objęcia przesłanką odrzucenia?
Nie. Zamawiający powinien także samodzielnie zweryfikować ofertę w oparciu o jej treść oraz oficjalne źródła zewnętrzne (rekomendacje i decyzje publikowane w BIP i Monitorze Polskim).
3. Jakie źródła należy sprawdzać przy ocenie ofert ICT?
- Rekomendacje Pełnomocnika Rządu ds. Cyberbezpieczeństwa (BIP)
- Decyzje o uznaniu dostawcy za dostawcę wysokiego ryzyka (Monitor Polski i BIP ministra właściwego ds. informatyzacji)
4. Czy nowe przepisy dotyczą także postępowań wszczętych przed 3 kwietnia 2026 r.?
Tak. Do postępowań wszczętych i niezakończonych przed tą datą stosuje się nowe brzmienie przepisów, co oznacza konieczność ich uwzględnienia przy badaniu ofert.
5. Co zrobić, gdy oferta nie pozwala zidentyfikować elementów ICT?
Należy rozważyć wezwanie do wyjaśnień na podstawie art. 223 ust. 1 ustawy Pzp, a w przypadku braku możliwości ustalenia treści świadczenia – odrzucenie oferty jako niezgodnej z warunkami zamówienia.
6. Jak prawidłowo przygotować SWZ pod nowe przepisy?
SWZ powinna umożliwiać jednoznaczną identyfikację elementów ICT w ofercie, np. poprzez wprowadzenie obowiązku złożenia wykazu ICT oraz odpowiednie zapisy w OPZ i projektowanych postanowieniach umowy.
7. Czy zmiana komponentów ICT w trakcie realizacji umowy jest dopuszczalna?
Tak, ale wyłącznie w granicach art. 454 i 455 ustawy Pzp oraz pod warunkiem, że zmiana nie prowadzi do zastosowania rozwiązań objętych przesłankami odrzucenia.
Skrócona checklista – ocena ofert ICT
Krok 1. Ustal zakres ICT w zamówieniu
• sprawdź, czy zamówienie obejmuje produkt, usługę lub proces ICT,
• oceń, czy element ICT jest istotny dla realizacji zamówienia.
Krok 2. Przygotuj SWZ
• wprowadź zakaz stosowania niedozwolonych rozwiązań ICT,
• zobowiąż wykonawcę do wskazania elementów ICT w ofercie,
• zabezpiecz zmiany ICT w projektowanych postanowieniach umowy.
Wzory konkretnych postanowień dokumentów znajdziesz w artykule.
Krok 3. Zidentyfikuj treść oferty
• ustal, jakie elementy ICT obejmuje oferta,
• korzystaj z wykazu ICT jako części oferty.
Krok 4. Zweryfikuj źródła zewnętrzne
• porównaj ofertę z rekomendacjami i decyzjami,
• nie opieraj się wyłącznie na oświadczeniach wykonawcy.
Krok 5. Zastosuj właściwą podstawę prawną
• art. 226 ust. 1 pkt 17 – rekomendacja,
• art. 226 ust. 1 pkt 19 – decyzja o dostawcy wysokiego ryzyka.
Krok 6. Sporządź uzasadnienie
• wskaż element ICT w ofercie,
• podaj źródło jego identyfikacji,
• przypisz właściwą podstawę odrzucenia.
Sprawdź także:
Niedopuszczalne kryterium oceny ofert w Bazie Konkurencyjności a wysokość korekty finansowej
W postępowaniu prowadzonym w Bazie Konkurencyjności zastosowano kryterium oceny ofert odnoszące się do właściwości wykonawcy, którego waga wynosiła 5%. Choć samo kryterium miało charakter niedopuszczalny, w praktyce nie wpłynęło na wynik postępowania – żadna z dwóch złożonych ofert nie uzyskała w jego ramach punktów. Powstaje zatem pytanie, czy w takiej sytuacji instytucja kontrolująca automatycznie zastosuje korektę finansową w wysokości 25% przewidzianą w pkt 11 Taryfikatora, czy też dopuszczalne jest obniżenie stawki korekty do poziomu 10% albo 5%, z uwagi na zasadę proporcjonalności oraz rzeczywisty wpływ naruszenia na konkurencyjność i wynik postępowania?
Kryteria oceny ofert w Prawie zamówień publicznych – opis kryteriów, ocena ofert w praktyce
Kryteria oceny ofert to zasady, według których zamawiający przyznaje punkty ofertom na etapie wyboru oferty najkorzystniejszej – zwykle w modelu cena albo koszt + kryteria pozacenowe. Kryteria muszą być powiązane z przedmiotem zamówienia, opisane jednoznacznie i w sposób umożliwiający wykonawcom samodzielne policzenie punktów jeszcze przed złożeniem oferty.
W praktyce kluczowe są trzy rzeczy: poprawne odróżnienie kryteriów od warunków udziału, dobór kryteriów „do zamówienia” (nie „do wykonawcy”), opis przyznawania punktów tak, by ograniczyć uznaniowość.
W tym artykule znajdziesz gotowe przykłady zapisów (opis kryterium + waga + sposób oceny), w tym: kryteria jakościowe, środowiskowe/społeczne, kontraktowe i osobowe oraz typowe pułapki (np. „doświadczenie wykonawcy” jako kryterium).
- Kryteria oceny ofert powinny być ściśle powiązane z przedmiotem danego zamówienia i jego różnymi aspektami oraz etapami cyklu życia, ale nie mogą dotyczyć właściwości wykonawcy, takich jak jego wiarygodność finansowa czy techniczna. Decyzje dotyczące oceny ofert muszą bazować wyłącznie na cechach związanych z samym zamówieniem, a nie z jego dostawcą.
- Kryteria oceny ofert dzielimy na cenowe i pozacenowe. Te drugie można dalej klasyfikować na jakościowe, społeczne, środowiskowe, innowacyjne oraz kontraktowe i osobowe, odnoszące się bezpośrednio do sposobu realizacji zamówienia i kwalifikacji personelu.
- Warunki udziału w postępowaniu mają na celu weryfikację zdolności wykonawców do realizacji zamówienia, natomiast kryteria oceny ofert służą do wyboru najkorzystniejszej oferty pod względem stosunku ceny do jakości oraz innych cech przedmiotu zamówienia. Nie dotyczą one właściwości wykonawcy, a cech oferowanego produktu lub usługi.
- Kryteria oceny ofert należy sformułować precyzyjnie, aby uniknąć subiektywizmu i zapewnić równą ocenę wszystkich ofert. Istotne jest dokładne określenie, jak będą przydzielane punkty za spełnienie poszczególnych kryteriów, zarówno tych mierzalnych, jak i niemierzalnych.
- Przedmiotowe środki dowodowe dotyczące parametrów punktowanych (np. jakości) co do zasady składa się wraz z ofertą. Uzupełnienie jest możliwe tylko wtedy, gdy zamawiający przewidział taką procedurę w dokumentach zamówienia/ogłoszeniu (art. 107 ust. 2 Pzp) i dotyczy sytuacji, gdy dokument nie został złożony albo jest niekompletny (a nie „merytorycznej zmiany” treści). Brak dokumentu lub brak dodatkowych parametrów może skutkować brakiem punktów, natomiast zasady odrzucenia oferty zależą od tego, czy zamawiający powiązał dany poziom jakości z wymaganiami minimalnymi oraz jak opisał procedurę w SWZ.
- Cena w ramach kryterium oceny ofert może być oceniana nie tylko jako całkowity koszt zamówienia, ale także poprzez analizę cen jednostkowych czy marż, w zależności od specyfiki i potrzeb zamawiającego. Ważne jest, aby zamawiający zdecydował, czy ocena będzie dotyczyła wyłącznie ceny podstawowej, czy maksymalnej ceny uwzględniającej opcjonalny zakres zamówienia.
- Ustawodawca wymienia przykłady pozacenowych kryteriów oceny ofert, takie jak jakość, aspekty społeczne i środowiskowe, innowacyjność, czy warunki realizacji zamówienia. Stosowanie tych kryteriów jest obligatoryjne w określonych sytuacjach, takich jak np. dialog konkurencyjny czy partnerstwo innowacyjne, a także w przypadku zamówień twórczych/artystycznych o niejednoznacznie określonym rezultacie.
- W artykule znajdziesz przykłady właściwie skonstruowanych przykładowych kryteriów oceny ofert takich jak: kryterium jakości technicznej i dodatkowej funkcjonalności, kryterium skróconego terminu wykonania zamówienia, kryterium gwarancji i jakości oraz kryterium doświadczenia personelu wykonawcy.
FAQ: kryterium oceny ofert – najczęstsze pytania
1. Co to jest kryterium oceny ofert w Pzp?
To zasada punktowania ofert, według której zamawiający wybiera ofertę najkorzystniejszą: na podstawie ceny lub kosztu (samodzielnie albo łącznie z innymi kryteriami) oraz – opcjonalnie – kryteriów jakościowych/pozacenowych powiązanych z przedmiotem zamówienia.
2. Czym kryteria oceny ofert różnią się od warunków udziału w postępowaniu?
Warunki udziału służą weryfikacji zdolności wykonawcy do realizacji zamówienia (wstępna selekcja). Kryteria oceny ofert służą porównaniu ofert wykonawców, którzy warunki spełnili, i wyborowi oferty najkorzystniejszej.
3. Czy kryteria oceny ofert mogą dotyczyć wykonawcy (np. jego sytuacji finansowej albo doświadczenia firmy)?
Co do zasady nie. Kryteria muszą odnosić się do przedmiotu zamówienia i cech oferty, a nie do właściwości wykonawcy (te bada się poprzez warunki udziału). Wyjątkiem są kryteria dotyczące organizacji, kwalifikacji lub doświadczenia osób wyznaczonych do realizacji zamówienia, jeżeli mogą mieć istotny wpływ na jakość wykonania.
4. Czy „doświadczenie wykonawcy” może być kryterium oceny ofert?
Z reguły nie – doświadczenie firmy jest elementem warunków udziału, a nie kryteriów punktowanych. Jeżeli zamawiający chce premiować kompetencje, robi to przez kryteria dotyczące personelu dedykowanego do realizacji (w zakresie dopuszczalnym przez Pzp).
5. Jak opisać kryterium oceny ofert, żeby było „nieuznaniowe”?
Najlepiej przez: mierniki i skalę (np. progi, poziomy jakości), jasne zasady przypisania punktów lub wzór i wskazanie dokumentów/danych składanych z ofertą. Uznaniowość najczęściej pojawia się wtedy, gdy nie da się odtworzyć, za co konkretnie przyznano punkty.
6. Czy cena może być jedynym kryterium oceny ofert?
Tak, ale u części zamawiających publicznych obowiązuje ograniczenie: cena jako jedyne kryterium (albo o wadze >60%) jest dopuszczalna, gdy w opisie przedmiotu zamówienia określono wymagania jakościowe odnoszące się do co najmniej głównych elementów zamówienia.
7. Jakie są przykładowe kryteria pozacenowe dopuszczalne w Pzp?
Najczęściej spotykane to: jakość (parametry, funkcjonalność), aspekty społeczne i środowiskowe, innowacyjność, organizacja/kwalifikacje personelu, serwis i warunki dostawy/realizacji. Zawsze trzeba wykazać ich związek z przedmiotem zamówienia.
8. Jak wygląda temat przedmiotowych środków dowodowych składanych na potwierdzenie kryteriów oceny? Czy można je uzupełniać?
Jeżeli dany przedmiotowy środek dowodowy służy potwierdzeniu cech/kryteriów określonych w opisie kryteriów oceny ofert, to nie stosuje się wezwania do uzupełnienia z art. 107 ust. 2 Pzp. Zamawiający może natomiast żądać wyjaśnień treści takich dokumentów.
9. Co się dzieje, gdy wykonawca nie złoży dokumentu wymaganego do uzyskania punktów w kryterium jakości?
Najczęściej skutkiem jest 0 punktów w danym kryterium (a nie automatyczne odrzucenie oferty) – chyba że SWZ wiąże dany parametr z wymaganiem minimalnym (wtedy wchodzi w grę odrzucenie z innych podstaw). Kluczowe jest, jak zamawiający rozdzielił „minimum” (OPZ) od „premiowania” (kryteria).
Polecamy Twojej uwadze także webinar Portalu ZP prowadzony przez dr Andrzelę Gawrońską-Baran: Kryteria oceny ofert – przykłady, dobre i złe praktyki
