unieważnienie postępowania
Błędy i rozbieżności w dokumentacji zamawiającego – unieważnienie postępowania czy korekta omyłki?
Rozbieżności w dokumentacji zamówienia ujawnione po otwarciu ofert – zwłaszcza dotyczące kluczowych parametrów, takich jak termin realizacji zamówienia – rodzą pytanie o właściwą reakcję zamawiającego: czy wystarczy korekta omyłki w ofertach, czy też postępowanie należy unieważnić z uwagi na niemożliwą do usunięcia wadę. Problem omawiamy na podstawie case study, gdzie termin wykonania został wskazany niespójnie: w ogłoszeniu o zamówieniu i formularzu ofertowym jako 12 miesięcy, natomiast w SWZ i wzorze umowy jako 6 miesięcy. Sprawdź, dlaczego w tym przypadku błąd zamawiającego mógł być usunięty poprzez korektę ofert w trybie art. 223 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp oraz dlaczego unieważnienie postępowania nie było właściwym rozwiązaniem.
- Rozbieżności w dokumentacji ujawnione po otwarciu ofert (np. termin realizacji) nie zawsze oznaczają konieczność unieważnienia postępowania – kluczowe jest, czy wada jest usuwalna.
- Unieważnienie na podstawie art. 255 pkt 6 ustawy Pzp ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie wad nieusuwalnych, które uniemożliwiają zawarcie ważnej umowy; nie każda rozbieżność SWZ – ogłoszenie spełnia tę przesłankę (por. wyrok KIO z 17 czerwca 2024 r., sygn. akt KIO 1808/24).
- Termin realizacji stanowi element istotny treści oferty i parametr „cenotwórczy” – wpływa na organizację robót, zasoby i kalkulację ceny, więc jego zmiana może oddziaływać na konkurencyjność ofert.
- Artykuł 223 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp pozwala poprawić w ofercie inne omyłki polegające na niezgodności z dokumentami zamówienia, o ile korekta nie powoduje istotnej zmiany treści oferty i przywraca porównywalność ofert.
- Ustawa Pzp nie wprowadza „hierarchii” dokumentów, w której SWZ automatycznie ma prymat nad ogłoszeniem – oba dokumenty powinny być spójne (por. wyrok KIO z 2 czerwca 2010 r., sygn. akt KIO/UZP 939/10).
- W orzecznictwie KIO utrwalona jest zasada, że niejasności i błędy dokumentacji nie mogą działać na szkodę wykonawców i należy je interpretować na korzyść wykonawców (m.in. wyrok KIO z 11 grudnia 2014 r., sygn. akt KIO 2493/14; wyrok KIO z 22 października 2018 r., sygn. akt KIO 1991/18).
- W omawianym case study termin wykonania był niespójny w dokumentach zamówienia: 12 miesięcy w ogłoszeniu i formularzu ofertowym oraz 6 miesięcy w SWZ i wzorze umowy; prawidłowy (w intencji zamawiającego) miał wynosić 6 miesięcy.
- Niespójność wynikała z błędu zamawiającego, a nie z dowolności wykonawców – termin był parametrem narzuconym w dokumentacji, niepodlegającym samodzielnemu ustaleniu przez wykonawców.
- Skoro większość wykonawców podała 12 miesięcy zgodnie z ogłoszeniem i formularzem, korekta terminu w ofertach powinna zmierzać do przyjęcia wariantu korzystniejszego dla wykonawców, tj. 12 miesięcy – skrócenie do 6 miesięcy mogłoby naruszać zasady z art. 16 ustawy Pzp (równe traktowanie, uczciwa konkurencja).
- Wniosek praktyczny: w analizowanej sytuacji wada miała charakter usuwalny, więc właściwą reakcją jest korekta w trybie art. 223 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp (a nie unieważnienie z art. 255 pkt 6), przy jednoczesnym wyborze rozwiązania zgodnego z zasadami konkurencji i równego traktowania.
Zwrot wadium w przypadku unieważnienia postępowania z winy zamawiającego
Zamawiający prowadził postępowanie w trybie podstawowym (wariant II), którego przedmiotem było wykonanie robót budowlanych. Wpłynęły dwie oferty, a jako najkorzystniejszą wybrano ofertę jednego z wykonawców. Po wyborze wykonawca zauważył istotny błąd w dokumentacji projektowej, uniemożliwiający rzetelną realizację zamówienia i niezwłocznie poinformował o tym zamawiającego. Mimo to zamawiający wezwał go do podpisania umowy. W odpowiedzi wykonawca oświadczył, że wobec zauważonej wady dokumentacji odstępuje od zawarcia umowy, licząc się z utratą wadium.
Kilka dni później zamawiający unieważnił postępowanie na podstawie art. 255 pkt 6 ustawy Pzp, przyznając, że wada dokumentacji projektowej jest na tyle poważna, iż uniemożliwia zawarcie ważnej umowy. Wykonawca wniósł o zwrot wadium, wskazując, że unieważnienie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie zamawiającego. Jednak tego samego dnia otrzymał pismo o zatrzymaniu wadium.
Co można zrobić w takiej sytuacji? Czy jest szansa na odzyskanie wniesionego wadium?
Unieważnienie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego – przesłanki wg Prawa zamówień publicznych
Unieważnienie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego to jedna z możliwych czynności, która kończy procedurę. Przyczynami unieważnienia przetargu mogą być m.in. zmiana potrzeb lub wymagań zamawiającego, błędy lub nieprawidłowości w dokumentacji przetargowej lub w toku postępowania czy brak ofert. Istotne przy tym, że sytuacje w których zamawiający może i ma obowiązek unieważnić postępowanie, określa ściśle art. 255 ustawy Pzp. Decyzja w tym zakresie powinna być poprzedzona staranną analizą przyczyn takiej czynności oraz odpowiednio uzasadniona.
Dodatkowo należy pamiętać, że obowiązkiem zamawiającego jest także przekazanie informacji wykonawcom o unieważnieniu wraz z jej uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Sprawdź, jakie sytuacje stanowią przesłanki do unieważnienia postępowania, jak właściwie ocenić okoliczności oraz w jaki sposób zgodnie z prawem umieścić informacje o unieważnieniu we właściwym miejscu.
- W przypadku unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, wykonawcom, którzy złożyli oferty niepodlegające odrzuceniu, przysługuje roszczenie o zwrot uzasadnionych kosztów uczestnictwa w tym postępowaniu, w szczególności kosztów przygotowania oferty.
- Postępowanie można unieważnić tylko dla jednej z jego części, gdy przyczyna unieważnienia dotyczy tylko tego konkretnego pakietu zamówienia. W takiej sytuacji zamawiający będzie miał możliwość prowadzenia postępowania tylko w pozostałych częściach.
- Jeden z powszechnych powodów unieważnienia procedury zamówienia określa art. 255 pkt 3 ustawy Pzp, tj. sytuację gdy cena lub koszt najlepszej oferty lub oferty z najniższą ceną przewyższa kwotę, którą zamawiający planuje przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia. Jeśli to jednak możliwe, zamawiający może zwiększyć tę kwotę do ceny lub kosztu najlepszej oferty.
- Przepis 255 pkt 3 ustawy Pzp daje zamawiającemu możliwość zwiększenia środków na wybrany cel, ale nie zawiera żadnych terminów ani obowiązków dotyczących wyjaśniania wykonawcom działań podejmowanych w celu pozyskania dodatkowych środków finansowych.
