swz
Czy zamawiający musi przewidzieć w SWZ procedurę samooczyszczenia?
Zamawiający prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego na roboty budowlane w trybie podstawowym bez negocjacji, współfinansowane ze środków Unii Europejskiej.
W SWZ wskazał, że z postępowania wyklucza się wykonawców, wobec których zachodzą przesłanki określone w art. 108 ust. 1 ustawy Pzp oraz w art. 109 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Jednocześnie w SWZ zawarto pouczenie, zgodnie z którym wykonawca nie podlega wykluczeniu w okolicznościach określonych w art. 108 ust. 1 pkt 1 lub art. 109 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp, jeżeli udowodni zamawiającemu spełnienie przesłanek samooczyszczenia, o których mowa w art. 110 ust. 2 ustawy Pzp.
W pouczeniu pominięto jednak pozostałe przesłanki obligatoryjne wykluczenia, wobec których – zgodnie z art. 110 ust. 2 ustawy Pzp – procedura samooczyszczenia również znajduje zastosowanie.
Czy w takiej sytuacji zamawiający może w toku kontroli skutecznie wykazać, że niepełne pouczenie zawarte w SWZ nie ograniczało wykonawcom prawa do skorzystania z instytucji samooczyszczenia wynikającej wprost z przepisów ustawy Pzp, a tym samym nie stanowi naruszenia mogącego skutkować nałożeniem korekty finansowej dofinansowania?
Nowe obowiązki w SWZ po zmianach Pzp: udział wykonawców z państw trzecich
Od 9 września 2025 r. zamawiający muszą stosować nowe przepisy ustawy Pzp dotyczące udziału wykonawców, dostaw i usług z państw trzecich w polskich przetargach. Nowelizacja ustawy Pzp wprowadza m.in. obowiązek traktowania na równi z polskimi wykonawcami wykonawców z UE i z krajów objętych umowami międzynarodowymi w zakresie zamówień publicznych. Brak określenia zasad dopuszczenia wykonawców z państw trzecich do danego postępowania skutkuje automatycznym odrzuceniem ich ofert. Zamawiający nie ma obowiązku określać w dokumentacji dodatkowych regulacji związanych z nowymi przepisami, jednak stosowne postanowienia mogą uporządkować i uprościć prowadzone postępowanie. Sprawdź, jakie zapisy warto uwzględnić w SWZ w związku z nowelizacją.
- Od 9 września 2025 r. zamawiający muszą stosować nowe przepisy Pzp dotyczące udziału wykonawców, dostaw i usług z państw trzecich. Nowelizacja ma na celu zapewnienie równego traktowania wykonawców z UE oraz państw objętych umowami międzynarodowymi o wzajemnym dostępie do rynku zamówień publicznych.
- Art. 16a Pzp nakłada na zamawiających obowiązek równego traktowania wykonawców z krajów należących do Porozumienia WTO GPA lub innych umów międzynarodowych, których stroną jest UE. Dzięki temu wykonawcy z tych państw będą mieli takie same prawa jak podmioty unijne.
- Zgodnie z art. 16b Pzp zamawiający może dopuścić do udziału w postępowaniu wykonawców z państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych. Może to uczynić poprzez odpowiednie zapisy w SWZ lub ogłoszeniu o zamówieniu, wskazując zakres dopuszczenia i warunki udziału.
- Brak wyraźnego dopuszczenia wykonawców z państw trzecich w dokumentacji skutkuje automatycznym odrzuceniem ich ofert. Wynika to wprost z art. 226 ust. 1 pkt 5a Pzp, który stanowi podstawę do odrzucenia oferty wykonawcy z niedopuszczonego państwa trzeciego.
- Zamawiający ma również prawo określić, czy wykonawcy mogą korzystać z podmiotów udostępniających zasoby lub podwykonawców z państw trzecich. W tym zakresie może sprecyzować, czy takie rozwiązania są dopuszczalne oraz jakie warunki muszą spełnić.
- Brak jednoznacznych postanowień w SWZ w zakresie podmiotów trzecich i podwykonawców może prowadzić do niejasności interpretacyjnych i sporów. W takich przypadkach zamawiający nie ma oczywistej podstawy do odrzucenia oferty, co może skutkować ryzykiem odwołań i zaskarżeń.
- Aby uniknąć sporów, zaleca się zamieszczenie w SWZ precyzyjnych zapisów określających, czy zamawiający dopuszcza wykonawców, podwykonawców lub podmioty trzecie z państw trzecich. Warto również przytoczyć treść art. 16a Pzp i przewidzieć sankcje za naruszenie tych zasad.
- W przypadku braku dopuszczenia wykonawców z państw trzecich, złożenie przez nich oferty lub udział w konsorcjum będzie skutkowało jej odrzuceniem. Analogicznie, oferta wykonawcy korzystającego z zasobów lub podwykonawców z takich państw może być uznana za niezgodną z warunkami udziału w postępowaniu.
- Nowe przepisy obejmują również dalszych podwykonawców, co oznacza, że zamawiający może określić ograniczenia nie tylko wobec wykonawcy głównego, ale też wobec łańcucha podwykonawców. Wprowadzenie takich regulacji zwiększa kontrolę nad realizacją zamówienia.
- Podstawą prawną zmian jest ustawa z 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych (Dz.U. 2025 poz. 1165). Przepisy te mają na celu dostosowanie polskiego rynku zamówień do unijnych standardów ochrony uczciwej konkurencji i transparentności.
