unieważnienie postępowania zamawiającego

Błędy w SWZ i ogłoszeniu: korekta czy unieważnienie?

Błędy i rozbieżności w dokumentacji zamawiającego – unieważnienie postępowania czy korekta omyłki?

Rozbieżności w dokumentacji zamówienia ujawnione po otwarciu ofert – zwłaszcza dotyczące kluczowych parametrów, takich jak termin realizacji zamówienia – rodzą pytanie o właściwą reakcję zamawiającego: czy wystarczy korekta omyłki w ofertach, czy też postępowanie należy unieważnić z uwagi na niemożliwą do usunięcia wadę. Problem omawiamy na podstawie case study, gdzie termin wykonania został wskazany niespójnie: w ogłoszeniu o zamówieniu i formularzu ofertowym jako 12 miesięcy, natomiast w SWZ i wzorze umowy jako 6 miesięcy. Sprawdź, dlaczego w tym przypadku błąd zamawiającego mógł być usunięty poprzez korektę ofert w trybie art. 223 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp oraz dlaczego unieważnienie postępowania nie było właściwym rozwiązaniem.

W tym artykule
  • Rozbieżności w dokumentacji ujawnione po otwarciu ofert (np. termin realizacji) nie zawsze oznaczają konieczność unieważnienia postępowania – kluczowe jest, czy wada jest usuwalna.
  • Unieważnienie na podstawie art. 255 pkt 6 ustawy Pzp ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie wad nieusuwalnych, które uniemożliwiają zawarcie ważnej umowy; nie każda rozbieżność SWZ – ogłoszenie spełnia tę przesłankę (por. wyrok KIO z 17 czerwca 2024 r., sygn. akt KIO 1808/24).
  • Termin realizacji stanowi element istotny treści oferty i parametr „cenotwórczy” – wpływa na organizację robót, zasoby i kalkulację ceny, więc jego zmiana może oddziaływać na konkurencyjność ofert.
  • Artykuł 223 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp pozwala poprawić w ofercie inne omyłki polegające na niezgodności z dokumentami zamówienia, o ile korekta nie powoduje istotnej zmiany treści oferty i przywraca porównywalność ofert.
  • Ustawa Pzp nie wprowadza „hierarchii” dokumentów, w której SWZ automatycznie ma prymat nad ogłoszeniem – oba dokumenty powinny być spójne (por. wyrok KIO z 2 czerwca 2010 r., sygn. akt KIO/UZP 939/10).
  • W orzecznictwie KIO utrwalona jest zasada, że niejasności i błędy dokumentacji nie mogą działać na szkodę wykonawców i należy je interpretować na korzyść wykonawców (m.in. wyrok KIO z 11 grudnia 2014 r., sygn. akt KIO 2493/14; wyrok KIO z 22 października 2018 r., sygn. akt KIO 1991/18).
  • W omawianym case study termin wykonania był niespójny w dokumentach zamówienia: 12 miesięcy w ogłoszeniu i formularzu ofertowym oraz 6 miesięcy w SWZ i wzorze umowy; prawidłowy (w intencji zamawiającego) miał wynosić 6 miesięcy.
  • Niespójność wynikała z błędu zamawiającego, a nie z dowolności wykonawców – termin był parametrem narzuconym w dokumentacji, niepodlegającym samodzielnemu ustaleniu przez wykonawców.
  • Skoro większość wykonawców podała 12 miesięcy zgodnie z ogłoszeniem i formularzem, korekta terminu w ofertach powinna zmierzać do przyjęcia wariantu korzystniejszego dla wykonawców, tj. 12 miesięcy – skrócenie do 6 miesięcy mogłoby naruszać zasady z art. 16 ustawy Pzp (równe traktowanie, uczciwa konkurencja).
  • Wniosek praktyczny: w analizowanej sytuacji wada miała charakter usuwalny, więc właściwą reakcją jest korekta w trybie art. 223 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp (a nie unieważnienie z art. 255 pkt 6), przy jednoczesnym wyborze rozwiązania zgodnego z zasadami konkurencji i równego traktowania.

Czy można unieważnić wybór oferty i powtórzyć badanie ofert?

Pytanie:

Postępowanie prowadzone było w trybie podstawowym, złożono 4 oferty, ale ceny wszystkich przekraczały kwotę przeznaczoną na realizację. W toku oceny zamawiający powziął wątpliwość, czy w OPZ uwzględniono wszystkie wymagania (skoncentrowano się na opisie efektów w perspektywie czasowej, nie wskazując konkretnej liczby wymaganych pozycji do dostawy). W efekcie odrzucono 3 oferty z uwagi na ich niezgodność z warunkami zamówienia (art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp) i zwiększono środki na realizację, wybierając najkorzystniejszą ofertę. Po publikacji informacji o wyborze jeden z wykonawców, którego oferta została odrzucona, zakwestionował podstawę odrzucenia, argumentując, że wymagania zamawiającego nie były dostatecznie klarowne. Wskazał także na potencjalne błędy w ofercie uznanej za najkorzystniejszą (komisja pierwotnie takich błędów nie stwierdziła).

Zamawiający, mając na uwadze konieczność doprecyzowania swoich wymagań oraz potrzebę zapewnienia ekonomiki kosztów (np. zryczałtowanie zmiennych czynników zależnych od producenta produktów), rozważa powtórzenie postępowania. Czy dopuszczalne jest unieważnienie czynności wyboru najkorzystniejszej oferty, ponowne zbadanie ofert, a następnie unieważnienie postępowania z uwagi na przekroczenie kwoty przeznaczonej na realizację, czy też należy wezwać wykonawcę do wyjaśnień i, w zależności od wyników, unieważnić postępowanie z uwagi na brak ofert?

Kiedy trzeba unieważnić postępowanie z uwagi na problemy z działaniem platformy e-Zamowienia?

Pytanie:

Do zamawiającego wpłynął wniosek o unieważnienie postępowania, w związku z tym że jest ono obarczone niemożliwym do usunięcia błędem. Wykonawca uzasadnia swój wniosek awarią platformy e-Zamowienia w godzinach 9:00–10:00 w dniu, w którym upływał termin składania ofert. Twierdzi, że nie mógł złożyć oferty w podanych godzinach i że posiada na to dowody w formie zrzutów ekranu oraz że zgłosił problem do help desku platformy. Wykonawca kontaktował się telefonicznie z zamawiającym w ostatnim dniu składania ofert około godz. 9:30 przed upływem terminu składania ofert i poinformował o braku możliwości złożenia oferty. Jednocześnie w tym dniu wpłynęły 3 oferty w godzinach: 7:30, 8:59, 9:28. Nikt poza tym wykonawcą nie miał problemów technicznych. Platforma e-Zamowienia potwierdziła występowanie przejściowych problemów z jej funkcjonowaniem w dniu, w którym upływał termin składania ofert. Czy zgłoszenie wystąpienia problemów technicznych platformy uniemożliwiających złożenie oferty przez tylko jednego wykonawcę stanowi automatyczną podstawę do unieważnienia postępowania?

Wykonawca 2 dni przed upływem terminu składania ofert zawnioskował o wydłużenie terminu składania ofert, uzasadniając swoje stanowisko tym, że odpowiedź na zadanie wcześniej pytania do treści SWZ mają bardzo duże znaczenie w kontekście wyceny kosztów zamówienia. Wniosek o unieważnienie postępowania wpłynął „chwilę” po publikacji informacji z otwarcia ofert, które nastąpiło (w wyniku problemów technicznych platformy) kilka dni po terminie upływu składania ofert.

Bezpodstawne unieważnienie postępowania, równoległe procedury na ten sam przedmiot – sprawdź, jak podważać działania zamawiającego

Pytanie:

Zamawiającym są podmioty wchodzące w skład grupy zakupowej m.in. gminy. Przedmiotem zamówienia jest dostawa energii elektrycznej (tryb przetargu nieograniczonego). W ww. postępowaniu została złożona tylko nasza oferta, mieszcząca się w budżecie przyjętym przez zamawiającego na realizację zamówienia tj. 6.683.329,11 zł brutto. W dniu 27.07.2023 r. upłynął termin związania z ofertą i nie wezwano nas – wykonawcy do jego przedłużenia. Dnia 21.08.2023 r. zamawiający zwrócił nam wadium. W korespondencji e-mail wskazał, że chciałby wnioskować o przedłużenie ważności oferty, ale najwcześniej niż 12 września 2023 r. W naszej ocenie zamawiający nie ma podstaw, aby przedłużyć termin związania ofertą, w sytuacji gdy termin już upłynął i zamawiający nie zwrócił się do wykonawcy o zgodę na przedłużenie terminu przed jego upływem.

Nasze obawy wzbudził fakt, że zamawiający wszczął nowe postępowanie na ten sam przedmiot zamówienia (jedynie rozszerzył go o dodatkowe inne gminy). Termin otwarcia ofert w tym postępowaniu to właśnie 12.09.2023 r.

W naszej ocenie zamawiający oczekuje, że w nowym postępowaniu wybierze wykonawcę, który złoży korzystniejszą ofertę, od tej naszej z poprzedniego postępowania. Jakie kroki możemy podjąć w tej sytuacji? Czy będziemy mogli w jakiś sposób skarżyć wynik „nowego” postępowania, w którym nie bierzemy udziału? Czy mamy oczekiwać na rozstrzygnięcie postępowania, gdzie jako jedyni złożyliśmy ofertę i ewentualnie wtedy rozważać wniesienie odwołania? Czy zamawiający naruszył przepisy ustawy Pzp, wszczynając nowe postępowanie bez rozstrzygnięcia poprzedniego – na ten sam przedmiot zamówienia? Czy można uznać, że przedmiot zamówienia jest taki sam (opis przedmiotu jest identyczny – dostawa energii ma być na 2026 rok, jedynie liczba podmiotów, na rzecz, których ma odbywać się dostawa energii, jest większa.