zmiana przepisów

Public Procurement Act 2026 – 9 najważniejszych zmian w unijnych zamówieniach publicznych

Public Procurement Act 2026 – 9 najważniejszych zmian w unijnych zamówieniach publicznych

Nowe procedury udzielania zamówień, większa swoboda negocjacji, obowiązkowe kryteria jakościowe i zmienione zasady wykluczania wykonawców – to tylko część propozycji zawartych w projekcie Public Procurement Act z 9 września 2026 r. Komisja Europejska chce zastąpić trzy obowiązujące dyrektywy jednym rozporządzeniem, które będzie bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich UE. Reforma obejmuje również badanie rażąco niskiej ceny, podział zamówień na części oraz modyfikacje umów. Sprawdzamy, które rozwiązania rzeczywiście różnią się od obecnej ustawy Pzp, jakie znaczenie mogą mieć dla zamawiających i wykonawców w Polsce i kiedy nowe przepisy mogłyby zacząć obowiązywać.

W tym artykule

Public Procurement Act 2026 – najważniejsze zmiany w pigułce

  • Jedno rozporządzenie zamiast trzech dyrektyw. Public Procurement Act ma zastąpić dyrektywy dotyczące zamówień klasycznych, sektorowych i koncesji. Nowe regulacje będą bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich UE.
  • Większa dostępność negocjacji. Projekt przewiduje dwie podstawowe procedury – otwartą i dynamiczną – z możliwością prowadzenia negocjacji bez konieczności spełnienia szczególnych przesłanek.
  • Niższe wymagania wobec wykonawców. Minimalny roczny obrót, jakiego będzie mógł wymagać zamawiający, co do zasady ma nie przekraczać 50% szacowanej rocznej wartości zamówienia. Ograniczona zostanie również możliwość żądania doświadczenia zdobytego wyłącznie w zamówieniach publicznych.
  • Zmiany w wykluczaniu wykonawców o procedurze self-cleaning. Projekt modyfikuje katalog podstaw wykluczenia i ogranicza możliwość samooczyszczenia do przesłanek fakultatywnych, przewidując odrębne wyjątki od wykluczenia obligatoryjnego.
  • Obowiązkowa elektroniczna weryfikacja kwalifikacji. Zamawiający mają korzystać z unijnej usługi weryfikującej brak podstaw wykluczenia i spełnianie warunków udziału. Nie oznacza to jednak obowiązkowej certyfikacji wykonawców.
  • Większe znaczenie jakości ofert. Kryteria jakościowe mają co do zasady stanowić co najmniej 30% punktacji, a w zamówieniach pracochłonnych – 50%. Projekt dopuszcza uzasadnione odstępstwa.
  • Rażąco niska cena bez progu 30%. Badanie ma opierać się na analizie cen rynkowych, innych ofert i rzeczywistych kosztów realizacji. Zamawiający będzie mógł ograniczyć wezwania do najwyżej sklasyfikowanych wykonawców.
  • Podział zamówienia także dla bezpieczeństwa dostaw. Przy podejmowaniu decyzji o podziale zamawiający ma uwzględniać m.in. odporność łańcuchów dostaw, ograniczenie zależności od jednego wykonawcy i wspieranie MŚP.
  • Nowe zasady zmiany umów. Projekt przewiduje jednolity próg 15% dla zmian nieistotnych, przy zachowaniu dodatkowych warunków, w szczególności dotyczących równowagi ekonomicznej umowy.
  • Dwa lata na przygotowanie się do reformy. Rozporządzenie ma być stosowane po upływie dwóch lat od jego wejścia w życie. Konkretna data nie jest jeszcze znana, a projekt może ulec zmianom podczas prac legislacyjnych.
  • Regulacje Public Procurement Act obejmują zamówienia unijne: poza regulacjami unijnego rozporządzenia pozostaje udzielanie zamówień o wartościach niższych niż progi unijne, kompetencje poszczególnych organów czy system środków ochrony prawnej.

Public Procurement Act 2026 – tabela najważniejszych zmian w porównaniu z ustawą Pzp

Zagadnienie

Obecnie – ustawa Pzp

Projekt Public Procurement Act

Procedury udzielania zamówień

Odrębne tryby udzielania zamówień. W postępowaniach unijnych negocjacje w niektórych trybach wymagają spełnienia szczególnych przesłanek.

Art. 31–40: dwie podstawowe procedury – otwarta i dynamiczna, z możliwością prowadzenia negocjacji lub bez negocjacji. Dodatkowo procedura innowacyjna i szczególna.

Warunki udziału – sytuacja ekonomiczna

Art. 115 – wymagany minimalny roczny przychód co do zasady nie może przekraczać dwukrotności wartości zamówienia.

Art. 27 ust. 7: minimalny roczny obrót co do zasady nie może przekraczać 50% szacowanej rocznej wartości zamówienia. Możliwe uzasadnione wyjątki.

Warunki udziału – doświadczenie

Art. 116 – możliwość wymagania doświadczenia odpowiedniego do przedmiotu zamówienia, z zachowaniem proporcjonalności.

Art. 27 ust. 6: zakaz wymagania doświadczenia zdobytego konkretnie przy realizacji zamówień publicznych, chyba że uzasadnia to charakter lub złożoność zamówienia.

Podstawy wykluczenia i samooczyszczenie

Art. 108–110 – obligatoryjne i fakultatywne podstawy wykluczenia. Samooczyszczenie możliwe również w odniesieniu do określonych przesłanek obligatoryjnych.

Art. 25–26: zmieniony katalog przesłanek wykluczenia. Samooczyszczenie przewidziane przy przesłankach fakultatywnych; odrębne wyjątki od wykluczenia obligatoryjnego.

Dokumenty i kwalifikacja wykonawców

Art. 125–128 – oświadczenia wstępne, JEDZ, podmiotowe środki dowodowe i korzystanie z rejestrów. Dodatkowo dobrowolna certyfikacja wykonawców.

Art. 28 i 133: obowiązkowe korzystanie z elektronicznej usługi weryfikacji kwalifikacji, z wykorzystaniem cyfrowych poświadczeń, rejestrów i – w określonych przypadkach – oświadczeń własnych.

Kryteria oceny ofert

Art. 239–246 – możliwość wyboru na podstawie ceny lub kosztu albo kryteriów jakościowych i ceny lub kosztu. Cena może być jedynym kryterium po spełnieniu ustawowych warunków.

Art. 98: podstawowym modelem ma być najlepsza relacja jakości do ceny. Minimalna waga kryteriów jakościowych wynosi 30%, a w zamówieniach pracochłonnych 50%. Przewidziano odstępstwa.

Rażąco niska cena

Art. 224 – mechanizm progu 30% oraz obowiązek badania ceny również w innych sytuacjach, gdy powstają uzasadnione wątpliwości.

Art. 101: brak sztywnego progu procentowego. Badanie ceny na podstawie porównania z innymi ofertami, cenami rynkowymi i wcześniejszymi zamówieniami. Możliwość ograniczenia wezwania do najwyżej sklasyfikowanych ofert.

Podział zamówienia na części

Art. 91 – możliwość podziału i obowiązek wskazania powodów jego niedokonania.

Art. 100: obowiązek rozważenia podziału z uwzględnieniem m.in. udziału MŚP, bezpieczeństwa dostaw, odporności łańcuchów dostaw i innowacyjności.

Zmiany umów

Art. 455 ust. 2 – zmiany o wartości niższej od progów unijnych i mniejszej niż 10% wartości umowy dla dostaw i usług lub 15% dla robót budowlanych, z zachowaniem pozostałych warunków.

Art. 106: jednolity próg 15% dla zmian uznawanych za nieistotne, pod warunkiem zachowania równowagi ekonomicznej umowy i spełnienia wymagań dotyczących dopuszczalności zmiany.

Charakter prawny regulacji

Ustawa Pzp wdraża do polskiego prawa unijne dyrektywy zamówieniowe.

Projekt rozporządzenia UE: bezpośrednie stosowanie w państwach członkowskich, bez konieczności transpozycji. Konieczne będzie dostosowanie polskiego prawa.

Projekt Public Procurement Act z 9 września 2026 r. to jeden z tematów IV Konferencji Zamówień Publicznych, która odbędzie się 19−20 listopada 2026 r.

Podczas dwudniowego spotkania w Hotelu Warsaw Plaza w Warszawie omawiamy bieżące i ważne kwestie z rynku zamówień publicznych, m.in.:

  • zmiany w przepisach PZP i ich wpływ na prowadzone postępowania m.in. certyfikacja wykonawców, Centralny Rejestr Umów JSFP, przesłanki odrzucenia ofert z zakazanymi rozwiązaniami ICT, wykonawcy z państw trzecich;
  • najnowsze i najważniejsze kierunki w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej,
  • praktyczne problemy związane z dokumentacją i oceną ofert szczególnie w kontekście rażąco niskiej ceny,
  • ryzyka, które mogą prowadzić do odwołania do KIO, kontroli albo konieczności unieważnienia postępowania,
  • rozwiązania pozwalające przygotować organizację do wyzwań, które przyniesie 2027 rok – omówienie kolejnej planowanej nowelizacji PZP.

Drugi dzień naszej konferencji to kameralne warsztaty z zastosowania AI w przetargu przez zamawiających i wykonawców.

SPRAWDŹ AGENDĘ I ZAPISZ SIĘ JUŻ DZIŚ W PROMOCYJNEJ CENIE.

Analiza potrzeb i wymagań po 1.01.26 r. – nowelizacja Pzp a zamówienia unijne

Analiza potrzeb i wymagań po 1.01.26 r. – nowe podejście do przetargów unijnych

Rynek zamówień publicznych w Polsce stoi u progu fundamentalnej zmiany. Dotknie ona każdego zamawiającego, który planuje wszcząć po 1 stycznia 2026 r. postępowanie na zamówienia unijne.

Nowelizacja ustawy – Prawo zamówień publicznych z 25 lipca 2025 r., znacząco rozszerza obowiązki związane ze sporządzaniem analizy potrzeb i wymagań (ANR). Dotychczas analiza pełniła głównie funkcję organizacyjną i przygotowawczą, ukierunkowaną na efektywność planowania.

W odpowiedzi na chroniczny problem zbyt małej liczby składanych ofert, który negatywnie wpływa zarówno na poziom cen, jak i jakość realizowanych zamówień, ustawodawca nadał ANR wymiar strategiczny. Analiza potrzeb i wymagań po 1.01.26 r. ma świadomie kształtować warunki zamówienia w taki sposób, aby zwiększyć liczbę potencjalnych wykonawców i zachęcić ich do udziału w postępowaniu.

Obowiązek ten polega na konieczności zbadania wpływu planowanego zamówienia na konkurencyjność już na etapie rozeznania rynku. Kluczowe jest również wskazanie w samej analizie, jakie konkretnie warunki zamówienia – obejmujące m.in. opis przedmiotu, kryteria oceny ofert czy wymagania dotyczące realizacji – zamawiający zastosuje, aby podnieść konkurencyjność postępowania.

Nowe regulacje mają przeciwdziałać schematycznemu sporządzaniu tego dokumentu. Wymuszają bardziej odpowiedzialne i wszechstronne przygotowywanie postępowań, co w założeniu ma prowadzić do bardziej otwartego rynku zamówień publicznych.

W tym artykule

1. Co to jest analiza potrzeb i wymagań?

Analiza potrzeb i wymagań to obowiązkowy dokument przygotowywany przed wszczęciem postępowania unijnego. Po nowelizacji Pzp ma ona nie tylko porządkować planowanie zamówienia, lecz także świadomie kształtować jego warunki, tak aby zwiększyć liczbę potencjalnych wykonawców i poprawić konkurencyjność postępowania.

2. Do jakich postępowań stosuje się nowe zasady analizy potrzeb i wymagań?

Nowe zasady analizy potrzeb i wymagań po 1.01.26 r. stosuje się wyłącznie do postępowań wszczynanych od 1 stycznia 2026 r. Do postępowań wszczętych wcześniej oraz analiz sporządzonych przed tą datą stosujemy dotychczasowe przepisy.

Jeżeli zatem analiza potrzeb i wymagań została w całości przygotowana do 31 grudnia 2025 r., to nie ma potrzeby uzupełniania jej o elementy, które nie obowiązywały w momencie jej przygotowania. Jeżeli natomiast przygotowanie analizy zostało rozpoczęte w grudniu 2025 roku i jest kontynuowane w 2026 roku (dokument nie został ostatecznie sporządzony), wówczas rekomendujemy uwzględnienie w nim wymagań obowiązujących po 1.01.2026 r.

3. Jaki jest główny cel zmian dotyczących analizy potrzeb i wymagań?

Celem zmian jest zwiększenie liczby ofert w postępowaniach, wzmocnienie realnej konkurencji oraz poprawa jakości wydatkowania środków publicznych. Analiza potrzeb i wymagań po 1.01.26 r. ma stać się narzędziem strategicznym, a nie tylko formalnym załącznikiem do dokumentacji.

4. Co musi uwzględniać analiza potrzeb i wymagań po nowelizacji Pzp?

Analiza potrzeb i wymagań od stycznia 2026 roku musi uwzględniać wpływ planowanego zamówienia na konkurencyjność już na etapie rozeznania rynku. Powinna także wskazywać, jakie konkretne warunki zamówienia – w szczególności opis przedmiotu zamówienia, kryteria oceny ofert, warunki udziału i postanowienia umowy – zamawiający zastosuje, aby podnieść konkurencyjność postępowania.

5. Na jakim etapie sporządza się analizę potrzeb i wymagań?

Analizę potrzeb i wymagań po 1.01.26 r. sporządza się na etapie przygotowania postępowania, równolegle z rozeznaniem rynku. Jej ustalenia powinny realnie wpływać na treść ogłoszenia, SWZ/OPZ, warunków udziału i projektowanych postanowień umowy.

6. Jakie przykłady warunków zamówienia podnoszą konkurencyjność postępowania?

Ustawodawca wskazuje m.in.: unikanie nadmiernie szczegółowych wymagań technicznych, ustalanie realnych i proporcjonalnych warunków udziału, stosowanie kryteriów jakościowych zamiast wyłącznego kryterium ceny, wyznaczanie odpowiednio długich terminów składania ofert oraz elastyczne podejście do podziału zamówienia na części. Elementy te powinny być opisane w analizie potrzeb i wymagań po 1.01.26 r.

7. Czy trzeba aktualizować analizy potrzeb i wymagań sporządzone przed 1.01.26 r.?

Nie, przepisy przejściowe nie nakazują aktualizacji analiz sporządzonych przed 1 stycznia 2026 r. dla postępowań wszczętych przed tą datą. Nowe wymagania dotyczą tylko analiz sporządzanych dla postępowań wszczynanych po 1.01.26 r.

8. Jakie praktyczne znaczenie ma analiza potrzeb i wymagań po 1.01.26 r. dla zamawiających?

W praktyce analiza potrzeb i wymagań po 1 stycznia 2026 r. wymusza dokładniejsze planowanie zakupów oraz lepsze rozeznanie rynku. Zamawiający będzie rozliczany nie tylko z formalnego sporządzenia dokumentu, ale z tego, czy warunki zamówienia rzeczywiście sprzyjają konkurencji i dostępowi większej liczby wykonawców do postępowania.

  Tryb podstawowy – warianty procedur dla zamówień krajowych wg Prawa zamówień publicznych

Tryb podstawowy – warianty procedur dla zamówień krajowych wg Prawa zamówień publicznych

Tryb podstawowy to procedura, która służy do zlecania zamówień krajowych. Do jakiej kwoty zastosujesz tryb podstawowy? Zrealizujesz w nim zakupy od 130.000 zł do progów unijnych. W tym artykule przeczytasz o tym, jakie warianty procedury podstawowej przewiduje ustawa Pzp. Po przeczytaniu opracowania będziesz wiedział, który wariant trybu podstawowego jest dla Ciebie najbardziej odpowiedni. Poznając wady i zalety poszczególnych procedur, zapewnisz sobie optymalną organizację procesu udzielania zamówienia publicznego. Zyskasz także instrukcję, jak krok po kroku przejść przez poszczególne etapy wszystkich wariantów postępowań podstawowych.

W tym artykule
  • Do jakiej kwoty stosuje się procedurę podstawową? Omawiane tryby służą do zlecania zamówień klasycznych o wartości mniejszej niż progi unijne i równej bądź wyższej od 130.000 zł.
  • Aby udzielić zamówienia w trybie podstawowym, nie musisz spełniać żadnych dodatkowych warunków (podobnie wygląda to w trybie przetargu nieograniczonego dla zamówień unijnych).
  • Artykuł 275 ustawy Pzp reguluje uproszczoną i elastyczną procedurę dla zamówień krajowych. Jest to tryb podstawowy, który zamawiający rozpoczyna ogłoszeniem o zamówieniu w Biuletynie Zamówień Publicznych. W odpowiedzi na nie oferty mogą składać wszyscy zainteresowani wykonawcy.
  • W ramach procedury podstawowej istnieją 3 warianty (choć pojęcie to nie ma charakteru ustawowego) udzielania zamówień. Każdy z nich rozpoczyna się od publicznego ogłoszenia o zamówieniu w BZP.
  • Wariant I procedury podstawowej charakteryzuje się wyborem najkorzystniejszej oferty bez przeprowadzenia negocjacji. Ten wariant porównuje się z przetargiem nieograniczonym.
  • Wariant II w procedurze podstawowej stwarza zamawiającemu możliwość prowadzenia negocjacji ofert w celu ulepszenia ich treści, którą ocenia w ramach kryteriów oceny ofert, o ile przewidzi taką możliwość. Po zakończeniu negocjacji zamawiający zaprasza wykonawców do składania ofert dodatkowych.
  • Nawet gdy wykonawca zaproszony do negocjacji w wariancie II nie weźmie udziału w negocjacjach, zamawiający ma obowiązek zaprosić go do składania ofert dodatkowych.
  • Wariant III procedury podstawowej to wariant z obowiązkowym przeprowadzeniem negocjacji w celu ulepszenia treści ofert.
  • W wariancie III pierwotna oferta przestaje wiązać wykonawcę jedynie w zakresie, w jakim złoży on korzystniejszą ofertę dodatkową. Oferta dodatkowa stanowi zatem wyjątkowo dopuszczalną zmianę pierwotnie oferowanych elementów oferty, które podlegają ocenie w ramach kryteriów oceny ofert. W pozostałym zakresie wykonawca jest nadal związany ofertą, którą złożył w odpowiedzi na ogłoszenie o zamówieniu w BZP.