zmiana przepisów

Analiza potrzeb i wymagań po 1.01.26 r. – nowelizacja Pzp a zamówienia unijne

Analiza potrzeb i wymagań po 1.01.26 r. – nowe podejście do przetargów unijnych

Rynek zamówień publicznych w Polsce stoi u progu fundamentalnej zmiany. Dotknie ona każdego zamawiającego, który planuje wszcząć po 1 stycznia 2026 r. postępowanie na zamówienia unijne.

Nowelizacja ustawy – Prawo zamówień publicznych z 25 lipca 2025 r., znacząco rozszerza obowiązki związane ze sporządzaniem analizy potrzeb i wymagań (ANR). Dotychczas analiza pełniła głównie funkcję organizacyjną i przygotowawczą, ukierunkowaną na efektywność planowania.

W odpowiedzi na chroniczny problem zbyt małej liczby składanych ofert, który negatywnie wpływa zarówno na poziom cen, jak i jakość realizowanych zamówień, ustawodawca nadał ANR wymiar strategiczny. Analiza potrzeb i wymagań po 1.01.26 r. ma świadomie kształtować warunki zamówienia w taki sposób, aby zwiększyć liczbę potencjalnych wykonawców i zachęcić ich do udziału w postępowaniu.

Obowiązek ten polega na konieczności zbadania wpływu planowanego zamówienia na konkurencyjność już na etapie rozeznania rynku. Kluczowe jest również wskazanie w samej analizie, jakie konkretnie warunki zamówienia – obejmujące m.in. opis przedmiotu, kryteria oceny ofert czy wymagania dotyczące realizacji – zamawiający zastosuje, aby podnieść konkurencyjność postępowania.

Nowe regulacje mają przeciwdziałać schematycznemu sporządzaniu tego dokumentu. Wymuszają bardziej odpowiedzialne i wszechstronne przygotowywanie postępowań, co w założeniu ma prowadzić do bardziej otwartego rynku zamówień publicznych.

W tym artykule

1. Co to jest analiza potrzeb i wymagań?

Analiza potrzeb i wymagań to obowiązkowy dokument przygotowywany przed wszczęciem postępowania unijnego. Po nowelizacji Pzp ma ona nie tylko porządkować planowanie zamówienia, lecz także świadomie kształtować jego warunki, tak aby zwiększyć liczbę potencjalnych wykonawców i poprawić konkurencyjność postępowania.

2. Do jakich postępowań stosuje się nowe zasady analizy potrzeb i wymagań?

Nowe zasady analizy potrzeb i wymagań po 1.01.26 r. stosuje się wyłącznie do postępowań wszczynanych od 1 stycznia 2026 r. Do postępowań wszczętych wcześniej oraz analiz sporządzonych przed tą datą stosujemy dotychczasowe przepisy.

Jeżeli zatem analiza potrzeb i wymagań została w całości przygotowana do 31 grudnia 2025 r., to nie ma potrzeby uzupełniania jej o elementy, które nie obowiązywały w momencie jej przygotowania. Jeżeli natomiast przygotowanie analizy zostało rozpoczęte w grudniu 2025 roku i jest kontynuowane w 2026 roku (dokument nie został ostatecznie sporządzony), wówczas rekomendujemy uwzględnienie w nim wymagań obowiązujących po 1.01.2026 r.

3. Jaki jest główny cel zmian dotyczących analizy potrzeb i wymagań?

Celem zmian jest zwiększenie liczby ofert w postępowaniach, wzmocnienie realnej konkurencji oraz poprawa jakości wydatkowania środków publicznych. Analiza potrzeb i wymagań po 1.01.26 r. ma stać się narzędziem strategicznym, a nie tylko formalnym załącznikiem do dokumentacji.

4. Co musi uwzględniać analiza potrzeb i wymagań po nowelizacji Pzp?

Analiza potrzeb i wymagań od stycznia 2026 roku musi uwzględniać wpływ planowanego zamówienia na konkurencyjność już na etapie rozeznania rynku. Powinna także wskazywać, jakie konkretne warunki zamówienia – w szczególności opis przedmiotu zamówienia, kryteria oceny ofert, warunki udziału i postanowienia umowy – zamawiający zastosuje, aby podnieść konkurencyjność postępowania.

5. Na jakim etapie sporządza się analizę potrzeb i wymagań?

Analizę potrzeb i wymagań po 1.01.26 r. sporządza się na etapie przygotowania postępowania, równolegle z rozeznaniem rynku. Jej ustalenia powinny realnie wpływać na treść ogłoszenia, SWZ/OPZ, warunków udziału i projektowanych postanowień umowy.

6. Jakie przykłady warunków zamówienia podnoszą konkurencyjność postępowania?

Ustawodawca wskazuje m.in.: unikanie nadmiernie szczegółowych wymagań technicznych, ustalanie realnych i proporcjonalnych warunków udziału, stosowanie kryteriów jakościowych zamiast wyłącznego kryterium ceny, wyznaczanie odpowiednio długich terminów składania ofert oraz elastyczne podejście do podziału zamówienia na części. Elementy te powinny być opisane w analizie potrzeb i wymagań po 1.01.26 r.

7. Czy trzeba aktualizować analizy potrzeb i wymagań sporządzone przed 1.01.26 r.?

Nie, przepisy przejściowe nie nakazują aktualizacji analiz sporządzonych przed 1 stycznia 2026 r. dla postępowań wszczętych przed tą datą. Nowe wymagania dotyczą tylko analiz sporządzanych dla postępowań wszczynanych po 1.01.26 r.

8. Jakie praktyczne znaczenie ma analiza potrzeb i wymagań po 1.01.26 r. dla zamawiających?

W praktyce analiza potrzeb i wymagań po 1 stycznia 2026 r. wymusza dokładniejsze planowanie zakupów oraz lepsze rozeznanie rynku. Zamawiający będzie rozliczany nie tylko z formalnego sporządzenia dokumentu, ale z tego, czy warunki zamówienia rzeczywiście sprzyjają konkurencji i dostępowi większej liczby wykonawców do postępowania.

  Tryb podstawowy – warianty procedur dla zamówień krajowych wg Prawa zamówień publicznych

Tryb podstawowy – warianty procedur dla zamówień krajowych wg Prawa zamówień publicznych

Tryb podstawowy to procedura, która służy do zlecania zamówień krajowych. Do jakiej kwoty zastosujesz tryb podstawowy? Zrealizujesz w nim zakupy od 130.000 zł do progów unijnych. W tym artykule przeczytasz o tym, jakie warianty procedury podstawowej przewiduje ustawa Pzp. Po przeczytaniu opracowania będziesz wiedział, który wariant trybu podstawowego jest dla Ciebie najbardziej odpowiedni. Poznając wady i zalety poszczególnych procedur, zapewnisz sobie optymalną organizację procesu udzielania zamówienia publicznego. Zyskasz także instrukcję, jak krok po kroku przejść przez poszczególne etapy wszystkich wariantów postępowań podstawowych.

W tym artykule
  • Do jakiej kwoty stosuje się procedurę podstawową? Omawiane tryby służą do zlecania zamówień klasycznych o wartości mniejszej niż progi unijne i równej bądź wyższej od 130.000 zł.
  • Aby udzielić zamówienia w trybie podstawowym, nie musisz spełniać żadnych dodatkowych warunków (podobnie wygląda to w trybie przetargu nieograniczonego dla zamówień unijnych).
  • Artykuł 275 ustawy Pzp reguluje uproszczoną i elastyczną procedurę dla zamówień krajowych. Jest to tryb podstawowy, który zamawiający rozpoczyna ogłoszeniem o zamówieniu w Biuletynie Zamówień Publicznych. W odpowiedzi na nie oferty mogą składać wszyscy zainteresowani wykonawcy.
  • W ramach procedury podstawowej istnieją 3 warianty (choć pojęcie to nie ma charakteru ustawowego) udzielania zamówień. Każdy z nich rozpoczyna się od publicznego ogłoszenia o zamówieniu w BZP.
  • Wariant I procedury podstawowej charakteryzuje się wyborem najkorzystniejszej oferty bez przeprowadzenia negocjacji. Ten wariant porównuje się z przetargiem nieograniczonym.
  • Wariant II w procedurze podstawowej stwarza zamawiającemu możliwość prowadzenia negocjacji ofert w celu ulepszenia ich treści, którą ocenia w ramach kryteriów oceny ofert, o ile przewidzi taką możliwość. Po zakończeniu negocjacji zamawiający zaprasza wykonawców do składania ofert dodatkowych.
  • Nawet gdy wykonawca zaproszony do negocjacji w wariancie II nie weźmie udziału w negocjacjach, zamawiający ma obowiązek zaprosić go do składania ofert dodatkowych.
  • Wariant III procedury podstawowej to wariant z obowiązkowym przeprowadzeniem negocjacji w celu ulepszenia treści ofert.
  • W wariancie III pierwotna oferta przestaje wiązać wykonawcę jedynie w zakresie, w jakim złoży on korzystniejszą ofertę dodatkową. Oferta dodatkowa stanowi zatem wyjątkowo dopuszczalną zmianę pierwotnie oferowanych elementów oferty, które podlegają ocenie w ramach kryteriów oceny ofert. W pozostałym zakresie wykonawca jest nadal związany ofertą, którą złożył w odpowiedzi na ogłoszenie o zamówieniu w BZP.