Czy zgodnie z Pzp trzeba wypowiedzieć starą umowę na dostawę gazu zawartą na czas nieoznaczony?

Zamawiający (szpital) podpisał w 2008 roku (bez stosowania ustawy Pzp) umowę na czas nieoznaczony na kompleksową dostawę gazu ziemnego. Koszt zakupu gazu wynosi rocznie ok. 300.000 zł netto. Czy zamawiający powinien wypowiedzieć umowę i przeprowadzić nowe postępowanie, czy może kontynuować zawartą umowę?

Tak. Przepisy obecnej ustawy Pzp nie nakładają obowiązku rozwiązywania umów zawartych zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili ich zawarcia, w tym na podstawie wcześniejszej ustawy z 2004 roku.

Oznacza to, że umowa zawarta w 2008 roku na czas nieoznaczony – jeżeli została zawarta zgodnie z prawem – co do zasady pozostaje w mocy. Wynika to z zasady pewności obrotu prawnego.

Decyzja o dalszym utrzymywaniu takiej umowy albo jej rozwiązaniu należy do zamawiającego.

Nawet jeśli umowa zawarta w 2008 roku pozostaje ważna, zamawiający jako jednostka sektora finansów publicznych musi jednak uwzględniać obowiązki wynikające z ustawy o finansach publicznych.

Zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych wydatki publiczne powinny być dokonywane:

• w sposób celowy i oszczędny,
• z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów,
• przy optymalnym doborze metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.

Zamawiający powinien przeanalizować, czy dalsze utrzymywanie umowy zawartej w 2008 roku zapewnia warunki ekonomiczne odpowiadające aktualnym realiom rynkowym.

Jeżeli analiza wykaże, że:

• cena gazu jest wyraźnie wyższa od cen rynkowych,
• inne warunki umowy są mniej korzystne niż w nowych postępowaniach,
• brak konkurencji powoduje nieefektywne wydatkowanie środków publicznych,

dalsze utrzymywanie takiej umowy może zostać uznane za niegospodarne.

W skrajnych przypadkach mogłoby to prowadzić nawet do zarzutów naruszenia dyscypliny finansów publicznych.

Jeżeli analiza wykaże, że dalsze utrzymywanie umowy jest niekorzystne ekonomicznie, zamawiający może wypowiedzieć umowę zawartą na czas nieoznaczony, a następnie przeprowadzić nowe postępowanie zgodnie z ustawą Prawo zamówień publicznych.

W pierwszej kolejności należy sprawdzić postanowienia umowy dotyczące jej rozwiązania i zastosować tryb przewidziany w umowie.

Jeżeli umowa nie zawiera takich regulacji, zastosowanie ma art. 365¹ Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym może zostać wypowiedziane przez każdą ze stron z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych.

Wynika to z natury zobowiązań ciągłych – nie powinny one trwać bezterminowo, jeżeli prowadziłoby to do niekorzystnych skutków gospodarczych.

W sytuacji, gdy zamawiający posiada umowę na dostawę gazu zawartą wiele lat temu na czas nieoznaczony, warto zastosować następujące podejście:

1)       przeprowadzić analizę rynku: sprawdzić aktualne ceny gazu oraz warunki oferowane przez dostawców w nowych postępowaniach,

2)       ocenić gospodarność obowiązującej umowy: porównać obecne warunki umowy z realiami rynkowymi i ocenić, czy zapewniają efektywne wydatkowanie środków publicznych,

3)       podjąć decyzję o dalszym utrzymaniu lub wypowiedzeniu umowy: jeżeli warunki są nadal korzystne – umowa może być kontynuowana.
Jeżeli są niekorzystne – zasadne może być jej wypowiedzenie i przeprowadzenie nowego postępowania zgodnie z ustawą Prawo zamówień publicznych.

Czy umowa zawarta przed obecną ustawą Pzp musi zostać rozwiązana?

Nie. Jeżeli została zawarta zgodnie z prawem obowiązującym w chwili jej zawarcia, może nadal obowiązywać.

Czy zamawiający może mieć umowę na dostawę gazu na czas nieoznaczony?

Tak. W przypadku niektórych dostaw, takich jak dostawy gazu z sieci gazowej, przepisy dopuszczają zawieranie umów na czas nieoznaczony.

Czy brak przetargu przez wiele lat może być problemem?

Może, jeżeli warunki umowy odbiegają od aktualnych realiów rynkowych. W takiej sytuacji dalsze utrzymywanie umowy może zostać uznane za niegospodarne w świetle przepisów o finansach publicznych.