Czy trzeba wzywać do wyjaśnień RNC, gdy spełniona jest tylko jedna przesłanka z Pzp?
Czy obowiązek wezwania do wyjaśnień rażąco niskiej ceny powstaje już wtedy, gdy spełniona jest tylko jedna z przesłanek ustawowych, które zobowiązują do przeprowadzenia wyjaśnienia rażąco niskiej ceny – np. cena jest niższa o 30% od wartości szacunkowej, ale jednocześnie nie odbiega od średniej ofert i na odwrót?
Tak – zamawiający ma obowiązek wezwać wykonawcę do wyjaśnień już wtedy, gdy spełniona jest choćby jedna z przesłanek ustawowych.
Dotyczy to sytuacji, gdy cena oferty jest niższa o co najmniej 30% od:
- wartości szacunkowej zamówienia lub
- średniej arytmetycznej cen ofert.
Spełnienie tylko jednej z tych przesłanek wystarczy do obowiązkowego uruchomienia procedury wyjaśniającej.
Wątpliwości praktyczne zamawiających
Obowiązek badania rażąco niskiej ceny w zamówieniach publicznych wciąż budzi wątpliwości interpretacyjne, zwłaszcza gdy spełniona jest tylko jedna z ustawowych przesłanek. W praktyce często zdarza się sytuacja, w której cena oferty odbiega o ponad 30% od wartości szacunkowej zamówienia, ale pozostaje zbliżona do średniej arytmetycznej ofert – lub odwrotnie. Powstaje wówczas pytanie, czy zamawiający ma obowiązek wzywać do wyjaśnień, czy może uznać taką rozbieżność za niewymagającą dalszej analizy.
Zdarza się także, że zamawiający tłumaczą, iż ustalona przez nich wartość szacunkowa ma charakter wstępny i planistyczny i jest to normalne, że ceny ofert od niej odbiegają. Czy jest to wystarczające wytłumaczenie, aby zrezygnować z wyjaśniania rażąco niskiej ceny?
Właściwa interpretacja przepisu dotyczącego obowiązku badania RNC
Stosownie do art. 224 ust. 2 ustawy Pzp w przypadku, gdy cena całkowita oferty jest niższa o co najmniej 30% od:
- wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług lub
- średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert,
zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień, chyba że rozbieżność wynika z okoliczności oczywistych, które nie wymagają wyjaśnienia.
Kluczowe znaczenie ma użycie spójnika „lub”, który oznacza, że wystarczające jest spełnienie jednej z wymienionych przesłanek. Aby powstał obowiązek wezwania do wyjaśnień rażąco niskiej ceny, nie jest zatem konieczne łączne wystąpienie obu okoliczności.
Zamawiający ma obowiązek wszcząć procedurę wyjaśniającą już w sytuacji, gdy cena oferty odbiega o co najmniej 30% od jednej z wartości odniesienia – zarówno wartości szacunkowej zamówienia, jak i średniej arytmetycznej cen ofert.
Czy wartość szacunkowa może się zmienić w trakcie postępowania?
Zamawiający ma obowiązek rzetelnie i zgodnie z przepisami Prawa zamówień publicznych oszacować wartość zamówienia. Jeśli zatem przeprowadził ten proces według ustawowych wytycznych, to przyjęta przez niego wartość staje się punktem odniesienia do oceny cen ofert pod kątem ich rażącego zaniżenia.
Przepisy dopuszczają jednak możliwość aktualizacji wartości szacunkowej zamówienia w trakcie trwania postępowania. Zgodnie bowiem z art. 224 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp zamawiający uwzględnia aktualizację wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług, biorąc pod uwagę okoliczności, które nastąpiły po wszczęciu postępowania. W szczególności mowa o istotnych zmianach cen rynkowych.
Jeśli zamawiający aktualizował w takim przypadku wartość zamówienia, nie pojawia się obowiązek wezwania do wyjaśnienia RNC. Jest to wówczas uprawnienie zamawiającego.
Okoliczność zaktualizowania wartości szacunkowej zamówienia należy natomiast odnotować w protokole postępowania wraz z informacją o przyczynach aktualizacji.
Powiązane treści
