Certyfikacja wykonawców po 12 lipca 2026 r. – czy zmieniać SWZ?

O jakie zapisy należy uzupełnić obecnie stosowane SWZ, by były zgodne z obowiązującym po 12 lipca br. stanem prawnym w zakresie certyfikacji wykonawców w trybie podstawowym? Czy postępowanie wszczęte przed wejściem w życie nowych przepisów można zakończyć po 12 lipca br. bez dokonywania zmian w dokumentach zamówienia?

Ustawa o certyfikacji wykonawców zamówień publicznych wprowadza dobrowolny mechanizm potwierdzania sytuacji podmiotowej wykonawcy. Certyfikacja może dotyczyć:

• niepodlegania wykluczeniu albo
• zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia.

Zasadnicza część ustawy wchodzi w życie 12 lipca 2026 r., z wyjątkami dotyczącymi niektórych przepisów, w tym regulacji związanych z poziomami zdolności dla dostaw i usług (które zaczną obowiązywać w 2029 roku).

Z punktu widzenia SWZ kluczowe znaczenie ma zmiana art. 124 ustawy Pzp. Zgodnie z dodanym art. 124 ust. 2 ustawy Pzp wykonawca będzie mógł złożyć certyfikat zamiast odpowiednich podmiotowych środków dowodowych.

Certyfikat nie jest więc nowym dokumentem, którego zamawiający powinien obowiązkowo żądać od wykonawców, lecz dokumentem, którym wykonawca może posłużyć się w miejsce określonych podmiotowych środków dowodowych, o ile certyfikat obejmuje zakres okoliczności wymaganych w danym postępowaniu.

Zakres zmian w SWZ zależy przede wszystkim od tego, czy w danym postępowaniu zamawiający żąda podmiotowych środków dowodowych. W trybie podstawowym zamawiający nie ma obowiązku ich żądania.

Inaczej należy ocenić sytuację, w której zamawiający w trybie podstawowym żąda podmiotowych środków dowodowych. Wówczas należy zweryfikować tę część SWZ, która określa katalog dokumentów składanych przez wykonawcę na potwierdzenie braku podstaw wykluczenia lub spełniania warunków udziału w postępowaniu.

SWZ powinna uwzględniać, że wykonawca może posłużyć się certyfikatem zamiast odpowiednich podmiotowych środków dowodowych, ale wyłącznie w zakresie objętym certyfikacją.

Jeżeli certyfikat obejmuje tylko część wymaganych okoliczności, w pozostałym zakresie wykonawca powinien wykazać je na zasadach ogólnych.

Znaczenie może mieć również oświadczenie wstępne składane wraz z ofertą w trybie podstawowym. Zmieniony art. 273 ust. 2 ustawy Pzp przewiduje, że jeżeli wykonawca będzie posługiwał się certyfikatem, powinien wskazać w oświadczeniu dane dotyczące certyfikatu, w tym:

• jego numer i oznaczenie,
• nazwę podmiotu certyfikującego,
• okres ważności oraz
• zakres podstaw wykluczenia lub warunków udziału, w odniesieniu do których będzie się nim posługiwał. 

Praktyczne znaczenie tej informacji ujawni się przede wszystkim w postępowaniach, w których zamawiający żąda podmiotowych środków dowodowych, ponieważ to właśnie te środki certyfikat może zastępować.

Należy również zwrócić uwagę na część SWZ dotyczącą warunków udziału w postępowaniu. Sama okoliczność określenia warunków udziału nie oznacza jeszcze konieczności żądania certyfikatu ani konieczności żądania podmiotowych środków dowodowych.

Jeżeli zamawiający nie wymaga podmiotowych środków dowodowych, spełnianie warunków może być oceniane na podstawie oświadczenia wstępnego. Jeżeli natomiast zamawiający żąda dokumentów potwierdzających spełnianie warunków, powinien uwzględnić możliwość zastąpienia ich certyfikatem w zakresie objętym certyfikacją.

Odrębnego sprawdzenia wymagają warunki dotyczące zdolności technicznej lub zawodowej. Dodany art. 112 ust. 3 ustawy Pzp przewiduje obowiązek stosowania poziomów zdolności określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie ustawy o certyfikacji, chyba że:

• nie jest to możliwe ze względu na charakter zamówienia albo
• dla danego przedmiotu zamówienia poziomy zdolności nie zostały określone.

W takim przypadku zamawiający powinien wskazać tę okoliczność w SWZ albo innych dokumentach zamówienia. Na obecnym etapie nie należy jednak przesądzać szczegółowego sposobu opisania tych warunków, ponieważ będzie to zależało od treści właściwych rozporządzeń wykonawczych.

Przy zamówieniach na dostawy lub usługi należy dodatkowo uwzględnić regulację przejściową. W okresie wskazanym w ustawie nie składa się certyfikatu potwierdzającego certyfikację zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia na dostawy lub usługi w zakresie kwalifikacji zawodowych i doświadczenia, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 lit. a tiret drugie i trzecie ustawy o certyfikacji.

Nie oznacza to wyłączenia całej certyfikacji, lecz ograniczenie dotyczące określonego zakresu certyfikacji zdolności przy dostawach i usługach.

W związku z powyższym rekomendowany przegląd stosowanych wzorów SWZ powinien objąć przede wszystkim:

• część dotyczącą podmiotowych środków dowodowych — jeżeli zamawiający ich żąda;
• wzór oświadczenia wstępnego — w zakresie informacji o posługiwaniu się certyfikatem, jeżeli w danym postępowaniu certyfikat może mieć znaczenie;
• opis warunków udziału w postępowaniu, zwłaszcza w zakresie zdolności technicznej lub zawodowej;
• postanowienia dotyczące badania, wyjaśniania i uzupełniania dokumentów, o ile stosowany wzór SWZ zawiera szczegółowe regulacje w tym zakresie.

Co do postępowań wszczętych przed wejściem w życie nowych przepisów, mogą one zostać zakończone według przepisów dotychczasowych. Ustawa przewiduje bowiem, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe.

• Certyfikacja wykonawców będzie dobrowolnym mechanizmem potwierdzania sytuacji podmiotowej wykonawcy.
• Certyfikat nie stanie się obowiązkowym dokumentem, którego zamawiający powinien żądać w SWZ.
• Wykonawca będzie mógł posłużyć się certyfikatem zamiast odpowiednich podmiotowych środków dowodowych, ale tylko w zakresie objętym certyfikacją.
• Jeżeli zamawiający w trybie podstawowym nie żąda podmiotowych środków dowodowych, nie ma potrzeby rozbudowywania SWZ o szczegółowe zapisy dotyczące certyfikatu.
• Jeżeli zamawiający żąda dokumentów na potwierdzenie braku podstaw wykluczenia lub spełniania warunków udziału, powinien przewidzieć możliwość zastąpienia ich certyfikatem.
• W oświadczeniu wstępnym wykonawca powinien wskazać dane certyfikatu, jeżeli zamierza się nim posługiwać.
• Szczególnej weryfikacji wymagają warunki dotyczące zdolności technicznej lub zawodowej.
• Postępowania wszczęte przed wejściem w życie nowych przepisów mogą zostać zakończone według przepisów dotychczasowych.

1.       Czy po 12 lipca 2026 r. zamawiający musi żądać certyfikatu wykonawcy w SWZ?

Nie. Certyfikat wykonawcy nie będzie dokumentem obowiązkowym. Zamawiający powinien przewidzieć możliwość jego złożenia jako alternatywę dla odpowiednich podmiotowych środków dowodowych, jeżeli takich dokumentów żąda w postępowaniu.

2.       Czy każdy wzór SWZ trzeba będzie zmienić po wejściu w życie nowych przepisów?

Nie automatycznie. Konieczny jest przegląd tych części SWZ, które dotyczą kwalifikacji podmiotowej wykonawców, czyli m.in. podstaw wykluczenia, warunków udziału i podmiotowych środków dowodowych.

3.       Kiedy certyfikat będzie miał znaczenie w postępowaniu?

Przede wszystkim wtedy, gdy zamawiający żąda podmiotowych środków dowodowych. Wykonawca będzie mógł złożyć certyfikat zamiast tych dokumentów, ale tylko w zakresie objętym certyfikacją.

4.       Co jeśli certyfikat obejmuje tylko część wymaganych okoliczności?

W takim przypadku certyfikat zastąpi dokumenty tylko w objętym nim zakresie. Pozostałe okoliczności wykonawca będzie musiał wykazać na zasadach ogólnych.

5.       Czy w trybie podstawowym zawsze trzeba uzupełnić SWZ o zapisy dotyczące certyfikatu?

Nie. Jeżeli zamawiający nie żąda podmiotowych środków dowodowych i opiera ocenę na oświadczeniu wstępnym, nie ma podstaw do rozbudowywania SWZ o szczegółowe regulacje dotyczące certyfikatu.

6.       Jakie dane o certyfikacie wykonawca powinien wskazać w oświadczeniu wstępnym?

Jeżeli wykonawca będzie posługiwał się certyfikatem, powinien wskazać m.in. jego numer i oznaczenie, nazwę podmiotu certyfikującego, okres ważności oraz zakres podstaw wykluczenia lub warunków udziału, których certyfikat dotyczy.

7.       Czy samo określenie warunków udziału oznacza konieczność żądania certyfikatu?

Nie. Zamawiający może określić warunki udziału i nadal oceniać ich spełnianie na podstawie oświadczenia wstępnego, jeżeli nie żąda podmiotowych środków dowodowych.

8.       Na które elementy SWZ zamawiający powinien zwrócić szczególną uwagę?

Warto sprawdzić przede wszystkim: katalog podmiotowych środków dowodowych, wzór oświadczenia wstępnego, opis warunków udziału, warunki zdolności technicznej lub zawodowej oraz postanowienia dotyczące badania, wyjaśniania i uzupełniania dokumentów.

9.       Czy certyfikacja zdolności będzie od razu pełna dla dostaw i usług?

Ustawa przewiduje przejściowe ograniczenia dotyczące certyfikacji zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia na dostawy lub usługi w zakresie kwalifikacji zawodowych i doświadczenia. Przepisy dotyczące certyfikacji w zakresie dostaw i usług wejdą w życie w 2029 roku.

10.  Co z postępowaniami wszczętymi przed 12 lipca 2026 r.?

Postępowania wszczęte i niezakończone przed wejściem w życie nowych przepisów będą mogły zostać zakończone według przepisów dotychczasowych.