Wykonawca przekreślił oświadczenie o niepodleganiu wykluczeniu. Co powinien zrobić zamawiający?
Wykonawca wskazał, że zachodzą wobec niego określone podstawy wykluczenia i przedstawił obszerne dokumenty dotyczące samooczyszczenia, ale jednocześnie przekreślił całe oświadczenie o niepodleganiu wykluczeniu. W takiej sytuacji zamawiający powinien wezwać go do uzupełnienia lub poprawienia oświadczenia na podstawie art. 128 ust. 1 Pzp. Niezależnie od tego musi osobno ocenić, czy przedstawione środki naprawcze rzeczywiście potwierdzają skuteczne samooczyszczenie wykonawcy. Sprawdź, na co zwrócić uwagę przy ocenie takich dokumentów na przykładzie oferty firmy Budimex S.A.
Case study: przekreślone oświadczenie i samooczyszczenie wykonawcy
Zamawiający wymagał złożenia przez wykonawcę następującej treści oświadczenia: „Oświadczenie o niepodleganiu wykluczeniu: Oświadczam, że nie podlegam wykluczeniu na podstawie: art. 108 ust. 1 pkt 1−6 ustawy Pzp oraz art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. a, b, c, pkt 4 ustawy Pzp”.
Wykonawca przekreślił całą treść oświadczenia i wskazał: „Oświadczam, że zachodzą w stosunku do mnie podstawy wykluczenia z postępowania na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 5 oraz art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp (podać mającą zastosowanie podstawę wykluczenia spośród wymienionych w art. 108 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 oraz art. 109 ust. 1 pkt 2, 4 ustawy Pzp). Jednocześnie oświadczam, że w związku z ww. okolicznością, na podstawie art. 110 ust. 2 ustawy Pzp podjąłem następujące środki naprawcze: (załączono dwa bardzo obszerne dokumenty razem 150 stron opisu działań itp.)”.
Sprawa dotyczy firmy Budimex S.A. z Warszawy. Czy zamawiający musi wezwać ponownie do złożenia tego oświadczenia, skoro wykonawca przekreślił całą treść oświadczenia? oraz na co Zamawiający ma zwrócić szczególną uwagę przy ocenie dokumentów złożonych przez Wykonawcę. Złożone dokumenty zawierają dokładny opis sytuacji i w jakich wystąpiło naruszenie oraz podjęte działania naprawcze.
Wykonawca nie potwierdził braku wszystkich podstaw wykluczenia
Zamawiający powinien wezwać wykonawcę, na podstawie art. 128 ust. 1 ustawy Pzp do uzupełnienia lub poprawienia oświadczenia o niepodleganiu wykluczeniu.
Wykonawca wskazał wprawdzie, że zachodzą wobec niego podstawy z art. 108 ust. 1 pkt 5 oraz art. 109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Pzp i przedstawił środki naprawcze, jednak przekreślając całą treść pierwotnego oświadczenia, nie potwierdził jednoznacznie, że nie zachodzą wobec niego pozostałe podstawy wykluczenia wskazane przez zamawiającego.
Niezależnie od uzupełnienia oświadczenia zamawiający powinien ocenić skuteczność przeprowadzonego samooczyszczenia odrębnie w odniesieniu do każdej ujawnionej podstawy wykluczenia, według przesłanek określonych w art. 110 ust. 2 i 3 ustawy Pzp.
Cel oświadczenia wstępnego
Oświadczenie składane na podstawie art. 125 ust. 1 ustawy Pzp powinno obejmować brak podstaw wykluczenia w pełnym zakresie wskazanym przez zamawiającego. W przedstawionej sytuacji wykonawca przekreślił całe oświadczenie o niepodleganiu wykluczeniu i wskazał jedynie dwie podstawy, które wobec niego zachodzą.
Ze złożonego oświadczenia nie wynika zatem wprost, że w odniesieniu do pozostałych podstaw wykonawca oświadcza, że nie podlega wykluczeniu.
Taki brak powinien zostać usunięty w trybie art. 128 ust. 1 ustawy Pzp (zobacz KIO sygn. akt 567/23, dotyczący nadmiarowego wykreślenia treści oświadczenia, w procedowanym przypadku, akurat w obszarze warunków udziału w postępowaniu).
Jak ocenić, czy wykonawca właściwie przeprowadził self-cleaning?
Ocena dokumentów dotyczących samooczyszczenia powinna natomiast koncentrować się nie na ich objętości, lecz na tym, czy wykonawca łącznie wykazał przesłanki z art. 110 ust. 2 ustawy Pzp:
- naprawił lub zobowiązał się do naprawienia szkody,
- wyczerpująco wyjaśnił fakty i okoliczności naruszenia oraz
- aktywnie współpracował przy ich wyjaśnieniu, a także
- podjął konkretne i adekwatne środki techniczne, organizacyjne i kadrowe zapobiegające ponownemu wystąpieniu podobnych nieprawidłowości.
Zamawiający powinien ocenić rzeczywiste wdrożenie i skuteczność tych środków, ich związek z przyczynami konkretnego naruszenia oraz ich adekwatność do jego wagi i okoliczności.
Wnioski z wyroku KIO dotyczącego self-cleaning Budimexu
Na potrzeby oceny skuteczności samooczyszczenia warto przeanalizować wyrok KIO z 19 maja 2026 r. (sygn. KIO 1644/26), który dotyczył właśnie oceny środków naprawczych przedstawionych przez Budimex S.A. w związku z przesłanką wykluczenia z art. 108 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp.
Izba uznała tam, że przedstawione przez wykonawcę działania nie były wystarczające do wykazania jego rzetelności. Zwróciła uwagę przede wszystkim na:
- niewystarczająco wyczerpujące wyjaśnienie okoliczności naruszenia oraz
- brak wykazania adekwatności i rzeczywistej skuteczności podjętych środków organizacyjnych i kadrowych.
Wyrok ten nie przesądza automatycznie oceny dokumentów złożonych w obecnym postępowaniu, ale może stanowić istotny punkt odniesienia przy ich weryfikacji.
