Jakie kryteria oceny ofert może wyznaczyć zamawiający? (omówienie wyroku)

Stan prawny na dzień: 05.07.2010

Zamawiający ustalając kryteria oceny ofert powinien kierować się przede wszystkim własnymi potrzebami, mając jednocześnie na względzie, aby każdy wykonawca zdolny zaoferować przedmiot zamówienia, zaspakajający te potrzeby, był równo traktowany (wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 12 lutego 2010 r.; sygn. akt KIO/UZP 1/10)

Zamawiający prowadził przetarg nieograniczony na zakup 42 sztuk chromatografu jonowego. Jako kryteria oceny ofert przyjął:

  • cenę - 50% oraz
  • inne kryteria, do których należały kryteria oceny dotyczące parametrów chromatografu jonowego odnoszące się do cyfrowego detektora konduktometrycznego, automatycznego podajnika próbek, zestawu kolumn do analizy, tłumika anionowego, możliwości rozbudowy chromatografu oraz oprogramowania - 50%.
Jeden z wykonawców zarzucił zamawiającemu, że niewłaściwie określił kryteria oceny ofert.
Doprowadziło to do naruszenia:
  • art. 7 ustawy Pzp - przez przygotowanie dokumentacji przetargowej w taki sposób, który faworyzuje jednego producenta,
  • art. 91 ust. 2 ustawy Pzp - przez takie określenie kryteriów oceny ofert odnoszących się do przedmiotu zamówienia, które uniemożliwia równe traktowanie wykonawców, uczciwą konkurencję oraz bezstronności i obiektywizm zamawiającego.
Jego zdaniem przyjęte przez zamawiającego kryteria oceny ofert były nieadekwatne do przedmiotu zamówienia. Opisując parametry zamawiający wskazał na jedną firmę. Zdaniem wykonawcy, w sytuacji, gdy zamawiający nie może dokonać zakupu sprzętu innego niż określone w siwz, nie powinien stosować trybu konkurencyjnego.
Wykonawca wniósł o ustanowienie niedyskryminujących kryteriów wyboru dostawcy sprzętu, opartych na obiektywnych parametrach, których spełnienie pozwoli zamawiającemu uzyskać pożądany efekt.
Zamawiający nie zgodził się z zarzutami wykonawcy. Sprawa trafiła do KIO.

Izba zważyła, że zgodnie z art. 91 ust. 2 ustawy Pzp kryteria oceny ofert inne niż cena dla swej zgodności z ustawa Pzp powinny odnosić się do przedmiotu zamówienia.
Zdaniem KIO określone przez zamawiającego kryteria pozostają w ścisłym związku z opisem przedmiotu zamówienia dokonanym przez zamawiającego oraz są jednakowe dla wszystkich wykonawców ubiegających się o udzielenie zamówienia.
KIO oceniła, że wykonawca dążył do wykazania, że kwestionowane kryteria nie mają znaczenia dla realizacji zamówienia oraz preferują jednego wykonawcę, przy czym argumentacja przywoływana na ich poparcie sprowadzała się do wykazania braku istotności kryteriów określanych przez zamawiającego. Natomiast zamawiający uzasadniał postawienie spornych kryteriów:

  • istotnością pożądanych parametrów chromatografu,
  • jakością i efektywnością wykonywanych badań, a także
  • ekonomiką pożądanego rozwiązania.
Działanie zamawiającego Izba uznała za prawidłowe.
Podejmując decyzję o kryteriach oceny ofert zamawiający powinien mieć na względzie okoliczność, że w ich wyniku zostanie dokonany wybór oferty najkorzystniejszej dla zamawiającego. Takiej, która w najwyższym stopniu zaspokoi jego potrzeby (wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 16 czerwca 2003 r.; sygn. akt V Ca 1213/02).
W ocenie KIO zamawiający ma prawo oczekiwać dostaw urządzeń o najbardziej przez niego pożądanych parametrach, nowoczesnych, najbardziej funkcjonalnych, nawet jeśli te najbardziej pożądane może spełnić sprzęt jednego producenta.
Natomiast jeśli chodzi o odwołującego wykonawcę, mógł on konkurować w drugim kryterium, któremu zamawiający przyznał wagę 50%.
KIO orzekła, że kryteria oceny ofert ustanowione przez zamawiającego są adekwatne do niekwestionowanego przedmiotu zamówienia, precyzyjne, mierzalne oraz umożliwiają prostą weryfikacje prawidłowości oceny ofert, a zamawiający formułując sporne kryteria nie naruszył przepisów ustawy Pzp.

Nie można odmówić zamawiającemu prawa do opisania przedmiotu zamówienia w sposób odpowiadający jego potrzebom, oraz prawa oczekiwania dostaw urządzeń o najbardziej przez niego pożądanych parametrach, nowoczesnych, najbardziej funkcjonalnych. Jednakże zamawiający opisując przedmiot zamówienia musi pamiętać o konieczności zachowania zasady uczciwej konkurencji - w omawianym przypadku zachowaniem tej zasady było określenie dwóch kryteriów oceny ofert.
Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 18 sierpnia 2008 r.; sygn. akt KIO/UZP 799/08 potwierdza to stanowisko. Orzeczono w nim, że zasadą w stosunkach cywilnoprawnych, jak i w stosunkach zamówieniowych jest to, że podmiot, który zamawia określony przedmiot dostawy, wiedząc, czego potrzebuje, formułuje również wymogi, co do tego przedmiotu dostawy, a nie odwrotnie podmiot, który ma być dostawcą określa przedmiot tej dostawy. Natomiast w wyroku z 13 stycznia 2009 r. o sygn. akt KIO/UZP 1481/08 Izba stanęła na stanowisku, że zakaz utrudniania uczciwej konkurencji przez opis przedmiotu zamówienia zawarty w art. 29 ust. 2 ustawy Pzp nie oznacza konieczności nabycia przez zamawiającego dostaw, usług czy robót budowlanych nie odpowiadających jego potrzebom.

Autor:

Klaudyna Saja
Katarzyna Malinowska
ekspert ds. zamówień publicznych w Biurze Zamówień Publicznych w instytucji zamawiającego, w latach 2004-2006 specjalista w Departamencie Prawnym UZP