Jeśli wykonawca chce podważyć ocenę oferty, musi przedstawić dowody na poparcie swoich zarzutów

Zamawiający prowadził postępowanie, którego przedmiotem był zakup w systemie bezgotówkowym na podstawie karty paliwowej: paliw ciekłych, usług mycia, płynu do spryskiwaczy do pojazdów samochodowych eksploatowanych przez zamawiającego. Szacunkowa wartość zamówienia była wyższa od progów unijnych.

Zamawiający wymagał, aby wykonawca wskazał przynajmniej jedną stację paliw zlokalizowaną w odległości do 15 km w obie strony od miejsca garażowania pojazdów zamawiającego.

W opisie przedmiotu zamówienia zamawiający podkreślił, że odległość 15 km powinna odnieść się do drogi, po której mogą się poruszać wszystkie pojazdy zamawiającego, mierzonej z miejsca garażowania pojazdu do stacji paliw i z powrotem do miejsca garażowania pojazdu, obliczonej na podstawie strony internetowej www.google.pl/maps.

Zamawiający zaznaczył, że chodzi o:

• samochody osobowe,
• samochody ciężarowe o DCM do 3,5 ton
• samochody ciężarowe o DCM powyżej 3,5 tony, długości pojazdu do 12 metrów, wysokości pojazdu do 4,0 m, szerokości pojazdu 2,6 metrów oraz
• ciągniki siodłowe z naczepą o długości zestawu do 16,5 metra, wysokości do 4,0 metrów, szerokości do 2,6 metra.

Zgodnie z powyższymi wymaganiami zamawiający uznał, że stacja wskazana przez jednego z wykonawców [stacja nr 648] nie spełnia postawionych wymagań.

W uzasadnieniu odrzucenia oferty wskazał, że wytyczona droga, pozwalająca na spełnienie wymogu dotyczącego odległości stacji od miejsca garażowania pojazdów zamawiającego, uniemożliwia poruszanie się po niej wszystkim pojazdom określonym przez zamawiającego w opisie przedmiotu zamówienia. Na tej drodze bowiem występuje ograniczenie dla pojazdów ciężarowych o masie powyżej 9 ton.

Wykonawca złożył odwołanie wobec odrzucenia jego oferty. Zarzucił zamawiającemu naruszenie:

• art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo zamówień publicznych – poprzez uznanie, iż oferta jest niezgodna z treścią siwz,
• art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo zamówień publicznych – poprzez zaniechanie podania jednoznacznego i wyczerpującego uzasadnienia faktycznego odrzucenia oferty odwołującego.

Odwołujący zakwestionował ocenę złożonej oferty jako niezgodną ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia.

Odwołujący nie zgodził się z oceną, że wytyczona droga, pozwalająca na spełnienie wymogu dotyczącego odległości stacji od miejsca garażowania pojazdów zamawiającego, uniemożliwia poruszanie się po niej wszystkim pojazdom określonym przez zamawiającego w opisie przedmiotu zamówienia. Zamawiający wskazywał, że na tej drodze występuje ograniczenie dla pojazdów ciężarowych o masie powyżej 9 ton. Odwołujący postawił natomiast tezę, że od miejsca garażowania pojazdów zamawiającego do stacji możliwy jest dojazd co najmniej trzema drogami, które spełniają wymagania określone w siwz. Na potwierdzenie swojego stanowiska przedstawił też wydruki map wskazujące, że przy pokonaniu każdej z nich dzieli cel od stacji paliw nie więcej niż 15 km w obie strony. W ocenie odwołującego, w rozstrzygnięciu postępowania nie określono, która z tych dróg została uznana za niespełniającą wymagań specyfikacji. Powyższe samo w sobie stanowi naruszenie art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo zamówień publicznych. Szczególnie że zgodnie z siwz w formularzu oferty nie było wymagania wskazywania konkretnego przebiegu drogi pomiędzy bazą zamawiającego a wskazaną w celu realizacji przedmiotu zamówienia stacją benzynową wykonawcy.

Zdaniem odwołującego, jeżeli zamawiający miał wątpliwości co do możliwości dojazdu do zaproponowanej stacji, nie tylko mógł, ale również powinien wezwać go do wyjaśnień w tym zakresie. W ocenie odwołującego zamawiający zaniechał wyjaśnień oferty odwołującego oraz błędnie uznał, iż do zaproponowanej stacji nie istnieje dojazd spełniający wszystkie wymagania siwz.

Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że odwołanie podlega oddaleniu. Trafna i uzasadniona jest ocena dokonana przez zamawiającego, zgodnie z którą oferta odwołującego nie odpowiada treści siwz.

Wbrew odmiennemu stanowisku odwołującego uzasadnienie czynności odrzucenia oferty – zdaniem KIO – było wystarczające. Zarzut naruszenia art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo zamówień publicznych – poprzez zaniechanie podania jednoznacznego i wyczerpującego uzasadnienia faktycznego odrzucenia oferty odwołującego – nie potwierdził się. W uzasadnieniu czynności odrzucenia oferty odwołującego podkreślono, że powodem negatywnej oceny zaoferowanej do świadczenia dostawy objętej zamówieniem stacji paliw jest niemożność poruszania się przez drogę wiodącą od stacji do miejsca garażowania pojazdów o masie powyżej 9 ton. Odnosiło się to do wszystkich dróg, które znajdywały się w wymaganym zasięgu. A zatem zamawiający dokonał ustalenia dotyczącego masy pojazdów mogących się poruszać po drogach wiodących do stacji nr 648 w odniesieniu do wszystkich dróg prowadzących do tego celu i z powrotem w granicach łącznej trasy 15 km.

Fakt, że zamawiający nie wymagał w siwz wskazania przez wykonawcę trasy, na podstawie której miałoby być ustalone, że podana w ofercie stacja spełnia postawione wymagania, oznacza, że to na niego został przerzucony ciężar ustalenia każdej z możliwych tras i jej oceny przez pryzmat postawionych wymagań. Zamawiający nie musiał wskazywać w uzasadnieniu czynności odrzucenia oferty – jak postuluje w odwołaniu odwołujący – która z tych dróg u została znana przez zamawiającego za niespełniającą wymagań siwz.

Jeśli więc zamawiający podał, że wytyczona droga, pozwalająca na spełnienie wymogu dotyczącego odległości stacji od miejsca garażowania pojazdów zamawiającego nie umożliwia poruszania się po niej wszystkim pojazdom, oznacza to, że przeanalizował wszystkie możliwe trasy. Tego rodzaju ustalenie nie wymaga szczegółowego wskazania, na której trasie i jej odcinku zamawiający dopatrzył się przeszkód w ruchu pojazdów o masie powyżej 9 ton. Należy zwrócić uwagę, że trasy, ich przebieg, określone ograniczenia ruchu pojazdów o określonych gabarytach są informacjami powszechnie znanymi i dostępnymi dla każdego, dającymi się zweryfikować empirycznie. Takie stwierdzenie jak to uczynione przez zamawiającego, mieści w sobie ustalenie, że żadna z dostępnych tras nie spełnia wymagań, tj wymagań przejazdu pojazdami o masie powyżej 9 t, a także że zamawiający sprawdził wszystkie możliwe trasy.

W świetle siwz zamawiający miał bowiem przeprowadzić samodzielnie dowolnymi środkami ocenę ofert, w tym spełnienie wymagań dotyczących długości trasy i możliwości ruchu pojazdami wymienionymi w pkt 14 opisu przedmiotu zamówienia, co obejmuje także empiryczne zbadanie trasy w terenie, dotyczących jej uwarunkowań geograficznych oraz prawnych (odpowiednich regulacji wyrażających, przykładowo, zakaz ruchu pojazdów o masie przekraczającej określony poziom) i pozostawienie rezultatów tej oceny w sferze wiedzy powszechnie dostępnej (faktu notoryjnego), co nie wymaga szczególnego uzewnętrznienia podstaw tej oceny, innych aniżeli sięgnięcie do wiedzy powszechnie dostępnej. W takim wypadku to na odwołującym – jeśli miał odmienną ocenę – ciążyło przeprowadzenie dowodu przeciwnego. W tych okolicznościach to na odwołującym spoczywał ciężar wykazania, że istnieje przynajmniej jedna trasa spełniająca postawione wymagania, co przy postawionej odmiennej tezie zamawiającego powinno być dla odwołującego relatywnie łatwe. Jeśli bowiem odwołujący w celu złożenia oferty poddawał analizie stan swego posiadania i znajdujące się w jego ramach stacje, w tym badał, które z nich spełniają postawione wymagania, to tym samym musiał poddać ocenie wiodące do wskazanej stacji trasy przez pryzmat tego, czy mogą się nimi poruszać pojazdy o wskazanych gabarytach i znaleźć przynajmniej jedną taką trasę. W konsekwencji powinien wykazać także, że to ustalenie, którego dokonał zamawiający, to jest, że trasą nie mogą poruszać się pojazdy o masie powyżej 9 ton, jest nieuprawnione.

Wykazanie tego było możliwe poprzez – przykładowo – przedstawienie zaświadczenia od zarządcy drogi, szczególnie że dotyczy to relatywnie niedługiego jej odcinka (maksymalnie 15 km w dwie strony, co daje ok. 7,5 km w każdą stronę, a zatem dość krótki odcinek, podlegający jednemu lub niewielkiej liczbie zarządców).

Odwołujący jednak ograniczył się tylko do wykazania istnienia trzech liczących do 15 km w obie strony tras, których mapy zostały w odwołaniu przedstawione. Sporne jest jednak nie to, czy istnieją jakieś trasy o wymaganej długości, ale czy istniejące trasy o takiej łącznej długości pozwalają na poruszanie się pojazdów o masie przekraczającej 9 ton. Tej okoliczności odwołujący nie wykazał. Nie jest bowiem wystarczające zaprzeczenie ustaleniu zamawiającego i oświadczenie, że przynajmniej dwie z podanych w odwołaniu tras pozwalają na ruch pojazdów o spornej masie. Powyższe wymagało udowodnienia przez odwołującego. Nie jest zatem właściwe na obecnym etapie przerzucanie na zamawiającego ciężaru pozytywnego zweryfikowania treści oferty w trybie jej wyjaśnienia na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, jeśli odwołujący nie uczynił tego na potrzeby postępowania odwoławczego.

Nie sposób też pominąć, że zamawiający uprawdopodobnił tę ocenę, która wskazuje, że na wszystkich, nie dłuższych niż 15 km w obie strony, trasach prowadzących do stacji nr 648 nie jest dozwolony ruch wszystkimi typami pojazdów wymienionych w opisie przedmiotu zamówienia. Zamawiający przedstawił na rozprawie wydruki ze strony internetowej www.google.pl/maps oraz fotografie z punktów tej trasy, obrazujące znaki ograniczenia ruchu dla pojazdów powyżej wymaganej masy. Izba wskazała, że to na odwołującym ciążył ciężar pozytywnego wykazania, że przynajmniej na jednej trasie o łącznej, liczonej w obie strony, długości do 15 km istnieje możliwość poruszania się pojazdami o masie powyżej 9 t.

Nie zasługiwały zatem na aprobatę zarzuty zmierzające do zakwestionowania podstawy odrzucenia oferty odwołującego. Nie potwierdziły się także zastrzeżenia wskazujące na zaniechanie przez zamawiającego wyjaśnienia treści oferty na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy, jak i te, mające przekonać o pozostawiającym niedosyt informacyjny, poprzez zaniechanie podania jednoznacznego i wyczerpującego uzasadnienia faktycznego odrzucenia oferty odwołującego.