Czy wskazanie złej stawki VAT obliguje do odrzucenia oferty?
Zamawiający, który opisując sposób obliczenia ceny oferty, nie wymagał od wykonawców podania wysokości stawki VAT, nie może dokonać odrzucenia oferty na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy Pzp, jako zawierającej błąd w obliczeniu ceny z powodu zastosowania nieprawidłowej, jego zdaniem, stawki VAT (wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 20 stycznia 2011 r.; sygn. akt KIO/49/11).
Zamawiający prowadził w trybie przetargu nieograniczonego postępowanie o udzielenie zamówienia, którego przedmiotem była publikacja ogłoszeń prasowych Urzędu Marszałkowskiego. Przesłał informację o unieważnieniu postępowania w części nr 2 postępowania - publikacja w prasie codziennej o zasięgu regionalnym. Zamawiający wskazał, że oferta złożona przez wykonawcę X została odrzucona na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy Pzp.
Wykonawca podał w ofercie cenę obliczoną na podstawie nieprawidłowej stawki VAT. Na dzień składania ofert obowiązywała stawka 22%, natomiast wykonawca podał stawkę 23%. Stanowi to błąd w obliczeniu ceny, który skutkuje odrzuceniem oferty.
Wykonawca ten wniósł odwołanie. Zarzucił zamawiającemu:
- naruszenie art. 7 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 6 oraz art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp przez wadliwe przyjęcie, że podana stawka VAT jest nieprawidłowa i stanowi błąd w obliczeniu ceny,
- niezgodne z przepisami odrzucenie oferty i unieważnienie postępowania.
Odwołujący ocenił ponadto, że stawką, jaka powinna mieć zastosowanie w tym postępowaniu, jest stawka 23%. Stwierdził, że z uwagi na wejście w życie ustawy z 26 listopada 2010 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją ustawy budżetowej przed terminem składania ofert (21 grudnia 2010 r.) i tok czynności w postępowaniu oraz wynikający z umowy i tak spowodowałoby, że pierwsza publikacja ogłoszenia miałaby miejsce w 2011 r. Zamawiający pominął istotną okoliczność, że odpowiednia stawka podatku powinna być brana pod uwagę na dzień wykonania usługi.
Odwołujący podniósł, że niewłaściwe wskazanie stawki podatku od towarów i usług nie stanowi błędu w obliczeniu ceny i nie ma wpływu na ocenę oferty. Wskazał również, że błąd w obliczeniu ceny z założenia zawiera element działania niezamierzonego, takiego, które jest wynikiem omyłki, w odróżnieniu od świadomej decyzji wykonawcy co do zastosowania stawki podatku od towarów i usług.
Czy zastosowanie błędnej stawki VAT należy uznać za błąd w obliczeniu ceny?
Zamawiający wniósł odpowiedź na odwołanie. Oświadczył, że skoro wymagał w formularzu ofertowym podania stawki VAT, to ma prawo oraz obowiązek dokonać jej weryfikacji. Podniósł, że nie miał obowiązku wskazywania wysokości stawki VAT, ponieważ obowiązek zastosowania stawki wynikającej z właściwych przepisów spoczywa na wykonawcy. Zamawiający wywiódł, że jedynym kryterium oceny ofert była cena - a VAT stanowi element cenotwórczy. Wskazał również na przewidzianą w specyfikacji istotnych warunków zamówienia możliwość zmiany umowy w zakresie ceny, w szczególności w razie zmiany przepisów podatkowych. Zamawiający stwierdził, że wobec braku definicji legalnej pojęcia „cena” należy posiłkować się orzecznictwem i stanowiskiem doktryny, które zastosowanie niezgodnej z obowiązującymi przepisami stawki VAT nakazują kwalifikować jako błąd w obliczeniu ceny oferty.
Krajowa Izba Odwoławcza orzekła, że czynność zamawiającego polegająca na odrzuceniu oferty odwołującego się na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy Pzp była czynnością wadliwą. Zgodnie z przywołanym przepisem zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli oferta zawiera błędy w obliczeniu ceny. Wbrew twierdzeniom odwołującego, błąd w obliczeniu ceny nie występuje jedynie wówczas, gdy są to omyłki rachunkowe czy rzeczowe.
Omyłki rachunkowe to uchybienia o charakterze arytmetycznym - efekt wadliwego wykonania działań na liczbach. Do omyłki rachunkowej, z zastrzeżeniem jej oczywistego charakteru, odnosi się art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp. Oczywista omyłka rachunkowa podlega obligatoryjnej poprawie. Na gruncie ustawy Prawo zamówień publicznych błąd statuuje inną sytuację prawną. Oferta dotknięta błędem w obliczeniu ceny nie podlega uzdrowieniu i musi zostać odrzucona na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy Pzp. W ocenie Izby, błąd w ofercie, w tym błąd w obliczeniu ceny oferty, polega na niezgodności z istniejącym stanem rzeczy.
Obowiązkiem zamawiającego jest wskazanie sposobu ustalenia ceny
Krajowa Izba Odwoławcza oceniła, że do przyjęcia, iż wskazanie stawki VAT w nieprawidłowej wysokości skutkuje zaistnieniem błędu w obliczeniu ceny, niezbędne jest, aby zamawiający wymagał w specyfikacji istotnych warunków zamówienia wskazania przez wykonawców wysokości stawki podatku.
Zauważyć trzeba, że obowiązkiem zamawiającego wynikającym z art. 36 ust. 1 pkt 12 ustawy Pzp jest ustalenie sposobu obliczenia ceny oferty. Błąd w obliczeniu ceny oferty ma miejsce wtedy, gdy wykonawca oblicza cenę oferty inaczej, niż zostało to ustalone przez zamawiającego. Postulat równego traktowania wykonawców oraz uczciwej konkurencji zawarty w art. 7 ust. 1 ustawy Pzp wymaga od zamawiającego dokonywania czynności w postępowaniu wyłącznie według reguł wynikających z postanowień specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Zamawiający czyni zadość wymaganiom zawartym w art. 7 ust. 1 ustawy Pzp i nie dopuszcza się obrazy art. 89 ust. 1 ustawy Pzp, gdy odrzuca ofertę tylko z powodu niezgodności z wymaganiami, które zostały wprost zapisane w specyfikacji istotnych warunków zamówienia.
W postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego nie można przyjąć, że wymaganie wskazania w ofercie wysokości stawki podatku od towarów i usług nie musi mieć źródła w specyfikacji istotnych warunków zamówienia, mimo iż obciążenie wynagrodzenia wykonawcy kwotą podatku wynika wprost z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Artykuł 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach nakazuje uwzględnienie w cenie kwoty podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, jeśli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż podlega obciążeniu takim podatkiem. Z przywołanego przepisu nie wynika obowiązek wskazania, wyodrębnienia kwoty podatku, lecz jedynie ujęcia jej w cenie. Zamawiający jest uprawniony do tego, aby po rozważeniu charakteru przedmiotu postępowania wymagać podania w ofertach wyłącznie ceny brutto.
Przełom roku - zastosować starą czy nową stawkę podatku?
Zważyć trzeba na szczególne okoliczności prowadzenia postępowania. Termin składania ofert przypadł już po podpisaniu przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej ustawy z 26 listopada 2010 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją ustawy budżetowej wprowadzającej stawkę VAT 23% oraz po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw. Wynikający z ustawy Prawo zamówień publicznych tok czynności związanych z badaniem i oceną ofert oraz bieg terminów poprzedzających zawarcie umowy (standstill) powodują, że możliwość zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego do 31 grudnia 2010 r., a zwłaszcza przystąpienie do jej wykonania, miały charakter typowo hipotetyczny. Potwierdza to przesłanie przez zamawiającego informacji o wynikach postępowania we wszystkich jego częściach 5 stycznia 2011 r.
Powoływane przez zamawiającego postanowienie specyfikacji istotnych warunków zamówienia odnosi się do zmiany umowy już zawartej. Ze swojej natury klauzule adaptacyjne dotyczą okoliczności zaistniałych po podpisaniu umowy. W tym przypadku w treści klauzuli została wskazana zmiana przepisów. Zmiana przepisów wprowadzająca 23% stawkę VAT nastąpiła dopiero 1 stycznia 2011 r., w dacie złożenia oferty trwało jedynie vacatio legis. O ile można mieć na względzie intencję zamawiającego zapewnienia możliwości zwiększenia wynagrodzenia wykonawcy w razie zmiany przepisów, to jednak z treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia nie sposób wywieść, że zamawiający oczekuje wskazania wysokości stawki VAT w wysokości obowiązującej na dzień składania ofert.
Wobec powyższego, Izba uznała, że wskazanie wysokości stawki VAT w formularzu oferty stanowi wyłącznie informację dla zamawiającego, czy ewentualnie istnieją podstawy do zmiany wysokości wynagrodzenia. Wykonawcy, którzy w ofertach wskazali stawkę 22%, mogą domagać się zwiększenia wysokości wynagrodzenia, powołując się na wzrost stawki VAT. Takie uprawnienie nie służy odwołującemu.
Zamawiający, który opisując sposób obliczenia ceny oferty, nie wymagał od wykonawców podania wysokości stawki VAT, nie może dokonać odrzucenia oferty na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy Pzp, jako zawierającej błąd w obliczeniu ceny z powodu zastosowania nieprawidłowej, jego zdaniem, stawki VAT.
Zamawiający odrzucił ofertę odwołującego, mimo że na jej podstawie mógł zawrzeć umowę w sprawie zamówienia publicznego, a strony mogą wykonać swoje świadczenia zgodnie z zaciągniętym zobowiązaniem oraz zgodnie z prawem. Takie działanie sprzeczne jest z celem regulacji ustawy Prawo zamówień publicznych i nie może podlegać ochronie.
Naruszenia przepisów ustawy, których dopuścił się zamawiający, mają wpływ na wynik postępowania.
Powiązane treści
