Czy można sumować przychody wykonawców i podmiotów trzecich?
Warunek dotyczący rocznego przychodu może być spełniany nie tylko samodzielnie przez wykonawcę. Co do zasady dopuszczalne jest także korzystanie z potencjału podmiotu trzeciego oraz sumowanie przychodów członków konsorcjum. Zamawiający może jednak w SWZ ograniczyć taki sposób wykazywania warunku, jeżeli jest to uzasadnione przedmiotem zamówienia i proporcjonalne. Sprawdź, kto powinien złożyć oświadczenie o przychodzie i kiedy wymagany poziom przychodu musi wykazać jeden podmiot.
Na takie i podobne pytania odpowiemy podczas szkolenia dla zamawiających i wykonawców: „Warunki udziału w postępowaniu w praktyce: konsorcjum, podmiot trzeci, podwykonawstwo i certyfikacja”. To już ostatnia szansa, aby wpisać się na listę uczestników. Szkolenie odbędzie się 21.09.2026 r. w godz. 10-15 w formule ONLINE.
Podczas 4-godzinnego warsztatu dowiesz się, jak weryfikować:
- konsorcjum,
- podmiot trzeci i
- podwykonawców w postępowaniu
i na jakie pułapki zwrócić uwagę.
Sprawdzisz też, jak certyfikacja pomoże Ci w potwierdzaniu warunków.
Jeśli jesteś wykonawcą, dowiesz się, który model potwierdzenia warunków wybrać, aby jak najefektywniej działać w postępowaniu oraz jakie „haczyki” pojawiają się przy każdym z nich.
Radca prawny Martyna Lubieniecka omówi wszystkie najważniejsze reguły na podstawie case studies i realnych problemów zamawiających i wykonawców: od przygotowania i oceny dokumentów potwierdzających warunki, po ich uzupełnianie oraz odwołania do KIO i realizację zamówienia.
Case study: warunek rocznego przychodu a konsorcjum i podmiot trzeci
Pewien zamawiający w zamówieniu na roboty budowlane w formule zaprojektuj i wykonaj chce postawić warunek udziału dotyczący sytuacji ekonomicznej i finansowej. Zażąda, by wykonawca wykazał, że posiadał roczny przychód w każdym z ostatnich 3 lat obrotowych na poziomie 15.000.000 zł. W związku z tym pojawiły się wątpliwości:
- Czy wykonawca w zakresie tego warunku może polegać na sytuacji innego podmiotu? Jeśli tak, to kto składa (i podpisuje) przygotowane przez zamawiającego oświadczenie wykonawcy o rocznym przychodzie – wykonawca czy podmiot udostępniający zasoby?
- Czy wykonawca, korzystając w tym zakresie z potencjału innego podmiotu, musi polegać na jego zasobach w całości?
- Czy w przypadku wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia, warunek dotyczący posiadania określonych rocznych przychodów podlega sumowaniu? Czy każdy z wykonawców może wykazać warunek w części? Jak może wyglądać sumowanie takiego warunku, jeśli żądamy przychodów z ostatnich trzech lat? Czy w takiej sytuacji oświadczenie o rocznych przychodach musi złożyć odrębnie każdy z wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia?
Treść SWZ ma decydujące znaczenie
Co do zasady wykonawca może wykazać spełnianie warunku dotyczącego rocznego przychodu przez powołanie się na sytuację ekonomiczną lub finansową podmiotu trzeciego. Przychody wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie oraz wykonawcy i podmiotu udostępniającego zasoby mogą także podlegać sumowaniu, o ile SWZ nie stanowi inaczej.
Zamawiający ma jednak prawo, na podstawie art. 117 ust. 1 ustawy Pzp i przy zachowaniu zasad z art. 16 ustawy Pzp, określić w SWZ szczególny sposób spełniania warunku, np. wymagając, aby wymagany przychód wykazał jeden podmiot, jeżeli jest to obiektywnie uzasadnione charakterem zamówienia i proporcjonalne. Wówczas ograniczenie powinno zostać ukształtowane spójnie zarówno wobec konsorcjów, jak i podmiotów trzecich
Zasoby finansowe podmiotu trzeciego i konsorcjantów – podstawowe zasady
Wykonawca może wykazać spełnianie warunku dotyczącego rocznego przychodu, powołując się na sytuację ekonomiczną lub finansową podmiotu udostępniającego zasoby. Dopuszczalne jest również, co do zasady, sumowanie przychodów wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia, a także − przy spełnieniu wymogów art. 118 ustawy Pzp − łączenie przychodu wykonawcy z przychodem podmiotu trzeciego.
Wynika to z charakteru warunku dotyczącego przychodu, który jest warunkiem ekonomiczno-finansowym, wyrażonym kwotowo, a więc zasadniczo nadającym się do kumulacji.
KIO w wyroku o sygn. akt KIO 1987/22 dopuściła łączne wykazywanie przychodu wykonawcy i podmiotu udostępniającego zasoby. W uzasadnieniu wskazano, że w odniesieniu do warunków dotyczących sytuacji ekonomicznej i finansowej nie wynika z ustawy Pzp ogólny zakaz łącznego spełniania warunku przez wykonawcę i podmiot trzeci.
Sumowanie potencjałów wykonawców a postanowienia SWZ
Zamawiający nie zawsze musi dopuścić w postępowaniu nieograniczone sumowanie przychodów. Ma on prawo określić w SWZ szczególny sposób spełniania warunku przez wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie, jeżeli jest to obiektywnie uzasadnione charakterem zamówienia i proporcjonalne. Podstawą takiego uregulowania jest art. 117 ust. 1 ustawy Pzp.
W uchwali z 23 lipca 2014 r. (sygn. akt KIO/KU 62/14) KIO rozpatrywała zastrzeżenia zamawiającego do wyniku kontroli uprzedniej prezesa UZP.
Prezes zarzucił zamawiającemu naruszenie ustawy Pzp poprzez wymaganie, aby w przypadku konsorcjum lub polegania na zasobach podmiotu trzeciego, co najmniej jeden podmiot samodzielnie spełniał warunki dotyczące obrotu rocznego oraz wiedzy i doświadczenia.
Zamawiający argumentował, że wymóg ten był uzasadniony specyfiką zamówienia (zaawansowanie technologiczne, wcześniejsze problemy z wykonawcami) i miał na celu wybór wykonawcy o stabilnej sytuacji ekonomicznej i odpowiednim doświadczeniu, czego nie gwarantuje proste sumowanie potencjałów.
KIO uwzględniła zastrzeżenia zamawiającego, stwierdzając, że ocena wymagań dla konsorcjów i podmiotów trzecich powinna uwzględniać specyfikę zamówienia. Izba uznała, że wymóg spełnienia warunku obrotu i doświadczenia przez co najmniej jeden podmiot konsorcjum lub podmiot trzeci jest związany z przedmiotem zamówienia, proporcjonalny i nie narusza zasad uczciwej konkurencji, równego traktowania ani istoty konsorcjum, ponieważ proste sumowanie potencjałów nie zawsze odzwierciedla rzeczywistą zdolność do wykonania zamówienia.
Równe traktowanie konsorcjantów i podmiotów trzecich
Jeżeli zamawiający zdecyduje się ograniczyć możliwość sumowania przychodów w odniesieniu do konsorcjum, powinien rozważyć analogiczne, co do skutku, uregulowanie zasad korzystania z przychodu podmiotu udostępniającego zasoby.
W przeciwnym razie powstałoby ryzyko:
- faworyzowania wykonawców korzystających z podmiotów trzecich względem wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie, a także
- obejścia ograniczenia ustanowionego dla konsorcjów.
Taki skutek byłby trudny do pogodzenia z zasadą równego traktowania wykonawców, uczciwej konkurencji, przejrzystości i proporcjonalności wynikającą z art. 16 ustawy Pzp.
Jeżeli SWZ nie zawiera szczególnego ograniczenia, należy przyjąć dopuszczalność sumowania przychodów. Jeżeli natomiast zamawiający chce wymagać, aby warunek przychodowy spełnił jeden podmiot, powinien wskazać to wprost w SWZ i objąć takim mechanizmem zarówno wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie, jak i wykonawców korzystających z zasobów podmiotów trzecich.
Kto podpisze informację o rocznym przychodzie?
Oświadczenie o rocznym przychodzie powinien podpisać podmiot, którego przychód jest wykazywany. Formalnie dokument składa zamawiającemu wykonawca, ponieważ to on wykazuje spełnianie warunku udziału w postępowaniu.
Jeżeli jednak wykazywany jest przychód podmiotu udostępniającego zasoby, oświadczenie powinno pochodzić od tego podmiotu albo od osoby należycie umocowanej do jego reprezentacji.
Analogicznie, jeżeli przychód wykazuje członek konsorcjum, oświadczenie powinno pochodzić od tego członka konsorcjum albo od pełnomocnika należycie umocowanego do złożenia oświadczenia w jego imieniu.
FAQ – sumowanie przychodów wykonawców i podmiotów trzecich
Czy wykonawca może polegać na przychodzie podmiotu trzeciego?
Tak. Wykonawca może, co do zasady, powołać się na sytuację ekonomiczną lub finansową podmiotu udostępniającego zasoby, jeżeli spełni wymagania wynikające z ustawy Pzp i SWZ.
Czy można sumować przychody wykonawcy i podmiotu trzeciego?
Tak, jeżeli SWZ nie przewiduje szczególnego ograniczenia. Warunek dotyczący rocznego przychodu ma charakter ekonomiczno-finansowy i co do zasady może być spełniany łącznie.
Czy członkowie konsorcjum mogą sumować swoje przychody?
Tak. Co do zasady dopuszczalne jest łączne wykazywanie przychodów przez wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie. Zamawiający może jednak określić w SWZ szczególny sposób spełniania tego warunku.
Czy zamawiający może wymagać, aby cały wymagany przychód wykazał jeden podmiot?
Tak, ale takie wymaganie musi być uzasadnione charakterem zamówienia, proporcjonalne i jasno zapisane w SWZ. Ograniczenie powinno być stosowane spójnie wobec konsorcjów i podmiotów udostępniających zasoby.
Kto podpisuje oświadczenie o rocznym przychodzie?
Oświadczenie powinien podpisać podmiot, którego przychód jest wykazywany. Jeżeli przychód pochodzi od podmiotu trzeciego, dokument powinien pochodzić od tego podmiotu lub osoby uprawnionej do jego reprezentacji.
Kto składa oświadczenie o przychodzie zamawiającemu?
Formalnie dokument składa wykonawca, ponieważ to on wykazuje spełnianie warunku udziału w postępowaniu. Treść oświadczenia powinna jednak pochodzić od podmiotu, którego sytuacja finansowa jest wykazywana oraz opatrzona jego podpisem.
Czy każdy członek konsorcjum musi złożyć osobne oświadczenie o przychodzie?
Jeżeli przychody kilku członków konsorcjum są łączone na potrzeby spełnienia warunku, oświadczenia powinny dokumentować przychód każdego z podmiotów, którego potencjał jest wykorzystywany.
Czy brak ograniczenia w SWZ oznacza możliwość sumowania przychodów?
Co do zasady tak. Jeżeli zamawiający nie określił szczególnego sposobu spełniania warunku, należy przyjąć dopuszczalność łączenia potencjałów wykonawców i podmiotów trzecich.
Powiązane treści
