Wadium zabezpiecza ofertę, a o wadze jego prawidłowego wniesienia świadczy fakt, iż niewniesienie wadium, w tym również na przedłużony okres związania ofertą, stanowi przesłankę do wykluczenia wykonawcy z udziału w postępowaniu (postanowienie Krajowej Izby Odwoławczej z 25 maja 2009 r.; sygn. akt KIO/UZP 629/09).
Zamawiający prowadził przetarg nieograniczony na budowę budynku mieszkalnego. Poinformował wykonawców o wynikach oceny ofert, w tym o wyborze, jako najkorzystniejszej oferty wykonawcy konsorcjum oraz o odrzuceniu pierwszej oferty (art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp).
Wykonawca, którego oferta została odrzucona, wniósł protest na czynność badania i oceny ofert. Zwrócił uwagę na fakt, że oferta wybranego wykonawcy nie była zabezpieczona wadium i powinna być wykluczona (art. 24 ust. 2 pkt 4 ustawy Pzp).
Wykonawca podniósł, że wadium nie zostało zdeponowane przez upływem terminu składania ofert w pokoju nr 3 Urzędu Miasta (w wykazie wadiów z 1 kwietnia 2009 r. figuruje wadium udzielone wybranemu wykonawcy na godz. 10.01). Oryginał gwarancji ubezpieczeniowej został dołączony do oferty.
Wykonawca wniósł m.in. o:
- powtórzenie czynności oceny ofert i w jej wyniku odrzucenie oferty Konsorcjum,
- wybór jako najkorzystniejszej oferty protestującego.
Zamawiający twierdził, że wszystkie oferty zostały zabezpieczone wadium w sposób poprawny. Ponadto oświadczył, że na każdym dokumencie zdeponowanym u zamawiającego widniał podpis oraz parafka osoby przyjmującej. W jego ocenie, merytorycznie niepoprawnym jest identyfikowanie godziny wykonania wydruku z godziną wpływu dokumentu wadialnego. Wskazał, że w dokumentacji przetargowej udostępnionej protestującemu znajdowały się dwa wydruki, których godzina sporządzenia wynika ze sposobu przekazywania informacji przez bank obsługujący zamawiającego.
Zamawiający stwierdził, że nie określił w siwz szczególnych zasad wnoszenia wadium w postaci gwarancji. Dodał, że zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 4 ustawy Pzp wykonawcę wyklucza się z postępowania, jeżeli nie wniesie wadium. W omawianym przypadku, zdaniem zamawiającego, sytuacja taka nie miała miejsca – gwarancja ubezpieczeniowa konsorcjum została dołączona do oferty, którą złożono w siedzibie zamawiającego przed upływem terminu składania ofert. Wadium było więc w posiadaniu zamawiającego przed określonym w specyfikacji terminem, nie można zatem było mówić, że wadium nie było wniesione.
Protestujący wykonawca wobec takiego rozstrzygnięcia wniósł odwołanie.
Zamawiający oświadczył na posiedzeniu, że w związku z wniesionym protestem wezwał wykonawców biorących udział w postępowaniu do przedłużenia ważności wadium lub wniesienie nowego wadium na okres niezbędny do zabezpieczenia postępowania do zawarcia umowy po ostatecznym rozstrzygnięciu protestu. Jak oświadczył zamawiający, w dniu 5 maja 2009 r. odwołujący dostarczył zamawiającemu oryginał aneksu gwarancji. Zgodnie z jego treścią:
„Zmienia się okres gwarancji:
- Z: od 1 kwietnia 2009 r. do 1 maja 2009 r.
- Na: od 1 kwietnia 2009 r. do 31 maja 2009 r.”.
W ocenie Izby, przedłużonego wadium nie można było uznać za skuteczne z uwagi na fakt, że w dniach od 1 maja do 5 maja 2009 r. zamawiający nie był w posiadaniu dokumentu wadium, co więcej – wystawione ono zostało wstecz, co świadczyło o tym, że w dniach 2–3 maja 2009 r. oferta nie był zabezpieczona wadium. Zamawiającemu nie wolno domniemywać faktów, które są korzystne dla wykonawców, a zatem do obowiązków odwołującego należało przedłużenie ważności wadium przez złożenie dokumentu gwarancji.
W postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego istotne jest bowiem nie samo ustanowienie, ale – zgodnie z art. 45 ustawy Pzp – jego wniesienie. Wadium zabezpiecza ofertę, a o wadze jego prawidłowego wniesienia świadczy fakt, iż niewniesienie wadium, w tym również na przedłużony okres związania ofertą, stanowi przesłankę do wykluczenia wykonawcy z udziału w postępowaniu (art. 24 ust. 2 pkt 4 ustawy Pzp). Posiadanie przez zamawiającego dokumentu wadium jest również istotne z uwagi na uprawnienie zamawiającego do zatrzymania wadium na podstawie art. 46 ust. 4a ustawy Pzp. W związku z powyższym KIO uznała, że odwołujący utracił status wykonawcy, nie przysługuje mu zatem prawo do wnoszenia środków ochrony prawnej zgodnie z art. 179 ust. 1 ustawy Pzp.
Z brakiem wadium zamawiający będzie miał do czynienia w sytuacji, gdy:
- wykonawca w ogóle wadium nie wniósł, albo wniósł wadium w formie nie przewidzianej ustawą Pzp,
- wniósł wadium, ale w kwocie niższej niż wymagana (wpłacił zbyt mało gotówki lub dokument wadium opiewa na niższą niż wymagana kwotę),
- wniósł wadium po upływie określonego w siwz terminu (np. środki pieniężne zostały uznane na koncie zamawiającego po upływie terminu składania ofert) lub
- wniósł dokument wadialny, który zabezpiecza ofertę przez okres krótszy niż wyznaczony termin związania ofertą.
Ponadto wadium w postaci niepieniężnej nie można uznać za ważne, jeżeli nie zawiera w treści wskazania wszystkich ustawowo określonych przesłanek zatrzymania wadium przez zamawiającego. Dokonując badania ofert zamawiający powinien ocenić, czy wadium:
- jest wniesione w prawidłowej formie,
- jest wniesione w zakreślonym przez zamawiającego terminie, . opiewa na ustaloną w siwz kwotę, a w przypadku wadium niepieniężnego zawiera wymaganą treść. Jeśli zamawiający ustali, że wadium nie spełnia którejś z tych przesłanek powinien wykluczyć wykonawcę z udziału w postępowaniu (art. 24 ust 2 pkt 4 ustawy Pzp).
Autor:
Bernadetta Tarnowska