Kosztorys ofertowy i wycena oferty w Prawie zamówień publicznych

Zgodnie z art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli jej treść jest niezgodna z warunkami zamówienia. Stosownie do art. 253 ust. 1 ustawy Pzp niezwłocznie po wyborze najkorzystniejszej oferty zamawiający informuje równocześnie wykonawców, którzy złożyli oferty, o:

1) wyborze najkorzystniejszej oferty, podając nazwę albo imię i nazwisko, siedzibę albo miejsce zamieszkania, jeżeli jest miejscem wykonywania działalności wykonawcy, którego ofertę wybrano, oraz nazwy albo imiona i nazwiska, siedziby albo miejsca zamieszkania, jeżeli są miejscami wykonywania działalności wykonawców, którzy złożyli oferty, a także punktację przyznaną ofertom w każdym kryterium oceny ofert i łączną punktację,

2) wykonawcach, których oferty zostały odrzucone

- podając uzasadnienie faktyczne i prawne.

Zgodnie z art. 223 ust. 1 ustawy Pzp w toku badania i oceny ofert zamawiający może żądać od wykonawców wyjaśnień dotyczących treści złożonych ofert oraz przedmiotowych środków dowodowych lub innych składanych dokumentów lub oświadczeń, przy czym niedopuszczalne jest prowadzenie między zamawiającym a wykonawcą negocjacji dotyczących złożonej oferty oraz, z uwzględnieniem ust. 2 i art. 187, dokonywanie jakiejkolwiek zmiany w jej treści.

Art. 16 ustawy Pzp stanowi, że zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia w sposób: 1) zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców; 2) przejrzysty; 3) proporcjonalny.

KIO podkreśliła, że odrzucenie oferty na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp może nastąpić w sytuacji, gdy zaoferowane przez wykonawcę świadczenie nie odpowiada merytorycznym wymaganiom dotyczącym cech czy sposobu wykonania oferowanego przedmiotu zamówienia. Zauważyła, że zasadność czynności odrzucenia oferty podlega ocenie Izby w kontekście okoliczności faktycznych i prawnych przedstawionych przez zamawiającego w uzasadnieniu tej czynności. Zgodnie z art. 253 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp, niezwłocznie po wyborze najkorzystniejszej oferty zamawiający informuje równocześnie wykonawców, którzy złożyli oferty, o wykonawcach, których oferty zostały odrzucone - podając uzasadnienie faktyczne i prawne. Przywołany przepis, stanowiący realizację zasad postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, takich jak:

• jawność postępowania
• równe traktowanie wykonawców
• zachowanie uczciwej konkurencji,
• nakłada na zamawiającego obowiązek zakomunikowania wykonawcom, dlaczego uznał, że dana oferta podlega odrzuceniu, a po stronie wykonawcy kształtuje prawo do uzyskania pełnej i rzetelnej wiedzy na temat przyczyn odrzucenia oferty.

Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy sprowadzał się do oceny poprawności działań zamawiającego w obrębie oceny złożonych wraz z ofertą kosztorysów ofertowych.

W kosztorysach stwierdzono brak wyceny materiału w ilości podanych metrów bieżących kabli. Analiza szczegółowych pozycji w kosztorysach wykonawcy, zdaniem zamawiającego, wykazała, że objęte przedmiotem zamówienia ww. materiały nie zostały nigdzie uwzględnione w kosztorysach ofertowych. Wartość nieuwzględnionych przez Wykonawcę materiałów w ocenie zamawiającego wyniosła około 205 tysięcy złotych brutto.

Zamawiający uznał, że nie jest uprawniony samodzielnie poprawiać takich braków w kosztorysach ofertowych w oparciu o art. 223 ust. 2 pkt 3) ustawy Pzp (tj. jako innych omyłek polegających na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia, niepowodujących istotnych zmian w treści oferty). Uznał, że nie jest możliwe uzupełnienie w pozycjach kosztorysowych brakujących materiałów bez udziału wykonawcy, tj. bez podania ich cen jednostkowych przez wykonawcę), zaś niedopuszczalne jest prowadzenie między Zamawiającym a Wykonawcą negocjacji dotyczących złożonej oferty oraz dokonywanie jakiejkolwiek zmiany w jej treści. Brak wskazania w kosztorysie ofertowym materiałów/cen jednostkowych materiałów, niezależnie od ich wysokości, nie jest omyłką, lecz istotnym brakiem oświadczenia woli wykonawcy, którego uzupełnienia ustawodawca nie dopuścił. Ponadto poprawa omyłek prowadziłaby do istotnej zmiany treści oferty, tj. znacznego wzrostu ceny oferty.

Z uwagi na:

·         przyjętą w postępowaniu formę wynagrodzenia (wynagrodzenie kosztorysowe)

·         fakt, że kosztorysy ofertowe pozostawały integralną częścią treści oferty (jako podstawa kalkulacji ceny oferty),

·         kosztorysy nie stanowiły podmiotowego ani przedmiotowego środka dowodowego, który może zostać złożony, poprawiony lub uzupełniony przez wykonawcę w oparciu o przepisy ustawy Pzp,

zamawiający uznał, że powyższe braki w kosztorysach ofertowych skutkują tym, że treść oferty jest niezgodna z warunkami zamówienia. Ponadto, jego zdaniem, w przypadku wynagrodzenia kosztorysowego (rozliczenie wynagrodzenia kosztorysami powykonawczymi na podstawie rzeczywistej ilości wykonanych robót) brak ujęcia przez wykonawcę materiałów w kosztorysach ofertowych utrudniłby prawidłowe rozliczenie zadania (brak cen jednostkowych materiałów).

W rozpoznawanej sprawie KIO stwierdziła, że zamawiający nie wykazał postanowień SWZ, które nakładałyby obowiązek wyodrębnienia wyceny kabli w określonych pozycjach kosztorysu. Zamawiający powołał się jedynie na treść projektów, które jednak  nie określały sposobu przygotowania kosztorysów i prezentacji kosztów kabli, a jedynie wynikało z nich, że koszt kabli należy ująć w wycenie (co jest okolicznością bezsporną), bez wskazywania w jaki sposób.

Odnosząc się do braku ujęcia kabli w konkretnych pozycjach kosztorysów, wskazanych w informacji o odrzuceniu oferty, KIO przyznała rację odwołującemu się wykonawcy, że pozycje, w których brakuje ujęcia kabli, opisane zostały przez samego zamawiającego w przedmiarach za pomocą konkretnych KNR, a te KNRy nie zawierały w sobie materiałów (kabli), koniecznych do ułożenia instalacji. Zawierały szereg innych materiałów (zgodnie z podstawą określaną przez konkretny KNR), które zostały uwzględnione. Odwołujący wskazał, że wycenił w swoich kosztorysach materiały zgodne z poszczególnymi KNRami. Zamawiający nie zakwestionował powyższych twierdzeń. Dodatkowo zamawiający nie wyjaśnił, z czego miałby wynikać nakaz uwzględnienia tych materiałów we wskazanych pozycjach, wbrew ich opisom narzuconym przez samego zamawiającego. Podkreślenia wymagało przy tym, że zgodnie z SWZ kosztorysy ofertowe miały być sporządzone zgodnie z przedmiarami robót stanowiącymi załączniki do SWZ. Podstawy wyceny w każdej pozycji kosztorysów ofertowych w zakresie robót podstawowych powinny być takie same jak wskazano w przedmiarach robót, a opis pozycji powinien odpowiadać treści podanej w przedmiarze. Zatem w sytuacji, gdy kosztorysy ofertowe miały być sporządzane zgodnie z przedmiarem, a opisy pozycji przedmiarowych (KNR) nie wyodrębniały kabli, to nie sposób wykonawcy czynić zarzutu z zastosowania się do tych opisów. To właśnie dokonując zmiany opisów pozycji kosztorysowych wykonawca naraziłby się na odrzucenie oferty jako niezgodnej z warunkami zamówienia.

Za niezasadne KIO uznała stanowisko zamawiającego o braku wyceny kabli w jakichkolwiek pozycjach kosztorysów. Z uzasadnienia czynności odrzucenia oferty nie wynikało, jakie były podstawy takiego wniosku. Jeśli Zamawiający oparł się na braku wyodrębnienia opisowego tych kosztów, to powinien wykazać, z czego wywodzi, że wycena konkretnego kosztu musi wiązać się z jego literalną prezentacją w kosztorysie. Okoliczność taka nie została wykazana, a biorąc pod uwagę, że w kosztorysach nie było pozycji dotyczących kabli, zasadne było przyjęcie, że należało je uwzględnić bez opisowego wyodrębnienia. W tej sytuacji nie wiadomo, w jaki sposób zamawiający samodzielnie, bez uzyskania wyjaśnień wykonawcy, ustalił, że w kosztorysach w ogóle nie zostały uwzględnione koszty kabli. W ocenie Izby treść oferty w tym zakresie powinna podlegać wyjaśnieniu na podstawie art. 223 ust. 1 ustawy Pzp.

KIO podsumowała, że zamawiający naruszył przepisy art. 226 ust. 1 pkt 5, art. 253 ust. 1, art. 223 ust. 1 i art. 16 ustawy Pzp, a w konsekwencji również art. 255 pkt 2 ustawy Pzp. Naruszenie to miało wpływ na wynik postępowania, a w związku z powyższym odwołanie podlegało uwzględnieniu.