Czy zaświadczenie o niekaralności z innego państwa jest ważne?

Stan prawny na dzień: 01.03.2011

W przepisach dotyczących zamówień publicznych brak jest jakichkolwiek podstaw dla zamawiającego do badania i porównywania zakresu przedmiotowego dokumentów urzędowych wystawionych w różnych porządkach prawnych. Konsekwencje przyjęcia odmiennego stanowiska prowadziłyby do braku możliwości składania przez wykonawców zaświadczeń właściwego organu sądowego lub administracyjnego kraju pochodzenia albo zamieszkania osoby, której dokument dotyczy i konieczności przedkładania wyłącznie dokumentów, o których mowa w § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie dokumentów (wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 17 września 2010 r.; sygn. akt KIO 1891/10).

Zamawiający prowadził w trybie negocjacji bez ogłoszenia, postępowanie o udzielenie zamówienia, którego przedmiotem była dostawa, instalacja i uruchomienie aparatury i wyposażenia Planetarium.
Powiadomił o dokonaniu wyboru najkorzystniejszej oferty złożonej przez firmę X.
Konsorcjum biorące udział w postępowaniu nie zgodziło się z wyborem zamawiającego i wniosło odwołanie. Wskazało, że zaświadczenie o niekaralności wydane w Republice Federalnej Niemiec złożone przez firmę X nie odpowiada dokumentowi wydawanemu w Polsce. Odwołujący wywiódł, że w niemieckim rejestrze skazanych ujawnia się wpisy tylko w przypadku, gdy sąd orzeka karę pozbawienia wolności przekraczającą trzy miesiące lub karę grzywny przekraczającą 90 stawek dziennych. A zatem jedynym dokumentem, który w sposób pełny będzie poświadczał niekaralność danej osoby, będzie jej oświadczenie złożone przed notariuszem, właściwym organem sądowym, administracyjnym albo organem samorządu zawodowego lub gospodarczego, odpowiednio kraju pochodzenia osoby lub kraju, w którym wykonawca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania. Odwołujący podniósł, że ta sama osoba, która będzie miała miejsce zamieszkania w Polsce i będzie skazana w Polsce za te same przestępstwa nie będzie mogła brać udziału w przetargach z uwagi na to, że w zaświadczeniu z Krajowego Rejestru Karnego będzie uwidoczniona kara i fakt jej zawieszenia. Sytuacja prowadzi do dyskryminacji podmiotów krajowych i wprowadza bezzasadne uprzywilejowanie podmiotów z terenu Republiki Federalnej Niemiec.

KIO orzekła, że w przypadku wykonawcy mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a miejsce zamieszkania poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonawca składa zaświadczenie o niekaralności właściwego organu sądowego albo administracyjnego miejsca zamieszkania dotyczące niekaralności tych osób w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 8) ustawy Pzp, wystawione nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania ofert.
Z tym, że w przypadku gdy w miejscu zamieszkania tych osób nie wydaje się takich zaświadczeń zastępuje się je dokumentem zawierającym oświadczenie złożone przed notariuszem, właściwym organem sądowym, administracyjnym albo organem samorządu zawodowego lub gospodarczego miejsca zamieszkania tych osób ( § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane).
Z rozporządzenia w sprawie rodzajów dokumentów wynika, iż wykonawca w pierwszej kolejności obowiązany jest przedłożyć zaświadczenie właściwego organu sądowego lub administracyjnego miejsca zamieszkania członka zarządu.
Pozostaje odniesienie się do kwestii węższego zakresu zaświadczeń o niekaralności wydawanych w Republice Federalnej Niemiec w stosunku do zakresu, jaki obejmują informacje z polskiego Krajowego Rejestru Karnego. W § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie rodzajów dokumentów pierwszeństwo zostało przyznane dokumentom urzędowym wystawianym przez stosowne organy w różnych państwach. W przepisach dotyczących zamówień publicznych brak jest jakichkolwiek podstaw dla zamawiającego do badania i porównywania zakresu przedmiotowego dokumentów urzędowych wystawionych w różnych porządkach prawnych. Konsekwencje przyjęcia odmiennego rozumienia „zakresu” prowadziłyby w istocie do braku możliwości składania przez wykonawców zaświadczeń właściwego organu sądowego lub administracyjnego kraju pochodzenia albo zamieszkania osoby, której dokument dotyczy i konieczności przedkładania wyłącznie dokumentów, o których mowa w § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie dokumentów. Nie sposób bowiem rozstrzygnąć, jaki poziom zgodności norm prawnych dotyczących przestępstw w porządkach prawnych poszczególnych krajów byłby wystarczający.
Izba uznała, że zaświadczenie o niekaralności wystawione przez Bundesamt für Justiz stanowi dokument potwierdzający, że przystępujący nie podlega wykluczeniu na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 8) ustawy Pzp.

Autor:

Klaudyna Saja
prawnik, redaktor naczelna publikacji o tematyce związanej z zamówieniami publicznymi