Zamawiający nie mogą nadużywać instytucji unieważnienia postępowania o zamówienie publiczne

Stan faktyczny

Zamawiający prowadził przetarg nieograniczony. Przedmiotem zamówienia publicznego była dostawa taśm gąsienicowych z nakładkami gumowymi do pojazdu PTS-M. W specyfikacji istotnych warunków zamówienia (dalej: siwz) podał, że wyroby powinny spełniać wymagania techniczne, jakościowe i użytkowe zgodnie z zawartymi ustaleniami w zakresie badań nakładek do taśm gąsienicowych pojazdu PTS-M, potwierdzonych przez jednostkę badawczą na terenie kraju, posiadającą akredytację OiB, udzieloną przez ministra obrony narodowej. Zamawiający w wymaganiach szczegółowych wskazał m.in., że gąsienica z nakładkami gumowymi nie powinna ograniczać właściwości funkcjonalnych oraz taktyczno-technicznych, takich jak m.in. „pokonanie przeszkody o maksymalnym kącie wzniesienia i spadku bez ładunku – kąt wzniesienia i spadek co najmniej 30 stopni”. Z zapisów specyfikacji wynikało, że wykonawca, którego oferta zostanie wybrana jako najkorzystniejsza, będzie zobowiązany do przeprowadzenia czynności w celu potwierdzenia zgodności wyrobu ze specyfikacją techniczną (złożonym oświadczeniem) w jednostce badawczej na terenie kraju.

Zamawiający niespodziewanie unieważnił postępowanie

W postępowaniu wpłynęła jedna oferta – złożona przez odwołującego. Zamawiający wybrał ją jako najkorzystniejszą. Następnie jednak poinformował o unieważnieniu postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo zamówień publicznych (dalej: ustawa Pzp), z uwagi na fakt, że prowadzone postępowanie obarczone było wadą uniemożliwiającą zawarcie umowy niepodlegającej unieważnieniu. W uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że wykonawca nie spełnił warunku w zakresie wymogu technicznego dotyczącego pokonywania wzniesień o nachyleniu min. 30 stopni. Zdaniem zamawiającego zgoda na zaniżenie tego parametru - a co za tym idzie zmiana warunków określonych w siwz - byłaby naruszeniem art. 87 ust. 1a ustawy Pzp, który zakazuje dokonywania zmian w treści specyfikacji.

Wykonawca wniósł do prezesa Krajowej Izby Odwoławczej (dalej: KIO) odwołanie. Nie zgodził się z decyzją zamawiającego polegającą na unieważnieniu postępowania. Wskazał, że działanie zamawiającego jest błędne i świadczy o całkowitym braku zrozumienia przepisów ustawy Pzp, a zwłaszcza instytucji unieważnienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp.

Odwołujący twierdził, że można było zawrzeć umowę

Zdaniem odwołującego w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek uniemożliwiających zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego. A zatem nie można było unieważnić postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp. Oferowany wyrób przez odwołującego spełniał wszelkie wymagania stawiane przez zamawiającego w siwz i w żaden sposób nie wpływa na właściwości transportowe w pokonywaniu wzniesień i spadków. Zdaniem odwołującego wada tkwi w samym pojeździe, a nie w taśmach gąsienicowych będących przedmiotem zamówienia. Co więcej - taśmy gąsienicowe były przystosowane do pokonania przeszkody o nachyleniu min. 30°. To, że pojazdy będące własnością zamawiającego z przyczyn konstrukcyjnych nie są w stanie takiej przeszkody pokonać, nie może wywierać negatywnych skutków dla wykonawcy.

Stanowisko KIO

Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła, że w rozpatrywanym stanie faktycznym zamawiający nie wykazał zaistnienia przesłanek, które uprawniały go do unieważnienia postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp. Celem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego jest bowiem zawarcie umowy. a unieważnienie postępowania należy ocenić jako sytuację wyjątkową. Z art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp, na który powoływał się zamawiający, wynika, że ma on obowiązek unieważnienia postępowania, jeżeli jest obarczone wadą, która, po pierwsze, jest niemożliwa do usunięcia, po drugie - uniemożliwia zawarcie umowy niepodlegającej unieważnieniu. A zatem umowa zawarta w wyniku takiego postępowania będzie podlegała unieważnieniu. Zamawiający nie wykazał takiego naruszenia przepisów ustawy, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik prowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Nie wskazał także na żadną nieusuwalną wadę tkwiącą w samym postępowaniu, która uniemożliwiałaby zawarcie ważnej umowy. Podnoszone przez zamawiającego w uzasadnieniu jego decyzji okoliczności, dotyczące niespełnienia warunku w zakresie wymogu technicznego dotyczącego pokonywania wzniesień o nachyleniu min. 30 stopni nie dotyczyły samej procedury o zamówienie publiczne. Odnosiły się one wyłącznie do treści oferty odwołującego i niespełnienia przez nią wymagań technicznych.

Unieważnienia postępowania z powołaniem się na art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp nie uzasadnia okoliczność, że zawarcie umowy prowadziłoby do zakupu przez zamawiającego wyrobów niezgodnych z siwz i całkowicie zbędnych. Kwestia ta odnosi się do oceny zgodności treści oferty z wymaganiami siwz i nie dotyczy wady tkwiącej w samym postępowaniu, która skutkowałaby nieważnością umowy zawartej w sprawie tego zamówienia publicznego. Nie ulega wątpliwości, że przedstawione przez odwołującego sprawozdanie z badań wykonanych przez Wojskowy Instytut Techniki Inżynieryjnej we Wrocławiu potwierdza, że „transporter PTS-M z zamontowanymi taśmami gąsienicowymi wyposażonymi w nakładki gumowe nie jest w stanie pokonać przeszkody o maksymalnym kącie wzniesienia i spadku 30 stopni bez ładunku”. Jednak w wyniku sprawdzeń stwierdzono również, że będące przedmiotem zamówienia nakładki gumowe nie pogarszają właściwości trakcyjnych pojazdu związanych m.in. z pokonywaniem przeszkód, a więc wina tkwiła w pojeździe.

Krajowa Izba Odwoławcza orzekła, że podane przez zamawiającego w treści uzasadnienia okoliczności faktyczne, będące podstawą unieważnienia postępowania zgodnie z art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp, nie odnoszą się do nieusuwalnej wady postępowania, która uniemożliwia zawarcie ważnej umowy, ale raczej do treści oferty odwołującego.