Wezwanie do wyjaśnienia rażąco niskiej ceny pozwoli wykonawcy uniknąć wykluczenia z procedury
Cena odbiegająca od szacunkowej wartości zamówienia czy cen innych wykonawców nie musi być traktowana jako rażąco niska, jeżeli wykonawca jest w stanie udowodnić jej realną wartość. To bowiem podmiot wezwany do złożenia wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny jest zobowiązany wskazać czynniki, które faktycznie wpłynęły na jej obniżenie (wyrok KIO z 17 kwietnia 2013 r.; sygn. akt KIO 748/13).
Stan faktyczny
Zamawiający prowadził, w trybie przetargu nieograniczonego, postępowanie o udzielenie zamówienia na „Opracowanie dokumentu pn. Strategia Rozwoju Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego sposobem na skuteczne podnoszenie jakości usług publicznych”.
Na podstawie analizy rynku i planowanych kosztów zamawiający ustalił wartość szacunkową zamówienia na 450.989,00 zł. Natomiast podczas otwarcia ofert podał informację, że na sfinansowanie zamówienia zamierza przeznaczyć 585.700,00 zł brutto.
W postępowaniu złożono 10 ofert. Oferta z najwyższą ceną opiewała na kwotę 67.650,00 zł brutto, natomiast z najniższą na 243.540,00 zł brutto. Zamawiający, działając na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy Pzp, wezwał wykonawcę proponującego najniższą stawkę, by złożył wyjaśnienia dotyczące elementów jego oferty. W piśmie do wykonawcy wymagał wskazania czynników mających wpływ na wysokość ceny. „Prosimy w szczególności o podanie wszystkich składników zaoferowanej ceny oraz sposobu jej kalkulacji” – apelował zamawiający.
Wykonawca w odpowiedzi oświadczył, że kalkulacja ceny wskazanej w ofercie uwzględnia szacunkowy czas pracy ekspertów zaangażowanych do realizacji zadania, podział zadań pomiędzy ekspertów, koszty materiałów i energii oraz wynagrodzenie w wysokości podobnej do wcześniej zrealizowanych usług. Podkreślił także, że na znaczne zredukowanie wynagrodzenia wpływ miał sam zamawiający, który wziął na siebie wiele kosztów związanych ze zorganizowaniem procesu konsultacji, warsztatów, spotkań szkoleniowo-konsultacyjnych, spotkań i konferencji w ramach komunikacji projektu.
W ocenie zamawiającego oferent jednak nie złożył wymaganych wyjaśnień dotyczących elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny. Informacje, które przedstawił, miały ogólny i niekonkretny charakter oraz brakowało jakichkolwiek dowodów, w tym kalkulacji cenowych. A zatem uniemożliwiły mu ustalenie, czy oferta zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia. Z tego powodu oferta została odrzucona na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 90 ust. 3 ustawy Pzp.
Wykonawca wniósł odwołanie do prezesa Krajowej Izby Odwoławczej wobec czynności zamawiającego. Jego zdaniem ocena treści złożonych wyjaśnień była niepoprawna. Odwołujący zarzucił zamawiającemu również naruszenie art. 90 ust. 1 ustawy Pzp poprzez zaniechanie obowiązkowego wezwania odwołującego do złożenia dalszych wyjaśnień dotyczących zaoferowanej ceny.
„Wykonawca wskazał na szereg czynników wpływających na poziom zaoferowanej ceny, zaś ewentualne dalsze wątpliwości zamawiającego nie mogły skutkować uznaniem, że odwołujący nie złożył żadnych wyjaśnień” – przekonywał odwołujący. W jego opinii art. 90 ust. 3 ustawy Pzp dopuszcza odrzucenie oferty wyłącznie w sytuacji, gdy wykonawca nie złożył żadnych wyjaśnień bądź gdy złożone wyjaśnienia potwierdzają, że zaoferowana cena jest rażąco niska.
A zatem - zdaniem odwołującego - zamawiający w sposób nieuprawniony zrównał sytuację niezłożenia żadnych wyjaśnień z sytuacją złożenia wyjaśnień, które zamawiający uznał za nieusuwające wszystkich jego wątpliwości.
„Jeżeli zamawiający uznał złożone wyjaśnienia za niewystarczające, jego obowiązkiem było podjęcie dalszych czynności zmierzających do wyjaśnienia tych wątpliwości” - twierdził wykonawca.
Stanowisko KIO
Krajowa Izba Odwoławcza (dalej: KIO) orzekła, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, a zarzuty wykonawcy się nie potwierdziły. KIO odwołała się do art. 90 ust. 3 ustawy Pzp. Zgodnie z jego brzmieniem zmawiający odrzuca ofertę wykonawcy, jeżeli dokonana ocena wyjaśnień wraz z dostarczonymi dowodami potwierdza, że oferta zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia. A zatem z przepisu tego wynika, że wykonawca wezwany do złożenia wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny powinien wykazać, co spowodowało jej obniżenie oraz w jakim stopniu wskazane przez niego elementy wpłynęły na jej obniżenie. Ma również obowiązek przedstawić dowody na potwierdzenie zaistnienia wskazywanych okoliczności.
Skład orzekający Izby ustalił, że cena zaoferowana przez odwołującego była niższa o 58,42% od wartości szacunkowej zamówienia i o 27,11% od średniej ceny brutto wynikającej z cen zaoferowanych przez innych wykonawców. A zatem obawy zamawiającego, że cena może nie zapewnić mu należytej realizacji zamawiającego, były uzasadnione.
„Należy jednak pamiętać, że nawet cena odbiegająca od szacunkowej wartości zamówienia, czy nawet cen innych wykonawców nie musi być ceną rażąco niską, o ile wezwany do wyjaśnień wykonawca jest w stanie udowodnić realność zaoferowanej ceny” – przypomniała Izba. To bowiem wykonawca wezwany do złożenia wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny zobowiązany jest wskazać, co spowodowało obniżenie ceny. Udzielone wyjaśnienia mają potwierdzić, że złożona oferta jest rzetelnie przygotowana, a cena właściwie oszacowana. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie odwołujący udzielił ogólnikowych wyjaśnień i nie przedstawił żądanych przez zamawiającego składników zaoferowanej ceny oraz sposobu jej kalkulacji. Wskazał jedynie, że zaoferowana cena „obejmuje wszystkie czynniki wpływające na jej wysokość”.
I choć Izba podkreśliła, że złożenie wyjaśnień przez wykonawcę jest bezsporne, to zarazem dodała, że mogły one stanowić podstawę odrzucenia oferty. Użycie bowiem niekonkretnych i ogólnikowych stwierdzeń, a takich w przedmiotowym stanie faktycznym użył odwołujący, jest bowiem równoznaczne z niezłożeniem żadnych wyjaśnień (zob. wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie, z 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt VI Ca 464/05).
Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że zgodnie z art. 90 ust. 2 ustawy Pzp zamawiający, dokonując oceny wyjaśnień wykonawcy, biorą pod uwagę obiektywne czynniki. W szczególności są to: oszczędność metody wykonania zamówienia, wybrane rozwiązania techniczne, wyjątkowe, sprzyjające warunki wykonywania zamówienia dostępne dla wykonawcy, oryginalność projektu wykonawcy oraz wpływ pomocy publicznej udzielonej na podstawie odrębnych przepisów. Można więc uznać, że właściwym sposobem ukształtowania ceny jest ten, który wynika z powodów o obiektywnym charakterze, a za takie należy uznać czynniki wskazane w art. 90 ust. 2 ustawy Pzp. Niestety w rozpatrywanej sprawie odwołujący ich jednak nie wskazał. Wykonawca także nie podał innych okoliczności na potwierdzenie tego, że jego cena była właściwie skalkulowana. A zatem odwołujący mimo wezwania do złożenia wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny nie wykazał, iż zaoferowana przez niego cena nie jest ceną rażąco niską, ani nie przedstawił dowodów na brak zaistnienia okoliczności jej wystąpienia. KIO nie dopatrzyła się więc w postępowaniu zamawiającego działania niezgodnego z ustawą Pzp.
Powiązane treści
