Cena rażąco niska - jak sprawdzić, czy cena przedstawiona przez wykonawcę jest nierealna (omówienie wyroku)

Stan prawny na dzień: 18.11.2009

To zamawiający na etapie wstępnego badania ofert ocenia, czy w jego przekonaniu cena przedstawiona w ofercie nie nosi znamion rażąco niskiej. Ustawa Pzp nie określa sposobu sprawdzenia, czy cena jest rażąco niska. Jednak pomocna może być ocena relacji ceny proponowanej przez wykonawcę w stosunku do cen rynkowych podobnych zamówień (wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 4 czerwca 2008 r.; sygn. akt X Ga 127/08).

Zamawiający prowadził przetarg w trybie negocjacji z ogłoszeniem na ochronę osób i mienia.
Protest na wybór czynności wyboru najkorzystniejszej oferty wniósł jeden z wykonawców.
Zarzucił zamawiającemu m.in., że zaniechał odrzucenia oferty wybranego wykonawcy ze względu na rażąco niską cenę przedstawioną w ofercie.
Zamawiający oddalił protest. W ocenie zamawiającego wybrany wykonawca w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień w trybie art. 90 ust. 1 ustawy Pzp przytoczył szczegółową kalkulację zawierającą składniki mające wpływ na wysokość ceny.
Wykonawca wniósł odwołanie od rozstrzygnięcia protestu.
Krajowa Izba Odwoławcza uwzględniła odwołanie i nakazała powtórzenie czynności badania i oceny ofert.
Za niewystarczające KIO uznała wyjaśnienia czynników mających wpływ na wysokość ceny. Nie eliminowały one wątpliwości co do rzetelności kalkulacji stawki, przedstawiały informację subiektywnie i ogólnikowe odwołujące się do doświadczenia, czego wykonawca nie poparł dowodami (art. 90 ust. 3 ustawy Pzp).
KIO wskazała, że wykonawca nie podał również rozmiaru pomocy publicznej uzyskiwanej z tytułu działania, jako zakład pracy chronionej, a dzięki której, jak twierdził, mógł zaoferować niską cenę.
Dlatego KIO uznała cenę za rażąco niską.
Wykonawca złożył skargę od wyroku. Twierdził, że z faktu zaproponowania ceny niższej od wartości zamówienia i niższej od zaproponowanej od innych wykonawców nie można wnioskować, że cena jest rażąco niska.

Sąd okręgowy orzekł, że zarzut błędnego przyjęcia przez KIO rażąco niskiej ceny był nietrafny.
Wykonawca po wezwaniu do złożenia wyjaśnień powinien wskazać, jakie konkretne czynniki dały możliwość przedstawienia w ofercie takiej, a nie innej ceny. Ogólnikowe twierdzenia zawarte w wyjaśnieniach i brak dokładnych danych co do uzyskiwanej pomocy publicznej należało uznać  za niedostatecznie i odrzucić ofertę tego wykonawcy (art. 90 ust. 3 ustawy Pzp).
To zamawiający na etapie wstępnego badania ofert ocenia, czy cena przedstawiona w ofercie nie nosi znamion rażąco niskiej. Tak więc już od samego początku analizowania proponowanych w ofertach cen widoczne jest, że pojęcie rażąco niskiej ceny jest pojęciem subiektywnym, zależnym od indywidualnej oceny zamawiającego.
Ustawa Pzp nie określa sposobu sprawdzenia, czy cena jest rażąco niska. Jednak pomocna może być ocena relacji ceny proponowanej przez wykonawcę w stosunku do cen rynkowych podobnych zamówień.
Poddając takiej analizie ofertę wybranego wykonawcy i dokonując porównania ofert pozostałych wykonawców, można było ocenić, jak kształtują się ceny rynkowe. Różnica w wysokości stawki za roboczogodzinę kolejnej niższej po tej ofercie wyniosła kolejno do pozostałych ofert:

  • 16%,
  • 21%,
  • 22%.
Odpowiedź wybranego wykonawcy udzielona w trybie art. 90 ust. 1 ustawy Pzp nie wyjaśniała podstaw tych rozbieżności.
Kolejnym kryterium oceny może być ustalenie średniej ceny pozostałych ofert najbardziej zbliżonych do siebie pod względem cenowym. W przedmiotowym postępowaniu z porównania tego wynikłoby, że średnia cena za roboczogodzinę w tych ofertach wyniosła 15, 30 zł, a stawka przyjęta przez wybranego wykonawcę wyniosła 12,50 – zatem była o ponad 18% niższa.
Oczywiście kryteria procentowe nie stanowią miarodajnej podstawy ustalenia, że cena jest rażąco niska, ale słusznie zamawiający powziął wątpliwość co do jej wysokości.  Obowiązkiem zaś ubiegającego się o udzielenie zamówienia jest wykazanie, jakie okoliczności wpływają na fakt, że oferowana przez niego cena w takim stopniu odbiega od cen oferowanych przez inne podmioty działające na rynku, a takich wyjaśnień wybrany wykonawca nie udzielił.
Autor:

Klaudyna Saja

Klaudyna Saja-Żwirkowska

Klaudyna Saja-Żwirkowska

Prawnik specjalizujący się w prawie zamówień publicznych. Jest redaktor naczelną publikacji z zakresu zamówień publicznych. Autorka komentarzy do wyroków Krajowej Izby Odwoławczej.