Wadium i korekta finansowa

Określenie wadium w wysokości przekraczającej limit ustawowy jest nieprawidłowością, która wpływa na konkurencyjność postępowania przetargowego. Ustalenie bowiem takiej kwoty wadium ogranicza krąg potencjalnych wykonawców zamówienia. Może stanowić zbyt wysoką barierę finansową do udziału w  postępowaniu, a także zniechęcić wykonawców do ubiegania się o wykonanie zamówienia, którzy przedstawiliby korzystniejsze oferty. Wysokość wadium winna być zgodna z przepisami prawa, tak aby nie stanowiła ona przeszkody dla wykonawców w ubieganiu się o wykonanie zamówienia. Ma to szczególne znacznie w odniesieniu do małych firm, które nie dysponują  dużymi zasobami finansowanymi. Nie ulegało wątpliwości, że ustalona przez zamawiającego kwota wadium była niezgodna z art. 281 ust. 4 ustawy Pzp. Przekraczała bowiem o około 25% dopuszczalny limit wadium. Nieprawidłowe zastosowanie kryteriów kwalifikacji wymusiło zastosowanie korekty finansowej, którą organ przyjął, zgodnie z Wytycznymi dotyczącymi sposobu korygowania nieprawidłowości na lata 2021-2027 (MFiPR/2021-2027/18(1)), na najniższym możliwym poziomie. Uwzględnił bowiem "okoliczności łagodzące" - tzn. to, że zapewniono minimalny poziom konkurencji, gdyż w postępowaniu wpłynęły 4 oferty. Powyższe nie oznaczało, że organ powinien odstąpić od korekt. Uzyskanie 4 ofert nie zmieniło jednak oceny, że do nieprawidłowości doszło, i że zamawiający określił zbyt wygórowaną wysokość wadium w postępowaniu, co stanowiło naruszenie ustawy Pzp. Dla stwierdzenia nieprawidłowości wystarczające jest wykazanie potencjalnego wpływu na wynik postępowania i budżet UE. Nie jest wymagane udowodnienie w sposób ścisły, że konkretni wykonawcy zrezygnowali z udziału z powodu określonych wymogów. W przeciwnym razie mechanizm kontroli byłby iluzoryczny, gdyż w praktyce niemożliwe byłoby wykazanie motywacji podmiotów, które nie złożyły ofert. W rozpoznawanej sprawie wysoki i nieuzasadniony wymóg wadium stanowił wystarczający związek pozwalający przyjąć potencjalne ograniczenie konkurencji.

Sygnatura

Wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z 9 września 2026 r. sygn. akt  I GSK 520/26