Zamawiający nie może zbyt pochopnie podejmować decyzji o wykluczeniu wykonawcy z postępowania

Zamawiający prowadził w trybie przetargu nieograniczonego postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego na wykonanie usług z zakresu gospodarki leśnej. Rozstrzygając postępowanie, podjął decyzję o wykluczeniu z postępowania i odrzuceniu oferty wykonawcy X. 

Wykonawca ten wniósł do prezesa Krajowej Izby Odwoławczej odwołanie. Zarzucał zamawiającemu naruszenie: art. 7, art. 44, art. 89 ust. 1 pkt 5, art. 24 ust. 2 pkt 4, art. 25 ust. 1, art. 26 ust. 3, art. 26 ust. 4, art. 90 ust. 1, art. 91-92 ustawy Pzp.

Wnosił o:

1.         powtórzenie czynności badania ofert,

2.         powtórzenie czynności punktacji ofert,

3.         równe traktowanie wszystkich wykonawców ubiegających się o to zamówienie publiczne w sposób zachowujący zasady uczciwej konkurencji.

W uzasadnieniu odwołania wykonawca wyjaśniał, że badanie i ocena ofert zostały dokonane z obrazą zapisów ustawy Prawo zamówień publicznych. Podnosił, że zamawiający wykluczył go z postępowania na podstawie art. 24 ust. 2 pkt. 4 ustawy Pzp, argumentując, że wykonawca nie złożył wymaganych dokumentów na potwierdzenie spełnienia warunku udziału w postępowaniu i w zakresie wykazania podstaw dotyczących braku podlegania wykluczeniu. 

Wskazywał, że zgodnie z zapisami siwz na potwierdzenie warunków udziału w postępowaniu oraz względem wykazania niepodlegania wykluczeniu zamawiający wymagał między innymi złożenia oświadczeń według wzoru, stanowiącego załącznik nr 4 i 5 do siwz. Do złożonej oferty odwołujący dołączył wyżej wskazane załączniki. Jednak przez omyłkę w miejsce, gdzie powinien spisać swoje, wpisał dane zamawiającego. Zdaniem wykonawcy nie zmienia to faktu, że w nagłówku oświadczeń jest prawidłowo oznaczony wykonawca i do kogo dane oświadczenie jest kierowane oraz jakiego postępowania dotyczy.

Zamawiający w toku badania oferty, na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp, wezwał go do uzupełnienia załączników nr 4 i nr 5. Odwołujący uzupełnił ofertę o poprawione załączniki nr 4 i nr 5 opatrzone datą 9 grudnia 2015 r. Pomimo to zamawiający wykluczył wykonawcę Y z postępowania za brak przedstawienia ww. załączników, z datą składania ofert. Zdaniem odwołującego trudno zgodzić się z tą czynnością. Po pierwsze, w opinii odwołującego pierwotne załączniki wyczerpują obowiązki wykonawcy wynikające z art. 44 ustawy Pzp. Po drugie, w danych załącznikach znajduje się preambuła: „Przystępując do postępowania w sprawie zamówienia” – stanowiąca o tym, że oznaczenie błędną datą danych załączników nie zmienia faktu, że są one składane jako oświadczenie woli z dniem składania ofert (wykonawca przystępuje do postępowania, składając ofertę). Po trzecie, pozostałe dokumenty, potwierdzające złożone w ofercie, jednoznacznie wskazują na to, że wykonawca nie podlega wykluczeniu i że spełnia warunki udziału w postępowaniu. Po czwarte, nie data na dokumencie uzupełnianym stanowi o skuteczności danego uzupełnienia. 

W ocenie wykonawcy Y wykluczenie z postępowania było bezzasadne. Wobec tego oferta nie podlega odrzuceniu i jest ważna i podlega punktacji ofert, co spowoduje inny wynik postępowania. Zamawiający naruszył również zasadę równego traktowania stron postępowania, wyrażoną w art. 7 ust. 1 ustawy.

Z ustaleń Krajowej Izby Odwoławczej wynika, że wykonawca Y wraz z ofertą złożył oświadczenie o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu, sporządzone według wzoru stanowiącego załącznik nr 4 do siwz oraz oświadczenie o braku podstaw do wykluczenia z postępowaniu, sporządzone według wzoru stanowiącego załącznik nr 5 do siwz. Oba oświadczenia zostały opatrzone datą 25 listopada 2015 r.

Po dokonaniu oceny zarzutów Izba stwierdziła, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż według art. 24 ust. 2 pkt 4 ustawy Pzp z postępowania wyklucza się wykonawców, którzy nie wykazali spełnienia warunków udziału w postępowaniu. A ofertę wykonawcy wykluczonego uważa się za odrzuconą (art. 24 ust. 4 ustawy Pzp). Artykuł 26 ust. 4 stanowi, że zamawiający wzywa także, w wyznaczonym przez siebie terminie, do złożenia wyjaśnień dotyczących oświadczeń lub dokumentów, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp. 

Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli została złożona przez wykonawcę wykluczonego z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia lub niezaproszonego do składania ofert.

Nie jest sporne między stronami, że wykonawca Y wraz z ofertą złożył żądane przez zamawiającego oświadczenia, jednak w ich treści w miejscu „działając w imieniu i na rzecz” odwołujący podał nazwę zamawiającego. Dlatego zamawiający wezwał odwołującego na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp do złożenia poprawnie wypełnionych załączników nr 4 i 5 do siwz. Wykonawca Y złożył wymagane dokumenty, które zostały opatrzone datą 9 grudnia 2015 r.

Osią sporu w rozpoznawanej sprawie jest stwierdzenie, czy zamawiający powinien był wykluczyć z postępowania odwołującego i odrzucić jego ofertę, z uwagi na treść oświadczenia o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu oraz oświadczenia o braku podstaw do wykluczenia z postępowania? Zdaniem Izby na tak zadane pytanie należy udzielić odpowiedzi przeczącej. 

Izba stanęła na stanowisku, że wykonawca Y w treści oświadczeń sporządzonych według wzoru załącznika nr 4 i 5 do siwz jedynie przez zwykłą omyłkę podał nazwę zamawiającego zamiast własnej. Za tym twierdzeniem przemawiają nie tylko wyjaśnienia odwołującego złożone w toku rozprawy, ale przede wszystkim treść i konstrukcja złożonych pism. Należy zauważyć, że w treści spornych dokumentów znajduje się oznaczenie oraz podpis wykonawcy składającego oświadczenie, tj. odwołującego. Poza tym podano również nazwę postępowania, w ramach którego oświadczenia zostały złożone. Nie budzi również wątpliwości fakt, że oświadczenia zostały złożone w od odpowiednim terminie. Za trafnością ww. stanowiska przemawia również to, że w treści oświadczeń jako podmiot - w imieniu i na rzecz którego miałby działać odwołujący – wskazano zamawiającego, który przecież nie mógł ubiegać się o udzielenie przedmiotowego zamówienia, ponieważ to właśnie on był podmiotem je udzielającym.

Według tych dokumentów, złożonych w toku postępowania przez wykonawcę Y wraz z ofertą, zamawiający mógł również stwierdzić, że wskazanie w treści opisanych wyżej oświadczeń zamawiającego, jako podmiotu, w imieniu którego ma działać odwołujący, stanowi jedynie oczywistą omyłkę wykonawcy. Tym samym s należy twierdzić, że w rozpoznawanym stanie faktycznym wystarczające byłoby wezwanie odwołującego, na podstawie art. 26 ust. 4 ustawy Pzp, do złożenia wyjaśnień w zakresie zawartego w oświadczeniach oznaczenia podmiotu, który działał w imieniu i na rzecz wykonawcy Y. 

Izba uznała, że czynność zamawiającego, polegająca na wykluczeniu odwołującego z prowadzonego postępowania i uznaniu, że oferta wykonawcy podlega odrzuceniu, należy uznać za wadliwą. Tym samym Izba potwierdziła naruszenie przez zamawiającego art. 24 ust. 2 pkt 4 ustawy Pzp, art. 89 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp, a w konsekwencji art. 7 ust. 1 ustawy Pzp.