Wykonawca działał w ramach konsorcjum? Sprawdź, jak ocenić jego doświadczenie! (omówienie wyroku)

Stan prawny na dzień: 30.07.2009

Jeśli wykonawca dokumentuje swoje doświadczenie, które nabył działając w konsorcjum, powinieneś je uwzględnić w całości. Nie możesz brać pod uwagę doświadczenia konsorcjanta nabytego jedynie przy realizacji powierzonej mu części.
Sprawdzając z kolei doświadczenie konsorcjum, jako uczestnika postępowania, nie wolno Ci wymagać, aby każdy z konsorcjantów wykazał się żądanym w siwz warunkiem (wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z 27 listopada 2008 r.; sygn. akt KIO/UZP 1301/08 i KIO/UZP 1311/08).

Pewien zamawiający prowadził przetarg nieograniczony, którego przedmiotem było zebranie i zorganizowanie w odpowiednie struktury danych dla potrzeb bazy danych topograficznych. W specyfikacji postawił warunki udziału w postępowaniu dotyczące wiedzy, doświadczenia i potencjału technicznego. W odniesieniu jednak do wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienia postawił wymóg, że warunek ma spełnić każdy z uczestników konsorcjum. Zażądał, aby zarówno wykaz osób, które uczestniczyć będą w wykonaniu zamówienia wraz z informacjami na temat ich kwalifikacji zawodowych, jak i wykaz wykonanych w okresie ostatnich 3 lat usług odpowiadających rodzajem przedmiotowi zamówienia przedstawił każdy konsorcjant.
Dodatkowo zaznaczył w siwz, że przy zamówieniach wykonywanych wspólnie z innymi wykonawcami kwota 1.000.000 zł (łączna kwota zamówień podobnych do przedmiotowego, wykonanych w okresie ostatnich 3 lat) odnosi się do wartości części zamówień realizowanych przez poszczególnego wykonawcę wchodzącego w skład konsorcjum.
Protestujący podważył poprawność warunków udziału w postępowaniu
Na zapisy specyfikacji istotnych warunków zamówienia protest złożył jeden z uczestników postępowania. Podniósł w proteście, a następnie odwołaniu, że z treści przepisu art. 23 ustawy Pzp wynika, że wykonawcy mogą wspólnie ubiegać się o udzielenie zamówienia, przy czym stosuje się do nich przepisy dotyczące wykonawców.
Zdaniem protestującego konstrukcja tego przepisu służy zatem umożliwieniu uzyskania zamówienia wykonawcom, którzy sami nie byliby mu w stanie sprostać. Norma ta zezwala w opinii wykonawcy wykonawcom działającym wspólnie łączyć potencjał wiedzy i doświadczenia ekonomicznego. Umożliwia im także wewnętrzną regulację wzajemnych relacji oraz obowiązków w zakresie wykonania zamówienia.
Jak ocenić doświadczenie wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie
Zamawiający nie uznał protestu. Zasugerował, że uwzględnienie protestu mogłoby prowadzić do takiego sumowania doświadczeń wykonawców, które byłoby sprzeczne z doświadczeniem każdego z nich z osobna, jako doświadczeniem zbyt ubogim. Wobec tego zamawiający spotkał się z zarzutami naruszenia m.in.:

  • art. 7 ust. 1 ustawy Pzp (który stanowi o obowiązku zachowania podstawowych zasad podczas udzielania zamówień),
  • art. 22 ust. 2 ustawy Pzp (dotyczącego zakazu łamania zasady uczciwej konkurencji przy formułowaniu warunków),
  • art. 23 ust. 3 ustawy Pzp (stanowiącego, że przepisy wykonawcy stosuje się odpowiednio do konsorcjum).
Sprawą zajęła się Krajowa Izba Odwoławcza.

Krajowa Izba Odwoławcza na wstępie przypomniała, że uprawnienie do wspólnego ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego przysługuje wykonawcom z mocy art. 23 ust. 1 ustawy Pzp.
Ustawa Prawo zamówień publicznych daje wykonawcom możliwość ubiegania się o zamówienie w sytuacji, gdy wykonawca samodzielnie nie spełnia warunków udziału w postępowaniu. Zdaniem KIO w świetle tego przepisu należy przyjąć, że warunki udziału w postępowaniu w art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp spełnią ci z wykonawców ubiegających się wspólnie, którzy wykażą, że chociażby jeden z nich spełnia warunek. Chodzi o warunki:

  • niezbędnej wiedzy i doświadczenia,
  • potencjału technicznego,
  • potencjału kadrowego.
W związku z powyższym zastrzeżenie, które poczynił zamawiający w siwz, zgodnie z którym warunek musiał spełniać każdy z konsorcjantów, skład orzekający uznał za nieprawidłowe. Godziło by bowiem w zasadę równego traktowania wykonawców i uczciwej konkurencji oraz stanowiło naruszenie przepisu art. 23 ust. 3 ustawy Pzp.
Izba stwierdziła, że zamawiający dokonując takiego obostrzenia pominął fakt, że istotą wspólnego ubiegania się wykonawców o zmówienie jest właśnie łączenie potencjałów, w tym również w zakresie doświadczenia. Przyznanie racji zamawiającemu pozbawiałoby sensu tworzenia wspólnych inicjatyw w celu pozyskania zamówienia. Dochodziłoby bowiem do sytuacji, w której ubieganie się o udzielenie zamówienia w ramach konsorcjum skutkowałoby koniecznością wykazania się większym potencjałem niż musiałby posiadać samodzielny wykonawca.
Paradoksalnie więc stworzenie konsorcjum nie otwierałoby szerszego dostępu do zamówień, ale powodowałoby podwyższenie wymagań.
W takiej sytuacji, zdaniem Krajowej Izby Odwoławczej, łatwiej byłoby ubiegać się o zamówienie samodzielnie, spełniając wymagania zamawiającego, niż dobrać taką grupę wykonawców, z których każdy spełniałby przedmiotowe warunki postępowania o zamówienie publiczne.
Ponadto skład orzekający Izby orzekł, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż doświadczenie zdobyte przy realizacji konkretnego zamówienia w ramach konsorcjum nie jest doświadczeniem każdego z jego uczestników. Powyższe stanowisko potwierdza również przepis art. 141 ustawy Pzp, który stanowi, że wykonawcy ubiegający się wspólnie o udzielenie zamówienia ponoszą solidarną odpowiedzialność za wykonanie umowy i wniesienie należytego wykonania umowy.
Zdaniem Izby niedopuszczalne jest ograniczenie możliwości wykazania się doświadczeniem przez uczestnika konsorcjum tylko do zakresu faktycznie realizowanych czynności w ramach danego zamówienia.
W związku z powyższym KIO uwzględniła odwołanie i nakazała zamawiającemu modyfikację zapisów specyfikacji istotnych warunków zamówienia oraz ogłoszenia o zamówieniu. 
Autor:

Klaudyna Saja

Klaudyna Saja-Żwirkowska

Klaudyna Saja-Żwirkowska

Prawnik specjalizujący się w prawie zamówień publicznych. Jest redaktor naczelną publikacji z zakresu zamówień publicznych. Autorka komentarzy do wyroków Krajowej Izby Odwoławczej.