Interpretacja warunku udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienie publicznego

Pewien Zamawiający, prowadził postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego na zimowe utrzymanie dróg, placów, chodników przy obiektach gminnych i przystanków. Ogłoszenie zamieszczono w Biuletynie Zamówień Publicznych. Postępowanie było prowadzone w trybie podstawowym.

O udzielenie zamówienia ubiegało się dwóch wykonawców. W toku badania i oceny ofert Zamawiający wezwał wykonawcę – autora najwyżej ocenionej oferty - do złożenia podmiotowych środków dowodowych, m.in. wykazu sprzętu. W toku prowadzonych wyjaśnień i wezwań, Wykonawca ten ostatecznie złożył skorygowany dokument. Na jego podstawie Zamawiający ocenił, że warunek zdolności technicznej dotyczący dysponowania pojazdem specjalnym został spełniony, potencjał techniczny został wykazany i dokonał wyboru oferty. 

Z decyzją Zamawiającego nie zgodził się konkurent i wniósł odwołanie. Wskazał, że zgodnie z treścią specyfikacji warunków zamówienia, Zamawiający określił warunki udziału w postępowaniu, w tym wymogi dotyczące zdolności technicznej i zawodowej. Określił m.in. następujące wymagania, co do posiadanego sprzętu: "2.4.2. Dysponuje lub dysponować będzie w trakcie realizacji zamówienia i skieruje do jego realizacji następujący sprzęt techniczny: b) Ciągnik rolniczy lub inny pojazd o podobnej dzielności terenowej z pługiem odśnieżnym sterowanym z miejsca operatora, o mocy minimalnej 50 kW (kilowatów), z napędem na wszystkie osie, do odśnieżania chodników o maksymalnej szerokości roboczej 140 cm - min 1 szt."

W ocenie Odwołującego przedstawiony przez wybranego Wykonawcę pojazd specjalny nie był pojazdem, który spełniał postawiony przez Zamawiającego warunek udziału w postępowaniu. Jego szerokość robocza wynosiła minimalnie 1590 mm (tj. 159 cm) bez lusterek zewnętrznych. Powyższy wniosek został potwierdzony w przedłożonej przez Odwołującego opinii rzeczoznawcy maszyn, urządzeń i pojazdów.

Zdaniem Odwołującego, wybrany Wykonawca nie spełnił warunków udziału w postępowaniu, a jego oferta podlegała odrzuceniu. Co więcej twierdził, że wybrany Wykonawca przedstawił Zamawiającemu nieprawdziwe informacje, co do tego, że w/w pojazd spełnia postawione warunki udziału w postępowaniu.

Skład orzekający ustalił, że stan faktyczny nie był między stronami sporny. Strony różniły się natomiast oceną prawną zaistniałych okoliczności faktycznych sprowadzając oś sporu do weryfikacji przez Izbę czy nie doszło w postępowaniu do naruszenia:

1.               art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. b, c w zw. z art. 16 oraz art. 128 ust. 1 i 4 w zw. z art. 16 ustawy Prawo zamówień publicznych poprzez zaniechanie odrzucenia oferty wybranego Wykonawcy, ponieważ nie spełniał on warunku udziału w postępowaniu dotyczącego zdolności technicznej i zawodowej. Zarzuty dotyczyły tego, że wybrany Wykonawca:

-       nie wykazał, że dysponuje lub będzie dysponował i skieruje do realizacji zamówienia ciągnik rolniczy lub inny pojazd o podobnej dzielności terenowej wraz z pługiem odśnieżnym sterowanym z miejsca operatora, o mocy minimalnej 50 KV z napędem na wszystkie osie, do odśnieżania chodników o maksymalnej szerokości roboczej 140 cm;

-       ze złożonych przez niego dokumentów, w tym dokumentów uzupełnionych na wezwanie w trybie art. 128 ust. 1 oraz 4 ustawy Pzp, wynikało, że nie spełnia on warunku udziału w postępowaniu i nie złożył, pomimo uzupełnienia dokumentów, w terminie podmiotowych środków dowodowych, potwierdzających spełnianie warunku udziału w postępowaniu dotyczącego zdolności technicznej i zawodowej;

2.      art. 128 ust. 1 w zw. z art. 16 ustawy Pzp, poprzez zaniechanie wezwania wybranego Wykonawcy do poprawienia podmiotowych środków dowodowych, tj. dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu w zakresie wymaganej zdolności technicznej i zawodowej

Skład orzekający stwierdził, że sformułowane przez Odwołującego zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Odwołanie zostało oddalone. W ocenie KIO wybór oferty najkorzystniejszej w danym zamówieniu został dokonany przez Zamawiającego w sposób prawidłowy.

Skład orzekający wskazał, że w dokumentacji postępowania określono warunek udziału w przetargu dotyczący dysponowania sprzętem technicznym "b) ciągnik rolniczy lub inny pojazd o podobnej dzielności terenowej z pługiem odśnieżnym sterowanym z miejsca operatora, o mocy minimalnej 50 kW (kilowatów), z napędem na wszystkie osie, do odśnieżania chodników o maksymalnej szerokości roboczej 140 cm - min 1 szt.". Na wykazanie spełnienia tego warunku wybrany wykonawca w wykazie sprzętu wskazał samochód specjalny, który zdaniem Odwołującego nie spełniał wymogu "maksymalnej szerokości roboczej 140 cm".

Izba ustaliła, że w specyfikacji warunków zamówienia zamawiający nie zdefiniował co rozumie przez pojęcie "szerokości roboczej" wskazanej w warunku. Żaden z wykonawców, pomimo takiego uprawnienia, nie pytał też o to przed złożeniem oferty. Krajowa Izba Odwoławcza wzięła pod uwagę:

-       przedmiot zamówienia dotyczący zimowego utrzymania dróg,

-       wskazane przez zamawiającego inne postępowania na tożsamą usługę,

-       rozumienie znaczenia pojęcia szerokości roboczej występujące przy podawaniu danych technicznych pojazdów (pługów), gdzie szerokość robocza oznacza szerokość odśnieżania,

-       stanowisko wybranego wykonawcy, iż pojęcie "szerokość" nie budzi wątpliwości, a zgodnie z definicją pojęcia "roboczy" zawartą w Słowniku Języka Polskiego PWN "roboczy" to «związany z pracą», przy tym "część robocza maszyny" to «część maszyny spełniająca czynności związane bezpośrednio z wykonywaniem określonej pracy»,

Skład orzekający stwierdził, że określenie "szerokość robocza" w przedmiotowym warunku udziału w postępowaniu dotyczy szerokości (parametru urządzenia), gdzie dochodzi do czynności odśnieżania. Innymi słowy będzie to szerokość urządzenia wykonującego czynność / pracę odśnieżania - pługa. Wykonawca może zatem używać ciągnika rolniczego lub innego pojazdu większego lub mniejszego, co jest irrelewantne dla treści warunku, o ile szerokość zamontowanego do pojazdu pługa odśnieżnego (szerokość urządzenia wykonującego czynność roboczą odśnieżania) wynosi nie więcej niż 140 cm.

Izba zgodziła się także z Zamawiającym, że szerokość robocza odnosi się do szerokości pługa, a nie szerokości całkowitej (obrysowej) samochodu i nie ma podstaw do zrównania tych dwóch wielkości. Wystąpi to jedynie w przypadku, kiedy szerokość pługa jest tożsama z szerokością pojazdu. Kiedy szerokość pługa jest większa, lub mniejsza niż pojazd (a zazwyczaj pług jest innej szerokości niż pojazd do którego jest zamontowany) dla treści warunku nadal decydująca jest szerokość pługa - szerokość urządzenia wykonującego pracę odśnieżania. Zamawiający także nie użył w warunku sformułowania "o szerokości pojazdu" ani nawet "o szerokości", a wskazał wyraźnie na "szerokość roboczą". Szerokość robocza i szerokość konstrukcyjna czy gabarytowa pojazdu nie są tym samym parametrem. Są to dwie różne wielkości, które w praktyce wymiarowo mogą, ale nie muszą się pokrywać.

Powyższe znajduje potwierdzenie w opinii prywatnej złożonej przez wybranego Wykonawcę, której wnioski Izba uznała za wiarygodne. Rzeczoznawca, który ją sporządził wskazał w treści opinii zarówno na fakty, przykłady ze wskazań producentów urządzeń technicznych, jak i swoje oceny. Przedstawił przy tym sposób dotarcia do tych ocen. Umożliwiało to zweryfikowanie zawartych wniosków. Proces dotarcia do wniosków opinii został przez skład orzekający oceniony jako logiczny, spójny i zbieżny z dokumentacją postępowania. Natomiast w zakresie opinii prywatnej złożonej przez Odwołującego, KIO uznała, że ogranicza się ona do wskazania wniosku, bez rzetelnego i właściwego wskazania procesu, który doprowadził sporządzającego opinię do zawartego w niej stwierdzenia. To uczyniło ją nieweryfikowalną i pozbawioną przymiotu wiarygodności.

Mając na uwadze powyższe nie było podstaw do przyjęcia, że szerokość robocza wykazanego samochodu specjalnego jest tożsama z szerokością tego pojazdu wynoszącą 159 cm. Należało także dodać, że nawet przyjmując ferowane przez Odwołującego rozumienie pojęcia z warunku udziału w postępowaniu, powodujące, że treść specyfikacji warunków zamówienia byłaby niejednoznaczna z perspektywy Wykonawcy. Można byłoby rozumieć wyrażenia zawarte w warunku zgodnie z językowym, branżowym jego brzmieniem. Uzasadnionym mogłoby być, aby zrównać szerokość roboczą i szerokość gabarytową pojazdu.

Izba wskazała, że zagadnienie dotyczące parametru szerokości pługa szerzej dopiero pojawiło się w dodatkowym stanowisku procesowym Odwołującego, a nie w odwołaniu. Jak również okoliczność, że samochód powinien mieć przypięty pług o większej szerokości niż szerokość pojazdu pojawiła się poza okolicznościami odwołania. Niemniej i tak nie miało to żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. W specyfikacji warunków zamówienia Zamawiający nie postawił takiego wymagania, nie określono konkretnych proporcji tych urządzeń wobec siebie. Zatem, aby oceniać prawidłowość przyjętej przez wybranego Wykonawcę szerokości pługa w stosunku do pojazdu, odwołujący najpierw musiałby zadbać o treść dokumentacji postępowania umożliwiającą taką weryfikację. Zamawiający pozostawił to swobodzie wykonawców. Nie narzucał też żadnych rozwiązań w tym zakresie. W szczególności nie zawarto takich ograniczeń w warunku udziału w postępowaniu dotyczącym posiadania określonej zdolności technicznej. Izba uznała, że stanowisko to znacząco przekraczało treść specyfikacji warunków zamówienia, w ramach której dokonuje się oceny i badania ofert. Podobnie w zakresie oceny skuteczności odśnieżania. Nie ma żadnych nakazów i ograniczeń w tym przedmiocie w specyfikacji warunków zamówienia.

Konkludując, skład orzekający uznał, że odwołujący nie udźwignął ciężaru dowodu podważenia dokumentów złożonych przez wybranego Wykonawcę, że spełnia warunek udziału w postępowaniu dysponowania pojazdem z pługiem do odśnieżania chodników o maksymalnej szerokości roboczej 140 cm. Wykazany pojazd specjalny z zamontowanym pługiem odśnieżnym o szerokości 130 cm w przedniej części pojazdu spełniło postawiony w specyfikacji warunków zamówienia wymóg. Nie potwierdziło się także, zgodnie z którym, wybrany Wykonawca dopuścił się podania nieprawdziwych informacji w odniesieniu do konkretnego sprzętu.

Nie było także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 128 ust. 1 w zw. z art. 16 ustawy Pzp poprzez zaniechanie wezwania wybranego Wykonawcy do poprawienia podmiotowych środków dowodowych, tj. dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu w zakresie wymaganej zdolności technicznej i zawodowej.

Skoro zamawiający w sposób prawidłowy dokonał badania i oceny ofert, w tym właściwie ocenił dokumenty podmiotowe wybranego wykonawcy, z których wynika potwierdzenie spełnienia przedmiotowego warunku udziału w przetargu, czego nie zdołał podważyć obciążony ciężarem dowodu odwołujący, to nie ma podstaw do wezwania wybranego Wykonawcy do poprawienia lub uzupełnienia w tym zakresie. Żądane minimalne poziomy zdolności zostały wykazane.