Zamawiający ocenił, że może dokonać oszczędności przez samodzielne wykonywanie zamówienia - czy ma prawo unieważnić postępowanie? (omówienie wyroku)
Oszczędności wynikające z samodzielnego realizowania zamówienia nie mogą stanowić uzasadnienia dla unieważnienia postępowania z tego powodu, że wystąpiła istotna zmiana okoliczności powodująca, że prowadzenie postępowania nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć (wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 10 lipca 2009 r.; sygn. akt KIO/UZP 805/09).
Zamawiający prowadził przetarg nieograniczony na usługę kompleksowego sprzątania.
Unieważnił postępowanie na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 6 ustawy Pzp. Wyjaśnił, że w związku z nierozstrzygnięciem postępowania do 31 marca 2009 r. i wygaśnięciem 1 kwietnia 2009 r. 3-letniej umowy na wykonanie usług sprzątania zamawiajmy rozpoczął realizację zamówienia we własnym zakresie. Stwierdził wówczas, że szacunkowa wartość postępowania była nieadekwatna do rzeczywistych kosztów usługi, czego nie mógł wcześniej przewidzieć. Dopiero po:
- otwarciu ofert,
- przejęciu pracowników po zakończeniu 3-letniej umowy realizowanej przez podmiot zewnętrzny i
- dokonaniu ponownej analizy kosztów
Zdaniem zamawiającego była to istotna zmiana okoliczności powodująca, że zarówno dalsze prowadzenie postępowania, jak i wykonanie zamówienia nie leżało w interesie publicznym.
Z decyzją zamawiającego nie zgodził się jeden z wykonawców. Wniósł protest, w którym zarzucił zamawiającemu naruszenie art. 93 ust. 1 pkt 6 ustawy Pzp. Wskazał, że dla unieważnienia postępowania konieczne jest wykazanie przez zamawiającego łącznego zaistnienia następujących przesłanek:
- wystąpienia zmiany okoliczności powodującej, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym,
- zmiana okoliczności musi być istotna,
- zmiany tej nie można było wcześniej przewidzieć,
- unieważnienia postępowania wymaga interes publiczny.
Zamawiający oddalił protest. Wyjaśnił, że w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania szpitala rozpoczął samodzielne realizowanie usługi sprzątania. Dopiero po przejęciu pracowników i powzięciu wiadomości o rzeczywistych kosztach osobowych oraz w wyniku realizowania usługi we własnym zakresie na poziomie kosztów około 45.000 zł niższych w skali miesiąca w stosunku do najtańszej oferty zamawiający pozyskał pełny obraz faktycznych kosztów związanych z realizacją usługi objętej zamówieniem. W jego ocenie była to zmiana, której nie można było wcześniej przewidzieć, i była to zmiana o charakterze istotnym. Wykonawca wniósł odwołanie.
Krajowa Izba Odwoławcza wskazała, że unieważnienie postępowania jest decyzją zamawiającego i to na nim spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanki, na którą się powołuje. A zatem dla możliwości unieważnienia postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 6 ustawy Pzp musi zaistnieć zmiana okoliczności, a nie tylko możliwość takiej zmiany. Zmiana ta musi być na tyle znacząca, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym.
Za interes publiczny, zgodnie z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z 12 marca 1997 r. należy uznawać korzyści uzyskiwane w wyniku realizacji przedsięwzięć służących ogółowi, w zakresie zadań ciążących na administracji rządowej oraz samorządowej, realizowanych w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych, związanych np. z ochroną zdrowia, oświaty, kultury, porządku publicznego.
Natomiast Sąd Okręgowy z Warszawie w wyroku z 10 lipca 2002 r.; sygn. akt V Ca 960/02 orzekł, że nie można postawić znaku równości pomiędzy interesem publicznym a brakiem środków na realizację przedsięwzięcia objętego postępowaniem o udzielenie zamówienia. Inne niż wynikające z ogłoszonego postępowania potrzeby zamawiającego i zachodząca w związku z tym konieczność ograniczenia wydatków na nabycie przedmiotu zamówienia nie mogą być samoistną przyczyną unieważnia postępowania. Dopiero wykazanie, że wykonanie zamówienia będzie godzić w interes publiczny, może powodować, że środki na nie przeznaczone nie powinny być wydane, a zamówienia nie powinno być udzielone. Interes publiczny musi być przy tym na tyle istotny, aby uzasadniał jego postawienie przed indywidualnym interesem uczestników postępowania.
KIO uznała, że zamawiający przesłanki zaistnienia interesu publicznego upatrywał przede wszystkim w braku możliwości prawidłowego oszacowania wartości zamówienia oraz oszczędnościach wynikających z różnicy pomiędzy kosztami, jakie ponosi zamawiający z tytułu samodzielnego realizowania zamówienia, a najniższą spośród cen zaoferowanych przez wykonawców ubiegających się o udzielenie zamówienia.
KIO twierdziła, że zamawiający nie dołożył należytej staranności przy ustaleniu szacunkowego wynagrodzenia wykonawcy (art. 32 ust. 1 ustawy Pzp). Jako podmiot, który nie po raz pierwszy prowadzi postępowania na wykonywanie usługi sprzątania, powinien posiadać właściwe rozeznanie co do jej kosztów. Zamawiający powinien również zbadać rynek w tym zakresie. Przy dołożeniu należytej staranności byłby w stanie prawidłowo oszacować poszczególne składowe kosztów sprzątania, tym bardziej że od wszczęcia postępowania do decyzji o unieważnieniu minęły zaledwie 3 miesiące. KIO doszła do wniosku, że oszczędności w wysokości 45.000 zł miesięcznie w stosunku do najkorzystniejszej ceny zaoferowanej w prowadzonym postępowaniu:
- nie wyczerpują przesłanki zaistnienia interesu publicznego,
- nie świadczą o istotnej zmianie okoliczności oraz
- braku możliwości wcześniejszego przewidzenia takiej zmiany.
Zamawiający nie wykazał również, jakie korzyści przyniosą oszczędność dla interesu publicznego. Samego faktu zaoszczędzenia szacowanych , niepewnych kwot z tytułu unieważnienia postępowania nie można uznać za działanie na rzecz interesu publicznego.
A zatem, zdaniem KIO, zamawiający nie uzasadnił unieważnienia postępowania na podstawie ar. 93 ust. 1 pkt 6 ustawy Pzp.
Powiązane treści
