Nowe progi unijne od 1.01.2026 r. – kto stosuje 140 000, a kto 216 000 euro? Praktyczne rozróżnienie zamawiających

W odniesieniu do progów unijnych dla zamówień klasycznych na dostawy i usługi lub organizowania konkursów w obwieszczeniu prezesa UZP z 8 grudnia 2025 r. w sprawie aktualnych progów unijnych określonych w dyrektywach Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE, 2014/25/UE i 2009/81/WE na lata 2026–2027, ich równowartości w złotych, równowartości w złotych kwot wyrażonych w euro oraz średniego kursu złotego w stosunku do euro stanowiącego podstawę przeliczania wartości zamówień publicznych lub konkursów (M.P. poz. 1247) odsyła się bezpośrednio do załącznika I do dyrektywy 2014/24/UE.

W załączniku I do dyrektywy 2014/24/UE wymienione są „instytucje administracji centralnej” w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 dyrektywy 2014/24/UE.

Przywołana w tym przepisie dyrektywy definicja „instytucje administracji centralnej” wskazuje, że oznaczają one:

• instytucje zamawiające wymienione w załączniku I oraz
• w przypadku korekt lub zmian dokonanych na poziomie krajowym – podmioty będące ich następcami prawnymi.

Wszystkie podmioty wymienione w załączniku zobowiązane są względem zamawianych dostaw i usług stosować próg 140.000 euro.

Poniżej lista podmiotów administracji centralnej wymieniona w załączniku I dyrektywy 2014/24/UE, które zastosują próg 140.000 euro dla zamawianych dostaw i usług:

1. Kancelaria Prezydenta RP
2. Kancelaria Sejmu RP
3. Kancelaria Senatu RP
4. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
5. Sąd Najwyższy
6. Naczelny Sąd Administracyjny
7. Wojewódzkie sądy administracyjne
8. Sądy powszechne - rejonowe, okręgowe i apelacyjne
9. Trybunał Konstytucyjny
10. Najwyższa Izba Kontroli
11. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich
12. Biuro Rzecznika Praw Dziecka
13. Biuro Ochrony Rządu
14. Biuro Bezpieczeństwa Narodowego
15. Centralne Biuro Antykorupcyjne
16. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej
17. Ministerstwo Finansów
18. Ministerstwo Gospodarki
19. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego
20. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
21. Ministerstwo Edukacji Narodowej
22. Ministerstwo Obrony Narodowej
23. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
24. Ministerstwo Skarbu Państwa
25. Ministerstwo Sprawiedliwości
26. Ministerstwo Infrastruktury
27. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
28. Ministerstwo Środowiska
29. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
30. Ministerstwo Spraw Zagranicznych
31. Ministerstwo Zdrowia
32. Ministerstwo Sportu i Turystyki
33. Urząd Komitetu Integracji Europejskiej
34. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej
35. Urząd Regulacji Energetyki
36. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
37. Urząd Transportu Kolejowego
38. Urząd Dozoru Technicznego
39. Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
40. Urząd do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców
41. Urząd Zamówień Publicznych
42. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
43. Urząd Lotnictwa Cywilnego
44. Urząd Komunikacji Elektronicznej
45. Wyższy Urząd Górniczy
46. Główny Urząd Miar
47. Główny Urząd Geodezji i Kartografii
48. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego
49. Główny Urząd Statystyczny
50. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
51. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
52. Państwowa Komisja Wyborcza
53. Państwowa Inspekcja Pracy
54. Rządowe Centrum Legislacji
55. Narodowy Fundusz Zdrowia
56. Polska Akademia Nauk
57. Polskie Centrum Akredytacji
58. Polskie Centrum Badań i Certyfikacji
59. Polska Organizacja Turystyczna
60. Polski Komitet Normalizacyjny
61. Zakład Ubezpieczeń Społecznych
62. Komisja Nadzoru Finansowego
63. Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych
64. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
65. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad
66. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa
67. Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej
68. Komenda Główna Policji
69. Komenda Główna Straży Granicznej
70. Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
71. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska
72. Główny Inspektorat Transportu Drogowego
73. Główny Inspektorat Farmaceutyczny
74. Główny Inspektorat Sanitarny
75. Główny Inspektorat Weterynarii
76. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego
77. Agencja Wywiadu
78. Agencja Mienia Wojskowego
79. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa
80. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
81. Agencja Rynku Rolnego
82. Agencja Nieruchomości Rolnych
83. Państwowa Agencja Atomistyki
84. Polska Agencja Żeglugi Powietrznej
85. Polska Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych
86. Agencja Rezerw Materiałowych
87. Narodowy Bank Polski
88. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
89. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
90. Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu
91. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa
92. Służba Celna Rzeczypospolitej Polskiej
93. Państwowe Gospodarstwo Leśne "Lasy Państwowe"
94. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości
95. Urzędy wojewódzkie
96. Samodzielne Publiczne Zakłady Opieki Zdrowotnej, jeśli ich organem założycielskim jest minister, centralny organ administracji rządowej lub wojewoda

Z kolei na mocy art. 2 ust. 1 pkt 3 dyrektywy 2014/24/UE „instytucje zamawiające poniżej szczebla centralnego” oznaczają wszystkie instytucje zamawiające, które nie są instytucjami administracji centralnej. Te instytucje korzystają z wyższego progu dla zamawianych dostaw i usług – mianowicie 216.000 euro.

Interpretacja powyższych regulacji prowadzi do wniosku, że jeżeli instytucja nie jest wymieniona jako instytucja administracji centralnej we wskazanym załączniku, wówczas należy do kategorii instytucji poniżej szczebla centralnego.

Katalog podmiotów z załącznika I ma bowiem charakter zamknięty. 

Powyższe potwierdza oficjalny komunikat ze strony Urzędu Zamówień Publicznych w kwestii stosowania poszczególnych progów przez jednostki administracji centralnej i pozostałe podmioty. Czytamy w nim:

„Aktualny próg unijny określony w:

• art. 4 lit. a dyrektywy 2014/24/UE w przypadku zamówień klasycznych na roboty budowlane udzielanych przez zamawiających publicznych – wynosi 5 404 000 euro, co stanowi równowartość kwoty 23 291 240 zł;
• art. 4 lit. b dyrektywy 2014/24/UE w przypadku udzielania zamówień klasycznych na dostawy i usługi lub organizowania konkursów przez zamawiających publicznych będących instytucjami administracji centralnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 dyrektywy 2014/24/UE, wymienionymi w załączniku I do dyrektywy 2014/24/UE – wynosi 140 000 euro, co stanowi równowartość kwoty 603 400 zł.

Należy przy tym wyjaśnić, że obwieszczenie Prezesa UZP odsyła bezpośrednio do załącznika I do dyrektywy 2014/24/UE, w którym wymienione są »instytucje administracji centralnej« w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 dyrektywy 2014/24/UE, a nie jak dotychczas do jednostek sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych”.

Z przytoczonego komunikatu Urzędu Zamówień Publicznych wynika wprost, że od 01.01.2026 r. obwieszczenie progowe „odsyła bezpośrednio do załącznika I” dyrektywy 2014/24/UE. Przesądza zatem o rozróżnieniu progów według kryterium formalnego: „kto jest wymieniony w załączniku I”, a nie według szeroko rozumianej przynależności do sektora finansów publicznych.

1.       Czy prokuratura powinna stosować próg unijny 140 000 euro czy 216 000 euro?

Prokuratura, jako zamawiający publiczny działający we własnym imieniu, powinna stosować próg 216 000 euro (a nie 140 000 euro). Próg 140 000 euro dotyczy wyłącznie instytucji administracji centralnej wymienionych w załączniku I do dyrektywy 2014/24/UE (oraz ich następców prawnych), a prokuratura nie jest w tym załączniku wskazana jako odrębna pozycja.

W praktyce może to budzić wątpliwości, ponieważ w załączniku I wymieniono liczne organy „podobnego szczebla” (w tym m.in. ministerstwa oraz inne centralne organy państwowe), a dodatkowo Minister Sprawiedliwości jest jednocześnie Prokuratorem Generalnym i stoi na czele prokuratury w sensie ustrojowym.

Te okoliczności nie zmieniają jednak literalnej wykładni dyrektywy – prokuratura nie została wymieniona w załączniku I jako instytucja administracji centralnej, a jednocześnie nie jest częścią Ministerstwa Sprawiedliwości ani jego następcą prawnym w rozumieniu dyrektywy (nie przejmuje praw i obowiązków ministerstwa jako instytucji zamawiającej).

W konsekwencji brak jest podstaw do stosowania przez prokuraturę progu 140 000 euro, a właściwy pozostaje próg dla instytucji zamawiających poniżej szczebla centralnego, tj. 216 000 euro.

2.       Czy komenda wojewódzka policji to instytucja zamawiająca poniżej szczebla centralnego?

Jeżeli instytucja nie jest wymieniona jako instytucja administracji centralnej we wskazanym załączniku, to należy do kategorii instytucji poniżej szczebla centralnego. Komenda wojewódzka policji nie jest wymieniona w załączniku I do dyrektywy 2014/24/UE, zatem będzie stosować próg 216 000 euro, jako podmiot spoza katalogu instytucji administracji centralnej.

3.       Czy instytucja gospodarki budżetowej utworzona przez ministra X jest „instytucją zamawiającą poniżej szczebla centralnego”?  

Instytucja gospodarki budżetowej należy do sektora finansów publicznych (ustawa o finansach publicznych wymienia ją wprost w katalogu podmiotów sektora), a więc jest zamawiającym publicznym w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy Pzp.

Dla ustalenia, czy stosuje się próg „centralny” (140 000 euro), czy „subcentralny” (216 000 euro), rozstrzygające jest prawo unijne. Dyrektywa 2014/24/UE definiuje „instytucje administracji centralnej” jako instytucje zamawiające wymienione w załączniku I oraz – w razie korekt lub zmian krajowych – ich następców prawnych, natomiast „instytucje zamawiające poniżej szczebla centralnego” jako wszystkie pozostałe instytucje zamawiające. Zatem sam fakt utworzenia instytucji przez ministra/ministerstwo nie przesądza o progu — decyduje przynależność (albo sukcesja) względem podmiotów z załącznika I.

W załączniku I (część „Polska”) wymienione jest ministerstwo X jako instytucja administracji centralnej, ale nie wynika z tego, że utworzone przez nie instytucje gospodarki budżetowej są również objęte załącznikiem I.

Aby instytucja gospodarki budżetowej weszła do kategorii „administracji centralnej”, musiałaby zostać wprost wskazana w załączniku I (z nazwy lub jako wyraźnie opisana kategoria obejmująca ten typ podmiotów) albo musiałaby być „następcą prawnym” ministerstwa. W typowym modelu instytucja gospodarki budżetowej nie przejmuje praw i obowiązków ministerstwa jako całości i nie staje się jego następcą prawnym, więc pozostaje „poniżej szczebla centralnego”.

Zatem wskazana instytucja będzie stosować próg 216 000 euro.

To rozumienie jest dodatkowo wskazane wprost w obwieszczeniu progowym na lata 2026–2027. Obwieszczenie Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia 08.12.2025 r. wiąże próg 140 000 euro z „instytucjami administracji centralnej (…) wymienionymi w załączniku I do dyrektywy 2014/24/UE”, a próg 216 000 EUR z „zamawiającymi publicznymi, innymi niż określeni w pkt 2, będącymi instytucjami zamawiającymi poniżej szczebla centralnego”.