Zamawiający bez dowodów nie może dokonać oceny

Wykonawca usług nadzoru budowlanego w złożonych wyjaśnieniach ceny określił na poziomie zerowym:

• koszty dojazdu - twierdząc, że faktycznie ich nie ponosi,
• koszty organizacji Rad Budowy - twierdząc, że obciążają one wykonawcę robót budowlanych,
• koszty nadzoru w branży elektrycznej - albowiem inspektorem w branży elektrycznej jest małżonek.

Ponadto przedstawił kalkulację ceny dotyczącą 22 miesięcy okresu realizacji zadania, podczas gdy z SWZ wynikło wyraźnie, że wykonawca przedmiotowego zamówienia ma wykonywać swoje obowiązki do momentu odbioru robót, zaś obowiązki związane z okresem gwarancyjnym do końca tego okresu. W związku z czym maksymalny czas trwania umowy na wykonanie usługi nadzoru wynosił 24 miesiące. Trudno więc uznać było, by złożone wyjaśnienia uzasadniały podaną w ofercie cenę, skoro wykonawca pominął w nich informacje wynikające z dokumentów zamówienia.

KIO przyznała rację zamawiającemu, że wykonawca winien na potwierdzenie realności ceny dołączyć dowody. Nie sposób było uznać za udowodnione określone przez wykonawcę na poziomie zerowym koszty dojazdów, inspektora nadzoru w branży elektrycznej, czy organizacji Rad Budowy, skoro jedynym środkiem dowodowym było w tym zakresie oświadczenie samego wykonawcy zawarte w treści wyjaśnień ceny, że kosztów tych faktycznie nie ponosi. Natomiast poza uprawnieniami posiadanymi przez inspektorów nadzoru inwestorskiego wykonawca nie przedstawił żadnych dowodów, które pozwoliłyby potwierdzić realność ceny zawartej w ofercie.

Bezsporne było, że cena oferty wykonawcy znacząco odbiegała od wartości szacunkowej zamówienia powiększonej o podatek VAT oraz średniej arytmetycznej wszystkich złożonych ofert niepodlegających odrzuceniu. W takiej sytuacji wykonawca powinien wykazać w sposób mierzalny, jakie okoliczności i w jaki sposób wpływają na tak istotne obniżenie kosztów realizacji zamówienia po jego stronie i jakie te okoliczności mają przełożenie na poszczególne elementy składowe ceny. Wyjaśnienia wykonawcy powinny być również poparte stosownymi dowodami pozwalającymi na uznanie ich za wiarygodne. Nie dysponując dowodami zamawiający nie jest bowiem w stanie dokonać oceny czy okoliczności powodujące obniżenie ceny, na które powołuje się wykonawca, faktycznie zachodzą.

Z wyjaśnień wykonawcy wynikało tymczasem, że nie ponosi kosztów dojazdu, gdyż przejeżdża codziennie wraz z inspektorami jednym autem w ramach wielu nadzorów, które wykonuje w okolicy. Zdaniem KIO skoro wykonawca korzysta z auta na potrzeby dojazdów, to nie jest możliwe, aby takie korzystanie odbywało się bez kosztów. Niezależnie od tego, czy wykonawca przejeżdża z inspektorami jednym autem, czyje to jest auto i czy przejazdy odbywają się w ramach jednego, czy też więcej nadzorów, korzystanie z auta co do zasady wiąże się z wydatkami. Konieczny jest między innymi zakup paliwa, auto wymaga przeglądów serwisowych, wymiany części, zakupu ubezpieczenia oraz w przypadku, gdy korzystanie odbywa się na zasadzie udostępnienia osobie prowadzącej działalność gospodarczą (a taką osobą w rozpoznawanej sprawie pozostawał wykonawca, to również uwzględnienia skutków prawnopodatkowych udostępnienia - w zależności od charakteru udostępnienia, które może być zarówno odpłatne (np. najem), jak i nieodpłatne (np. użyczenie)). Tymczasem wykonawca skalkulował koszty dojazdu na poziomie 0 zł twierdząc równocześnie, że korzysta z auta, co było nielogiczne i wzajemnie sprzeczne.

Ponadto w wyjaśnieniach ceny wykonawca oświadczył, że faktyczny koszt ponoszony przez niego za nadzór branży elektrycznej wynosi 0 zł, z uwagi na pełnienie funkcji inspektora nadzoru branży elektrycznej przez współmałżonka, w ramach wspólności majątkowej oraz bez kosztów wynagrodzenia. KIO uznała, że z faktu, że na inspektora w branży elektrycznej został wskazany współmałżonek nie wynikało jeszcze, że nie istnieje koszt po stronie wykonawcy. Jeżeli mąż będzie działał jako podwykonawca - powinien otrzymać wynagrodzenie, jeżeli będzie zatrudniony - występują koszty pracownicze, jeżeli udostępnia swoje zasoby nieodpłatnie - powstaje kwestia świadczenia nieodpłatnego, ze skutkami prawnopodatkowymi, które powinny zostać uwidocznione w wyjaśnieniach ceny. Tymczasem wykonawca postawił znak równości pomiędzy angażowaniem męża w realizację przedmiotu zamówienia a brakiem kosztów, co było nieuprawnione.

Wykonawca wyjaśnił, że Rady Budowy są przygotowane zawsze z praktyki przez wykonawcę robót budowlanych i po stronie nadzoru nie generuje to kosztów. Jednakże z dokumentów zamówienia wynikało, że zamawiający powierzył wykonawcy przedmiotowego zamówienia obowiązek zorganizowania i poinformowania zaproszonych osób o terminie i miejscu zebrania Rady Budowy. Wyjaśnienia wykonawcy nie zawierały więc odpowiedzi na wezwanie zamawiającego, tylko ograniczały się do lakonicznego opisu doświadczeń wykonawcy w przedmiocie kosztów organizacji Rady Budowy, z pominięciem aspektów organizacyjnych po stronie wykonawcy, związanych z oddelegowaniem członków zespołu nadzorującego do uczestnictwa w Radach Budowy.

KIO doszła do przekonania, że w przedmiotowej sprawie wykonawca złożył wyjaśnienia lakoniczne, nielogiczne i niepoparte dowodami, a tym samym nie wykazał, że jego oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny. W związku z powyższym zamawiający działając na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp w związku z art. 224 ust. 1 ustawy Pzp zasadnie odrzucił z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego ofertę wykonawcy jako zawierającą rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia. Odrzucenie oferty wykonawcy było następstwem braku należytej staranności w wykonaniu wezwania zamawiającego do wyjaśnienia ceny oferty, a nie wynikiem pobieżnej nieprzejrzystej oceny tych wyjaśnień, czy nierównego traktowania wykonawców.

Sygnatura

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 17 lutego 2026 r. sygn. akt  KIO 5799/25