Samooczyszczenie Pzp – kiedy wykonawca musi je zawrzeć w JEDZ?
Czy każda kara umowna lub negatywna uwaga przy realizacji zamówienia oznacza konieczność wykazania w JEDZ przesłanki wykluczenia i przeprowadzenia self-cleaningu? Nie zawsze. Obowiązek zastosowania procedury samooczyszczenia powstaje dopiero wtedy, gdy wykonawca uznaje, że rzeczywiście zachodzą wobec niego przesłanki wykluczenia. Sprawdź, kiedy należy przyznać w JEDZ istnienie podstawy wykluczenia i złożyć self-cleaning, a kiedy wystarczy wyjaśnić okoliczności nałożenia kary lub innych sankcji – zgodnie z aktualnym stanowiskiem KIO.
Case study: czy zawsze trzeba tłumaczyć się z kar umownych?
Czy istnieją jednoznaczne wytyczne, według których wykonawca musi uwzględnić w oświadczeniu JEDZ fakt nienależytego wykonania zamówienia oraz dokonać self-cleaningu? Co w sytuacji, gdy zapłacił karę umowną, naprawił wyrządzoną szkodę, nie znajduje się w toku sporu sądowego z danym zamawiającym, a nawet posiada potwierdzenie należytego wykonania umowy, w której została naliczona kara umowna, albo negatywna uwaga w raporcie z realizacji zamówienia na podstawie art. 446 ustawy Pzp? Czy wtedy także musi przeprowadzić self-cleaning?
Przesłanka wykluczenia – konieczność samooczyszczenia
Wykonawca ma obowiązek przeprowadzić procedurę samooczyszczenia (self-cleaningu), wyłącznie w przypadku gdy uznaje, że zachodzą wobec niego przesłanki wykluczenia. Samooczyszczenie dokonane „z ostrożności” zamawiający uzna zapewne za nieskuteczne.
Kwestię samooczyszczenia KIO wyjaśniła m.in. w wyroku z 17 stycznia 2025 r. (sygn. akt KIO 4931/24). Stwierdziła w nim, że wykonawca, który uznaje, że nie podlega wykluczeniu z art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp – mimo zaistniałych w jego historii biznesowej zdarzeń polegających np. na nałożeniu jakichś sankcji – po prostu oświadcza, że nie podlega wykluczeniu.
Dodatkowo powinien również załączyć osobny plik z opisem sytuacji związanych z nałożeniem sankcji. Dołączając taki opis, wykonawca:
- unika zarzutu wprowadzenia zamawiającego w błąd (art. 109 ust. 1 pkt 8 i 10 ustawy Pzp), a jednocześnie
- umożliwia ocenę tego, czy zachodzą wobec niego przesłanki wykluczenia z art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp, czy nie.
Jeśli wykonawca uzna, że spełniły się wobec niego przesłanki z art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp, powinien ten fakt wskazać w oświadczeniu JEDZ. Jedynym sposobem uniknięcia wykluczenia z postępowania jest wówczas złożenie samooczyszczenia, o którym mowa w art. 110 ust. 2 ustawy Pzp.
Jeśli wykonawca zdecyduje się przyznać, że zachodzą wobec niego określone przesłanki wykluczenia i złożyć samooczyszczenie, to nie może następnie w samooczyszczeniu kwestionować swojej odpowiedzialności za niewykonanie albo nienależyte wykonanie zamówienia. Takie działanie podważa cel i sens składania self cleaningu i czyni je nieskutecznym.
2 rozwiązania dla wykonawcy, który zapłacił kary umowne
W sytuacji opisanej w case study wykonawca musi zdecydować się na jedną z dwóch opcji:
1) przyznać, że zachodzi wobec niego przesłanka wykluczenia i jednoczesne złożyć samooczyszczenie, aby uniknąć wykluczenia;
2) uznać, że nie zachodzi wobec niego przesłanka wykluczenia; w takim wypadku powinien poinformować w JEDZ o fakcie nałożenia kary, a jednocześnie zaznaczyć, że podaje te informacje z ostrożności (ponieważ nie podlega wykluczeniu) i wyjaśnić okoliczności nałożenia kary; wówczas nie należy przeprowadzać samooczyszczenia.
Powiązane treści
