Czy można zwiększyć ilość odpadów w umowie bez nowego przetargu?
Jeżeli zamawiający wykorzystał ilości odpadów przewidziane w umowie przed terminem jej zakończenia, nie oznacza to jeszcze automatycznej możliwości zwiększenia zakresu zamówienia. Brak klauzul zmiany umowy w dokumentacji przetargowej istotnie ogranicza działania zamawiającego. W praktyce podstawą może być przede wszystkim art. 455 ust. 2 ustawy Pzp, o ile wartość dodatkowych usług mieści się w ustawowych limitach.
Case study: umowa wyczerpała się szybciej, niż przewidywano
Zamawiający (spółka komunalna) ma zawartą umowę na odbiór i zagospodarowanie odpadów. Umowa została podpisana do 30 lipca 2026 r. Na początku maja zamawiający wykorzystał całkowicie ilości odpadów na odbiór i zagospodarowanie. W dokumentacji przetargowej nie została przewidziana zmiana umowy. Czy w takiej sytuacji można zmienić umowę? Jeśli tak to w jakim zakresie, ilościach, procentach?
Zwiększenie zakresu zamówienia i wynagrodzenia to zmiana istotna
Zwiększenie „limitów ilościowych” (a w konsekwencji wynagrodzenia) jest − co do zasady − zmianą istotną, więc bez nowego postępowania jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy mieści się w przesłankach z art. 455 ustawy Pzp.
Najbezpieczniejszą podstawą zmiany jest tzw. zmiana bagatelna (art. 455 ust. 2 ustawy Pzp), ale wówczas łączna wartość zmian musi być mniejsza niż:
- próg unijny oraz
- 10% wartości pierwotnej umowy (dla usług/dostaw), co przekłada się na dodatkowe ilości według cen jednostkowych.
Jeżeli potrzeby przekraczają te limity, można rozważyć zastosowanie art. 455 ust. 1 pkt 3 albo pkt 4, ale takie działanie wymaga spełnienia rygorystycznych warunków.
Katalog przesłanek zmiany umowy
Zamawiający jest upoważniony do zmiany umowy w sprawie zamówienia tylko w przypadkach wskazanych w ustawie Pzp. Katalog okoliczności, których wystąpienie będzie umożliwiać wprowadzenie zmian został określony w art. 454 i 455 ustawy Pzp. Za dopuszczalne należy uznać następujące zmiany:
- zmiany nieistotne – art. 454,
- zmiany przewidziane − art. 455 ust. 1 pkt 1,
- zmiana wykonawcy − art. 455 ust. 1 pkt 2,
- zmiany na dodatkowe dostawy, usługi lub roboty budowlane − art. 455 ust. 1 pkt 3,
- zmiany nieprzewidziane (niemożliwe do przewidzenia) − art. 455 ust. 1 pkt 4,
- zmiany bagatelne – art. 455 ust. 2.
Zwiększenie ilości odpadów do odbioru/zagospodarowania (wzrost zakresu świadczenia) typowo podpada pod „istotną zmianę”, bo „w sposób znaczny rozszerza zakres świadczeń i zobowiązań wynikający z umowy”.
Zmiana niskowartościowa – bagatelna
Skoro w dokumentach zamówienia nie przewidziano klauzul przeglądowych (brak podstawy z art. 455 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp) bezpiecznym mechanizmem jest zmiana bagatelna opisana w art. 455 ust. 2 ustawy Pzp.
Wówczas łączna wartość zmian musi być:
- mniejsza niż próg unijny oraz
- niższa niż 10% wartości pierwotnej umowy (dla usług/dostaw).
Jeżeli umowa jest rozliczana cenami jednostkowymi (np. zł/Mg), dopuszczalne dodatkowe ilości wylicza się operacyjnie jako: „limit kwotowy zmiany / cena jednostkowa”.
Zmiany niemożliwe do przewidzenia
Gdy potrzeba dodatkowych ilości jest większa, teoretycznie można rozważać zastosowanie art. 455 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp (okoliczności nieprzewidywalne), ale tu zalecam szczególną ostrożność.
Przepis ten pozwala na zmianę, gdy konieczność jej wprowadzenia wynika z okoliczności, których zamawiający, działając z należytą starannością, nie mógł przewidzieć, z limitem 50% wartości pierwotnej umowy i bez zmiany ogólnego charakteru umowy.
Co do zasady, „wyczerpanie ilości na początku maja” częściej jest kwalifikowane jako problem planistyczny/szacunkowy niż jako okoliczność nieprzewidywalna. Wyjątkiem byłyby zdarzenia obiektywne (np. nagła zmiana strumienia odpadów spowodowana nadzwyczajnym zdarzeniem lub zmianą prawa) dające się rzetelnie udokumentować.
Powiązane treści
