Zamawiający żądał przedłużenia ważności wadium - co zrobić z wadium złożonym w formie pieniężnej? (omówienie wyroku)

Stan prawny na dzień: 29.09.2009

Wadim w formach niepieniężnych wymaga czynności podmiotu 3 (gwaranta czy też poręczyciela), wadium w formie pieniężnej zaś takiej czynności nie wymaga, w związku z czym o ile wykonawca nie złożył wniosku o zwrot wadium, pozostaje ono ważne mimo wezwania zamawiającego do przedłużenia ważności wadium i spełnia nadal swoją funkcję, czyli zabezpiecza ofertę, a zamawiający ma możliwość jego zatrzymania (wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z 6 kwietnia 2009 r.; sygn. akt XIX Ga 102/09).

Jeden z wykonawców zarzucił w proteście, a następnie w odwołaniu zamawiającemu, że zaniechał wykluczenia z udziału w postępowaniu konsorcjum. Nie przedłużył on ważności wadium na okres niezbędny do zabezpieczenia postępowania do zawarcia umowy, pomimo wezwania przez zamawiającego do jego przedłużenia.

Wadium nie może być interpretowane w oderwaniu od cech samych form wadium oraz celu jego wniesienia

Krajowa Izba Odwoławcza oddaliła odwołanie. W opinii Izby wezwanie zamawiającego do przedłużenia wadium, podczas gdy wadium zostało wniesione w formie pieniężnej, nie było konieczne. KIO uznała, że przedłużenie ważności wadium wnoszonego w formie pieniężnej nie jest związane z oświadczeniem samego wykonawcy, złożonym zamawiającego. Ważność przedłużenia wadium sprowadza się w istocie do możliwości zabezpieczenia interesu zamawiającego na wypadek odmowy zawarcia umowy przez wykonawcę lub zaistnienia innych przesłanek, o których mowa w art. 46 ust. 5 ustawy Pzp. Możliwość ewentualnego zaspokojenia roszczeń zamawiającego zależała będzie od pozostawania w jego dyspozycji – na rachunku bankowym środków pieniężnych. KIO wskazała, że wykonawca nie żądał zwrotu wadium, a więc interes zamawiającego był zabezpieczony.
Wykonawca w skardze od wyroku KIO zarzucił naruszenie art. 181 ust. 2a ustawy Pzp poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że nie ma on w sprawie zastosowania i nie skutkuje wykluczeniem wybranego wykonawcy, art. 46 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 46 ust. 5 i art. 85 ust. 2 ustawy Pzp poprzez ich błędne zastosowanie.
Mając na uwadze istotę wadium i cel jego wnoszenia, należy stwierdzić, że w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, w sytuacji określonej w art. 45 ust. 1 ustawy Pzp oferta musi być zabezpieczona wadium przez cały okres związania ofertą. Przewidziany jest tam obowiązek wykluczenia z postępowania wykonawców, którzy na wezwanie zamawiającego nie dokonali przedłużenia ważności wadium lub nie wnieśli nowego wadium. Wadium może być wniesione w różnych formach wskazanych w ustawie Pzp. Wykonawca złożył wadium w pieniądzu i faktem było, że nie dokonał przedłużenia wadium.
Jednak, jak orzekł sąd, art. 181 ust. 2a nie dotyczy wadium wniesionego w formie pieniężnej. Zabezpieczenie interesów zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego trwa bowiem przez cały czas dysponowania środkami pieniężnymi wpłaconymi na rachunek zamawiającego przez wykonawcę. Wadium wniesione w formie pieniężnej jest ważne na cały okres związania ofertą, w tym i na okres ustawowo wydłużony z powodu wniesienia protestu. Nie upłynął termin związania ofertą, w tym i na okres ustawowo wydłużony z powodu wniesienia protestu, a zatem zamawiający nie był zobowiązany do automatycznego zwrotu wadium (art. 46 ustawy Pzp), a wykonawca nie złożył wniosku o zwrot wadium. Nie może być zatem mowy, że oferta przestała być zabezpieczona ważnym wadium, skoro zamawiający nadal mógł nim dysponować. Wadim w formach niepieniężnych wymaga czynności podmiotu 3 (gwaranta czy też poręczyciela), wadium zaś w formie pieniężnej takiej czynności nie wymaga, w związku z czym o ile wykonawca nie złożył wniosku o zwrot wadium, pozostaje ono ważne i spełnia nadal swoją funkcję, czyli zabezpiecza ofertę, a zamawiający ma możliwość jego zatrzymania.

Istotne jest to, czy wadium zabezpiecza ofertę!

Zdaniem sądu okręgowego wywodzenie obowiązku złożenia oświadczenia o przedłużeniu ważności wadium wniesionego w formie pieniężnej z tej przyczyny, że ustawodawca nie dokonał wyraźnego wyłączenia tej formy wadium w przepisie art. 181 ust. 2a ustawy Pzp jest niezasadne, gdyż w istocie stałoby to w sprzeczności z celem, jakiemu ma służyć wezwanie zamawiającego skierowane do wykonawców do przedłużenia ważności wadium. Cel ten to dalsze zabezpieczenie oferty. W przypadku wadium wniesionego w pieniądzu wezwanie to zatem jest bezprzedmiotowe, ponieważ kwota pozostająca w dyspozycji zamawiającego bez wątpienia zabezpiecza jego interesy. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i podlegała oddaleniu.

Autor:

Klaudyna Saja

Klaudyna Saja-Żwirkowska

Klaudyna Saja-Żwirkowska

Prawnik specjalizujący się w prawie zamówień publicznych. Jest redaktor naczelną publikacji z zakresu zamówień publicznych. Autorka komentarzy do wyroków Krajowej Izby Odwoławczej.