Zamawiający dysponuje narzędziem pozwalającym mu ustalić treść oferty

Stan prawny na dzień: 08.05.2015

Zamawiający korzystając z uprawnienia, jakie daje mu art. 87 ust. 1 ustawy Pzp, wyjaśnia złożone przez wykonawcę oświadczenie woli. Wyjaśnienie treści oferty stanowi ,,narzędzie’’ zamawiającego, dzięki któremu ma możliwość pozyskania dodatkowych informacji, co w przypadkach wątpliwości, czy też niejasności co do treści złożonej oferty pozwala mu na należytą ocenę sytuacji (wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 28 listopada 2014; sygn. akt KIO 2387/14).

Stan faktyczny

Zamawiający prowadził postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego na dostawę zapór przeciwpowodziowych wraz z koszami do ich magazynowania. Jeden z wykonawców startujących w postępowaniu w druku sporządzonym na podstawie załącznika do specyfikacji istotnych warunków zamówienia (dalej: siwz) w wierszu 2.2. nie skreślił jednego ze słów: „spełnia/nie spełnia” w pozycji długość, szerokość kosza. Jednocześnie podał wysokość oferowanego produktu 950 mm w pozycji „wysokość kosza”.

Doprecyzowanie oferty

W odpowiedzi na wezwanie zamawiającego do złożenia wyjaśnień wykonawca podał wymiary wewnętrzne kosza 1200 x 800 x 950. Na pytanie przesłane przez zamawiającego mailem wykonawca potwierdził zamawiającemu, że kosze do magazynowania zapór spełniają wymagania opisane w punkcie 2.2 swiz. Dzięki tym informacjom zamawiający stwierdził, że słowo „nie spełnia” w pozycji 2.2 załącznika do siwz omyłkowo nie zostało zakreślone i poprawił tę omyłkę wykonawcy. Następnie wybrał jego ofertę jako najkorzystniejszą.

Inny wykonawca wniósł odwołanie. Zarzucił zamawiającemu naruszenie:

  • art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp przez jego niezastosowanie w stosunku do wybranej oferty, w której wykonawca zaoferował przedmiot zamówienia niespełniający wymogów przedmiotu zamówienia określonych w siwz,
  • art. 87 ust. 2 ustawy Pzp przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy oferta zawiera istotne braki, a poprawienie jej treści prowadzi do istotnej zmiany treści oferty.

Poprawienie błędu wykonawcy

Analiza dokumentu dotyczącego opisu oferowanego produktu oznacza – zdaniem odwołującego – że występujące w nim błędy mają charakter istotny i nie mogą być przedmiotem korekty w trybie art. 87 ust. 2 pkt 1-3 ustawy Pzp. Wniosek ten wynika z faktu, że wybrany przez zamawiającego oferent w formularzu ofertowym w ogóle nie wskazał, czy oferowany przez niego produkt posiada wymagane przez zamawiającego parametry w zakresie długości i szerokości. Tego rodzaju błąd na pewno nie jest omyłką rachunkową, jak również nie jest błędem pisarskim, o którym mowa w art. 87 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp, gdyż ten ostatni polega na użyciu niewłaściwego wyrazu, mylnej pisowni albo niezamierzonego braku słów w zdaniu – wskazywał w odwołaniu wykonawca. W tym zaś wypadku mamy do czynienia z koniecznym przekreśleniem właściwych słów, nie ma tu żadnych rachunków ani własnych słów oferenta. W ocenie odwołującego w grę nie wchodziła również możliwość korekty w oparciu o art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp - ten bowiem przepis dotyczy błędów mających charakter nieistotny.

W konsekwencji więc żaden inny element oferty wybranego wykonawcy nie pozwala na wyprowadzenie wniosku, że jego towar spełnia wszystkie wymogi określone w siwz. To zaś wyklucza możliwość uznania, że mamy tu do czynienia z drobną, nieistotną omyłką w treści oferty. A tylko istnienie tego rodzaju omyłki pozwala na korektę.

Stanowisko KIO

Krajowa Izba Odwoławcza wskazała, że ustawa zobowiązuje zamawiających zgodnie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp do odrzucenia oferty, jeżeli jej treść nie odpowiada treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia (dalej: siwz). Jednak odrzucenie oferty, biorąc pod uwagę dodatkowe zastrzeżenie, jakie uczynił ustawodawca, nie może nastąpić z powodów formalnych, błahych niewpływających na treść złożonej oferty. Nie można odrzucić oferty również wówczas, gdy zamawiający ma możliwość poprawienia błędów, które zawiera oferta.

Zgodność oferty z siwz

Niezgodność treści oferty z treścią specyfikacji istotnych warunków zamówienia należy oceniać z uwzględnieniem pojęcia oferty zdefiniowanego w art. 66 Kodeksu cywilnego, czyli niezgodności oświadczenia woli wykonawcy z oczekiwaniami zamawiającego w odniesieniu do merytorycznego zakresu przedmiotu zamówienia.

Weryfikacji charakteru sprzeczności treści oferty z treścią specyfikacji istotnych warunków zamówienia służy także procedura wyjaśniania treści oferty opisana w art. 87 ust. 1 ustawy Pzp. Dzięki niej w toku badania i oceny ofert zamawiający może żądać od wykonawców wyjaśnień dotyczących treści złożonych ofert. Procedura ta może poprzedzać dokonanie poprawek w treści oferty wykonawcy. Zaznaczyć należy, że żaden przepis ustawy Pzp, a w szczególności art. 87, nie wprowadza zakazu poprzedzenia poprawienia treści oferty wezwaniem do wyjaśnień treści oferty.

Orzecznictwo
Zastosowanie art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp może zostać poprzedzone wyjaśnieniami zmierzającymi do ustalenia rzeczywistej treści oferty oraz charakteru i rodzaju, czy samej potrzeby wprowadzenia ewentualnych zmian w jej treści (wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 12 czerwca 2011 r., sygn. akt KIO 1366/11).

Dokonując zestawienia uprawnienia wezwania wykonawcy do złożenia wyjaśnień w zakresie treści złożonej oferty oraz należytej oceny ofert, wydaje się, iż regulacja art. 87 ust. 1 ustawy Pzp powinna być rozpatrywana w kategoriach kompetencji zamawiającego – czyli jego prawa do żądania wyjaśnień, jednakże połączonego z obowiązkiem zażądania ich w celu wypełnienia obowiązku przeprowadzenia oceny ofert w sposób staranny i należyty. Artykuł 87 ust. 1 ustawy Pzp pozwala zamawiającemu pozyskać dodatkowe informacje, co w przypadkach wątpliwości, niejasności co do treści złożonej oferty pozwala mu na należytą ocenę sytuacji. A zatem w postępowaniu o zamówienie publiczne nie zostały wyłączone charakterystyczne dla prawa cywilnego mechanizmy, służące ustaleniu treści składanego oświadczenia woli (oferty).

Krajowa Izba Odwoławcza orzekła, że w rozpoznawanej sprawie zamawiający dokonał wszystkich czynności zgodnie z ustawą Pzp.

Orzecznictwo
Sąd Najwyższy w wyroku z 16 grudnia 2014 r., sygn. akt V CSK 280/11, wskazał, że jedną z dyrektyw wykładni oświadczeń woli w świetle art. 65 kc jest założenie racjonalnego działania uczestników obrotu. Natomiast w wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z 9 listopada 2012 r., sygn. akt KIO 2346/12, Izba stwierdziła, iż trudno, w świetle zasad doświadczenia życiowego, uznać za racjonalne działanie wykonawcy, polegające na świadomym złożeniu oferty, której treść nie będzie odpowiadała treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

Dokonana przez zamawiającego poprawa innej omyłki jest zasadna i mieści się w zakresie czynności objętych przepisem art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp. Na uwagę zasługuje fakt, iż uwzględniając, że oferta stanowi jednostronne oświadczenie woli, które zawiera propozycję zawarcia umowy, to na podstawie przywołanego powyżej przepisu możliwa jest ingerencja w oświadczenie wykonawcy. Nieistotność lub istotność zmiany treści oferty w wyniku dokonania poprawy oceniana powinna być każdorazowo w zakresie danego postępowania i danej oferty, sam bowiem ustawodawca, posługując się nieostrym określeniem owych omyłek, wskazał na konieczność odniesienia owej czynności do konkretnego stanu faktycznego.

Zamawiający nie naruszył przepisów

Skład orzekający Izby orzekł, że w rozpoznawanej sprawie ingerencja zamawiającego polegająca na poprawie przez skreślenie słowa „niespełna” w treści złożonej oferty uczestnika postępowania odwoławczego była poprawna. Informacje niezbędne do poprawy oferty zawarte były w jej treści (kolumna druga formularza), jak również zostały potwierdzone w pismach złożonych do zamawiającego, których to wyjaśnień zamawiający miał prawo żądać w celu rzetelnego i zgodnego z ideą prowadzenia postępowań o udzielenie zamówienia publicznego zrealizowania ciążących na nim obowiązków. Tym samym zamawiający w sposób prawidłowy dokonał poprawy i oceny oferty wykonawcy, a swoim działaniem nie naruszył art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy oraz art. 87 ust. 2 ustawy Pzp.

Autor:

Klaudyna Saja-Żwirkowska