Uzupełnić zaświadczenie ZUS można tylko raz

Zamawiający prowadził postępowanie na całoroczne kompleksowe utrzymanie dróg krajowych. Wartość zamówienia przekraczała progi unijne.

Zgodnie z siwz wykonawca, w celu wykazania braku podstaw do wykluczenia z postępowania, miał obowiązek złożyć aktualne zaświadczenie, że nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne.

Jeden z uczestników postępowania nie załączył do oferty żadnego dokumentu potwierdzającego powyższą okoliczność, dlatego został wezwany do jego uzupełnienia w terminie do 28 lipca 2015 r.

W wyznaczonym terminie wykonawca złożył pismo, w którym potwierdził, że do oferty nie załączył wymaganego dokumentu. Oświadczył również, że nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne na dzień 1 czerwca 2015 r., co potwierdzać miały zaświadczenia wystawione przez ZUS 2 marca i 1 czerwca 2015 r. Za pismem przesłano jednak zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek datowane na 1 kwietnia 2014 r., podczas gdy termin składania ofert upłynął 1 czerwca 2015 r. Zamawiający wykluczył wykonawcę z postępowaniu, ze względu na to, że w jego opinii nie wykazał on spełniania warunków udziału na dzień składania ofert.

Wykonawca nie dał za wygraną. Złożył odwołanie, w którym zarzucił zamawiającemu naruszenie:

• art. 24 ust. 1 pkt 3 ustawy Pzp przez wykluczenia z postępowania pomimo niezalegania przez niego z uiszczeniem podatków, opłat lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne,
• art. 24 ust. 2 pkt 4 i ust. 4 ustawy Pzp przez wykluczenie go i uznania jego oferty za odrzuconą pomimo wykazania spełniania warunków udziału.

Odwołujący podał, że zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 ustawy Pzp z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego wyklucza się wykonawców, którzy zalegają z uiszczeniem podatków, opłat lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, z wyjątkiem przypadków gdy uzyskali oni przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie, rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu.

Odwołujący podkreślił, że nie zalega i nie zalegał na dzień otwarcia ofert z uiszczeniem podatków, opłat lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne i o istnieniu takiego stanu zapewnił zamawiającego. Wskazał na stosowne i istniejące zaświadczenia ZUS i wymienił je, podając ich datę w samym piśmie oraz spisie załączników. Jedynie przez niefortunną pomyłkę pełnomocnika do pisma zostało załączone niewłaściwe zaświadczenie ZUS (wystawione z podobną datą dnia i miesiąca, ale rok wcześniej – stąd powstała pomyłka). Pełnomocnik popełnił błąd techniczny, który nie powinien wpływać negatywnie na sytuację odwołującego się oraz na wybranie oferty faktycznie najkorzystniejszej.

Dodać należy, że zaświadczenia te istniały w dniu otwarcia ofert – zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek wydawane są na centralnie drukowanym blankiecie, który jest drukiem ścisłego zarachowania i posiada stosowne zabezpieczenia, przede wszystkim zawiera 2-literowy numer serii i 7-cyfrowy kolejny numer. Zaświadczenie takie oznaczone jest indywidualnym, 18-znakowym numerem, pieczęcią organu wydającego zaświadczenie, imienną pieczątką służbową wraz podpisem osoby upoważnionej. Potwierdzanie autentyczności zaświadczeń o niezaleganiu w opłacaniu składek wydanych po 3 kwietnia 2009 r. możliwe jest pod adresem https://ssi.zus.pl/zn/. Zaświadczenia były przekazane przez odwołującego pełnomocnikowi, a pełnomocnik o ich istnieniu poinformował zamawiającego.

Zamawiający, odpowiadając na odwołanie, zwrócił uwagę na konieczność ścisłej wykładni przepisu art. 26 ust. 3 ustawy Pzp, a także płynącą z niego zasadę jednokrotnego wzywania do uzupełnienia dokumentów. Podkreślił, że spełniania warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego nie można dokonywać, jak chce tego odwołujący, na podstawie zapewnienia osób uprawnionych do jego reprezentacji.

Przepis art. 24 ust. 2 pkt 4 ustawy Pzp obliguje zamawiającego do wykluczenia wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w sytuacji gdy nie wykaże on spełniania warunków udziału w postępowaniu. Ustawodawca położył zatem nacisk na udowodnienie spełniania warunków, czemu służy przedstawianie dokumentów, o których mowa w przepisach rozporządzenia w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane. Dokumenty takie składane są wraz z ofertą, ewentualnie – w razie ich niezałączenia – przedstawiane w określonym terminie na wezwanie zamawiającego, w trybie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp. Przepis ów konstytuuje po stronie zamawiającego obowiązek wezwania wykonawcy do złożenia dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu, który wyłączony jest tylko w ściśle określonych sytuacjach.

Istotne jest przy tym, że zamawiający może skorzystać z takiego wezwania jednokrotnie w odniesieniu do danej okoliczności. Kolejne wezwanie dotyczące tej samej okoliczności może mieć miejsce wyłącznie w przypadku, gdy poprzednie wezwanie było nieprecyzyjne bądź nasuwało wątpliwości interpretacyjne. Zaistnienia takich okoliczności odwołujący ad casum nie podnosił.

W konsekwencji skład orzekający doszedł do przekonania, że w warunkach prawidłowego wezwania do uzupełnienia dokumentu w postaci zaświadczenia ZUS obowiązkiem odwołującego było przedstawienie dokumentu potwierdzającego brak podstaw do wykluczenia. Bezsprzecznie wykonawca dokumentu takiego w odpowiedzi na wezwanie nie przedstawił, wobec czego zamawiający był uprawniony do wykluczenia go z postępowania. Sytuacji odwołującego nie zmienia okoliczność, że powodem nieuzupełnienia właściwego dokumentu była pomyłka pełnomocnika. Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego toczy się z udziałem profesjonalistów, od których należy oczekiwać wyższego niż przeciętny poziomu staranności.

Izba nie uwzględniła wniosków dowodowych odwołującego, stwierdzając, że postępowanie odwoławcze nie służy dokonywaniu czynności, które zamawiający ma obowiązek wykonać w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. KIO ocenia bowiem zgodności z przepisami podjętej przez zamawiającego czynności. W przedmiotowej sprawie ocenie takiej podlegało wykluczenie odwołującego z uwagi na niewykazanie spełniania warunków udziału w postępowaniu. Izba uznała, że skoro odwołujący nie wykazał braku podstaw do wykluczenia w przewidzianym do tego trybie, tj. w odpowiedzi na wezwanie zamawiającego, to decyzja zamawiającego, oparta na art. 24 ust. 2 pkt 4 ustawy Pzp, była prawidłowa. W konsekwencji nie mogło również dojść do naruszenia przepisu art. 24 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 Pzp.

Biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny, Izba uznała, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.