Załóż konto testowe

Dostęp na 48h za darmo!

Wypróbuj bez ograniczeń
Poleć znajomemu

Czy pandemia koronawirusa to wystarczający powód do zmiany umowy?

Krzysztof Hodt

Autor: Krzysztof Hodt

Dodano: 25 marca 2020
Pytanie:

Ogłosiliśmy przetarg nieograniczony na dostawę sprzętu. Jako kryterium wskazaliśmy m.in. termin realizacji zamówienia. Wybraliśmy wykonawcę, który zaoferował najkrótszy termin i obecnie czekamy na podpisanie umowy. Wykonawca z uwagi na pandemię koronawirusa poinformował nas jednak, że nie będzie mógł zrealizować zamówienia w zadeklarowanym czasie i prosi o jego wydłużenie. Zastanawiamy się, czy będzie to uczciwe w stosunku do pozostałych oferentów. Obecnie nie wiemy, czy w ogóle któryś z wykonawców mógłby zrealizować zamówienie we wskazanym przez siebie terminie z uwagi choćby na ograniczenia w transporcie, problemy z przewozem towarów itp. Czy powinniśmy unieważnić postępowanie?

Odpowiedź:

Jeśli umowa, która ma być zawarta z wykonawcą, przewiduje możliwość jej zmiany w przypadku wystąpienia siły wyższej, to nie ma przeszkód, aby na tej podstawie wydłużyć termin dostawy sprzętu. Inną podstawą zmiany terminu dostawy może być art. 144 ust. 1 pkt 3 ustawy Pzp.

Przepisy prawa nie zawierają definicji „siły wyższej”.

Sądy na temat „siły wyższej”

Sąd Najwyższy w wyroku z 16 styczna 2002 r. (sygn. akt IV CKN 629/00) wyjaśnił, że „(...) Siła wyższa musi być (…) zdarzeniem zewnętrznym w stosunku do powołującego się na nią podmiotu. Stan określany w ten sposób powinien istnieć obiektywnie, a więc musi być widoczny i sprawdzalny dla nieuprzedzonego obserwatora; nie może być np. wytworem wyobraźni.

Odnośnie do natężenia wpływu tego zdarzenia na działanie lub zaniechanie przeważa tzw. teoria obiektywna, niedopuszczająca, aby miarodajna była wyłącznie ocena podmiotu powołującego się na siłę wyższą. Jednak stosowanie tej teorii musi odbywać się z uwzględnieniem okoliczności ocenianych indywidualnie dla danego przypadku, zatem ocena powinna być dokonywana »z zewnątrz« ale przy uwzględnieniu konkretnej sytuacji ocenianego. W piśmiennictwie trafnie zauważono bowiem, że stosowanie teorii obiektywnej w czystym ujęciu wykluczałoby w praktyce siłę wyższą, skoro w każdej niemal sytuacji zdarza się, że to co było niemożliwe dla jednych dla kogoś innego okazało się możliwym.

Wskazówkę interpretacyjną czerpie się również z brzmienia art. 121 pkt 4 KC, mówiącego o uprawnionym, który nie może dochodzić roszczeń. Nie można wymagać, aby owo zdarzenie zewnętrzne w sposób absolutny wyłączało możność przeciwstawienia się. W literaturze przedmiotu trafnie podkreśla się wymaganie przemożnego charakteru, wyłączającego skuteczne przeciwdziałanie zarówno ze względu, na dysproporcję siły fizycznej jak i niewspółmierne ryzyko”.

 

Ważne

Wybuch epidemii koronawirusa bez wątpienia stanowi siłę wyższą, gdyż:

1)      jest zdarzeniem zewnętrznym zarówno w stosunku do wykonawcy, jak i zamawiającego,

2)      istnieje obiektywnie, jest widoczny i sprawdzalny dla nieuprzedzonego obserwatora,

3)      wykonawca (jak również zamawiający) nie ma możliwości przeciwstawienia się tej sytuacji.

 

Możliwe do zastosowania przesłanki zmiany umowy

Jeśli umowa, która ma być zawarta z wykonawcą, przewiduje możliwość jej modyfikacji w przypadku wystąpienia siły wyższej, to właśnie na tej podstawie wolno wydłużyć termin dostawy sprzętu.

W sytuacji, w której umowa nie zawiera tego rodzaju postanowień, a dopuszcza możliwość zmiany terminu np. w razie zdarzeń, których strony nie były stanie przewidzieć lub na które nie mają wpływu, to takie przesłanki również są wystarczające, by zmienić termin dostawy.

Umowa nie wskazuje możliwości zmian – co teraz?

Jeżeli umowa nie przewiduje możliwości zmiany terminu dostawy, to zamawiający może powołać się na art. 144 ust. 1 pkt 3 ustawy Pzp. Dopuszcza on zmianę kontraktu, gdy zostały spełnione łącznie następujące warunki:

1)      konieczność zmiany umowy jest spowodowana okolicznościami, których zamawiający, działając z należytą starannością, nie mógł przewidzieć;

2)      wartość zmiany nie przekracza 50% wartości zamówienia określonej pierwotnie w umowie.

Wyjaśnienie do pierwszego warunku zawiera opinia Urzędu Zamówień Publicznych „Dopuszczalność zmiany umowy o udzielenie zamówienia publicznego”. UZP stwierdza w niej, że „(...) Możliwość zmiany wynagrodzenia wykonawcy zamówienia publicznego na podstawie art. 144 ust. 1 pkt 3 ustawy Pzp wymaga zatem ustalania, iż konieczność modyfikacji kontraktu wywołana jest okolicznościami, których nie można było przewidzieć pomimo dochowania przez instytucję zamawiającą należytej staranności w procesie przygotowania postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.

Odwołując się do znaczenia pojęcia należytej staranności nadawanego na płaszczyźnie prawa cywilnego, wymóg ten obejmuje obowiązek staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (art. 355 § 1 i 2 k.c.). W konsekwencji, przez niemożność przewidzenia w chwili zawarcia umowy okoliczności skutkujących koniecznością dokonywania w niej zmian, nie należy rozumieć zdarzenia nieprzewidywanego przez strony, lecz zdarzenie którego zaistnienie w normalnym toku rzeczy było mało prawdopodobne, przy czym niemożliwość przewidywalności określonych zdarzeń przez zamawiającego powinna być określona w sposób obiektywny”.

Dalej w opinii wskazano, że „(...) strony umowy o zamówienie publiczne mogą skorzystać z uprawnienia przewidzianego dyspozycją art. 144 ust. 1 pkt 3 ustawy Pzp również w przypadku, w którym nie przewidziały w umowach odpowiednich postanowień w postaci klauzul waloryzacyjnych bądź adaptacyjnych. Niezbędnym będzie tu jednak wykazanie, iż działanie zamawiającego cechowała należyta staranność”.

Opinia UZP koncentruje się na zmianie wynagrodzenia wykonawcy, jednak nie ma przeszkód, by zawarty niej sposób rozumienia art. 144 ust. 1 pkt 3 ustawy Pzp odnieść także do innych elementów umowy. Przywołany przepis nie zawęża − moim zdaniem − możliwości zmiany wyłącznie do kwoty wynagrodzenia.

Bez wątpienia zamawiający ogłaszając postępowanie i działając z najwyższą starannością, nie był w stanie przewidzieć wybuchu epidemii koronawirusa, jej zasięgu, a także działań podjętych przez władze celem ograniczenia zachorowań. 

Jeśli zmiana umowy obejmie wyłącznie wydłużenie terminu dostawy, to drugi warunek jest automatycznie spełniony.

Odpowiedź udzielona:

25 marca 2020 r. 

Autor:

Krzysztof Hodt  

praktyk z wieloletnim doświadczeniem w stosowaniu Prawa zamówień publicznych,

aktualnie główny specjalista w wydziale zamówień publicznych jednej z największych instytucji zamawiających w Polsce,

członek Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Konsultantów Zamówień Publicznych

Krzysztof Hodt

Autor: Krzysztof Hodt

specjalista ds zamówień publicznych z wieloletnim doświadczeniem, aktualnie pracownik jednej z największych instytucji zamawiających w Polsce

Załóż konto testowe

Zyskaj dostęp do wszystkich treści na 48h za darmo!

48-godzinne testy portalu to:

48h

Dostępu za darmo
  • Brak opłat!
  • Dostęp do 5128 porad prawnych o Pzp i aktualnego słownika CPV!
  • Nawet 1500 ogłoszeń o nowych przetargach i zleceniach każdego dnia!
  • 25 szkoleń wideo nt. praktycznej strony zamówień publicznych!
> Wypróbuj bez ograniczeń przez 48h
Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz

Bezpłatne webinarium!

Obowiązki zamawiającego w nowym Prawie zamówień publicznych

Sprawdź, co się zmieni, a co będzie nowe!

Transmisja online

22 kwietnia (środa), godz. 10-11

Zapisz się już dziś >> 

Poradnia

Odpowiedzi nawet na najtrudniejsze pytania

Zadaj pytanie ekspertowi Sprawdź wszystkich ekspertów portalu »

Porady

Warunki korekty oferty pod kątem zaproponowanych wag i ilości produktów

Pytanie: Prowadzę przetarg nieograniczony na dostawę nabiału o wartości poniżej progu unijnego. W formularzu cenowym w jednej z pozycji wymagaliśmy dostawy jogurtu naturalnego w op. 300−500 g w ilości 400 kg. Wykonawca...

krzysztof-hodt
Krzysztof Hodt
03.04.2020
Czytaj więcej »
Reguły szacowania usług sporządzania dokumentacji projektowych

Pytanie: Zamawiający zamierza zlecić w 2020 roku opracowanie kilku dokumentacji projektowych na remonty w swojej siedzibie oraz na terenie nieruchomości zewnętrznej. Opracowanie poszczególnych dokumentacji będzie dotyczyło...

Czytaj więcej »

Aktualności

Nowelizacja ustawy o COVID-19 – najważniejsze zmiany w przetargach
Dnia 31 marca br. opublikowano w Dzienniku Ustaw ustawę z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji...
Ocena referencji wykonawcy – praktyczne aspekty, na które trzeba zwrócić uwagę Cz. II
Niewłaściwa ocena referencji i błędy w tym zakresie mogą być nawet przedmiotem zarzutu naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Dlatego tak ważne jest, aby weryfikacja wykonawcy pod kątem tego, czy potwierdził wykazywane doświadczenie...
Ograniczony kontakt bezpośredni z UZP i KIO z uwagi na pandemię koronawirusa
Urząd Zamówień Publicznych poinformował na swoich stronach WWW, iż kancelaria Urzędu Zamówień Publicznych i Krajowej Izby Odwoławczej (piętro IV, pok. 504) funkcjonuje w trybie ograniczonego bezpośredniego kontaktu z interesantami.

Nasi partnerzy, osiągnięcia i opinie klientów

wiper-pixel