W zamówieniu publicznym badaniu pod kątem rażącego niskiej ceny oferty podlegają także jej istotne części składowe

Zgodnie z art. 224 ust. 1 Pzp, jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia lub budzą wątpliwości zamawiającego, co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia, zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia lub wynikającymi z odrębnych przepisów, zamawiający żąda od wykonawcy wyjaśnień, w tym złożenia dowodów w zakresie wyliczenia ceny lub kosztu, lub ich istotnych części składowych. Powyższy przepis wskazuje przesłanki, w których Zamawiający ma obowiązek wystąpić do wykonawcy z wezwaniem o złożenie wyjaśnień.

W świetle brzmienia powyższego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości fakt, że badanie oferty pod względem rażąco niskiej ceny lub kosztu dotyczy nie tylko przypadku, gdy cena lub koszt wskazane w ofercie wydają się rażąco niskie i budzą wątpliwości zamawiającego, lecz także przypadku, gdy rażąco niskie wydają się lub budzą wątpliwości zamawiającego ich istotne części składowe.

W zakresie interpretacji pojęcia istotnej części składowej Izba w pełni podzieliła stanowisko wyrażone w wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z 18 stycznia 2019 r. sygn. akt KIO 2678/18, w którym wskazano, że istotnymi są te elementy, których wartościowy udział w przedmiocie zamówienia jest znaczny lub od których - ze względu na ich merytoryczne znaczenie - zależy osiągnięcie zasadniczych celów, dla których zamówienie jest udzielane. Chodzi więc o elementy istotne pod względem wartościowym lub merytorycznym, mogące zaważyć na powodzeniu zamówienia jako całości.

Rozpoznając sprawę skład orzekający zwrócił uwagę, że w pierwszej kolejności należało ocenić czy zakwestionowane ceny za wykonanie poszczególnych pozycji kosztorysu stanowiły istotne części składowe ceny oferty wykonawcy, a jeśli tak to czy zamawiający powinien był w stosunku do nich powziąć wątpliwości, które uzasadniałyby skierowanie wezwania w oparciu o art. 224 ust. 1 ustawy Pzp. KIO wyjaśniła, że na etapie postępowania odwoławczego niezbędnym jest wykazanie przez kwestionującego wykonawcę, że takie wątpliwości zamawiający powinien był powziąć. W postępowaniu odwoławczym obowiązuje klasyczna reguła rozkładu ciężaru dowodu wynikająca z art. 534 ust. 1ustawy  Pzp, zgodnie z którym strony i uczestnicy postępowania odwoławczego są obowiązani wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. W związku z powyższym odwołujący się wykonawca powinien przekonać Izbę, w ramach przedstawianej argumentacji oraz dowodów na jej poparcie, że w okolicznościach danego stanu faktycznego w odniesieniu do kwestionowanych przez niego części składowych ceny, zamawiający miał podstawy, aby sądzić, że są one rażąco niskie i budzą wątpliwości co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w SWZ. Ponadto należy  wykazać, że kwestionowane pozycje mają charakter istotny.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie składu orzekającego, nie podołano temu obowiązkowi. W odniesieniu do zagadnienia istotności wskazano jedynie, że wymienione pozycje są "istotnym udziałem w wartości zamówienia, a także wagą ryzyk technicznych oraz odpowiedzialnością wykonawcy za ich prawidłową realizację".  W żaden jednak sposób nie wykazano i nie wyjaśniono np. jaki był procentowy udział ww. pozycji w wymiarze całego przedmiotu zamówienia oraz czy brak ich prawidłowej kalkulacji zaważyć mógł na prawidłowej realizacji zamówienia. Nie negując generalnej możliwości wyjaśniania poszczególnych cen jednostkowych, KIO negatywnie oceniła argumenty w tym zakresie. Odwołujący kwestionował naruszenie art. 224 ust. 1ustawy  Pzp, lecz w ogóle nie odniósł się do części przesłanek w nim wskazanych, zupełnie pomijając argumentację, której podniesienie konieczne było dla możliwości uwzględnienia przez Izbę zarzutu.

Ponadto nie kwestionowano ceny całkowitej oferty oraz zaniechania wezwania do wyjaśnień tej ceny, a skoncentrowano się na wybranych pozycjach kosztorysowych.

Wykonawca, który podnosi, że brak jest możliwości realizacji zamówienia za konkretnie skonstruowaną cenę oferty powinien skupić się na wykazaniu wszystkich przesłanek, o których mowa w art. 224 ust. 1 ustawy Pzp.

Samo podniesienie argumentu "kosztorysowego charakteru wynagrodzenia” KIO uznała za niewystarczające. Całość argumentacji w zakresie rażąco niskiej ceny w ofercie wynikała z prostego zestawienia zaoferowanych cen. W ocenie odwołującego wykonawcy to jego kalkulacja była prawidłowa, bowiem jako profesjonalista od lat działający na rynku posiadł wiedzę i doświadczenie w kalkulowaniu ceny. Niemniej konkurent wyjaśnił, że również posiada doświadczenie w tego typu działalności i właśnie m.in. te okoliczności spowodowały taką, a nie inną kalkulację ceny. Nie sposób więc uznać było w tym zakresie jakiejkolwiek "przewagi merytorycznej" odwołującego się wykonawcy przy kalkulacji ceny oferty. Niezależnie od powyższego, uznając generalną możliwość badania rażącego charakteru poszczególnych cen jednostkowych, odwołujący się wykonawca powinien był również wykazać, że w stosunku do kwestionowanych przez niego pozycji, zamawiający powinien był powziąć wątpliwości co do ich wyjątkowo niskiej wartości oraz możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w SWZ.

Skład orzekający odnotował przy tym, że w innych pozycjach kosztorysowych to ceny odwołującego się wykonawcy były znacznie niższe niż te, które zostały zaoferowane przez konkurenta. W ocenie KIO powyższe potwierdzało, że każdy z wykonawców kalkulując cenę oferty uwzględnił okoliczności jemu właściwe i nie wystąpiła okoliczność, że tylko cena odwołującego była prawidłowo skalkulowana. Dla poparcia swoich twierdzeń nie było wystarczające dołączenie do odwołania dowodów w postaci ofert firm uzyskanych na konkretny asortyment ze wskazaniem cen jednostkowych. W ocenie Izby powyższe potwierdzało jedynie, że to odwołujący takie ceny i oferty uzyskał.

Biorąc pod uwagę, że wykazano jedynie, że występują różnice w niektórych pozycjach kosztorysowych pomiędzy dwiema ofertami KIO uznała, że w przedmiotowym postępowaniu nie zaistniały okoliczności, które po stronie zamawiającego powinny skutkować powstaniem wątpliwości co do realności i prawidłowości kalkulacji ceny wybranej oferty.