Projekt miejsca doraźnego schronienia a stosowanie Pzp

Czy w związku z wejściem w życie ustawy z 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustaw, dodającej we wspomnianej ustawie art. 157a, zamawiający do zamówień, które obejmują usługi sporządzenia „Koncepcji/projektu budynku pełniącego funkcję Miejsca Doraźnego Schronienia z możliwością dostosowania do wymagań budowli ochronnych” nie stosuje ustawy Pzp?

Na podstawie opisu zadania możliwe wydaje się zakwalifikowanie zamówienia na usługę sporządzenia koncepcji/projektu jako zamówienia bezpośrednio związanego z realizacją zadania ochrony ludności i obrony cywilnej w zakresie infrastruktury zapewniającej schronienie w budowlach ochronnych. Dokumentacja ma bowiem dotyczyć budynku pełniącego funkcję miejsca doraźnego schronienia oraz możliwości jego dostosowania do wymagań budowli ochronnych.

Zamawiający może zatem nie stosować ustawy Pzp, o ile zamówienie jest finansowane albo dofinansowywane ze środków, o których mowa w art. 155 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej.

Zgodnie z art. 157a ust. 1 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, dodanym ustawą z 17 kwietnia 2026 r., przepisów ustawy Pzp nie stosuje się do zamówień na roboty budowlane, dostawy lub usługi bezpośrednio służące realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej m.in. w zakresie infrastruktury zapewniającej schronienie w budowlach ochronnych, jeżeli są one finansowane lub dofinansowywane ze środków, o których mowa w art. 155 ust. 2 pkt 3 tej ustawy.

Przesłanki te muszą być spełnione łącznie:

• zamówienie musi mieć odpowiedni przedmiot,
• musi istnieć bezpośredni związek zamówienia z zadaniem ochrony ludności i obrony cywilnej oraz
• istnieje właściwe źródło finansowania.

Istotne jest przy tym rozróżnienie pojęć użytych w ustawie. Budowla ochronna to obiekt budowlany albo jego część uznany za budowlę ochronną przez właściwy organ ochrony ludności, przy czym nadaje się jej status schronu albo ukrycia oraz kategorię odporności.

Schron to budowla ochronna o konstrukcji zamkniętej i hermetycznej, wyposażona w urządzenia filtrowentylacyjne albo pochłaniacze regeneracyjne, natomiast ukrycie to budowla ochronna o konstrukcji niehermetycznej. 

Z kolei miejsca doraźnego schronienia to obiekty zbiorowej ochrony będące obiektami budowlanymi, przystosowane do tymczasowego ukrycia ludzi, organizowane na zasadach określonych w art. 102 ustawy.

Miejsce doraźnego schronienia nie jest automatycznie budowlą ochronną. Jeżeli więc zamówienie obejmuje „koncepcję/projekt budynku pełniącego funkcję miejsca doraźnego schronienia”, to samo takie sformułowanie może być niewystarczające do zastosowania art. 157a.

Przepis ten posługuje się bowiem w analizowanym zakresie pojęciem „infrastruktury zapewniającej schronienie w budowlach ochronnych”, a nie szerzej pojęciem wszystkich obiektów zbiorowej ochrony albo każdego miejsca doraźnego schronienia.

Wydaje się, że nieco inaczej należy ocenić sytuację, w której przedmiot dokumentacji obejmuje nie tylko ogólne założenia funkcjonalne dla miejsca doraźnego schronienia, lecz konkretne rozwiązania projektowe służące dostosowaniu obiektu do wymagań budowli ochronnej, np. schronu albo ukrycia, wraz z wykazaniem, że zadanie jest ujęte w finansowaniu z art. 155 ust. 2 pkt 3 ustawy. 

W takim przypadku można bronić stanowiska, że usługa projektowa bezpośrednio służy realizacji zadania ochrony ludności i obrony cywilnej w zakresie infrastruktury schronienia objętej art. 157a.

Wyłączenie ustawy Pzp nie oznacza jednak dowolności. Artykuł 157a przewiduje odrębny, uproszczony reżim udzielania zamówień, obejmujący m.in. obowiązki:

• wszczęcia postępowania,
• zamieszczenia ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej,
• zapewnienia przejrzystości postępowania i równego traktowania podmiotów zainteresowanych realizacją zamówienia, a następnie
• publikacji informacji o udzieleniu albo nieudzieleniu zamówienia.

Przed zastosowaniem wyłączenia zamawiający powinien zatem sporządzić krótką notatkę kwalifikacyjną, w której wykaże źródło finansowania, zakres dokumentacji, bezpośredni związek z zadaniem ochrony ludności i obrony cywilnej oraz to, czy projekt dotyczy budowli ochronnej, czy jedynie miejsca doraźnego schronienia.