Ocena nie polega na wytknięciu braku informacji… których zamawiający nie oczekiwał

Izba za wyrokiem Sądu Zamówień Publicznych z 13 czerwca 2025 r., sygn. XXIII Zs 67/25 wskazała, że ocena wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny zależy od tego jak zostało skonstruowane wezwanie. W przypadku ogólnego wezwania, które zasadniczo sprowadzało się do przytoczenia przepisu art. 224 ust. 3 ustawy Pzp wykonawca udzielając wyjaśnień kierować mógł się jedynie własnym spojrzeniem na elementy kosztowe determinujące wycenę ofertową ujętą w kwocie ryczałtowej. Zamawiający w wezwaniu nie nawiązał do konkretnego zakresu, a tym samym wyjaśnienia ceny mogły nie odpowiadać na konkretne zastrzeżenia, jakie nie zostały wyartykułowane w wezwaniu.

Wykonawca w wyjaśnieniach odnosił się szczegółowo do kalkulacji w tym ujęciu, że jej podstawą były oferty od podmiotów zewnętrznych przygotowane dla tego zamówienia, a tym samym zawierały szczegółowe założenia kalkulacyjne. Wykonawca nie tylko prezentował koszty w ujęciu ogólnym, choć nadal w rozbiciu na składowe w zestawieniu kosztów, ale również poparł to zestawienie szczegółowymi ofertami potencjalnych podwykonawców, w tym również podmiotu udostępniającego zasoby.

Zamawiający oceniając wyjaśnienia nie podważał tych kalkulacji jako nieprawidłowych. Odmawiał ich przyjęcia jako dowodów w zasadzie bez merytorycznego uzasadnienia.

Dopiero wezwanie skierowane przez zamawiającego w trybie art. 224 ustawy Pzp uruchamia procedurę badania, a tym samym uwzględniając konieczność odniesienia się w wyjaśnieniach do wątpliwości zamawiającego, dopiero z momentem otrzymania wezwania wykonawca może ustalić jakie wątpliwości wymagają odpowiedzi i odpowiednio sformułować wyjaśnienia i zgromadzić dowody, które pozwoliłyby na ich rozwianie. Sama zatem data czy to wyjaśnień, czy to dowodów nie jest powodem odmowy oceny dokumentów, które zostały złożone w celu wykazania realności wyceny.

Oceniając wyjaśnienia KIO zwróciła uwagę, że nie można również tracić z pola widzenia, że spośród dziewięciu ofert, tylko dwie mieściły się w kwocie środków przeznaczonych przez zamawiającego na sfinansowanie zamówienia, co również stanowiło okoliczność która powinna skłaniać do refleksji nad zasadnością uznania, że oferta zawiera rażąco niską cenę. Ponieważ podstawą wyceny ofert był przedmiar (ślepy kosztorys inwestorski) należałoby uznać, że wykonawcy mieli narzędzie do przygotowania rzetelnej wyceny robót, co do których wynagrodzenie miało mieć charakter ryczałtowy. Pozwalało to na pewną elastyczność kalkulacji. Przedmiar miał wyłącznie charakter pomocniczy, a tym samym wykonawcy mogli zakładać różny sposób rozłożenia kosztów, których wysokość może znacznie odbiegać, co nie jest rzadkością w robotach budowlanych.

Ocena wyjaśnień każdorazowo uwzględniać musi indywidualny charakter zamówienia, a tym samym ogólne tezy dotyczące stosowania ustawy Pzp, w szczególności obowiązku nałożonego na wykonawcę wezwanego do złożenia wyjaśnień, udowodnienia przed zamawiającym realności wyceny, nie przesądzają o zasadności oceny konkretnych wyjaśnień. Sąd Zamówień Publicznych w wyroku z  13 listopada 2024 r., sygn. XXIII Zs 138/24, wskazał że sam kosztorys przygotowany na wezwanie do złożenia wyjaśnień, chociaż nie jest dowodem zewnętrznym wobec oświadczenia wykonawcy, to może być traktowany jako dowód w rozumieniu art. 224 ust. 2 ustawy Pzp, jeżeli jest kompletny i zawiera szczegółowe dane.

Zamawiający wskazywał, że oferty załączone do wyjaśnień budziły zastrzeżenia, gdyż zostały przygotowane na potrzeby wyjaśnienia ceny, a nie w celu przygotowania wyceny oferty. Ten argument nie był żadnym wyznacznikiem badania rynkowości cen, które zostały przyjęte w ofertach. Oferty podwykonawców otrzymane dopiero w odpowiedzi na uruchomione badanie ceny mają takie samo znaczenie, niezależnie od terminu ich sporządzenia.

Sygnatura

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 15 stycznia 2026 r. sygn. akt  KIO 5276/25