Czy wykonawcy z Ukrainy w zamówieniach publicznych podlegają takim samym zasadom jak firmy z UE (GPA)?

Czy jeśli w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego procedowanym zgodnie z ustawą Pzp pojawią się w charakterze wykonawcy/członka konsorcjum, podwykonawcy lub podmiotu trzeciego podmioty z siedzibą w Ukrainie, to zamawiający powinien traktować je na równi z podmiotami z państw członkowskich UE?

Zgodnie z art. 25 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z 26 lutego 2014 r. (dalej: dyrektywa klasyczna) oraz art. 43 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/25/UE z 26 lutego 2014 r. (dalej: dyrektywa sektorowa), instytucje zamawiające powinny przyznawać robotom budowlanym, dostawom, usługom i wykonawcom pochodzącym z państw będących stronami Porozumienia w sprawie zamówień publicznych (GPA) oraz z innych umów międzynarodowych uprawnienie do nie mniej korzystnego traktowania sygnatariuszy tychże umów niż  traktowane są roboty  budowlane, dostawy, usługi i wykonawcy z UE.

Ukraina jest stroną porozumienia GPA od 18 maja 2016 r. Z tego względu zamawiający jest zobowiązany traktować podmioty z Ukrainy oraz pochodzące z tego kraju usługi, roboty budowlane i dostawy nie mniej korzystnie niż wykonawców unijnych.

Dostęp do rynku odbywa się w opisanym przypadku na zasadach określonych w GPA. Warto natomiast zaznaczyć, że porozumienie nie otwiera jej sygnatariuszom całkowicie i w każdym przypadku dostępu do unijnego rynku zamówień. Porozumienie reguluje:

• zakres podmiotowy zamawiających, którzy zobowiązani są dopuszczać do rynku wykonawców z krajów spoza UE oraz
• zakres przedmiotowy zamówień, które mogą być dopuszczane do rynku na podstawie porozumienia GPA.

Porozumienie GPA:

• nie działa zatem automatycznie we wszystkich zamówieniach,
• stosuje się jedynie dla tych zamówień, które spełniają łącznie:

− kryterium podmiotowe (kto zamawia),

− kryterium przedmiotowe (co jest zamawiane),

− kryterium wartości (progi).

Jak wskazuje się w literaturze: „Zakres zobowiązania UE określają załączniki do dodatku I do Porozumienia.

• Załącznik 1 określa progi kwotowe dla podmiotów administracji centralnej − 130 000 SDR dla dostaw i usług oraz 5 000 000 SDR dla robót budowlanych, oraz zawiera listy krajowe wymieniające zamawiających zakwalifikowanych do tej kategorii.
• Załącznik 2 określa progi kwotowe dla podmiotów niższego szczebla − 200 000 SDR dla dostaw i usług oraz 5 000 000 SDR dla robót budowlanych, podaje definicje podmiotów zamawiających oraz listy krajowe.
• Załącznik 3, niewymieniony w art. 25 dyrektywy 2014/24/UE, dotyczy podmiotów użyteczności publicznej i ustanawia progi 400 000 SDR dla dostaw i usług oraz 5 000 000 SDR dla robót budowlanych, wskazuje również kategorie niektórych usług objętych zobowiązaniem.
• Załącznik 4 wymienia listę towarów objętych zobowiązaniem, a załącznik 5 wymienia usługi. W każdym z załączników dodatkowo są zawarte dość obszerne zastrzeżenia i wyjaśnienia precyzujące zakres zobowiązania”

(Sołtysińska Aleksandra, Talago-Sławoj Hanna, Komentarz do dyrektywy 2014/24/UE w sprawie zamówień publicznych, uchylającej dyrektywę 2004/18/WE, [w:] Europejskie prawo zamówień publicznych. Komentarz, wyd. III Opublikowano: WK 2016).

Przed dopuszczeniem do postępowania wykonawców spoza UE (także z Ukrainy) trzeba więc każdorazowo sprawdzić, czy:

• zamawiający jest objęty GPA,
• dany rodzaj zamówienia znajduje się w jego zakresie,
• wartość zamówienia mieści się w odpowiednich progach.

Dopiero spełnienie wszystkich warunków powoduje obowiązek równego traktowania wykonawców z Ukrainy z wykonawcami z UE.