Przepisy ustawy Pzp nie przewidują możliwości poprawienia braku podpisu w ofercie

Zamawiający prowadzi w trybie przetargu nieograniczonego postępowanie o udzielenie zamówienia na usuwanie wyrobów oraz odpadów zawierających azbest. Odrzucił z postępowania ofertę wykonawcy, która nie została podpisana. Wykonawca ten wniósł odwołanie. Wskazał w nim, że złożył ofertę w formie pisemnej, oferta zawierała przygotowane i kompletne merytorycznie wszelkie oświadczenia i załączniki wymagane siwz.

Oferta zawierała pełnomocnictwo udzielone i podpisane przez Prezesa Zarządu Odwołującego, na mocy, którego pana P. S. był umocowany do działania w imieniu wykonawcy w toku wskazanego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w tym do podpisywania oferty. Pan P. S. podpisał wszystkie wymagane oświadczenia, potwierdził też za zgodność w imieniu odwołującego wszystkie wymagane siwz załączniki do oferty. Jednocześnie oznaczył i ponumerował składaną ofertę. Jedynie na stronie 3 formularza oferty nie został złożony podpis. Wszystkie okoliczności potwierdzają wolę odwołującego złożenia oferty w brzmieniu określonym w pismach przedstawionych zamawiającemu.

Odwołujący podniósł, że formularz ofertowy wraz z załącznikami stanowi całość oferty, co potwierdza złożenie jej w jednolitym komplecie przez odwołującego z kolejnym ponumerowaniem stron. Natomiast, zgodnie z art. 78 § 1 Kc, skoro poza stroną 3 pozostałe strony obejmowały podpis, to uznać można iż podpis był złożony na dokumentach "obejmujących” treść złożonego oświadczenia woli.

Brak podpisów na ofercie stanowi, zdaniem odwołującego, uchybienie co do formy oferty, a nie jej treści. Wszystkie strony oferty są ponumerowane i opieczętowane. Zamawiający powinien traktować ofertę całościowo.

Podkreślić należy, że brak podpisu na jednej stronie oferty nie może mieć wpływu na skuteczność złożonego oświadczenia woli w rozumieniu art. 78 § 1 Kodeksu cywilnego. Tym bardziej, iż wszystkie strony oferty zostały ponumerowane i stanowiły nierozłączną całość – twierdził odwołujący.

Oferta, zgodnie z art. 66 § 1 Kodeksu cywilnego to oświadczenie woli zawarcia umowy określające istotne jej postanowienia. Do istotnych postanowień umowy należy niewątpliwie określenie podmiotu składającego ofertę, przedmiotu zobowiązania oraz ceny. Dyspozycja art. 9 ust. 1 ustawy Pzp nakazuje przy tym, aby oferta w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego złożona została w formie pisemnej. Jeden z kluczowych elementów w zakresie określenia ceny, dodatkowo został szczegółowo wykazany na kartach 33-35 oferty odwołującego, z pełnym podpisem odwołującego, co tylko dodatkowo potwierdza "objęcie" oświadczenia woli co do złożonej oferty zamawiającemu podpisem złożonym na dokumentach oferty.

Po analizie treści oferty złożonej przez odwołującego stwierdzić pozostaje, iż zawiera ona wszystkie istotne elementy. Nie biorąc pod uwagę 3 strony oferty, na której brak podpisu to przedmiotowa oferta zawiera pełnomocnictwo, wymagane załączniki i pozostałe oświadczenia, które to dokumenty zostały podpisane w sposób prawidłowy – przez upoważnione do tego osoby i z których jasno wynika jaki podmiot złożył ofertę, a także przez kogo i w jakim zakresie może on być reprezentowany. Na kolejnych stronach oferty zamieszczone zostały załączniki o treści zgodnej z wymaganiami zamawiającego wraz z określoną ceną, za jaką odwołujący jest w stanie wykonać zamówienie. Zgodnie zatem z aktualną i jak powyżej wykazano utrwaloną linią orzeczniczą złożenie oferty przez odwołującego było skuteczne i w konsekwencji oferta ta powinna być uwzględniona w ocenach ofert i przy dokonywaniu wyboru przez zamawiającego. Niezależnie od tego, w ocenie odwołującego, zamawiający zobowiązany był, w przypadku powzięcia jakichkolwiek wątpliwości do wykorzystania procedury wezwania odwołującego w trybie z art. 26 ust. 3 ustawy Pzp do uzupełnienia braku zaistniałego w ocenie zamawiającego w złożonym oświadczeniu ofertowym. Skoro procedura ta ma zastosowanie do okoliczności o większym znaczeniu prawnym – braku pełnomocnictwa, to tym bardziej ma ona zastosowanie w sytuacji potwierdzenia okoliczności przez składającego ofertę, że wolą swoją obejmuje potwierdzenie treści każdej z kart złożonej oferty – a w analizowanym przypadku formularza ofertowego.

Ewentualnie zamawiający mógłby potraktować brak formalny oferty w postaci braku podpisu na karcie nr 3 jako inną omyłkę polegającą na niezgodności oferty z treścią siwz niepowodującą istotnych zmian w treści oferty i dokonać jej poprawienia na podstawie art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp. Skoro odwołujący złożył ofertę w przedmiotowym postępowaniu, w której wypełnił formularz ofertowy oraz wszystkie załączniki dotyczące specyfikacji technicznej, załączył upoważnienie do działania w ramach przedmiotowego postępowania, opieczętował wszystkie strony oferty, załączył wszystkie wymagane dokumenty, a jedynie omyłkowo nie podpisał oferty, to zamawiający powinien uznać taki błąd jako podlegający poprawieniu.

Krajowa Izba Odwoławcza przypomniała, że zgodnie z art. 82 ust. 2 ustawy Pzp ofertę składa się, pod rygorem nieważności, w formie pisemnej albo, za zgodą zamawiającego, w postaci elektronicznej, opatrzoną bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Dla zachowania formy pisemnej oświadczenia woli niezbędne jest złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść złożonego oświadczenia woli. Zastrzeżenie przez art. 82 ust. 2 ustawy Pzp formy pisemnej powoduje, że czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna (art. 73 § 1 KC). Oferta złożona bez zachowania formy pisemnej jest nieważna, nie wywołuje skutków prawnych i podlega odrzuceniu jako niezgodna z ustawą (art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp). Pod pojęciem oferty, zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa, rozumie się oświadczenie wykonawcy wyrażone w formularzu ofertowym, będące jednostronnym zobowiązaniem wykonawcy do wykonania oznaczonego świadczenia na rzecz zamawiającego.

W analizowanym stanie faktycznym, należy uznać, że zawarte w formularzu ofertowym oświadczenia odnoszące się do m.in.: ceny oferty, akceptacji projektu umowy i zobowiązania do jej zawarcia na warunkach w niej określonych czy okresu związaniu ofertą, nie zostały przez wykonawcę złożone. Niepodpisany formularz oferty zawiera elementy przedmiotowo istotne, essentialia negotii przyszłej umowy, które nie zostały złożone na żadnych innych stronach załączonych dokumentów i oświadczeń. Na wskazanych przez odwołującego stronach 33-35 oferty znajduje się, co prawda, oświadczenie wykonawcy co do kosztów oferty, ale dotyczy ono jedynie kosztów rozbiórki pokrycia dachu, które są jednym z elementów cenotwórczych całkowitej ceny oferty zawartej na formularzu ofertowym. Nie można podzielić poglądu odwołującego, że woli wykonawcy co do złożenia oświadczeń zawartych w formularzu oferty należy dorozumiewać z faktu złożenia pozostałych oświadczeń i dokumentów wraz z ofertą, które stanowią integralną, jedną całość. Oświadczenia woli, dla którego wymagane jest zachowanie formy pisemnej pod rygorem nieważności, nie można w tym przypadku dorozumiewać. Dla zachowania formy pisemnej, niezbędnym jest złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść tego oświadczenia, a nie na innych dokumentach, oświadczeniach, załączonych do oferty.

Zdaniem KIO, brak było także podstaw do zastosowania wskazanych przez odwołującego przepisów art. 26 ust. 3 ustawy Pzp czy art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp. Na wstępie podkreślić należy, że procedury przewidziane w tych przepisach, jako wyjątki od zasady złożenia w wyznaczonym przez zamawiającego terminie kompletnej oferty, zawierającej wszystkie wymagane oświadczenia i dokumenty, podlegają wykładni ścisłej.

Pierwszy z przywołanych przepisów (art. 26 ust. 3 ustawy Pzp) znajduje zastosowanie wyłącznie do oświadczeń i dokumentów potwierdzających spełnienie warunków udziału w postępowaniu oraz oświadczeń i dokumentów, potwierdzających przez oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane wymagań określonych przez zamawiającego. Nie ulega wątpliwości, że formularz ofertowy nie należy do katalogu oświadczeń i dokumentów, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp a zatem nie może być w tym trybie uzupełniony czy poprawiony. Z kolei przepis art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp, którego zastosowania domaga się odwołujący, pozwala na poprawienie innych omyłek polegających na niezgodności oferty ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia, niepowodujących istotnych zmian w treści oferty. W przypadku braku podpisania formularza oferty nie zachodzi omyłka o jakiej mowa w tym przepisie, bowiem oferta niepodpisana jest z mocy prawa nieważna, nie wywołuje skutków prawnych a przepisy ustawy Pzp nie przewidują w tym przypadku możliwości konwalidacji braku zachowania formy pisemnej.

W konsekwencji Krajowa Izba Odwoławcza stwierdziła, że czynność zamawiającego polegająca na odrzuceniu oferty odwołującego w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp z uwagi na brak własnoręcznego podpisu na formularzu ofertowym tj. brak zachowania wymaganej pod rygorem nieważności formy pisemnej, była prawidłowa.