Czy katalog przedmiotowych środków dowodowych jest zamknięty?

W postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego przez zamawiającego wykonawca złożył odwołanie. Przedmiotem zamówienia była naprawa i utrzymanie elektrycznych zespołów trakcyjnych 9 pojazdów. Kwestionował zapisy specyfikacji warunków zamówienia. Zarzucił zamawiającemu między innymi ustanowienie nieproporcjonalnego do przedmiotu zamówienia oraz naruszającego równe traktowanie wykonawców i uczciwą konkurencję warunku dotyczącego zdolności  techni cznej lub za wodowej. Ponadto wskazywał naruszenie art. 106 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 1129 ze zm.: dalej: Pzp), zgodnie z którym, jeżeli zamawiający żąda złożenia środków dowodowych, wykonawca składa je wraz z ofertą poprzez ustanowienie wymogu, aby przedmiot zamówienia był świadczony przez wykonawcę, który wdrożył system zarządzania jakością w odniesieniu do branży kolejowej potwierdzony certyfikatem oraz przedstawienie na potwierdzenie powyższego środka dowodowego w postaci dokumentu potwierdzającego wdrożenie systemu zarządzania jakością, podczas gdy wymóg posiadania wdrożonego systemu zarządzania jakością odnosi się do właściwości podmiotowych wykonawcy, a nie realizowanego przez niego przedmiotu zamówienia. Chodzi zatem stanowi wymóg podmiotowy (w ramach warunków udziału w postępowaniu), a nie – jak określił w dokumentacji zamawiający – wymóg przedmiotowy. W ocenie wykonawcy zamawiający naruszył również art. 106 ust. 2 Pzp, zgodnie z którym jeżeli wykonawca nie złożył środków dowodowych albo są one niekompletne, zamawiający wzywa do ich złożenia lub uzupełnienia w wyznaczonym terminie, o ile przewidział to w ogłoszeniu o zamówieniu lub dokumentach zamówienia.

Zamawiający zażądał środka dowodowego w postaci dokumentu potwierdzającego wdrożenie systemu zarządzania jakością (certyfikat IRIS), a nie określił w ramach opisu przedmiotu zamówienia (zawartego w SWZ i projekcie umow y) żadnych wymogów jakościowych dotyczących przebiegu przeprowadzonych czynności, których rezultat został objęty przedmiotem zamówienia, ani nie dopuścił legitymowania się wdrożeniem innych, równoważnych do IRIS standardów lub norm zarządzania jakością.

Na rynku istnieją i funkcjonują inne normy oraz standardy jakości zapewniające możliwość przeprowadzenia procesu realizacji zamówienia z zachowaniem wymogów jakościowych adekwatnych do przedmiotu zamówienia (takich jak ISO 9001 czy MMS – Maintenance Management System).

Odwołujący wskazał również, że zamawiający, stawiając wymóg wdrożenia standardu IRIS, powinien dopuścić możliwość legitymowania się wdrożeniem przez wykonawców innymi równoważnymi względem IRIS normami lub standardami dotyczącymi jakości czynności objętych przedmiotem zamówienia.

W ocenie wykonawcy wskazane wyżej uchybienia uniemożliwiają mu uzyskanie zamówienia i jego realizację. Zamawiający sformułował ogłoszenie o zamówieniu i SWZ sprzecznie z przepisami Pzp, co ogranicza mu złożenie oferty w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.

Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie w całości. Podkreślił, że dopuścił wykazanie się doświadczeniem technicznym w ramach przeglądu P3, czyli przeglądu (naprawy) niższego rzędu, który obejmuje znacznie mniej czynności i jest mniej wymagający i obciążający wykonawcę.

System certyfikacji IRIS ustanawia standard w zakresie wzrostu jakości w sektorze kolejnictwa, zwiększając wydajność przy jednoczesnej redukcji kosztów. Zamawiający stwierdził, że wymaga systemu IRIS, ponieważ przyczyni się do podniesienia jakości i bezpieczeństwa efektów zleconych czynności przeglądowych i naprawczych. Jedynie system IRIS zawiera bardzo szczegółowe wymagania i wytyczne w zakresie kolejnictwa, których spełnienie jest równoznaczne z posiadaniem odpowiedniego zaplecza zarówno kadrowego, jak i technicznego. Standardy ISO 9001 i MMS nie są standardami równoważnymi dla standardu ISO/TS 22163 (IRIS).

Zdaniem zamawiającego nie można przyznać wykonawcom czy organom orzekającym lub kontrolującym przestrzeganie przepisów Prawa zamówień publicznych uprawnienia do narzucania zamawiającym konkret nego o kreślenia ic h potrzeb oraz sposobu ich opisania czy zapewnienia ich realizacji w SWZ. Zamawiający przyznał, że nie może zupełnie dowolnie kształtować wymagań specyfikacji, które mogą prowadzić do nadmiernego ograniczenia konkurencji w stopniu wykraczającym poza uzasadnione potrzeby zamawiającego. Dla stwierdzenia naruszenia, w konkretnych okolicznościach i warunkach danego postępowania o udzielenie zamówienia, należy zbadać zarówno stopień ograniczenia konkurencji, przyczyny wprowadzenia ograni czeń przez zamawiającego, jak również ich skutków dla wykonawców obecnych na rynku.

Wykonawca nie wykazał, że nie funkcjonują na rynku inne podmioty, które są w stanie taką ofertę złożyć. Tym samym wykonawca nie wykazał, że kwestionowany przez niego opis przedmiotu zamówienia w istocie narusza zasadę uczciwej konkurencji poprzez uniemożliwienie złożenia ofert w postępowaniu przez innych oferentów.

Po rozpoznaniu sprawy Krajowa Izba Odwoławcza oddaliła odwołanie. W uzasadnieniu KIO stwierdziła, że żądana przez odwołującego zmiana warunku co do doświadczenia nie odnosi się rodzajowo do zakresu prac określonych w przedmiotowym postępowaniu, lecz dotyczy innych pojazdów niż te, których naprawa stanowi ten przedmiot zamówienia. Odwołujący nie wykazał, że inne certyfikaty są równoważne z certyfikatem IRIS.

Zamawiający dopuścił wykazanie się doświadczeniem technicznym w ramach przeglądu P3 i usługami niższego rzędu, co otwierało dostęp do postępowania potencjalnym oferentom.