Jakie są konsekwencje zawarcia umowy bez przeprowadzenia kontroli uprzedniej (art. 613 Pzp)?
Czy zawarcie umowy po przeprowadzeniu postępowania, bez spełnienia obowiązku kontroli uprzedniej wynikającego z art. 613 Pzp, może prowadzić do jej unieważnienia? Czy możliwe jest uzupełnienie braku kontroli uprzedniej po zawarciu umowy, a jeśli tak – w jakim trybie?
Brak przeprowadzenia kontroli uprzedniej przed zawarciem umowy może prowadzić do jej unieważnienia na podstawie art. 457 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp.
Kontrola uprzednia ma charakter prewencyjny – jej celem jest wykrycie i usunięcie istotnych nieprawidłowości przed udzieleniem zamówienia.
Z tego względu nie jest możliwe przeprowadzenie kontroli uprzedniej po zawarciu umowy.
Dlaczego brak kontroli uprzedniej jest istotnym naruszeniem?
Zgodnie z art. 616 ust. 4 ustawy Pzp do czasu doręczenia zamawiającemu informacji o wyniku kontroli uprzedniej nie można zawrzeć umowy o udzielenie zamówienia publicznego.
Oznacza to, że wszczęcie kontroli uprzedniej wprowadza bezwzględny zakaz zawarcia umowy do czasu jej zakończenia.
Jak wskazuje komentarz Urzędu Zamówień Publicznych, kontrola uprzednia ma charakter obowiązkowy i prewencyjny – jej celem jest wykrycie nieprawidłowości jeszcze przed zawarciem umowy.
Nie istnieje możliwość zwolnienia zamawiającego z tego zakazu ani przeprowadzenia kontroli po zawarciu umowy.
Na jakiej podstawie możliwe jest unieważnienie umowy?
Brak przeprowadzenia kontroli uprzedniej może zostać uznany za naruszenie przepisów ustawy Pzp, które może prowadzić do unieważnienia umowy na podstawie art. 457 ust. 1 pkt 1 Pzp.
Zgodnie z tym przepisem umowa podlega unieważnieniu, jeżeli zamawiający udzielił zamówienia z naruszeniem ustawy, które miało wpływ na wynik postępowania.
Czy umowa jest nieważna automatycznie?
Nie. Umowa zawarta z naruszeniem przepisów ustawy Pzp nie jest nieważna automatycznie. W systemie zamówień publicznych obowiązuje koncepcja tzw. nieważności względnej. Oznacza to, że umowa pozostaje ważna i wywołuje skutki prawne do czasu jej unieważnienia przez sąd.
Z wnioskiem o unieważnienie umowy może wystąpić:
- Prezes Urzędu Zamówień Publicznych (art. 459 ustawy Pzp),
- wykonawca, który ma lub miał interes w uzyskaniu zamówienia (art. 460 ustawy Pzp – w określonym zakresie).
Czy brak kontroli uprzedniej może mieć konsekwencje finansowe?
Tak. Brak przeprowadzenia kontroli uprzedniej przed zawarciem umowy może prowadzić do zakwestionowania kwalifikowalności wydatków finansowanych ze środków Unii Europejskiej.
Dodatkowe pytania i odpowiedzi (FAQ)
Czy można przeprowadzić kontrolę uprzednią po zawarciu umowy?
Nie. Kontrola uprzednia musi zostać przeprowadzona przed zawarciem umowy i nie może być wykonana po fakcie.
Kto może wystąpić o unieważnienie umowy zawartej bez kontroli uprzedniej?
Z wnioskiem o unieważnienie umowy może wystąpić Prezes Urzędu Zamówień Publicznych, a w określonym zakresie także wykonawca, który miał interes w uzyskaniu zamówienia.
Czy zamawiający może naprawić brak kontroli uprzedniej?
Nie. Braku kontroli uprzedniej nie można uzupełnić po zawarciu umowy, ponieważ ma ona charakter prewencyjny.
Czy brak kontroli uprzedniej wpływa na dofinansowanie UE?
Tak. Może prowadzić do zakwestionowania kwalifikowalności wydatków, a w konsekwencji do utraty dofinansowania lub obowiązku zwrotu środków.
