Poprawienie omyłki nie może prowadzić do zmiany oświadczenia woli wykonawcy

Stan faktyczny

Zamawiający prowadził w trybie przetargu ograniczonego postępowanie na dostawę strzemion dwujarzmowych. Zgodnie ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia (dalej: siwz) oferta w tym postępowaniu miała zawierać:

• stronę tytułową,
• spis treści,
• wypełniony formularz „Oferta" oraz
• oświadczenia, dokumenty i załączniki wymagane specyfikacją.

Zamawiający w specyfikacji podał także, że wykonawca ma obowiązek wypełnić formularz cenowy i formularz techniczny zgodnie z siwz. To oznacza, że w tym postępowaniu specyfikacja przewidywała dwa miejsca, w których należało podać cenę (wartość) zamówienia: formularz oferty oraz formularz cenowy i formularz techniczny.

Różne ceny w ofercie

Na podstawie tak sformułowanych postanowień specyfikacji wykonawca X wprowadził do formularza cenowego i formularza technicznego łączną wartość zamówienia w kwocie 14.595.810 zł, natomiast w formularzu oferty podał cenę 17.369.175 zł. Powyższa rozbieżność w obu formularzach spowodowała, że zamawiający wezwał wykonawcę X do podania przyczyn rozbieżności. W odpowiedzi, pismem z 4 kwietnia 2014 r., oferent wyjaśnił, że „w formularzu ofertowym na stronie 1 nastąpiła omyłka pisarska". Podał, że prawidłowa cena to 14.595.810 zł netto, która została załączona do oferty w formularzu cenowym na stronie 5 oferty oraz na płycie CD.

Poprawienie omyłki przyczyną odwołania

Na podstawie takiego stanu faktycznego zamawiający dokonał poprawienia w ofercie wykonawcy X oczywistej – jego zdaniem – omyłki pisarskiej, a następnie dokonał wyboru tej oferty jako najkorzystniejszej.

Inny wykonawca wniósł odwołanie, w którym zarzucił zamawiającemu naruszenie art. 87 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp i zarzut naruszenia art. 82 ust. 3 ustawy Pzp i art. 7 ust. 3 ustawy Pzp. Wskazał na bezprawne poprawienie oferty wykonawcy X w zakresie ceny wskazanej w formularzu oferty i błędne zakwalifikowanie jej jako oczywistej omyłki pisarskiej. W ocenie odwołującego działanie zamawiającego naruszyło zasady uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców biorących udział w tym postępowaniu.

Zdaniem odwołującego, zamawiający błędnie przyjął, że rozbieżność pomiędzy zapisami obu formularzy miała charakter oczywistej omyłki pisarskiej. Zdaniem odwołującego tej omyłce nie można przypisać cechy oczywistości. Dodatkowo stwierdził, że na brak oczywistości nieprawidłowego wypełnienia formularza oferty wskazuje skierowane do wykonawcy X wystąpienie o wyjaśnienie w jego ofercie rozbieżności, co przeczy oczywistości omyłki.

Odwołujący wskazał także na podstawę tego wezwania art. 26 ust. 3 i 4 ustawy Pzp. Przepis ten – jego zdaniem – w ogóle nie mógł mieć zastosowania do wyjaśniania treści oferty, w przypadku rozbieżności podanej przez wykonawcę X ceny wykonania przedmiotu zamówienia.

W ocenie odwołującego doszło w istocie do złożenia dwóch odrębnych cen na ten sam przedmiot zamówienia. Przyjęty przez zamawiającego sposób rozstrzygnięcia powstałych rozbieżności mógłby prowadzić do sytuacji, że wykonawca X, wiedząc po otwarciu ofert, że jego oferta jest niższa niż oferta odwołującego, wskazałby, że pomyłka nastąpiła w tym wypadku w formularzu cenowym i technicznym. W wyniku tego za wiążącą zamawiający uznałby najprawdopodobniej kwotę o ponad dwa miliony wyższą.

Zdaniem odwołującego zaniechanie przez zamawiającego odrzucenia oferty wykonawcy Y doprowadziło do wyboru oferty najkorzystniejszej w sposób sprzeczny z przepisami ustawy Pzp. Zatem doszło w postępowaniu do naruszenia zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Odwołujący wniósł o uwzględnienie odwołania w całości i nakazanie zamawiającemu unieważnienie czynności wyboru oferty najkorzystniejszej oraz dokonanie ponownej oceny ofert i odrzucenie oferty wykonawcy X.

Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie wniósł o oddalenie odwołania. Jego zdaniem przekłamanie polegało na wskazaniu w formularzu oferty zupełnie odmiennej ceny od sumarycznej ceny wskazanej w formularzu cenowym (załącznik nr 2 do SIWZ, strona 5 oferty). Stwierdził, że oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Zdaniem zamawiającego uzasadniało to zwrócenie się do wykonawcy z wezwaniem do wyjaśnienia treści oferty. Wykonawca oświadczył bowiem w odpowiedzi, że złożył błędnie wypełniony Formularz oferty, a prawidłowo wypełniony formularz cenowy. Zatem decydujące znaczenie należało przypisać cenie zawartej w formularzu cenowym.

Stanowisko KIO

Krajowa Izba Odwoławcza orzekła, że zarzut naruszenia art. 87 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 3 zasługuje na uwzględnienie. W okolicznościach faktycznych tej sprawy nie było – w opinii składu orzekającego – możliwe poprawienie oferty wykonawcy X w zakresie ceny wskazanej w formularzu oferty. Izba oceniła, ze zamawiający przede wszystkim błędnie zakwalifikował podaną cenę w tym formularzu jako oczywistą omyłkę pisarską w związku z ceną wynikającą z formularza cenowego i formularza technicznego. Tak jak ustaliła Izba, w formularzu oferty wykonawca wskazał cenę netto w kwocie 17.369.175 zł, a brutto – w kwocie – 21.364.085,25 zł, wyrażając te wielkości także słownie bez żadnych omyłek. Z kolei w formularzu cenowym wg załącznika nr 2 wskazał liczbowo na cenę netto – 14.595.810 zł i brutto – 17.952.846,30 zł. W tych okolicznościach – zdaniem KIO – nie sposób uznać, że w tej sprawie mamy do czynienia z oczywistą omyłką pisarską.

Dwie ceny a omyłka pisarska

Izba zauważa, że możliwość poprawienia oczywistej omyłki w ofercie – tak jak podkreśla się w orzecznictwie - może dotyczyć wyłącznie takich błędów, które są łatwe do zauważenia. Oczywistość omyłki rozumianej jako określona niedokładność powinna nasuwać się każdemu, bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych badań czy też ustaleń. Taka omyłka musi mieć zatem charakter zwykłego przypadkowego przeoczenia lub innej niedokładności, która dla każdego jest oczywista. Oczywista omyłka pisarska musi mieć zatem charakter proceduralno-techniczny, a nie merytoryczny. Jej poprawienie nie może w konsekwencji prowadzić pod pozorem sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej do wytworzenia nowej treści oświadczenia woli.

Granice poprawienia omyłki

Zdaniem Izby w niniejszej sprawie można co najwyżej mówić o innej omyłce, o której stanowi art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp. KIO jednocześnie zwróciła uwagę, że zgodnie ze wskazanym art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp dopuszczalne jest poprawienie innej omyłki polegającej na niezgodności oferty z treścią siwz. Jednakże pod warunkiem, że jej poprawienie nie spowoduje istotnej zmiany treści oferty. W tym przypadku zastosowanie art. 87 ust. 1 pkt 3 ustawy Pzp nie jest możliwe. Poprawienie ceny w formularzu oferty poprzez ingerencję w jej treść merytoryczną i - co więcej - element stanowiący w tym postępowaniu kryterium wyboru najkorzystniejszej oferty miałoby wpływ na wynik postępowania. A więc jest to działanie niedopuszczalne.

W konkluzji Izba stwierdza, że podnoszony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 87 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp jest zasadny, albowiem w tym stanie faktycznym nie mamy do czynienia z omyłką pisarską. Co najwyżej z inną omyłką polegającą na niezgodności oferty ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia, która nie podlega poprawieniu, albowiem takie poprawienie powodowałoby istotną zmianę w treści oferty wykonawcy X. To z kolei ustalenie oznacza, że oferta tego wykonawcy podlega odrzuceniu na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp.