Pojęcie interesu publicznego w doktrynie oraz orzecznictwie

Uchylenie zakazu zawarcia umowy jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym, stanowiącą wyjątek od zasady, że umowę w sprawie zamówienia publicznego zawiera się dopiero po ogłoszeniu przez Izbę orzeczenia kończącego postępowanie odwoławcze. Wnosząc zatem o odstąpienie od powyższej zasady Zamawiający powinien szczegółowo wykazać wystąpienie przesłanek.

Odnosząc się do przesłanek, zamawiający powinien jednoznacznie określić jakie negatywne skutki dla interesu publicznego spowoduje brak zawarcia umowy, a po drugie wykazać, że negatywne skutki braku zawarcia umowy przewyższają korzyści związane z koniecznością ochrony wszystkich interesów, w odniesieniu do których zachodzi prawdopodobieństwo doznania uszczerbku w wyniku czynności podjętych przez zamawiającego. Uzasadnienie uchylenia zakazu zawarcia umowy musi również w sposób nie budzący wątpliwości wskazywać, że istnieje potrzeba niezwłocznego zawarcia umowy, bez przewidzianego prawem oczekiwania na orzeczenie Izby w przedmiocie rozstrzygnięcia odwołania, a także że zamawiający nie może zapobiec wystąpieniu negatywnych skutków dla interesu publicznego w inny sposób.

Ustawa Pzp nie zawiera definicji interesu publicznego. Jest to klauzula generalna, której wyjaśnienie nie znajduje się bezpośrednio w Konstytucji, niemniej jednak jest w niej zakotwiczone. Doktryna oraz orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego odwołuje się do art. 31 ust. 3 Konstytucji RP akcentując, że pojęcie interesu publicznego obejmuje przede wszystkim wartości wynikające z dyspozycji powyższego przepisu tj.: bezpieczeństwo, porządek publiczny, ochronę środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt: K 8/98 wskazał:

"Cel (interes) publiczny należy rozumieć wyłącznie jako dobro ogółu, tzn. całego społeczeństwa lub społeczności regionalnej (…). Wzbogacenie tylko niektórych członków społeczności lokalnej kosztem wspólnoty stanowi raczej przykład naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej, aniżeli realizacji dobra ogółu."

W zamówieniach publicznych interes publiczny będą więc stanowiły korzyści uzyskiwane w wyniku realizacji przedsięwzięć służących ogółowi w zakresie zadań ciążących na administracji rządowej oraz samorządowej, realizowanych w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych, związanych np. z ochroną zdrowia, oświaty, kultury, porządku publicznego. Co istotne, interesu publicznego nie należy jednak utożsamiać z interesem zamawiającego.

Zdaniem KIO, zamawiający wykazał we wniosku obiektywne okoliczności, wynikające z charakteru zamówienia, którym była dostawa odczynników oraz najem analizatorów na potrzeby szpitala. Niewątpliwie to przedmiot zamówienia miał charakter ciągły, gdyż zapewnienie nieprzerwanej jego realizacji było kluczowe dla zachowania możliwości udzielania świadczeń zdrowotnych. Jak podkreślał zamawiający, laboratorium bez stałego dostępu do odczynników i materiałów oraz odpowiedniego sprzętu stanowiących niezbędny element procesu diagnostyczno-terapeutycznego, warunkującego prawidłowe rozpoznanie stanu zdrowia pacjentów, podejmowanie decyzji klinicznych, monitorowanie terapii oraz kwalifikację do zabiegów i hospitalizacji nie będzie w stanie wykonywać świadczeń na rzecz pacjentów. Dotyczyło to pacjentów hospitalizowanych, Szpitalnego Oddziału Ratunkowego, oddziałów zabiegowych i internistycznych, diagnostyki pilnej oraz monitorowania terapii itd. Przedmiot zamówienia wpływał więc bezpośrednio na prawidłowe funkcjonowanie placówki, realizację celów i zadań, dla których została utworzona jakim jest leczenie pacjentów w warunkach szpitalnych lub ambulatoryjnych. Interesem, który zamawiający zabezpieczał nie był więc interes samego zamawiającego, ale interes publiczny, gdyż dotyczył dobra ogółu - zdrowia i życia pacjentów.

Sygnatura

Postanowienie ws. wniosku o uchylenie zakazu zawarcia umowy Krajowej Izby Odwoławczej z 11 maja 2026 r. sygn. akt  KIO/W 88/26