Czy podmiot trzeci może przeprowadzić swój self-cleaning?
Podmiot udostępniający zasoby oświadczył, że podlega wykluczeniu na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp, i jednocześnie przedstawił dowody samooczyszczenia. Sprawdź, czy procedura self-cleaningu może dotyczyć podmiotu trzeciego, kiedy zamawiający powinien zastosować art. 122 ustawy Pzp oraz czy wcześniejsze wykluczenie w innym postępowaniu automatycznie wywołuje skutki w nowej procedurze.
Case study: podmiot trzeci nie złożył stosownych wyjaśnień i został wykluczony
W postępowaniu na roboty budowlane ofertę wniósł wykonawca, który w zakresie spełniania jednego z warunków udziału w postępowaniu polega na zasobach innego podmiotu. Podmiot trzeci złożył oświadczenie z art. 125 ust. 1, w którym wskazał, że podlega wykluczeniu z postępowania na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp. W postępowaniu prowadzonym w 2025 roku przez innego zamawiającego został wykluczony z postępowania na tej podstawie w związku z niezłożeniem w terminie wyjaśnień w trybie art. 128 ust. 4 ustawy Pzp dotyczących powiązań osobowych z innym wykonawcą, który złożył ofertę w tym samym postępowaniu.
Wykonawca twierdzi, że niezłożenie wyjaśnień w terminie było działaniem nieumyślnym spowodowanym błędem pracownika, wewnętrznego obiegu informacji i niewystarczającym nadzorem nad procesem komunikacji elektronicznej na platformie zakupowej. Jednocześnie wraz z oświadczeniem podmiot udostępniający zasoby przeprowadził procedurę samooczyszczenia.
1) Czy podmiot udostępniający zasoby może przeprowadzić procedurę samooczyszczenia, skoro w art. 110 ust. 2 ustawy Pzp mowa jest tylko o wykonawcy?
2) Czy zamawiający powinien uwzględniać wykluczenie podmiotu trzeciego ze wskazanej przez niego przesłanki (art. 108 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp)?
Na takie i podobne pytania odpowiemy podczas szkolenia dla zamawiających i wykonawców: „Warunki udziału w postępowaniu w praktyce: konsorcjum, podmiot trzeci, podwykonawstwo i certyfikacja”.
Podczas 4-godzinnego warsztatu dowiesz się, jak weryfikować:
- konsorcjum,
- podmiot trzeci i
- podwykonawców w postępowaniu
i na jakie pułapki zwrócić uwagę.
Sprawdzisz też, jak certyfikacja pomoże Ci w potwierdzaniu warunków.
Jeśli jesteś wykonawcą, dowiesz się, który model potwierdzenia warunków wybrać, aby jak najefektywniej działać w postępowaniu oraz jakie „haczyki” pojawiają się przy każdym z nich.
Radca prawny Martyna Lubieniecka omówi wszystkie najważniejsze reguły na podstawie case studies i realnych problemów zamawiających i wykonawców: od przygotowania i oceny dokumentów potwierdzających warunki, po ich uzupełnianie oraz odwołania do KIO i realizację zamówienia.
Czy podmiot udostępniający zasoby może przeprowadzić procedurę samooczyszczenia?
Procedura „samooczyszczenia” jest zarezerwowana wyłącznie dla wykonawców. Nie dotyczy ona podmiotów, na których zdolnościach lub sytuacji polegają wykonawcy w celu potwierdzenia spełniania warunków udziału w postępowaniu.
Self-cleaning została uregulowany w art. 110 ustawy Pzp, w którym wszystkie regulacje odnoszą się do wykonawcy. Podobnie sytuacja prezentuje się na gruncie art. 108 ustawy Pzp oraz art. 109 ust. 1 ustawy Pzp, które odpowiednio określają obligatoryjne i fakultatywne przesłanki wykluczenia wykonawcy z postępowania. Weryfikację podmiotów trzecich pod kątem powyższych przesłanek wykluczenia umożliwia jednak art. 119 ustawy Pzp. W żadnym z przysyłanych przepisów nie ma mowy o podmiocie trzecim, zatem trudno jest uznać, że ustawodawca dopuścił możliwość badania podmiotu trzeciego w tym zakresie.
Czy zamawiający powinien uwzględniać wykluczenie podmiotu trzeciego ze wskazanej przez niego przesłanki (art. 108 ust. 1 pkt 5 Pzp)?
Nie, zamawiający nie powinien wykluczać podmiotu na tej podstawie. Wykluczenie podmiotu w innym postępowaniu prowadzonym przez innego zamawiającego w 2025 roku nie wiąże zamawiającego w nowym postępowaniu. Każdy zamawiający jest suwerennym gospodarzem swojej procedury i musi dokonać w pełni samodzielnej oceny stanu faktycznego.
Przesłanka z art. 108 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp dotyczy materialnego porozumienia ograniczającego konkurencję (zmowy przetargowej). Podmiot trzeci został wykluczony w innym przetargu wyłącznie z powodu niezłożenia w terminie wyjaśnień w trybie art. 128 ust. 4 ustawy Pzp. Brak odpowiedzi na wezwanie to uchybienie proceduralne, które nie stanowi „wiarygodnej przesłanki” ani dowodu na to, że podmiot ten rzeczywiście uczestniczył w zmowie cenowej lub kartelu.
Zamawiający nie jest związany błędną kwalifikacją prawną i oświadczeniem podmiotu złożonym „z ostrożności”. Skoro obiektywnie nie zaistniały wiarygodne przesłanki świadczące o zawarciu przez ten podmiot antykonkurencyjnego porozumienia, wykluczenie z art. 108 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp w ogóle się nie zmaterializowało, co czyni samooczyszczenie bezprzedmiotowym.
Potrzebujesz kompleksowej obsługi prawnej w przetargu?
Wiemy, że każde postępowanie wiąże się z odmiennymi okolicznościami, dokumentami i ryzykami. Nierzadko podjęcie decyzji wymaga wielu analiz i czasochłonnego przeglądu orzecznictwa oraz stanowisk doktryny, a na koniec i tak nie mamy 100% pewności, że nasze działania nie zostaną zakwestionowane przez wykonawcę przed KIO.
Szczególnie w takich przypadkach warto powierzyć obsługę profesjonaliście, który na co dzień mierzy się z tego rodzaju wyzwaniami. Polecamy indywidualne wsparcie naszych ekspertów w ramach usług doradczych Portalu ZP.
Pomożemy m.in. w:
- przygotowaniu dokumentów zamówienia, pism i wyjaśnień;
- weryfikacji SWZ, umowy, oferty lub innych dokumentów;
- sporządzeniu odpowiedzi na odwołanie do KIO oraz reprezentacji przed Izbą,
- ocenie ryzyka związanego z planowanymi czynnościami,
- analizie rozbudowanego stanu faktycznego i wyborze właściwego sposobu postępowania.
Opisz swoją sprawę i uzyskaj wycenę indywidualnej usługi doradczej.
Możliwość zastąpienia podmiotu trzeciego
Warto przy tym pamiętać, że z treści art. 122 ustawy Pzp wynika możliwość zastąpienia podmiotu trzeciego innym podmiotem bądź samodzielnego potwierdzenia danego warunku.
Zgodnie bowiem z przywołaną regulacją: „Jeżeli zdolności techniczne lub zawodowe, sytuacja ekonomiczna lub finansowa podmiotu udostępniającego zasoby nie potwierdzają spełniania przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu lub zachodzą wobec tego podmiotu podstawy wykluczenia, zamawiający żąda, aby wykonawca w terminie określonym przez zamawiającego zastąpił ten podmiot innym podmiotem lub podmiotami albo wykazał, że samodzielnie spełnia warunki udziału w postępowaniu”.
Stąd nawet występowanie podstaw wykluczenia względem podmiotu trzeciego nadal umożliwia wykonawcy skuteczne ubieganie się o udzielenie zamówienia.
