Oczywista omyłka pisarska w orzecznictwie zamówień publicznych
Ustawa Pzp nie zawiera definicji oczywistej omyłki pisarskiej. Jednakże jak wskazuje się w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej dotyczy błędów, które są łatwe do zauważenia, a niedokładność ta nasuwa się każdemu, bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych badań czy ustaleń. Jakiego rodzaju uchybienie może być uznane za oczywistą omyłkę pisarską, a jakie zbyt daleko ingeruje w treść oferty. Sprawdź, jaki kierunek nakreśla KIO. Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 19 listopada 2024 r. sygn. akt 4049/24.
Zgodnie z art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp, Zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli jej treść jest niezgodna z warunkami zamówienia. Z kolei w myśl regulacji art. 223 ust. 2 ustawy Pzp:
· pkt 1 - Zamawiający poprawia w ofercie oczywiste omyłki pisarskie,
· pkt 3 - Zamawiający poprawia w ofercie inne omyłki polegające na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia, niepowodujące istotnych zmian w treści oferty
Zamawiający zobowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o tym wykonawcę, którego oferta została poprawiona.
Za oczywistą omyłkę pisarską uznaje się niezamierzony błąd
Ustawa Pzp nie zawiera definicji oczywistej omyłki pisarskiej. Jednakże jak wskazuje się w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej dotyczy błędów, które są łatwe do zauważenia, a niedokładność ta nasuwa się każdemu, bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych badań czy ustaleń.
Orzecznictwo
Sąd Okręgowy w Gdańsku z w wyroku z 27 czerwca 2008 r., sygn. akt XII Ga 206/08 zauważył, że "Może to być błąd pisarski, logiczny, przypadkowe przeoczenie lub inna niedokładność przypadkowa, która nasuwa się sama przez się każdemu. Przez oczywistą omyłkę powszechnie rozumie się błąd zwykły wynikający z przeoczenia lub innej wady procesu myślowo-redakcyjnego, a niespowodowany uchybieniem merytorycznym. Ma więc charakter proceduralno-techniczny a nie merytoryczny".
Błędy w formularzu ofertowym
Krajowa Izba Odwoławcza rozpoznawała sprawę, w której w formularzu asortymentowo-cenowym, stanowiącym załącznik do SWZ, Zamawiający wymagał w jednej z pozycji tuszu do drukarek marki Canon typu PIXMA iP oraz PRIXIMA MP w kolorze cyjan (niebieski), natomiast wykonawca zaoferował w swojej ofercie w tej pozycji produkt oznaczony jako GL-CLI8Y, tj. tusz w kolorze żółtym, o czym świadczyła końcówka "Y". W ocenie Izby, wyrażonej w wyroku z 19 listopada 2024 r. sygn. akt KIO 4049/24 zaoferowanie produktu GL-CLI8Y, tj. tuszu koloru żółtego "yellow" zamiast produktu GL-CLI8C, tj. tuszu koloru niebieskiego "cyjan", nie może być uznane za oczywistą omyłkę pisarską, ponieważ zdaniem Izby omyłka ta nie jest omyłką, której poprawienie nie wymagałoby konieczności przeprowadzania jakiś dodatkowych ustaleń przez zamawiającego. Dał temu wyraz sam zamawiający wzywając wykonawcę do złożenia wyjaśnień dotyczących treści formularza asortymentowo-cenowego.
Co może być uznane za niezamierzoną niedokładność
Zdaniem Izby, poprawienie treści oferty w formularzu asortymentowo-cenowym poprzez zmianę litery w symbolu zaoferowanego tonera z litery Y na C doprowadziłoby do wytworzenia nowej treści oświadczenia woli, co skutkowałoby jednocześnie zmianą zaoferowanego przedmiotu zamówienia, a więc zmianą merytoryczną oferty.
Skład orzekający odniósł się także do grupy "innych omyłek", które to zostały ujęte w art. 223 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp, w myśl którego Zamawiający poprawia w ofercie inne omyłki polegające na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia, niepowodujące istotnych zmian w treści oferty. W pierwszej kolejności zauważył, że poprawienie nieprawidłowości z art. 223 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp występującej w ofercie uzależnione jest od spełnienia dwóch przesłanek łącznie.
Po pierwsze zauważona niezgodność musi mieć charakter omyłki, a niezamierzonego działania wykonawcy polegającego na świadomym złożeniu oświadczenia woli o określonej treści. Po drugie poprawienie niezgodności nie spowoduje istotnych zmian w treści oferty.
Wobec tak rozumianej normy prawnej, biorąc pod uwagę wyjaśnienia wykonawcy, Izba doszła do przekonania, że wykonawca świadomie zaoferował toner o określonym symbolu, co bezsprzecznie prowadziło do niezgodności treści oferty z warunkami zamówienia. Miało to swoje odzwierciedlenie w samej normie prawnej art. 223 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp, która odnosi się do sytuacji w postaci "niezgodności oferty z dokumentami zamówienia".
Odwoływanie się do innych dokumentów z oferty
Izba zwróciła uwagę, że zamawiający ma obowiązek poprawić inną omyłkę w szczególności wtedy, gdy sposób, w jaki ma być dokonana poprawa, wynika z innych elementów treści oferty. W przedmiotowej sprawie z treści oferty wykonawcy nie wynikało, że wykonawca zamierzał zaoferować toner w wymaganym przez zamawiającego kolorze cyjan (niebieskim). Zdaniem Izby nie może być mowy o jakiejkolwiek omyłce ze strony wykonawcy, a dokonanie poprawy przez zamawiającego w treści oferty w trybie art. 223 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp byłoby działaniem nieuprawnionym naruszającym ww. przepis.
Ważne orzecznictwo Krajowej Izby Odwoławczej
W wyroku z 31 grudnia 2020 r. o sygn. akt KIO 3221/20, Izba wskazała, że
" W ocenie Izby, analiza zakresu zmian w formularzu cenowym Przystępującego poprzez wprowadzenie do niego nowego symbolu oferowanego produktu (poz. 97 załącznika nr 6) prowadziła do wniosku, że poprawienie omyłki powodowało faktyczną istotną zmianę w treści złożonej oferty. Zamawiający bowiem uwzględniając wyjaśnienia Przystępującego, już po otwarciu ofert, otrzymałby zupełnie inny produkt niż pierwotnie wskazany w treści swoich ofert. Zmiana taka nosi natomiast znamiona zmiany istotnej i w konsekwencji jest niedopuszczalna w trybie art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp.".
W tym samym duchu wypowiedziała się również KIO w wyroku z 16 stycznia 2024 r. o sygn. akt KIO 3892/23: "Wobec tak rozumianej normy prawnej, biorąc pod uwagę wyjaśnienia Przystępującego z dnia 14 listopada 2023 r., jak również formularz kalkulacyjny Przystępującego po modyfikacji, w którym to formularzu w kolumnie 3 i 11 jednoznacznie wskazał na toner oryginalny do urządzenia XEROX Versant 80 Press o numerach 006R01646, 006R01647, 006R01648, 006R01649 (co potwierdza dowód D2 Odwołującego), Izba doszła do przekonania, że Przystępujący świadomie w wyniku zamierzonego działania zaoferował tonery o ww. numerach".
Kiedy drobnostka nie stanowi oczywistej omyłki pisarskiej
W związku powyższym, KIO nie poparła argumentacji wykonawcy, że poprawienie omyłki nie powodowałoby istotnych zmian w treści oferty, ponieważ "dotyczy jedynie jednej litery w oznaczeniu symbolu produktu, w jednej z ponad 400 pozycji asortymentowych, w której Zamawiający przewidział tylko 1 sztukę produktu".
Nie miało również znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, twierdzenie wykonawcy, że "liczba sztuk, cena jednostkowa i wartość ogólna netto i brutto tej pozycji nie ulegają zmianie, zaś wartość całej pozycji to 8 zł netto i 9,84 zł brutto".
Niezgodność oferty ze specyfikacją warunków zamówienia
Skład orzekający odniósł się również do zarzutu naruszenia przez zamawiającego art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp. Zauważył, że w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej przyjmuje się, że przy dokonywaniu wykładni postanowień SWZ, a w szczególności przy ocenie i badaniu zgodności oferty z wymogami określonymi w SWZ, podstawowe znaczenie ma wykładnia językowa. Obowiązek ścisłego interpretowania wymogów wskazanych przez zamawiającego na podstawie jej literalnego brzmienia wynika również z obowiązujących na gruncie przepisów ustawy Pzp zasady przejrzystości prowadzonego postępowania oraz równego traktowania wykonawców.
Wykonawca bezsprzecznie zaoferował produkt niezgodny z warunkami zamówienia (notabene sam wykonawca na rozprawie oświadczył, iż zaoferował "inny produkt"), a tym samym zamawiający słusznie odrzucił ofertę na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp.
Konkludując Izba nie znalazła podstaw do zastosowania w realiach niniejszej sprawy ani poprawienia oferty jako oczywistej omyłki pisarskiej na podstawie art. 223 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp ani jako "innej omyłki" na podstawie art. 223 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp.
Profesjonalizm wymagany od wykonawcy
KIO zwróciła także uwagę na aspekt, jakim jest zawodowy charakter prowadzonej działalności przez wykonawcę, wynikający z art. 355 § 2 KC. Oznacza to, że od przedsiębiorcy wymagana jest szczególna staranność wyrażająca się większą zapobiegliwością, rzetelnością, dokładnością w działaniu, itd. Za takiego profesjonalistę należy również uznać, co do zasady, wykonawcę ubiegającego się o udzielenie zamówienia publicznego. Należyta staranność profesjonalisty nakłada na wykonawcę, który składa ofertę, dokumenty i oświadczenia we własnym imieniu, aby upewnił się, czy deklarowany w nich stan rzeczy odpowiada rzeczywistości.
Nie ma znaczenia, czy niezgodność z warunkami zamówienia będzie dotyczyła 1 pozycji, czy kilku.
Z tego tez względu zarzut ten był w ocenie Izby niezasadny, a decyzja o odrzuceniu oferty prawidłowa.
Pamiętaj
W wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z 14 lutego 2022 r., sygn. KIO 238/22 wskazano, że:
"Zgodnie z art. 223 ust. 2 PrZamPubl zamawiający poprawia w ofercie:
1) oczywiste omyłki pisarskie,
2) oczywiste omyłki rachunkowe, z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych dokonanych poprawek,
3) inne omyłki polegające na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia, niepowodujące istotnych zmian w treści oferty - niezwłocznie zawiadamiając o tym wykonawcę, którego oferta została poprawiona.
Celem ww. przepisów jest niedopuszczenie do eliminowania z postępowania ofert co do zasady merytorycznie poprawnych, z powodu błahych, niezamierzonych błędów, niewpływających na możliwość poprawnego wykonania zamówienia. Stosowanie tych przepisów powinno odbywać się z uwzględnieniem wskazanego wyżej celu. Gdyby uznać, że w rozpoznawanej sprawie nie ma możliwości poprawienia omyłki, to - w ocenie Izby - doszłoby właśnie do takiej sytuacji, że odrzuceniu podlegałaby oferta obarczona nieistotnymi uchybieniami, pozwalająca jednak na prawidłowe, zgodne z oczekiwaniami Zamawiającego wykonanie zamówienia. Analiza ustalonego przez Izbę stanu faktycznego prowadzi do wniosku, że w przedmiotowej sprawie zostały wypełnione przesłanki poprawienia oferty na podstawie art. 223 ust. 2 pkt 1 PrZamPubl, oferta Przystępującego była bowiem obarczona niezamierzonym błędem pisarskim, który miał charakter oczywisty. Zdaniem Izby, sposób wypełnienia formularza cenowego przez Przystępującego uprawniał do wniosku, że w dwóch rubrykach objętych zarzutami odwołania miała być wpisana cyfra 0. (...) Skoro więc z formularza cenowego wynika widoczny zamiar wykonawcy dokonania zerowej wyceny w spornych pozycjach, to niewpisanie cyfry zero można uznać za oczywistą omyłkę pisarską. Zauważenia wymaga, że wpisane wartości 0 w tych pozycjach jest jedynym poprawnym sposobem odtworzenia woli wykonawcy i jest to widoczne "na pierwszy rzut oka", w związku z czym Zamawiający miał podstawy stwierdzić, że doszło do omyłki i że omyłka ta ma charakter oczywisty. Jak bowiem stwierdził Sąd Okręgowy w Gdańsku w wyroku z 27 czerwca 2008 r. (sygn. akt XII Ga 206/08): możliwość poprawienia oczywistej omyłki w tekście oferty dotyczy wyłącznie takich błędów, które są łatwe do zauważenia, a "oczywistość" omyłki rozumianej jako określona niedokładność nasuwa się każdemu, bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych badań czy też ustaleń. Może to być błąd pisarski, logiczny, przypadkowe przeoczenie lub inna niedokładność przypadkowa, która nasuwa się sama przez się każdemu. Przez oczywistą omyłkę powszechnie rozumie się błąd zwykły wynikający z przeoczenia lub innej wady procesu myśloworedakcyjnego, a niespowodowany uchybieniem merytorycznym. Ma więc charakter proceduralno-techniczny a nie merytoryczny. W ocenie Izby, w ofercie Przystępującego doszło do właśnie takiego uchybienia, które nie miało charakteru merytorycznego, a jednocześnie było łatwo dostrzegalne. Sposób wypełnienia formularza cenowego nie daje natomiast podstaw do stwierdzenia - jak podnosił Odwołujący - że Przystępujący nie zaoferował wykonania całego przedmiotu zamówienia. Zdaniem Izby żaden element treści oferty nie daje podstaw do takiego wniosku. W szczególności zauważyć należy, że Przystępujący nie dokonał wykreślenia spornych pozycji ani nie opatrzył ich żadnym oznaczeniem sugerującym brak zamiaru wykonania opisanych w nich prac. Nie ma też podstaw zakładać, że zamiarem jego było złożenie oferty nieobejmującej całego przedmiotu zamówienia - takie założenie byłoby bowiem nieracjonalne. (...) Podkreślenia wymaga, że poprawienie oferty Przystępującego nie doprowadziło do merytorycznych zmian w jej treści, a jedynie usunęło omyłkę polegającą na niewpisaniu stawki 0 w dwóch rubrykach. Powyższe nie zmieniło w żaden sposób oświadczenia woli wykonawcy co do zakresu oferowanego świadczenia i sposobu jego wykonania. Ponadto, nie wpłynie to na przyszłe rozliczenia stron umowy – zauważenia wymaga bowiem, że spór dotyczy prac objętych wynagrodzeniem ryczałtowym. Mimo że Zamawiający przewidział ryczałt płatny miesięcznie, to wpisanie stawki 0 w odniesieniu do jednego miesiąca w każdej z pozycji objętych zarzutami nie zmienia tego, że wykonawca finalnie otrzyma wynagrodzenie dokładnie takie, jakie wynika oferty i z formularza cenowego, jest ono bowiem niezależne od faktycznie wykonanego zakresu prac, tak w poszczególnych miesiącach, jak i w całym okresie realizacji zamówienia."
(…)"możliwość poprawienia oczywistej omyłki w tekście oferty dotyczy wyłącznie takich błędów, które są łatwe do zauważenia, a "oczywistość" omyłki rozumianej jako określona niedokładność nasuwa się każdemu, bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych badań czy też ustaleń. Może to być błąd pisarski, logiczny, przypadkowe przeoczenie lub inna niedokładność przypadkowa, która nasuwa się sama przez się każdemu. Przez oczywistą omyłkę powszechnie rozumie się błąd zwykły wynikający z przeoczenia lub innej wady procesu myślowo-redakcyjnego, a niespowodowany uchybieniem merytorycznym. Ma więc charakter proceduralno - techniczny a nie merytoryczny."
