Zamawiający powinien rozwiać wszelkie wątpliwości dotyczące dokumentacji ofertowej

Stan prawny na dzień: 26.01.2017

Na zamawiającym ciąży obowiązek dążenia do wyeliminowania wszystkich zaistniałych w postępowaniu niejasności. Dotyczy to w szczególności najkorzystniejszej oferty, której wyboru dokonuje instytucja zamawiająca. Możliwość wyjaśniania oświadczeń i dokumentów wykonawcy powinna być wykorzystywana w postępowaniu również w przypadkach podejrzenia wprowadzenia przez wykonawcę w błąd (wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 14 grudnia 2016 r., sygn. KIO 2275/16).

Stan faktyczny

Zamawiający prowadził postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego na budowę hangarów na terenie kompleksu wojskowego. Jego wartość przekraczała progi unijne. Dokonał wyboru najkorzystniejszej oferty złożonej przez konsorcjum. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem przetargu, jeden z wykonawców wniósł odwołanie. Zarzucił zamawiającemu zaniechanie odrzucenia oferty konsorcjum, a w konsekwencji naruszenie przepisów art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Pzp oraz art. 66 § 1 Kodeksu cywilnego. Jego zdaniem pominięto złożenie wraz z ofertą załączników szczególnie istotnych, których treść przesądzała i dookreślała kształt przyszłego zobowiązania. Zwrócił uwagę, że zamawiający w specyfikacji istotnych warunków zamówienia zawarł wymóg dotyczący wiedzy i doświadczenia w zakresie projektowania, tj. wykonanie minimum 1 dokumentacji projektowej w zakresie budowy lub przebudowy budynku magazynowego lub warsztatowego z systemami teletechnicznymi o powierzchni 2000 m2 oraz wartości robót minimum 10.000.000 zł (w tym systemy teletechniczne o wartości minimum 500.000 zł).

Braki w wybranej ofercie

Odwołujący zauważył, że w wybranej ofercie złożonej przez konsorcjum znajduje się dokument – poświadczenie nr 9/2014, z którego nie wynika, że przytoczony powyżej warunek siwz został spełniony. W poświadczeniu tym jest bowiem mowa jedynie o wykonaniu programu inwestycji i dokumentacji projektowo-kosztorysowej na przebudowę hali remontowej o wartości usługi projektowej niespełna 200.000 złotych.

Odwołujący wskazał, że przywołany dokument nie zaświadcza ani też nie potwierdza, jaka była powierzchnia zadania, jak również w żaden sposób nie wskazuje wartości zamówienia. W konsekwencji zarzucił, iż oferta jest niezgodna z postanowieniami ustawy Pzp. Podkreślił, iż obowiązkiem wykonawcy jest złożenie kompletnej oferty, zawierającej wszystkie oświadczenia i dokumenty wymagane przez zamawiającego. W jego opinii ofertą niezgodną z ustawą Pzp i podlegającą tym samym odrzuceniu będzie oferta, która w jakikolwiek sposób uchybia przepisom ustawy Pzp oraz wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych.

Ponadto odwołujący powołał się na własne ustalenia, z których wynikało, że referencje konsorcjum wydane przez prywatną firmę budowlaną nie znajdują uzasadnienia w rzeczywistości. Uznał to za wprowadzenie zamawiającego w błąd. W ocenie odwołującego ewentualne uzupełnienie dokumentu w trybie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp prowadziłoby do zmiany treści oferty, co w świetle powyższego przepisu jest niedopuszczalne. Ponadto powodowałoby naruszenie podstawowych zasad udzielenia zamówienia publicznego, tj. równego traktowania wykonawców i uczciwej konkurencji w postępowaniu, wynikających z art. 7 ust. 1 ustawy Pzp.

Stanowisko składu orzekającego

Krajowa Izba Odwoławcza po rozważeniu argumentacji postanowiła uwzględnić odwołanie. Co istotne, po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Izba nie doszukała się w działaniach zamawiającego naruszenia zarzucanych przepisów ustawy Pzp. Stwierdziła jednak, iż naruszył inny przepis, tj. art. 7 i art. 26 ust. 4 ustawy Pzp.

Podstawowym, istotnym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie była kwestia oceny, czy zamawiający miał dostateczne podstawy prawne do tego, by:

  • odrzucić ofertę konsorcjum z powodu niezgodności jej treści z treścią siwz,
  • wykluczyć konsorcjum z przedmiotowego przetargu z powodu wprowadzenia w błąd.

Zbadano również, czy zamawiający w sposób dostateczny wyjaśnił złożone przy wybranej ofercie dokumenty potwierdzające spełnianie warunku posiadania odpowiedniej wiedzy i doświadczenia.

Ustalenia KIO

Izba ustaliła, że w warunku udziału w postępowaniu w zakresie wiedzy i doświadczenia odnoszącego się do doświadczenia projektowego zamawiający zawarł postanowienie, iż wykonawca powinien udokumentować minimum 1 dokumentację projektową w zakresie budowy lub przebudowy budynku magazynowego lub warsztatowego o wymaganych parametrach. Stwierdziła również, że w warunku udziału w postępowaniu w zakresie wiedzy i doświadczenia zamawiający zawarł postanowienie, że wykonawca powinien udokumentować minimum 1 robotę budowlaną w zakresie ww. budowy lub przebudowy.

W wykazie na potwierdzenie spełniania powyższego warunku konsorcjum posłużyło się wykonawcą – prywatną firmą budowlaną – załączając również jego pisemne zobowiązanie deklarujące wykonanie przez niego wymaganej dokumentacji projektowej na rzecz inwestora. Na dowód tego załączył również wspomniane wyżej poświadczenie nr 9/2014. Nie zawierało ono jednak informacji o wartości zamówienia w zakresie robót, w tym wartości systemów teletechnicznych, a także o powierzchni przebudowywanego budynku warsztatowego.

Zaskakujące rozstrzygnięcie

Dokonując oceny przedmiotowej sprawy, Izba postanowiła uwzględnić odwołanie, w granicach podniesionych w nim zarzutów, jednak z innych przyczyn niż z powodu wystąpienia sprzeczności treści złożonej przez konsorcjum oferty z treścią siwz.

Izba uznała, że odwołujący takiej sprzeczności treści oferty z treścią siwz w ogóle nie wykazał, jednak uprawdopodobnił on, że przedłożony przez wybranego wykonawcę wykaz głównych usług mógł zawierać błędne lub nieprawdziwe informacje, które wymagały weryfikacji zamawiającego w granicach obowiązującego prawa. W powyższym zakresie Izba oparła się na dowodach przedłożonych przez odwołującego w postaci wystąpień do inwestora o udostępnienie zestawienia kosztów zadania oraz o przekazanie projektu wykonawczego, a także pisma tegoż podmiotu zawierającego wnioskowane wyciągi powyższych dokumentów.

Na tej podstawie stwierdziła, że deklarowane w ofercie parametry odbiegają od faktycznych.

W świetle powyższego Izba stanęła na stanowisku, iż wskazane wyżej okoliczności faktyczno- prawne powinny zostać podane weryfikacji i sprawdzeniu przez zamawiającego.

Zamawiający ma obowiązek wyjaśniania

Skład orzekający wskazał, że gdy wykaz lub dowody budzą wątpliwości zamawiającego lub gdy z poświadczenia albo z innego dokumentu wynika, że zamówienie nie zostało wykonane lub zostało wykonane nienależycie, zamawiający może zwrócić się bezpośrednio do właściwego podmiotu, na rzecz którego roboty budowlane, dostawy lub usługi były lub miały zostać wykonane, o przedłożenie dodatkowych informacji lub dokumentów bezpośrednio zamawiającemu. Jednocześnie w myśl art. 26 ust. 4 ustawy Pzp zamawiający wzywa także, w wyznaczonym przez siebie terminie, do złożenia wyjaśnień dotyczących oświadczeń lub dokumentów.

W przedmiotowej sprawie wszechstronnemu wyjaśnieniu powinny podlegać przede wszystkim okoliczności związane z zadeklarowaną powierzchnią przebudowywanego budynku warsztatowego, a także dotyczące wartości robót, w tym na systemy teletechniczne na wskazanym przez konsorcjum zadaniu podanym w wykazie.

W zależności od dokonanych przez zamawiającego wyników ustaleń opartych na wyjaśnieniach inwestora i wybranego wykonawcy we wskazanym zakresie zamawiający powinien  ocenić, czy przedłożona referencja potwierdza oświadczenie złożone w wykazie usług pod kątem jego prawdziwości. W następstwie tej czynności może się okazać, że oświadczenie potwierdza warunek lub że zostały złożone nieprawdziwe informacje, które zostały pozyskane w warunkach winy umyślnej albo niedbalstwa.

W tym stanie rzeczy, uznając, iż powyższe naruszenia przepisów ustawy Pzp miały i mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia, Izba postanowiła uwzględnić odwołanie.

Autor:

Agata Hryc-Ląd

doświadczony praktyk w dziedzinie zamówień publicznych, doradca,

członek Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Konsultantów Zamówień Publicznych, obecnie główny specjalista w dużej instytucji zamawiającej