KIO 2036/26

Sygn. akt: KIO 2036/26

WYROK

Warszawa, 12 czerwca 2026 r.

Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:

Przewodniczący: Ernest Klauziński

Protokolantka: Sylwia Podniesińska

po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej 30 kwietnia 2026 r. przez odwołującego: Ka-Bo Borkowski spółka komandytowa z siedzibą
‎we Włocławku w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego: Miejskie
‎Towarzystwo Budownictwo Społecznego spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Włocławku

orzeka:

1.Uwzględnia odwołanie w zakresie zarzutu nr 1, 2, 3 i 4 i nakazuje zamawiającemu wprowadzenie następujących zmian w Załączniku nr 1 do SWZ „Projektowane postanowienia umowy w sprawie zamówienia publicznego”:

1.1Usunięcie w § 1 ust. 5 zdań: „Zamawiający i Wykonawca uznają, że Umowa, Dokumentacja i inne załączniki do Umowy nie zawierają błędów, sprzeczności
‎ani wad, a Wykonawca nie jest uprawniony do występowania z jakimikolwiek roszczeniami w szczególności finansowymi lub innymi po zawarciu Umowy, która była przedmiotem szczegółowych analiz, w tym też w przypadku późniejszego
‎ich wykrycia. Dokumentacja została zweryfikowana przez Wykonawcę w zakresie jej kompletności i poprawności rozwiązań pod względem technicznym. Wykonawca stwierdził, że nie wnosi żadnych zastrzeżeń do Dokumentacji i ponadto Wykonawca oświadczył, że na podstawie zweryfikowanej przez siebie Dokumentacji podejmuje się kompleksowego wykonania wszystkich prac”.

1.2Zmianę § 3 ust. 4 przez doprecyzowanie, że postanowienie to ma zastosowanie tylko do okoliczności leżących wyłącznie po stronie wykonawcy.

1.3Usunięcie § 5 ust. 25.

1.4Obniżenie w § 14 ust. 1 pkt 5 lit. a poziomu zmiany ceny materiałów lub kosztów związanych z realizacją zamówienia uprawniającego strony do żądania zmiany wynagrodzenia z 20% do 5%.

2.W pozostałym zakresie oddala odwołanie.

3.Kosztami postępowania obciąża w 4/5 zamawiającego i w 1/5 odwołującego i:

3.1zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 20 000 zł 00 gr (dwadzieścia tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez odwołującego tytułem wpisu od odwołania, 3 600 zł 00 gr (trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) stanowiącą koszt wynagrodzenia pełnomocnika odwołującego oraz 3 600 zł 00 gr (trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) stanowiącą koszt wynagrodzenia pełnomocnika zamawiającego;

3.2zasądza od zamawiającego na rzecz odwołującego 16 000 zł 00 gr (szesnaście tysięcy złotych zero groszy) tytułem proporcjonalnego zwrotu kosztów postępowania odwoławczego poniesionych przez odwołującego z tytułu wpisu
‎od odwołania. W pozostałym zakresie znosi koszty między stronami.

Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga
‎za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Zamówień Publicznych.

Przewodniczący ……………………………………………..............
‎

Sygn. akt: KIO 2036/26

U z a s a d n i e n i e

Miejskie Towarzystwo Budownictwo Społecznego spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
‎z siedzibą we Włocławku (dalej: Zamawiający) prowadzi na podstawie przepisów ustawy
‎z 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (dalej: Pzp) postępowanie o udzielenie zamówienia w trybie przetargu nieograniczonego pn. „Przebudowa, rozbudowa i odbudowa dawnej destylarni L.B. o część mieszkalną wielorodzinną oraz garaż podziemny, przebudowa ze zmianą sposobu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. Brzeskiej 5 oraz budowa urządzeń budowlanych i zagospodarowaniu terenu, a także rozbiórka budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. Brzeskiej 5A zlokalizowanych we Włocławku przy ul. Cyganka 27 oraz Brzeskiej 1/3, 5 i 5A, na działkach ewidencyjnych nr 59, 60/1 i 60/2, obręb KM-45 Włocławek”, numer postępowania MTBS/07/1/2026/RB, zwane dalej postępowaniem.

Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane 21 kwietnia 2026 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, numer publikacji ogłoszenia: 2026/S 77-271507.

30 kwietnia 2026 r. wykonawca Ka-Bo Borkowski spółka komandytowa z siedzibą
‎we Włocławku (dalej: Odwołujący), wniósł odwołanie od niezgodnej z przepisami Pzp czynności Zamawiającego polegającej na wprowadzeniu do treści załącznika nr 1 do SWZ
‎pn. Projektowane postanowienia umowy w sprawie zamówienia publicznego” postanowień:

1.§ 1 ust. 5 sprzecznego z art. 16 i art. 433 pkt 3 Pzp przez przerzucenie na Wykonawcę pełnej odpowiedzialności za błędy dokumentacji postępowania i realizacji zamówienia publicznego przygotowanej przez Zamawiającego oraz naruszenie zasady równoważności stron postępowania,

2.§ 3 ust. 4 sprzecznego z art. 16 i art. 433 pkt 3 Pzp przez przerzucenie na Wykonawcę odpowiedzialności za błędy dokumentacji postępowania i realizacji zamówienia publicznego przygotowanej przez Zamawiającego, w tym w szczególności w zakresie ryzyka wystąpienia nieprzewidzianych robót, a zatem przyjęcia odpowiedzialności
‎za nieokreślony zakres robót,

3.§ 5 ust. 25 sprzecznego z art. 439 Pzp przez zawarcie postanowienia w istocie uniemożliwiającego waloryzację wynagrodzenia Wykonawcy w oparciu o wzrost cen towarów i usług, mimo, że inne postanowienia zał. nr 1 do SWZ wskazują na taką możliwość (vide § 14 ust. 1 pkt 5 zał. nr 1 do SWZ),

4.§ 14 ust. 1 pkt 5 lit a) sprzecznego z art. 16 Pzp przez zawarcie postanowienia
‎o możliwości uzyskania przez Wykonawcę waloryzacji umowy dopiero po wykazaniu 20% zmiany cen materiałów lub kosztów związanych z realizacją zamówienia, który uznać należy za postanowienie (w szczególności wobec treści § 14 ust. 1 pkt 5 lit. e) nieproporcjonalny, sprzeczny z zasadą równowagi stron oraz ograniczający konkurencję,

5.§ 14 ust. 1 pkt 5 lit. e) sprzecznego z art. 16 oraz art. 439 Pzp przez zawarcie postanowienia, że łączna wartość zmian wysokości wynagrodzenia Wykonawcy, dokonanych na podstawie postanowień całego ust. 1 nie może być wyższa, niż 20%
‎w stosunku do wartości całego wynagrodzenia umownego, co uznać należy nie tylko za postanowienie nieproporcjonalny, sprzeczny z zasadą równowagi stron oraz ograniczający konkurencję, ale przede wszystkim za postanowienie w istocie uniemożliwiające waloryzację wynagrodzenia Wykonawcy choćby do wysokości równoważącej rzeczywisty wzrost cen towarów i usług niezbędnych dla wykonania zamówienia.

Odwołujący wniósł o uwzględnienie odwołania i nakazanie Zamawiającemu usunięcie postanowień naruszających prawo lub ich zmianę w sposób zapewniający ich zgodność
‎z obowiązującym prawem, a w szczególności:

1.ad. 1) powyżej – przez usunięcie postanowień statuujących odpowiedzialność Wykonawcy za wady dokumentacji projektowej przygotowanej przez Zamawiającego,

2.ad. 2) powyżej – przez usunięcie postanowień statuujących odpowiedzialność Wykonawcy za wady dokumentacji projektowej przygotowanej przez Zamawiającego, w tym w szczególności w zakresie ryzyka wystąpienia nieprzewidzianych w niej robót oraz skutkujących przyjęciem odpowiedzialności za nieokreślony zakres robót,

3.ad. 3) powyżej – przez usunięcie tego postanowienia w załączniku nr 1 do SWZ,

4.ad. 4) powyżej – przez dokonanie zmian umożliwiających staranie się o waloryzację wynagrodzenia po wykazaniu 5% zmiany cen materiałów lub kosztów związanych
‎z realizacją zamówienia, bez ograniczania górnego progu waloryzacji wynagrodzenia Wykonawcy w czasie wykonywania zamówienia,

5.ad. 5) powyżej – przez dokonanie zmian umożliwiających waloryzację wynagrodzenia wykonawcy do rzeczywistej wysokości zmian cen towarów i usług niezbędnych
‎dla wykonania przedmiotu umowy.

W uzasadnieniu zarzutów Odwołujący wskazał m. in.:

Zamawiający w treści:

1.§ 1 ust. 5 załącznika nr 1 do SWZ zawarł oświadczenie Wykonawcy, zgodnie z którym Wykonawca uznaje że Umowa, Dokumentacja i inne załączniki do Umowy
‎nie zawierają błędów, sprzeczności ani wad, a Wykonawca nie jest uprawniony
‎do występowania z jakimikolwiek roszczeniami w szczególności finansowymi
‎lub innymi po zawarciu Umowy, która była przedmiotem szczegółowych analiz,
‎w tym też w przypadku późniejszego ich wykrycia oraz, że dokumentacja została zweryfikowana przez Wykonawcę w zakresie jej kompletności i poprawności rozwiązań pod względem technicznym, a Wykonawca stwierdził, że nie wnosi żadnych zastrzeżeń do Dokumentacji. Tymczasem bezspornym jest, że sporządzenie dokumentacji projektowej/przetargowej jest obowiązkiem zamawiającego i to zamawiający ponosi odpowiedzialność za jej wady. Wykonawcy przed złożeniem ofert mają obowiązek zapoznać się z tą dokumentacją i mogą żądać wyjaśnienia jej treści, jak też mogą kwestionować jej treść w drodze odwołania, niemniej jednak nie może to oznaczać przerzucenia odpowiedzialności za prawidłowość wykonania tej dokumentacji
‎na wykonawców.

Zamawiający w zaskarżonym odwołaniem postanowieniu bezpodstawnie próbuje zwolnić się od wszelkiej odpowiedzialności za przygotowane wyłącznie przez siebie dokumenty, co jak wykazano wyżej jest nie tylko niedozwoloną klauzulą umowną
‎w świetle art. 433 pkt 3 Pzp, ale narusza także zasadę równorzędności stron postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, statuowaną w treści art. 16 Pzp.

2.§ 3 ust. 4 załącznika nr 1 do SWZ zawarł postanowienie, zgodnie z którym „niedoszacowanie, pominięcie oraz brak rozpoznania zakresu Przedmiotu Umowy
‎nie może być podstawą do żądania zmiany Wynagrodzenia przez wykonawcę”. Uzasadniając sprzeczność z prawem tak skonstruowanego postanowienia umowy mającej być zawartą pomiędzy Zamawiającym i Wykonawcą aktualne są tezy zawarte w pkt 1) powyżej, gdyż oczywistym jest, że okoliczności te są powiązane ściśle
‎z zamiarem przerzucenia na Wykonawcę odpowiedzialności za błędy w dokumentacji projektowo-technicznej przygotowanej przez Zamawiającego, gdyż okoliczności takie jak niedoszacowanie, pominięcie (robót) oraz przede wszystkim brak rozpoznania zakresu Przedmiot Umowy są związane z rzetelnością postanowień tej dokumentacji. Także tutaj uzasadnione jest twierdzenie, że Zamawiający w zaskarżonym odwołanie przepisie bezspornie bezpodstawnie próbuje zwolnić się od wszelkiej odpowiedzialności za przygotowane wyłącznie przez siebie dokumenty, co jak wykazano wyżej jest nie tylko niedozwoloną klauzulą umowną w świetle art. 433 pkt 3 Pzp, ale narusza także zasadę równorzędności stron postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, statuowaną w treści art. 16 Pzp.

3.§ 5 ust. 25 załącznika nr 1 do SWZ zawarł postanowienie, zgodnie z którym „ceny robót w załączonym kosztorysie nie będą podlegały waloryzacji ze względu na inflację”. Jest to postanowienie oczywiście naruszający treść art. 439 Pzp, gdyż w istocie,
‎w kontekście możliwości zmiany wynagrodzenia wykonawcy w świetle § 14 ust. 1
‎pkt 5 załącznika nr 1 do SWZ, postanowienie ten niweczy obowiązkowy mechanizm waloryzacji wynagrodzenia Wykonawcy. Uznać więc trzeba, że postanowienie ten musi ulec usunięciu w celu zapewnienia zgodności z prawem przygotowanego przez Zamawiającego projektu umowy.

4.§ 14 ust. 1 pkt 5 załącznika nr 1 do SWZ zawarł postanowienie, zgodnie z którym możliwość zmiany Wynagrodzenia w przypadku zmiany cen materiałów lub kosztów związanych z realizacją zamówienia, zaistnieje w sytuacji gdy poziom zmiany ceny materiałów lub kosztów związanych z realizacją zamówienia uprawniający strony
‎do żądania zmiany wynagrodzenia wynosi 20 % w stosunku do wskazanych cen materiałów lub kosztów w Ofercie. Tak wysoki próg waloryzacyjny powoduje przerzucenie całości ryzyka ekonomicznego związanego z realizacją inwestycji
‎na wykonawcę, w szczególności w świetle danych o ogólnym zysku z realizacji inwestycji, który kształtuje się obecnie na rynku budowlanym w granicach 5-7%. Wysoce prawdopodobnym jest w tej sytuacji, że Wykonawca obserwując stratę
‎w wyniku finansowym związanym z realizacją inwestycji, która to strata będzie wynikiem czynników inflacyjnych, nie będzie mógł nawet ubiegać się o waloryzację wynagrodzenia, gdyż w obecnych realiach rynkowych nieprawdopodobnym jest,
‎aby inflacja osiągnęła tak wysoki poziom w 20 miesięcznym okresie realizacji inwestycji. Niewłaściwy podział ryzyk może prowadzić do wzrostu cen ofert, ograniczenia konkurencyjności, a nawet braku ofert, ale przede wszystkim kłóci
‎się z zasadą równorzędności stron postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Należy także zwrócić tutaj uwagę na treść zaskarżonego postanowienia w kontekście treści § 14 ust. 1 pkt 5 lit. e), który ustala górny próg waloryzacji wynagrodzenia wykonawcy ze wszystkich powodów wskazanych w ust. 1 na 20% wartości przedmiotu Umowy, co powoduje, że skonstruowanie rzetelnej i wiarygodnej oferty, w której wykonawca racjonalnie skalkuluje finansowe ryzyko związane
‎z wykonaniem inwestycji, jest w zasadzie niemożliwe. Nie sposób bowiem przewidzieć, jaki poziom dwudziestoprocentowej waloryzacji zostanie „skonsumowany” przez okoliczności wskazane w treści § 14 ust. 1 pkt 2, 3 i 4 i jakie wielkości zostaną
‎dla zabezpieczenia okoliczności wskazanych w pkt 5, a przecież nie można będzie domagać się waloryzacji z tego tytułu (pkt 5) przed osiągnięciem progu 20% zmiany cen towarów i usług. Powyższe powoduje, że uzasadnione jest żądanie zmiany postanowień SWZ i załącznika nr 1 do SWZ w sposób zapewniający – po pierwsze niezależność w kształtowaniu górnego progu możliwej zmiany wynagrodzenia wykonawcy w świetle wskazanych w zał. nr 1 do SWZ przesłanej tejże zmiany,
‎a po drugie zmniejszenie progu waloryzacji związanej ze wzrostem cen towarów i usług niezbędnych do wykonania umowy do poziomu np. 5%, co spowoduje przynajmniej nie poniesienie strat przez wykonawcę.

5.§ 14 ust. 1 pkt 5 lit. e) załącznika nr 1 do SWZ zawarł postanowienie, zgodnie
‎z którym łączna wartość zmian wysokości wynagrodzenia Wykonawcy, dokonanych
‎na podstawie postanowień ustępu 1 nie może być wyższa niż 20 % w stosunku wartości Umowy. Nadmienienia tutaj wymaga, że przywołany ustęp pierwszy wskazuje przesłanki zmiany wynagrodzenia wykonawcy w przypadkach:

zaniechania określonych robót lub/i wprowadzenia robót (materiałów) zamiennych,

konieczności wykonania robót nieobjętych zamówieniem podstawowym,

zmiany sposobu rozliczenia finansowego z wykonawcą (w szczególności: terminów płatności, sposobu płatności, częstotliwości wystawiania faktur),

zmian z uwagi na czas trwania umowy powyżej 12 miesięcy (ustawowej
‎zmiany stawki podatku od towarów i usług VAT oraz podatku akcyzowego
‎do poszczególnych wykonanych usług stanowiących przedmiot umowy, które zostały zrealizowane po dniu wejścia w życie przepisów dokonujących zmiany stawki podatku VAT,

zmian wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę albo wysokości minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę,

zmiany zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu lub wysokości stawki składki na ubezpieczenia społeczne
‎lub zdrowotne,

zmiany zasad gromadzenia i wysokości wpłat do pracowniczych
‎planów kapitałowych, o których mowa w ustawie z 4 października 2018 r.
‎o pracowniczych planach kapitałowych),

zmian wynagrodzenia w przypadku zmiany cen materiałów lub kosztów związanych z realizacją zamówienia,

zmiany zakresu robót zgłoszonych do podwykonawstwa oraz zmiany podwykonawcy, dokonanie zmiany zakresu robót budowlanych, stanowiących przedmiot zamówienia, na skutek obowiązków, wynikających z decyzji
‎lub uzgodnień uzyskanych po terminie zawarcia umowy,

wprowadzenie zmian, wynikających ze zmiany powszechnie obowiązujących przepisów prawa w zakresie mającym bezpośredni wpływ na realizację przedmiotu zamówienia lub świadczenia stron umowy.

Określenie przez Zamawiającego tak niskiego progu zmiany wynagrodzenia, łącznego
‎dla wszystkich możliwości zmiany wynagrodzenia, w praktyce powoduje brak sprawiedliwego mechanizmu waloryzacyjnego wynagrodzenia wykonawcy w obliczu potencjalnego łącznego zaistnienia przesłanek wzrostu kosztów wykonania inwestycji całkowicie niezależnych
‎od niego, jakimi są inflacja, zmiana stawek urzędowych podatków czy zmiana kosztów pracy w związku z ewentualna zmianą stawek ubezpieczeń obowiązkowych, czy minimalnego wynagrodzenia za pracę. Możliwym jest bowiem, o czym także w punkcie 4) powyżej,
‎że wzrost kosztów spowodowanych przesłankami poza inflacyjnymi osiągnie poziom 20%
‎i w ten sposób, nawet po osiągnięciu progu przesłanki inflacyjnej (20%) zmiana wynagrodzenia nie będzie możliwa. Konieczna jest zatem zmiana postanowień załącznika nr 1 do SWZ
‎w sposób statuujący odrębny, niezależny górny próg waloryzacji zamówienia wyłącznie
‎dla tzw. przesłanek inflacyjnych waloryzacji wynagrodzenia wykonawcy, czyli wzrostu cen towarów i usług niezbędnych do wykonania zamówienia, a przez to wprowadzenie wymaganego przez art. 439 Pzp mechanizmu waloryzacji.

W odpowiedzi na odwołanie z 11 maja 2026 r. Zamawiający wniósł o oddalenie go w całości.

Po przeprowadzeniu rozprawy Izba, uwzględniając dokumentację przedmiotowego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w tym w szczególności
‎treść SWZ, jak również biorąc pod uwagę oświadczenia i stanowiska Stron zawarte
‎w odwołaniu i odpowiedzi na odwołanie, a także wyrażone ustnie na rozprawie
‎i odnotowane w protokole, ustaliła i zważyła, co następuje.

Izba stwierdziła, że nie została wypełniona żadna z przesłanek ustawowych skutkujących odrzuceniem odwołania, wynikających z art. 528 Pzp.

Przystępując do rozpoznania odwołania, Izba ustaliła wystąpienie przesłanek z art. 505 ust. 1 Pzp, tj. istnienie po stronie odwołującego interesu w uzyskaniu zamówienia oraz możliwości poniesienia przez niego szkody w wyniku kwestionowanych czynności zamawiającego.

Izba przeprowadziła dowód z dokumentacji postępowania oraz ze wszystkich wnioskowanych przez Strony dowodów pisemnych.

Mając na uwadze powyższe Izba merytorycznie rozpoznała odwołanie, uznając, że zasługuje ono na częściowe uwzględnienie.

Izba ustaliła, co następuje:

Przedmiotem zarzutów odwołania były następujące postanowienia załącznika nr 1 do SWZ:

§ 1 ust. 5:

„Wykonawca oświadcza, że przed zawarciem Umowy działając w sposób profesjonalny, zapoznał się z terenem przedmiotowej inwestycji, Dokumentacją i wszystkimi innymi załącznikami do Umowy, będąc świadomym możliwości informowania Zamawiającego
‎o wszelkich błędach, sprzecznościach lub usterkach dotyczących realizacji Umowy, Dokumentacji i innych załączników do Umowy. Zamawiający i Wykonawca uznają, że Umowa, Dokumentacja i inne załączniki do Umowy nie zawierają błędów, sprzeczności ani wad,
‎a Wykonawca nie jest uprawniony do występowania z jakimikolwiek roszczeniami
‎w szczególności finansowymi lub innymi po zawarciu Umowy, która była przedmiotem szczegółowych analiz, w tym też w przypadku późniejszego ich wykrycia. Dokumentacja została zweryfikowana przez Wykonawcę w zakresie jej kompletności i poprawności rozwiązań pod względem technicznym. Wykonawca stwierdził, że nie wnosi żadnych zastrzeżeń do Dokumentacji i ponadto Wykonawca oświadczył, że na podstawie zweryfikowanej przez siebie Dokumentacji podejmuje się kompleksowego wykonania wszystkich prac”.

§ 3 ust. 4:

„Niedoszacowanie, pominiecie oraz brak rozpoznania zakresu Przedmiotu Umowy nie może być podstawą do żądania zmiany Wynagrodzenia przez wykonawcę”.

§ 5 ust. 25:

„Ceny robót w załączonym kosztorysie nie będą podlegały waloryzacji ze względu na inflację”.

§ 14 ust. 1 pkt 5:

„Możliwość zmiany Wynagrodzenia w przypadku zmiany cen materiałów lub kosztów związanych z realizacją zamówienia, w sytuacji gdy:

a) poziom zmiany ceny materiałów lub kosztów związanych z realizacją zamówienia uprawniający strony do żądania zmiany wynagrodzenia wynosi 20 % w stosunku
‎do wskazanych cen materiałów lub kosztów w Ofercie. Zmiana wynagrodzenia w tym przypadku może nastąpić nie wcześniej niż po upływie 12 miesięcy od zawarcia umowy,

e) Wykonawca, którego wynagrodzenie zostało zmienione zgodnie z lit. b), zobowiązany jest w terminie do 5 dni od zmiany niniejszej umowy do zmiany wynagrodzenia przysługującego Podwykonawcy, z którym zawarł umowę, w zakresie odpowiadającym zmianom cen materiałów lub kosztów dotyczących zobowiązania podwykonawcy”.

Dla oceny zarzutów nr 1 i 2 podstawowe znaczenie miał art. 433 pkt 3 Pzp: Projektowane postanowienia umowy nie mogą przewidywać odpowiedzialności wykonawcy za okoliczności, za które wyłączną odpowiedzialność ponosi zamawiający.

W Rozdziale IV SWZ Opis przedmiotu zamówienia został określony w następujący sposób:

1.Przedmiotem zamówienia są roboty budowlane polegające na: „Przebudowie, rozbudowie i odbudowie dawnej destylarni L.B. o część mieszkalną wielorodzinną oraz garaż podziemny, przebudowie ze zmianą sposobu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. Brzeskiej 5 oraz budowie urządzeń budowlanych i zagospodarowaniu terenu, a także rozbiórce budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. Brzeskiej 5A zlokalizowanych we Włocławku przy ul. Cyganka 27 oraz Brzeskiej 1/3, 5 i 5A, na działkach ewidencyjnych nr 59, 60/1 i 60/2, obręb KM-45 Włocławek.”.

1.1.Zakres zamówienia obejmuje wykonanie wszelkich robót budowlanych, instalacyjnych i zagospodarowania terenu niezbędnych do pełnej realizacji zamierzenia inwestycyjnego, w tym w szczególności:

•roboty rozbiórkowe, konstrukcyjne, murowe, żelbetowe i wykończeniowe,

•przebudowę, rozbudowę i odbudowę istniejącej zabudowy dawnej fabryki Bauera,

•realizację części nowoprojektowanych budynków mieszkalnych wielorodzinnych,

•wykonanie garażu podziemnego wraz z rampą zjazdową,

•wykonanie robót ziemnych w zakresie wynikającym z dokumentacji projektowej,

•wykonanie kompletnych instalacji wewnętrznych i zewnętrznych,

•realizację urządzeń budowlanych oraz pełnego zagospodarowania terenu.

Inwestycja realizowana jest jako jeden obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, obejmujący części istniejące i nowoprojektowane, powiązane funkcjonalnie, konstrukcyjnie i instalacyjnie.

Teren inwestycji położony jest:

•w strefie ochrony konserwatorskiej Dzielnicy Starego Miasta Włocławka, wpisanej do rejestru zabytków pod nr A/1560,

•w strefie ochrony archeologicznej, zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Realizacja zamówienia obejmuje również prowadzenie robót ziemnych pod stałym nadzorem archeologicznym oraz wykonanie badań archeologicznych zgodnie z:

•decyzją Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr ZAR/58/2025,

•decyzją nr ZAR/72/2025 (pozwolenie nr ZAR/41/2025),

•zakresem i warunkami określonymi w programie badań archeologicznych oraz załącznikach graficznych.

Zakres robót ziemnych objętych badaniami archeologicznymi obejmuje w szczególności:

•wykopy pod garaż podziemny o głębokości do ok. 3,5 m,

•wykopy pod płyty fundamentowe i podbudowy o głębokości 0,5–1,0 m,

•wykopy pod projektowane budynki poza obrysem garażu o głębokości 1,0–1,5 m,

•punktowe wykopy pod nowe instalacje, chodniki, utwardzenia i nasadzenia zieleni,

•roboty ziemne związane z rozbiórką budynku przy ul. Brzeskiej 5A.

Realizacja zamówienia prowadzona będzie zgodnie z:

•zatwierdzoną dokumentacją projektową,

•decyzją o pozwoleniu na budowę Nr 185/2025,

•decyzjami Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków dotyczącymi robót budowlanych i badań archeologicznych,

•obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Przedmiot zamówienia nie obejmuje zatem prac projektowych. Dokumentacja projektowo-kosztorysowa stanowi natomiast załącznik nr 9 do SWZ i stanowi ona szczegółowy opis przedmiotu zamówienia.

Sporządzenie opisu przedmiotu zamówienia stanowi jeden z podstawowych obowiązków zamawiającego w postępowaniu. Zasadą jest przy tym, że dokumentację projektową sporządza wyspecjalizowany podmiot, a nie zamawiający osobiście. Dlatego też zamawiający nigdy nie ma pewności, że dokumentacja nie zawiera błędów czy braków. Zamawiający
‎na etapie postępowania o wykonanie robót na podstawie tej dokumentacji nie może jednak przerzucić odpowiedzialności za błędy w dokumentacji na wykonawcę tych robót. Wynika
‎to z przytoczonego art. 433 pkt 3 Pzp.

Zdanie (§ 1 ust. 5): „Zamawiający i Wykonawca uznają, że Umowa, Dokumentacja i inne załączniki do Umowy nie zawierają błędów, sprzeczności ani wad (…)” w ocenie Izby stanowi przejaw myślenia życzeniowego. Strony nie mogą umówić się na to, że dokumentacja nie zawiera błędów czy braków – wystąpienie tego rodzaju wad jest stanem faktycznym, którego nie zmieni żadna deklaracja stron umowy. Jeśli dokumentacja zawiera błędy to ujawnią
‎się one na etapie realizacji robót budowlanych niezależnie od tego jakiego rodzaju deklaracje stron zostaną zawarte w umowie. Stąd – o ile Zamawiający przejawia taką wolę – może
‎on złożyć oświadczenie o kompletności dokumentacji. Nie może jednak oczekiwać, że takie oświadczenie podpisze również wykonawca przedmiotu zamówienia, w szczególności
‎w kontekście skutków opisanych w § 1 ust. 5 oraz § 3 ust. 4 wzoru umowy.

Odwołujący zasadnie więc wskazał, że kwestionowane postanowienia umowy - § 1 ust. 5 oraz § 3 ust. 4, stanowią bezprawne przerzucenie na wykonawcę odpowiedzialności za błędy dokumentacji postępowania.

W konsekwencji w zakresie zarzutu nr 1 Izba orzekła zgodnie z żądaniem odwołania,
‎ale w zakresie zarzutu nr 2 Izba zawęziła nakaz zmiany wzoru umowy, w stosunku do żądania Odwołującego. § 3 ust. 4 wzoru umowy nie jest sprzeczny z przepisami Pzp w zakresie w jakim dotyczy okoliczności za które odpowiedzialność ponosi wykonawca. Zamawiający ma prawo zabezpieczyć się przed roszczeniami wykonawcy, w sytuacji, gdyby wynikały one z błędów popełnionych przez samego wykonawcę. Dlatego też Izba nakazała wskazaną w sentencji zmianę § 3 ust. 4 wzoru umowy, nie zaś usunięcie tego postanowienia.

W zakresie zarzutów dotyczących klauzuli waloryzacyjnej zawartej we wzorze umowy Izba stwierdziła, że zasadny jest zarzut nr 3 i 4.

Zgodnie z art. 439 ust. 1 Pzp umowa, której przedmiotem są roboty budowlane, dostawy
‎lub usługi, zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy, zawiera postanowienia dotyczące zasad wprowadzania zmian wysokości wynagrodzenia należnego wykonawcy w przypadku zmiany ceny materiałów lub kosztów związanych z realizacją zamówienia.

Zamawiający nie mógł zatem wyłączyć waloryzacji ze względu na inflację (§ 5 ust. 25) – zmiana kosztów związanych z realizacją zamówienia może być jej skutkiem. O ile przepis nie nakazuje wprost uwzględniać inflacji w klauzuli waloryzacyjnej, o tyle jej wyłączenie tak jak Zamawiający określił w § 5 ust. 25 w praktyce mogłoby wykluczyć możliwość waloryzacji. Inflacja skutkuje wzrostem cen, zatem przy odpowiednio „kreatywnej” interpretacji § 5 ust. 25 wzoru umowy Zamawiający byłby w stanie zablokować zastosowanie klauzuli waloryzacyjnej. Nie jest przy tym istotne, czy rzeczywiście to było jego intencją (Odwołujący nie podniósł takiego zarzutu) – o naruszeniu przepisów stanowi samo zawarcie we wzorze umowy mechanizmu naruszającego równowagę stron czy wyłączające możliwość skorzystania jednej ze stron z przysługującego jej ustawowego uprawnienia.

W zakresie § 14 ust. 1 pkt 5 lit. a wzoru umowy Izba uznała stanowisko Odwołującego
‎za zasadne. Poziom zmiany ceny materiałów lub kosztów związanych z realizacją zamówienia uprawniający strony do żądania zmiany wynagrodzenia wynoszący 20% mógłby praktycznie wyłączyć możliwość waloryzacji wynagrodzenia. O ile regulacja zawarta w art. 439 Pzp
‎ma bardzo ogólny charakter, to istotą i sensem przepisu jest zawarcie w umowie o realizację zamówienia publicznego klauzuli waloryzacyjnej, która nadaje się do wykorzystania i po prostu działa. Tym samym sprzeczna z tym przepisem jest klauzula, która zawiera wymagania
‎tak wygórowane, że jej faktyczne zastosowanie jest nieprawdopodobne.

Izba oddaliła zarzut dotyczący § 14 ust. 1 pkt 5 lit. e wzoru umowy. Odwołujący nie wykazał, by górny próg dopuszczalnej waloryzacji był sprzeczny z przepisami Pzp. Co istotne – żaden przepis Pzp nie nakłada na zamawiających całego ryzyka wynikającego z możliwości zmiany poziomu cen skutkującego koniecznością zwiększenia wartości wynagrodzenia wykonawcy.
‎Z samej zasady równowagi stron umowy wynika podział ryzyk – Odwołujący nie może więc oczekiwać, że będzie zwolniony od skutków ryzyka wzrostu kosztów realizacji przedmiotu zamówienia. W konsekwencji – z braku dowodów przeciwnych - Izba uznała, że przyjęty przez Zamawiającego dopuszczalny poziom waloryzacji wynagrodzenia wykonawcy nie jest sprzeczny z art. 16 i 439 Pzp.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosownie do wyniku sprawy
‎na podstawie art. 575 Pzp oraz w oparciu o przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 30 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania
‎(Dz. U. z 2020 r. poz. 2437).

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.

   Przewodniczący ……………………………………………..............