Sygn. akt: KIO 4668/25
WYROK
Warszawa, 9 grudnia 2025 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodnicząca:Izabela Niedziałek-Bujak
Protokolant: Rafał Komoń
po rozpoznaniu na rozprawie 4 grudnia 2025 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej 27 października 2025 r. przez odwołującego – wykonawcę STRABAG Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Pruszków, KRS 0000054588 w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego – Wodociągi Miasta Krakowa Spółka Akcyjna, Kraków, KRS 0000057956
z udziałem przystępującego po stronie odwołującego w sprawie KIO 4668/25 – uczestnika, wykonawcy Bielskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego Spółka Akcyjna, Bielsko-Biała, KRS 0000025731
z udziałem przystępującego po stronie odwołującego w sprawie KIO 4668/25 – uczestnika, wykonawcy BUDIMEX Spółka Akcyjna, Warszawa, KRS 0000001764
orzeka:
1Umarza postępowanie odwoławcze w zakresie zarzutów z pkt I.1 ppkt 4-7 odwołania.
2Oddala odwołanie.
3Kosztami postępowania odwoławczego obciąża odwołującego – STRABAG Sp. z o.o. i zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego 20.000 zł 00 gr. (dwadzieścia tysięcy złotych) wpisu.
Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Zamówień Publicznych.
Przewodnicząca:………………………………
Sygn. akt: KIO 4668/25
U z a s a d n i e n i e
W postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego – Wodociągi Miasta Krakowa S.A.- z/s w Krakowie, w trybie przetargu ograniczonego na zamówienie sektorowe, tj. modernizację i rozbudowę Oczyszczalni Ścieków Płaszów w Krakowie (nr postępowania: 615/PO-73/2025), ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 16.10.2025 r., OJ S 199/2025 681582-2025, wobec treści specyfikacji warunków zamówienia, wniesione zostało 27.10.2025 r. do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej odwołanie wykonawcy STRABAG Sp. z o.o. z/s w Pruszkowie (KIO 4668/25).
Odwołujący zarzucił zamawiającemu naruszenie:
I.1 naruszenie art. 112 ust. 1 ustawy PZP, art. 134 ust. 1 pkt 8) ustawy PZP, art. 116 ust. 1 ustawy PZP w zw. z art. 16 pkt. 1 i 3 ustawy PZP oraz § 9 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie podmiotowych środków dowodowych oraz innych dokumentów lub oświadczeń, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy z dnia 23 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 2415; dalej: Rozporządzenie) poprzez:
1)ustalenie w pkt VII.3.1) SWZ, że warunek dotyczący zdolności technicznych ograniczony jest do doświadczenia nabytego w ostatnich 5 latach podczas gdy tak wyznaczone ramy czasowe są:
ii.nadmierne w stosunku do wymaganego doświadczenia
iii.nadmierne z uwzględnieniem i realizowanych w ostatnich 5 latach inwestycji referencyjnych,
iv.nadmierny dla zweryfikowania zdolności do należytego wykonania przedmiotowego zamówienia
a tym samym sformułowany warunek nie zapewnia odpowiedniego poziomu konkurencji a co za tym idzie jest zastrzeżony w sposób dyskryminujący wykonawców zdolnych do wykonania zamówienia;
2)połączenie w pkt VII.3.1 lit. a) SWZ doświadczenia w wykonaniu robót budowlanych na będących w eksploatacji oczyszczalniach ścieków o określonych parametrach z jednoczesnym sformułowaniem 8 dodatkowych zakresów robót, które musiały być wykonane na obiektach referencyjnych:
i.jest ograniczeniem nieodpowiednim i nieproporcjonalnym oraz zawężającym możliwość spełniania wymagań w zakresie wykazania zdolności technicznych
ii.nie przekłada się na realizację zamówienia na odpowiednim poziomie jakości;
a tym samym warunek został zastrzeżony w sposób dyskryminujący wykonawców zdolnych do wykonania zamówienia oraz naruszający zasadę równego traktowania i uczciwej konkurencji. Doświadczenie w tym zakresie może być nabyte osobno na różnych inwestycjach.
3)połączenie w pkt VII.3.1 lit. b) SWZ doświadczenia w opracowaniu dokumentacji projektowej komunalnej oczyszczalniach ścieków o określonych parametrach z jednoczesnym sformułowaniem 8 dodatkowych zakresów (wymagań) oczyszczalnie, który musiał być uwzględnione w dokumentacji projektowej jest ograniczeniem nieodpowiednim i nieproporcjonalny oraz zawężającym możliwość spełniania wymagań w zakresie wykazania zdolności technicznych. Połączenie ze sobą tych wymagań w ramach jednej inwestycji nie przekłada się na realizację zamówienia na odpowiednim poziomie jakości. Doświadczenie w tym zakresie może być nabyte osobno na różnych inwestycjach.
4)Sformułowanie w pkt VII.3.1 lit. b) tiret 5 SWZ wymogu legitymowania się doświadczeniem w zaprojektowaniu instalacji do usuwania azotu z odcieków z odwadniania osadów o wydajności nie mniejszej niż 500 m3/d, co jest wymaganiem nadmiarowym i nieproporcjonalnym do przedmiotu zamówienia. Legitymowanie się takim doświadczeniem nie przekłada się na realizację zamówienia na odpowiednim poziomie jakości;
5)Sformułowanie w pkt VII.3.2 lit G. lit. b) oraz w pkt VII.3.2 lit H. lit. b) wymagania aby kierownicy robót branży instalacyjnej i branży elektrycznej legitymowali się doświadczeniem w pełnieniu funkcji kierownika budowy co jest wymaganiem nadmiarowym i nieproporcjonalnym, gdyż dla nabycia odpowiedniego doświadczenia przez kierownika robót branżowych wystarczające jest doświadczenia w pełnieniu funkcji kierownika robót a nie kierownika budowy;
6)Sformułowanie w pkt VII.3.2 lit H. lit. b) wymagania, aby kierownik robót branży elektrycznej legitymował się doświadczeniem minimum 24 miesiące co jest wymaganiem nadmiarowym i nieproporcjonalnym do przedmiotu zamówienia. Legitymowanie się takim doświadczeniem nie przekłada się na realizację zamówienia na odpowiednim poziomie jakości
7)Zastrzeżenie w pkt VII.3.2, że możliwe jest łączenie stanowisk na nie więcej niż 2 specjalistów wymienionych w punktach od A do I, co jest nadmiernym ograniczeniem, gdyż nie istnieją przeciwskazania do analogicznego połączenia stanowiska wskazanego w lit. E tj. Projektanta Technologa ze stanowiskiem wskazanym w lit. L tj. Technologiem.
I.2. Naruszenie art. 379 ust. 2 ustawy PZP w zw. z art. 133 ust. 3 ustawy PZP w zw. z art. 65 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 ustawy PZP w zw. z art. 16 pkt. 1 i 3 ustawy PZP, art. 18 ust. 1, 2 i 4 ustawy PZP poprzez wskazanie w pkt II.3 SWZ oraz III.44 SWZ, że całe PFU (zał. 5 do SWZ) oraz cały projekt umowy (zał. Nr 6 do SWZ) objęte są poufnością przy czym:
i.Zgodnie z pk II.9.12) SWZ Umowa ma bazować na warunkach kontraktowych FIDIC wraz z „Warunkami Szczególnymi” – warunki kontraktowe FIDIC są powszechnie znanymi warunkami umownymi i nie ma potrzeby ich utajniać. Nie ma również potrzeby utajniać w całości Warunków Szczególnych. Jeżeli jakaś część Warunków Szczególnych zawiera informacje poufne to może zostać umieszczona w osobnym załączniku,
ii.Utajenie PFU następuje z powodu bezpieczeństwa oczyszczania ścieków oraz z uwagi na to, że obiekt objęty jest szczególnymi wymogami bezpieczeństwa, którego praca ma wpływ na sprawne funkcjonowanie miasta – z tak ogólnego opisu nie wynika aby całość informacji zawartych w PFU wymagała utajnienia a jedynie utajnieniu powinny podlegać informacje o ochronie obiektów objętych przedmiotem zamówienia;
I.3. Powiązany z zarzutem I.2 zarzut naruszenia art. 436 pkt 3 ustawy Pzp w zw. z art. 16 pkt. 1)-3) ustawy Pzp i art. 8 ust. 1 ustawy Pzp w zw. z art. 3531 kc i art. 647 kc w zw. z art. 484 § 2 w zw. z art. 483 kc i art. 473 § 1 kc ze względu na zastrzeżenie w załączniku nr 4 do SWZ „Oświadczenie o zachowaniu poufności”:
i.W § 2 ust. 1, że informacjami poufnymi są wszystkie informacje o obiektach objętych zakresem zamówienia oraz sposobie ich ochrony przy czym wystarczającym byłoby objęcie poufnością informacji o sposobie ochrony obiektów objętych zakresem zamówienia
ii.W § 4 ust. 2 rażąco wygórowanych kar umownych na poziomie odstającym od realiów rynkowych, które zostały zastrzeżone w sposób nadużywający swobody Zamawiającego do kształtowania postanowień umownych, uniemożliwiający wykonawcy prawidłowe oszacowanie ryzyk związanych z realizacją umowy oraz mogący prowadzić do niczym nieuzasadnionego wzbogacenia się Zamawiającego;
iii.Brak ustalenia łącznej maksymalnej wysokość kar umownych, których może dochodzić zamawiający od Wykonawcy.
Odwołujący wnosi o dokonanie zmian zgodnych z zarzutami i kierunkiem określonym we wnioskach niniejszego odwołania we wszystkich adekwatnych dokumentach zamówienia, tj. w ogłoszeniu, SWZ i załączniku nr 4 do SWZ, a także w razie potrzeby w innych dokumentach zamówienia.
Do postępowania odwoławczego przystąpili po stronie odwołującego w sprawie KIO 4668/25 wykonawcy: Bielskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego Spółka Akcyjna, Bielsko-Biała, BUDIMEX Spółka Akcyjna, Warszawa.
Na posiedzeniu zamawiający poinformował, że po wniesieniu odwołania wprowadził zmiany w postanowieniach swz, w tym obejmujące treść warunków udziału w postępowaniu. Odwołujący skomentował zmiany w ten sposób, że wydłużenie okresu referencyjnego dla wymaganej zdolności technicznej z 5 do 7 lat nie uwzględnia żądania wydłużenia na okres 15 lat i podtrzymał zarzut z pkt I.1 ppkt 1 odwołania. Natomiast zmiany wprowadzone przez zamawiającego czyniły zadość żądaniom związanym z zarzutami z pkt I.1 ppkt 4-7 odwołania. Odwołujący podtrzymał również zarzut z pkt I.1 ppkt 2 i 3 oraz z pkt I.2 odwołania, a także zarzut z pkt I.3, pomimo wprowadzonych zmian w wysokości kar umownych.
Odwołanie podlegało zatem rozpoznaniu z wyłączeniem zarzutów opisanych w pkt I.1 pkt 4-7 odwołania (dotyczących warunku udziału w postępowaniu opisujących doświadczeni poszczególnych specjalistów z branż).
Izba ustaliła i zważyła.
Zamawiający prowadzi postępowanie o zamówienie sektorowe w trybie przetargu ograniczonego na podstawie art. 376 ust. 2 pkt 2 ustawy.
Zadanie realizowane jest w zakresie Projektu „Gospodarka wodno-ściekowa w Krakowie - Etap VII” w ramach działania 01.03 Gospodarka wodno-ściekowa priorytetu FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko z Funduszu Spójności programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027.
Zgodnie z swz – pkt II ppkt 3: „Specyfikacja ze wszystkimi załącznikami została udostępniona na stronie internetowej WMK S.A www.mpwik-pzp.logintrade.net i pobierana jest samodzielnie przez wykonawców. Wszelkie ewentualne zmiany, uzupełnienia i wyjaśnienia w toku postępowania będą umieszczane wyłącznie na wyżej podanej stronie internetowej. Przed terminem składania ofert wykonawcy winni sprawdzić ponownie zawartość umieszczonego na stronie folderu w celu zapoznania się z treścią ewentualnych odpowiedzi lub wyjaśnień albo innymi wprowadzonymi zmianami. Za zapoznanie się z całością udostępnionych dokumentów odpowiada wykonawca.
Na podstawie art.379 ust.2 w związku z art. 133 ust.3 ustawy, ze względu na przedmiot zamówienia wpływający na poufny charakter informacji zawartych w SWZ dotyczących bezpieczeństwa oczyszczania ścieków, obiekt objęty szczególnymi wymogami bezpieczeństwa, którego praca ma wpływ na sprawne funkcjonowanie miasta (stąd też nie może być udostępniony do publicznej wiadomości), szczegółowe informacje dotyczące sposobu realizacji zadania zostaną zamieszczone w oddzielnym dokumencie stanowiącym załącznik nr 5 do SWZ – PFU, załącznik nr 6 do SWZ – projektowane postanowienia umowy. Załączniki te zostaną przekazane wykonawcom zaproszonym do złożenia ofert, po podpisaniu oświadczenia o zachowaniu poufności (załącznik nr 4)”.
Zgodnie z swz – pkt II ppkt 44 SWZ: „ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia zawiera załącznik nr 5 do SWZ - PFU. Załącznik ten zostanie udostępniony wykonawcom zaproszonym do składania ofert. Z uwagi na charakter zamówienia informacje zawarte w PFU w zakresie sposobu ochrony obiektów objętych zakresem zamówienia mają charakter poufny i nie mogą być udostępniane przez Wykonawcę w jakiejkolwiek formie bez uprzedniej zgody Zamawiającego udzielonej w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Wykonawca w celu pozyskania tych informacji winien przekazać Zamawiającemu oryginał oświadczenia o zachowaniu poufności według wzoru stanowiącego Załącznik nr 4 do SWZ. Zamawiający zaproszonym do złożenia ofert Wykonawcom udostępni załączniki nr 5 oraz 6 do SWZ ( Umowę), kanałem komunikacji poprzez Platformę Logintrade. Zgodnie z art. 379 ust.2 w zw. z art. 133 ust.3 ustawy ww. część SWZ (tj. załączniki 5 i 6 oraz Wykaz Cen ), nie zostanie udostępniona przez Zamawiającego na stronie internetowej prowadzonego postępowania, a Zamawiający przekaże ją wykonawcom wraz z zaproszeniem do składania ofert”.
Zgodnie z aktualną treścią oświadczenia o zachowaniu poufności, zamawiający w par. 2 wskazał, że Dla celów Oświadczenia za „Informacje Poufne” uznaje się, z zastrzeżeniem wyjątków opisanych w ust. 2 poniżej, informacje o obiektach objętych zakresem zamówienia oraz sposobie ich ochrony, inne informacje dotyczące WMK S.A., ujawnione ustnie, wizualnie, w postaci przekazanych informacji, pisemnie lub w postaci elektronicznej albo w jakiejkolwiek innej formie przekazywane w ramach niniejszego postepowania w trybie przetargu ograniczony na podstawie art. 376 ust. 2 pkt. 2) oraz w nawiązaniu do art. 140 - 151 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych
pn. „Modernizacja i rozbudowa Oczyszczalni Ścieków Płaszów w Krakowie”
(...)
W swz, pkt III zamawiający określił przedmiot zamówienia wskazując m.in, w pkt 4 i kolejnych:
„4. Inwestycja będzie obejmowała cały teren oczyszczalni ścieków Płaszów. Głównym zadaniem inwestycji jest zapewnienie wysokiego stopnia oczyszczenia ścieków dopływających przy zwiększeniu wielkości oczyszczalni z 780 000 RLM do 1 100 000 RLM. W ramach poszczególnych zadań planowana jest rozbudowa obiektów części mechanicznej tak, by zwiększyć możliwość oczyszczenia większego strumienia ścieków z zanieczyszczeń wielkogabarytowych, skratek i piasku, a następnie mechanicznie oczyszczony ściek przetransportować do części biologicznej oczyszczalni ścieków. Obiektem łączącym część mechaniczną z częścią biologiczną oczyszczalni jest pompownia II stopnia, która w ramach modernizacji i rozbudowy również zostanie doposażona i rozbudowana, tak by umożliwić przerzut ścieków w ilości 17 000 m3/h.
5. W części mechanicznej oczyszczalni ścieków prace obejmą modernizacje w kanale doprowadzającym, budowę kanału by-passu wraz z modernizacją krat rzadkich ob. 3.0, modernizację pompowni głównej, rozbudowę obiektu krat gęstych ob. 4.0, modernizację istniejących piaskowników i modernizację trzech osadników wstępnych. Część mechaniczna zostanie również zadaszona i zhermetyzowana oraz zostanie wykonana dezodoryzacja obejmująca obiekt K6, piaskownik ob. 7.1-7.4 do osadników wstępnych ob.11.1-11.4, po kanał K5 prowadzący ścieki do obiektu pompowni II stopnia ob. 13.0. Doposażenie obiektu pompowni fekalnej. Wykonanie stacji do dozowania chemii przed osadnik wstępne.
6. Modernizacja części biologicznej rozpocznie się od modernizacji komory rozdzielczej ob. 14, a następnie obejmie reaktory biologiczne w zakresie wyposażenia komór w mieszadła, pompy, układ napowietrzania oraz urządzenia AKPiA oraz wykonania innego sposobu sterowania, co umożliwi prace reaktorów przy zwiększonym obciążeniu. W parze z reaktorami biologicznymi należy zmodernizować ob. 20 Stacje dmuchaw tak, by dostosować urządzenia do zmiany sposobu napowietrzania komór osadu czynnego oraz przeprowadzić prace modernizacyjne w komorach rozdziału ob.16 i na dwóch osadnikach wtórnych ob.17. Ostatnim elementem rozbudowy części biologicznej będzie rozbudowa i utworzenie by-passu obiektu 18.0.
7. W części osadowej planowane jest doposażenie węzła WKF-ów, modernizacja budynku odwadniania oraz wprowadzenie procesu deamonifikacji na odciekach zawracanych do układu oczyszczalni ścieków poprzez adaptacje istniejących obiektów. Budowa nowej pompowni osadu wstępnego, a zaadaptowanie istniejącej pompowni ob. 104 do stacji przyjęcia osadów dowożonych. Wykonanie układu podawania osadu odwodnionego do STUO. Budowa magazynu osadu, skratek, zawartości piaskowników.
8. W ramach inwestycji poza wymienionymi elementami planowane są również roboty na obiektach pobocznych jak odsiarczalnia, budowa magazynów, rozbudowa sieci wody technologicznej oraz modernizacje w zakresie rozdzielni i obiektów energetycznych.
9. Wszelkie obiekty wchodzące w zakres inwestycji zostały szczegółowo opisane w PFU. Dostawa instalacji powinna oprócz urządzeń technologicznych obejmować całościowy montaż, okablowanie, orurowanie, uruchomienie i przeglądy serwisowe w okresie trwania gwarancji. Wszystkie dostarczone urządzenia muszą być fabrycznie nowe”.
Przed złożeniem oferty obowiązkowo należy zapoznać się z terenem budowy oraz istniejącym obiektem. Zamawiający zorganizuje wizję lokalną na terenie budowy w terminie podanym w zaproszeniu do składania ofert.
W pkt VII swz opisane zostały warunki udziału w postępowaniu, w tym dotyczące zdolności technicznej lub zawodowej (pkt 3). Na moment rozstrzygania, po zmianie z 04.11.2025 r., wymaganiem zamawiającego jest wykazanie:
1) w okresie ostatnich siedmiu lat przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie wykonał:
a) co najmniej jedną robotę budowlaną na będącej w eksploatacji komunalnej oczyszczalni ścieków o przepustowości projektowej nie mniejszej niż 50 000 m3/d i RLM nie mniejszej niż 400 000, polegającą na budowie, przebudowie lub rozbudowie oczyszczalni ścieków, zakończoną jej rozruchem;
b) roboty budowalne na będących w eksploatacji komunalnych oczyszczalni ścieków o przepustowości projektowej nie mniejszej niż 50 000 m3/d i RLM nie mniejszej niż 400 000, których zakres obejmował co najmniej:
- dostawę i montaż krat mechanicznych o wydajności pojedynczego urządzenia nie mniejszej niż 1000 m3/h;
- budowę, przebudowę lub rozbudowę pompowni ścieków w zakresie robót, budowlanych, technologicznych i AKPiA o wydajności nie mniejszej niż 7 000 m3/d;
- dostawę i montaż przykrycia zbiorników ścieków z laminatu o powierzchni nie mniejszej niż 500 m2;
- budowę, przebudowę lub rozbudowę reaktorów biologicznych w zakresie robót budowlanych, technologicznych i AKPiA o pojemności pojedynczego reaktora nie mniejszej niż 10 000 m3;
- budowę instalacji do usuwania azotu z odcieków z odwadniania osadów o wydajności nie mniejszej niż 500 m3/d;
- dostawę i montaż zespołu dmuchaw o wydajności nominalnej pojedynczego urządzenia nie mniejszej niż 10000 Nm3/h;
- dostawę i montaż zespołu wirówek odwadniających o wydajności hydraulicznej nie mniejszej niż 40 m3/h;
- prace polegające na budowie linii energetycznych, montażu rozdzielni i stacji transformatorowych;
Zamawiający nie wymaga aby wskazane powyżej prace były realizowane w ramach jednego kontraktu / zamówienia/umowy.
c) co najmniej jedną usługę projektową polegającą na opracowaniu dokumentacji projektowej, która obejmowała co najmniej opracowanie projektu budowlanego i wykonawczego wraz z uzyskaniem prawomocnej decyzji pozwolenia na budowę, dotyczące budowy, przebudowy lub rozbudowy komunalnej oczyszczalni ścieków o przepustowości projektowej nie mniejszej niż 50 000 m3/d i RLM nie mniejszej niż 400 000;
d) usługi projektowe polegające na opracowaniu dokumentacji projektowej, w tym opracowanie projektu budowlanego i wykonawczego wraz z uzyskaniem prawomocnej decyzji pozwolenia na budowę, dla będących w eksploatacji komunalnych oczyszczalni ścieków o przepustowości projektowej nie mniejszej niż 50 000 m3/d i RLM nie mniejszej niż 400 000, których zakres obejmował co najmniej:
➢ dostawę i montaż krat mechanicznych o wydajności pojedynczego urządzenia nie mniejszej niż 1000 m3/h;
➢ budowę, przebudowę lub rozbudowę pompowni ścieków w zakresie robót, budowlanych, technologicznych i AKPiA o wydajności nie mniejszej niż 7 000 m3/d;
➢ dostawę i montaż przykrycia zbiorników ścieków z laminatu o powierzchni nie mniejszej niż 500 m2;
➢ budowę, przebudowę lub rozbudowę reaktorów biologicznych w zakresie robót budowlanych, technologicznych i AKPiA o pojemności pojedynczego reaktora nie mniejszej niż 10 000 m3;
➢ budowę instalacji do usuwania azotu z odcieków z odwadniania osadów o wydajności nie mniejszej niż 500 m3/d;
➢ dostawę i montaż zespołu dmuchaw o wydajności pojedynczego urządzenia nie mniejszej niż 10000 Nm3/h;
➢ dostawę i montaż zespołu wirówek odwadniających o wydajności hydraulicznej nie mniejszej niż 40 m3/h;
➢ prace polegające na budowie linii energetycznych, montażu rozdzielni i stacji transformatorowych;
Zamawiający nie wymaga aby wskazane powyżej usługi projektowe były realizowane w ramach jednego kontraktu/ zamówienia/ umowy.
W odpowiedzi z dnia 05.11.2025 r. na pytanie nr 3 do swz – kary umownej za naruszenie obowiązku zachowania w poufności informacji:
„Zamawiający zmniejszenie wysokości kary umownej z 50 milionów do 1 000 000 złotych za każdy przypadek naruszenia. Zmawiający nie wprowadza limitu kar umownych. Zmawiający wyjaśnia, że objęcie poufnością PFU oraz warunków kontraktu związane jest z jego statusem jako przedsiębiorstwa o charakterze strategicznym, operatora usług kluczowych, będącym jednym z najważniejszych elementów systemu bezpieczeństwa państwa. Utożsamianie zastrzeżenia poufności i ograniczenia dostępu do PHU i warunków kontraktu, wyłącznie z kwestiami ochrony obiektów jest daleko idącym uproszczeniem. PFU jak i warunki kontraktu zawierają informacje dotyczące m.in. pracy oczyszczalni ścieków, posadowienia obiektów technologicznych, ich wyposażenia, działania, automatyki, sterowania, zasilania w media, ich ujawnienie stanowić może poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa odprowadzenia ścieków z ponad milionowej aglomeracji miejskiej”.
Izba oddala odwołanie.
Na wstępie należy podkreślić, że ocena postanowień swz, które ulegały pewnej modyfikacji po wniesieniu odwołania był ograniczona wyłącznie do postanowień, które pozostawały aktualne lub ich zmiana nie miała istotnego wpływu dla stosowania zapisu i oceny jego skutków.
W odniesieniu do zarzutów z pkt I.1 (w zakresie podtrzymanym), ich podstawa faktycznie sprowadzała się do zakwestionowania uzasadnienia dla połączenia w pkt VII.3.1 lit. a) i lit b SWZ doświadczenia w wykonaniu robót budowlanych na będących w eksploatacji oczyszczalniach ścieków o określonych parametrach, tj. oczyszczalni ścieków o przepustowości projektowej nie mniejszej niż 50 000 m3/d i RLM nie mniejszej niż 400 000 z jednoczesnym sformułowaniem 8 dodatkowych zakresów robót, które musiały być wykonane na obiektach referencyjnych. Wykonawca kwestionuje również jako ograniczający konkurencję i nieproporcjonalny okres referencyjny, który na moment wniesienia odwołania wynosił 5 lat przed upływem terminu składania wniosków, który zamawiający wydłużył do okresu 7 lat, co jednak nie odpowiadało żądaniu wydłużenia na okres 15 lat. Zmiana wprowadzona przez zamawiającego nie miała zatem istotnego znaczenia dla oceny zasadności zarzutu, którego celem było doprowadzenie do zmiany okresu referencyjnego i jego wydłużenie do 15 lat, jak również ograniczenie badania przygotowania zawodowego do wykonania samych czynności bez powiązania z parametrami oczyszczalni ścieków.
Oddalając w tej części odwołanie Izba dokonała oceny wymagań i ich adekwatności do zakresu zamówienia oraz proporcjonalności. Zamawiający opisując warunek przygotowania zawodowego odniósł go zarówno do konkretnych zakresów prac (wykonania elementów instalacji oczyszczalni ścieków), jak również wprowadził wymóg ich realizacji na obiekcie o przepustowości projektowej nie mniejszej niż 50 000 m3/d i RLM nie mniejszej niż 400 000. Zamawiający uznawał za spełniający warunek doświadczenia prace, które realizowane były na oczyszczalni, której parametry spełniały opisane w swz wymagania w momencie ich rozpoczęcia, jak również jeżeli w wyniku ich wykonania instalacja uzyskałaby parametry referencyjne (odpowiedź na pytanie nr 4 z 28.11.2025 r.). Ponadto, zamawiający nie wymagał aby cały zakres prac opisanych w warunkach był realizowany na jednej oczyszczalni ścieków i dopuszczał sumowanie doświadczenia z kilku umów. Kwestionując zasadność powiązania oceny wykonanych prac z parametrami oczyszczalni odwołujący podnosił, że są one w zasadzie niezależne, a wykonanie prac na każdym obiekcie (niezależnie od jego parametrów) potwierdzać ma w sposób wystarczający zdobyte doświadczenie, jako potwierdzające zdolność do wykonania prac w sposób właściwy. Ponadto, w ocenie odwołującego w opisie samych prac zostały „zaszyte” parametry oczyszczalni, co również miałoby prowadzić do uznania za wystarczające wykazanie doświadczenia samym rodzajem i zakresem prac, bez konieczności ich wykonania na oczyszczalni o parametrach wskazanych przez zamawiającego.
Izba oddaliła zarzuty uznając, że nie ma podstaw do odmowy zamawiającemu prawa do oceny doświadczenia wykonawcy w realizacji prac, które zostały opisane nie tylko ich zakresem ale również osadzone zostały w warunkach samej oczyszczalni i jej istotnych parametrach. Odwołujący nie wykazał, aby zachodził brak związku pomiędzy rodzajem wykonanych prac i uzyskiwanymi parametrami pracy oczyszczalni, identyfikującej złożoność i technologiczne zaawansowanie instalacji pozwalających na wykorzystanie i uzyskanie odpowiednich poziomów wydajności. Samo stwierdzenie przez odwołującego, że takiego związku nie ma, nie jest wystarczającą podstawą do zakwestionowania potrzeby weryfikacji zdolności wykonawcy do realizacji prac, których efektem końcowym ma być zwiększenie wydajności oczyszczalni ścieków. Co istotne, parametry referencyjne doświadczenia zostały przez zamawiającego obniżone, wobec poziomów, jakie mają zostać uzyskane w ramach realizowanej inwestycji, której celem jest zapewnienie wysokiego stopnia oczyszczenia ścieków dopływających przy zwiększeniu wielkości oczyszczalni z 780 000 RLM do 1 100 000 RLM. Zamawiający podkreślał, że całość prac opisanych w warunkach, stanowi element zamówienia, co potwierdza adekwatność wymagania i potrzebę oceny doświadczenia wykonawcy, który miałby się podjąć realizacji inwestycji. Odwołujący nie kwestionował samych prac, potwierdzając tym samym zasadność oceny doświadczenia pod tym kątem. Ponieważ odwołujący nie przedstawił żadnego argumentu merytorycznie pozwalającego przyjąć, że nie ma związku pomiędzy wykonywanymi pracami, a zachowaniem parametrów oczyszczalni, Izba oceniła zarzut jako gołosłowny. Odwołujący wskazał jedynie, że parametry dotyczące przepustowości projektowej oczyszczalni (50.000 m3/d oraz RLM 400.000) to wartości średnie dobowe, natomiast wydajności instalacji muszą spełniać warunki dla przepustowości maksymalnych godzinowych. Oznacza to, że ogólne parametry oczyszczalni związane z jej wielkością nie przekładają się wprost na urządzenia czy instalacje jakie są zamontowane w ramach oczyszczalni (III.2). Nie zostało to w żaden sposób wykazane. Również pewna ogólna wiedza życiowa wskazuje na wnioski przeciwne do tych jakie stanowiły podstawę zarzutu. Przy tak złożonych zamówieniach, których przedmiotem nie jest sama dostawa urządzeń, ale uzyskanie efektu pracy całej instalacji przez zwiększenie wydajności, ocena sprowadzona do samych czynności (bez uwzględnienia wielkości instalacji i złożoności procesów, które pozwalają na utrzymanie wydajności pracy), nie daje pełnego obrazu doświadczenia. Zamawiający słusznie podkreślał znaczenie również takich czynników, jak szczególne zdolności organizacyjne, wiedza technologiczna, umiejętności i zrozumienie procesów jak i samych ryzyk, jakie mogą wiązać się z nieprawidłową realizacją prac na oczyszczalni, w szczególności gdy należy je prowadzić na czynnej oczyszczalni. Ocena przygotowania zawodowego ma pozwolić zamawiającemu na ocenę, czy wykonawca daje rękojmię należytego wykonania prac. Nie jest celem ograniczenie dostępu do zamówienia podmiotom, ale określenie kręgu podmiotów najlepiej do tego przygotowanych z doświadczeniem pozwalającym uzyskać efekt zamówienia publicznego. Uwzględniając szczególne znaczenie jakie mają instalacje służące odprowadzaniu ścieków i zaopatrzeniu w wodę społeczeństwa, ryzyko braku właściwego wykonania prac, rodzić będzie daleko idące konsekwencje, niż sam brak wykonania umowy.
Odwołujący nie wykazał również zasadności żądania wydłużenia okresu referencyjnego do 15 lat. Zamawiający przyjmując okres podstawowy 5 lat (ostatecznie wydłużony do 7 lat), zakreślił okresy realizacji prac, które w najwyższym stopniu będą zbliżone pod względem technologicznym, rozwoju wiedzy i stosowanych rozwiązań, do tych jakie będą wiązały się z wykonaniem prac w ramach niniejszego zamówienia. Izba podziela ocenę zamawiającego, iż okres 15 lat nie referuje do dzisiejszych realiów technicznych/technologicznych, co zamawiający odniósł chociażby do procesu demonifikacji, którego nie posiadają starsze instalacje w Polsce. Ponadto, należy podkreślić, że doświadczenia nie należy wyłącznie identyfikować przez prace realizowane w kraju, chociaż te również były wykonywane, co potwierdza sam odwołujący, który zidentyfikował 11 obiektów w kraju, na których realizowane były prace spełniające warunki udziału w postępowaniu. Powyższe wskazuje, że zamawiający zachował proporcje pomiędzy potrzebą oceny przygotowania zawodowego, a koniecznością ograniczenia dostępu do zamówienia tym podmiotom, które dotychczas nie zdobyły doświadczenia na inwestycji o podobnym stopniu złożoności i efektywności.
W odniesieniu do zarzutów z pkt I.2 i powiązanego z nim zarzutu z pkt I.3 Izba uznała, że odwołujący nie wykazał, aby zamawiający dopuścił się naruszenia przepisów Ustawy, w tym w szczególności art. art. 379 ust. 2 w zw. z art. 133 ust. 3 w zw. z art. 65 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 oraz w zw. z art. 16 pkt. 1 i 3.
W uzasadnieniu odwołujący stwierdził, że w jego ocenie brak jest podstaw do uznania, że wskazane przez zamawiającego kwestie wymagają utajnienia całego PFU jak i całego projektu umowy. Natomiast, kary umowne przewidziane w § 4 ust. 2 załącznika nr 4 do SWZ odwołujący ocenia jako rażąco wygórowane, niewspółmierne i nieproporcjonalne do rodzaju przewinienia, przez co tracą swoją ustawową funkcję, stają się represyjne i odstraszające dla wykonawców. Odwołujący w żądaniach wnosił o wyłączenie z poufności całości zapisów Umowy i PFU i udostępnienie tych dokumentów, ewentualnie ograniczenie poufności do kwestii związanych ze sposobem ochrony obiektów objętych przedmiotem zamówienia i wydzielenie do odrębnego dokumentu. Odwołujący wniósł również o ograniczenie kar umownych za naruszenie poufności do kwoty 50.000 zł za jedno naruszenie i łącznie nie więcej niż 500.000 zł. Po wniesieniu odwołania zamawiając zmniejszył wysokość kary za naruszenie poufności z 50 mln do 1 mln.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do podstawowej kwestii dotyczącej objęcia poufnością części SWZ Izba wskazuje, że sam ustawodawca przewidując potrzebę ochrony informacji szczególnie wrażliwych/poufnych, a tym samym ocena działań zamawiającego dokonywana powinna być z uwzględnieniem regulacji art. 133 Ustawy, znajdującej zastosowanie do udzielenia zamówienia sektorowego, zgodnie z art. 362 pkt 1 Ustawy. Zgodnie z przepisami ust. 2 i 3:
„(2.)Jeżeli zamawiający nie może udostępnić części SWZ na stronie internetowej prowadzonego postępowania z powodu jednej z sytuacji określonej w art. 65 ust. 1, przekazuje ją w inny sposób określony przez zamawiającego w ogłoszeniu o zamówieniu.
(3) Jeżeli zamawiający nie może udostępnić części SWZ na stronie internetowej prowadzonego postępowania z powodu ochrony poufnego charakteru informacji zawartych w SWZ, określa w ogłoszeniu o zamówieniu sposób dostępu do tych informacji oraz wymagania związane z ochroną ich poufnego charakteru.
W art. 65 ust. 1 pkt 6 Ustawy mowa jest natomiast o potrzebie ochrony informacji szczególnie wrażliwych.
Powyższa regulacja wyłącznie wprowadza ograniczenie co do zapewnienia ogólnej dostępności swz (w zasadzie dla każdego zainteresowanego), nie stanowi natomiast o ograniczeniu dostępu do swz dla wykonawcy. Zamawiający na podstawie przepisów ma możliwość przewidzenia odmiennego sposobu udostępnienia wymaganej treści dokumentacji, tj. przy zachowaniu, m.in. obowiązku złożenia zobowiązania do zachowania w poufności, jak uczynił to w niniejszym postępowaniu zamawiający. Odmienny sposób udostępnienia dokumentu PFU i wzoru umowy (w niniejszej sprawie) nie stanowi zatem przeszkody do złożenia oferty. W niniejszej procedurze, nie prowadzi również do ograniczenia w dostępie do zamówienia, prowadzonego w trybie przetargu ograniczonego i samej możliwości złożenia prawidłowego wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Co istotne w swz dostępnej już na tym etapie postępowania, znajduje się opis przedmiotu zamówienia określający zakres prac, co pozwala wstępnie ocenić stopień zaawansowania oraz wymaganego przygotowania zawodowego. Udostępnienie pełnej treści dokumentów ma nastąpić dopiero na etapie przekazania zaproszenia do złożenia oferty, po uprzednim złożeniu zobowiązania do zachowania w poufności informacji wrażliwych, wymagających ochrony z uwagi na znaczenie, jakie dla zapewnienia ochrony systemów w pracującej oczyszczalni ścieków. Sprowadzanie kwestii bezpieczeństwa do samego wejścia na teren obiektu i jego fizycznej ochrony, całkowicie pomija kwestie zasadnicze, jakie z punktu widzenia zachowania bezpieczeństwa ma ograniczenie dostępu do danych wrażliwych o działających już systemach, jak również projektowanych do zmiany i ich zakresu. Zamawiający na rozprawie szczegółowo odniósł się do konieczności ochrony danych wrażliwych, które uwzględniają opis przedmiotu zamówienia ujęty w PFU (automatyka, sterowanie) z uwagi na możliwe cyberataki i uszkodzenia systemów, które gwarantować mają bezpieczeństwo dla środowiska. Odwołanie w zasadzie sprowadza się do ogólnego zakwestionowania traktowania jako poufnych informacji określonych w treści zobowiązania, co Izba oceniła jako stanowisko gołosłowne i oderwane od realiów sektora i jego wrażliwości na ataki na infrastrukturę krytyczną.
Również w odniesieniu do kary przewidzianej za naruszenie klauzuli poufności odwołujący poza propozycją jej dalszego zmniejszenia nie wykazał, aby zamawiający naruszył przepisy Ustawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że wskazana w treści zobowiązania kara, nie jest karą umowną za brak należytego wykonania umowy i jest przewidziana dla każdego podmiotu, któremu miałaby zostać udostępniona informacja poufna (niezależenie od tego, czy umowa zostanie z nim zawarta i czy w ogóle złożona zostanie oferta).
Podsumowując, Izba uznała, że zarzuty wobec treści ogłoszenia oraz swz nie miały podstaw, a zamawiający wykazał, że znajdują uzasadnienie w odniesieniu do przedmiotowego zamówienia. Warunek udziału w postępowaniu w zakresie doświadczenia ma wprost odniesienie do zakresu prac, a jednocześnie nie jest nadmierny z uwzględnieniem możliwości wykazania tego doświadczenia w drodze kilku realizacji. Odwołujący nie wykazał zasadności tezy, że wskazane zakresy robót same w sobie miałyby potwierdzać przygotowanie zawodowe, niezależnie od oczekiwanych parametrów oczyszczalni, o czym miałaby decydować wyłącznie ilość instalowanych elementów systemów. Skoro od wielkości instalacji, co ma bezpośrednie przełożenie na wydajność jaką mają zapewniać systemy, zależy rodzaj i sposób realizacji poszczególnych prac (dobór odpowiednich podzespołów), nie można w ocenie Izby traktować rozłącznie samych czynności składających się na opisane doświadczenie, bez uwzględnienia oczekiwanego efektu wydajności. Nie jest samym w sobie potwierdzeniem doświadczenia sama zdolność wykonania poszczególnych robót, ale uzyskanie w ich wyniku oczekiwanych wydajności dla całej instalacji. Zamawiający obniżając parametry w stosunku do oczekiwanej rozbudowy oczyszczalni i zwiększenia jej wydajności, zachował proporcjonalność oceny przegotowania zawodowego. Żądania odwołującego w zakresie podtrzymanych zarzutów wskazują natomiast na chęć obniżenia nie tylko samych wymagań co do wymaganego przygotowania zawodowego, ale również udostępnienia pełnej informacji o inwestycji, planach jej rozbudowy, co miałoby temu podmiotowi umożliwić złożenie oferty. W ocenie Izby, uwzględnienie żądań prowadziłoby do sytuacji, w której ofertę mógłby złożyć podmiot bez doświadczenia odpowiadającego na potrzeby obecnych prac modernizacyjnych i realiów technologicznych, jakie wymagać będą na etapie projektowania, a następnie ich realizacji. W odniesieniu do informacji poufnych, odwołujący również nie wykazał naruszenia przez zamawiającego przepisów Ustawy, które wprost dopuszczają możliwość ograniczenia dostępu do treści swz, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa (ochrony informacji szczególnie wrażliwych). Zamawiający dopełnił obowiązku opisanego w art. 113 ust. 3 Ustawy, którego naruszenie stanowi podstawę zarzutu, określając sposób dostępu do swz oraz wymagania związane z ochroną ich poufnego charakteru.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku na podstawie art. 575 Ustawy Prawa zamówień publicznych oraz w oparciu o przepisy § 5 ust. 2 w zw. z § 7 ust 1 pkt 2 oraz § 7 ust. 2 pkt 2 poz. 2437).
Przewodnicząca: ……………………….
Otrzymuj raz w tygodniu aktualne informacje
o zmianach w prawie oraz komentarzach ekspertów
Otrzymasz darmowy e-book w prezencie!
„Podpis zaufany i podpis osobisty – najważniejsze informacje o podpisach elektronicznych w PZP"