Sygn. akt: KIO 2200/25
WYROK
Warszawa, dnia 10 lipca 2025 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodniczący:Ryszard Tetzlaff
Protokolant: Piotr Cegłowski
po rozpoznaniu na rozprawie 9 lipca 2025 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 2 czerwca 2025 r. przez wykonawcę: Grupa Izoterm Sp. z o.o., Płociczno-Tartak 90, 16-402 Suwałki w postępowaniu prowadzonym przez Gminę Puńsk, ul. A. Mickiewicza 23, 16-515 Puńsk
orzeka:
1. oddala odwołanie,
2. kosztami postępowania obciąża wykonawcę: Grupa Izoterm Sp. z o.o., Płociczno-Tartak 90, 16-402 Suwałki i
2.1. zalicza na poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 10 000 zł 00 gr (słownie: dziesięć tysięcy złotych zero groszy) wniesioną przez wykonawcę: Grupa Izoterm Sp. z o.o., Płociczno-Tartak 90, 16-402 Suwałki tytułem uiszczonego wpisu, kwotę 3 600 zł 00 gr (słownie: trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) poniesioną przez Gminę Puńsk, ul. A. Mickiewicza 23, 16-515 Puńsk tytułem wynagrodzenia pełnomocnika Zamawiającego, jak i kwotę 701 zł 50 gr (słownie: siedemset jeden złotych pięćdziesiąt groszy) poniesioną przez Gminę Puńsk, ul. A. Mickiewicza 23, 16-515 Puńsk tytułem dojazdu pełnomocnika Zamawiającego na rozprawę;
2.2 zasądza od wykonawcy: Grupa Izoterm Sp. z o.o., Płociczno-Tartak 90, 16-402 Suwałki na rzecz Gminy Puńsk, ul. A. Mickiewicza 23, 16-515 Puńsk kwotę 4 301 zł 50 gr (słownie: cztery tysiące trzysta jeden złotych pięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika Zamawiającego oraz kosztów dojazdu pełnomocnika Zamawiającego na rozprawę.
Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Zamówień Publicznych.
Przewodniczący:
………………………………
Sygn. akt KIO 2200/25
Uzasadnienie
Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego prowadzone w trybie podstawowym pn. „Poprawa efektywności energetycznej budynku Domu Kultury Litewskiej w Puńsku”, Nr referencyjny: ZP.271.12.2025, opublikowane w Biuletynie Zamówień Publicznych: 2025/BZP 00177977 z 04.04.2025 r. przez: Gmina Puńsk, ul. A. Mickiewicza 23, 16-515 Puńsk zwany dalej: „Zamawiającym”. Do ww. postępowania o udzielenie zamówienia zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1320), zwana dalej: „ustawy Pzp” albo „PZP” albo „Pzp”.
W dniu 26.05.2025 r. (zostało opublikowane poprzez dedykowany do tego formularz na platformie e-Zamówienia) Zamawiający poinformował wyborze oferty najkorzystniejszej Termotechnology Sp. z o.o., ul. Warszawska 6/32, 15-063 Białystok zwany dalej: „Termotechnology Sp. z o.o.”. Nadto, Zamawiający w tym samym piśmie odrzucił na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp ofertę Grupa Izoterm Sp. z o.o. z siedzibą w Suwałkach, Płociczno-Tartak 90, 16-402 Suwałki zwany dalej: „Grupa Izoterm Sp. z o.o.” albo „Odwołującym”. Stwierdził, że: „(…) Oferta nr 3 – Grupa Izoterm Sp. z o.o.
Pompa ciepła:
•Pobór mocy elektrycznej - w punkcie B0/W35 wg EN 14511 - brak informacji w dokumentach
•COP - w punkcie B0/W35 wg EN 14511 - brak informacji w dokumentach
•Moc akustyczna B0/W35 Pomiar wg EN 12102/ EN ISO 9614-2 (klasa dokładności 2) – wymagane max 57 – zaproponowano 59
•Zastosowana technologia „Compliant Scroll, z geometrią sprężarek dostosowaną do pracy grzewczej oraz ze zintegrowanym systemem ochrony sprężarek. Wykonanie hermetyczne.” - brak informacji w dokumentach
•Zastosowana technologia Urządzenie powinno posiadać możliwość dalszej pracy z wydajnością 50% przy awarii jednej sprężarki. - brak informacji w dokumentach
•Ilość obiegów chłodniczych- brak informacji w dokumentach
•Ilość sprężarek - brak informacji w dokumentach
•Max temperatura na zasilaniu 60 stopni- brak informacji w dokumentach
•Temperatury solanki na wejściu – max temperatura na wejściu 20 stopni, minimum -10 stopni - brak informacji w dokumentach
•Dopuszczalne nadciśnienie robocze- brak informacji w dokumentach
•Prąd rozruchowy na 1 sprężarkę - brak informacji w dokumentach
•Układ rozruchowy: elektroniczny softstarter ze zintegrowaną kontrolą faz: brak informacji w dokumentach
•Zabezpieczenie sprężarki i układu sterowania: brak informacji w dokumentach
•Wbudowane styczniki 400V pomp obiegowych: brak informacji w dokumentach
•Automatyka pompy ciepła „Umożliwiająca bilansowanie energii w połączeniu z systemem RCD pompy ciepła oraz bezpośrednie sterowanie jednym obiegiem grzewczym bez mieszacza i dwoma obiegami z mieszaczem” - brak informacji w dokumentach
•Czynnik chłodniczy: brak informacji w dokumentach
•Ilość czynnika chłodniczego : brak informacji w dokumentach
•SCOP zastosowanie niskotemperaturowe wg rozporządzenia UE 813/2013 wymagane min 5.2 zaproponowano 5,04
•SCOP zastosowanie średniotemperaturowe wg rozporządzenia UE 813/2013 – wymagane 3,8 – zaproponowano 3,7
•Elektroniczny zawór rozprężny z systemem kontroli RCD - brak informacji w dokumentach
•Zgodność CE: brak informacji w dokumentach
Wentylacja mechaniczna:
•Wydajność powietrza dla strefy 20 stopni: brak informacji w dokumentach
•Wydajność powietrza dla strefy 24 stopnie: brak informacji w dokumentach
•Krotność wymiany powietrza – brak informacji w dokumentach
•Stopień ochrony IP - brak informacji w dokumentach
Okna:
•Odporność na obciążenie wiatrem: wymagana klasa C5, zaproponowano klasę C2,C3, C4,C5 w zależności od rodzaju okna
Drzwi:
•Przepuszczalność powietrza klasa 4 – zaproponowano klasę 3 oraz klasę 4 w zależności od rodzaju drzwi
Falownik fotowoltaiczny:
•Gwarancja na inwerter: wymagane minimum 5 lat - brak informacji w dokumentach
Uzasadnienie faktyczne: Zamawiający żądał dołączenia do oferty dokumentów potwierdzających spełnienie wymagań postawionych w załącznikach do SWZ. Zgodnie z Punktem 6 rozdziału 25 SWZ Zamawiający nie przewiduje wzywania oferentów do uzupełnienia środków przedmiotowych.
Wniosek: Oferta niezgodna z wymaganiami SWZ – podlega odrzuceniu na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp (niezgodność oferty z warunkami zamówienia). (…)”.
Dnia 02.06.2025 r. (wpływ do Prezesa KIO w wersji elektronicznej podpisane podpisem cyfrowym za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej - ePUAP) odwołanie względem czynności z 26.05.2025 r. złożyła Grupa Izoterm Sp. z o.o.
Zarzucił Zamawiającemu naruszenie w toku postępowania następujących przepisów:
1) art. 239 PZP i art. 16 pkt 1–3 PZP poprzez wybór oferty TERMOTECHNOLOGY Sp. z o.o. jako najkorzystniejszej w sytuacji, w której oferta ta nie była najkorzystniejszą, gdyż najkorzystniejszą była oferta Odwołującego i to jego oferta powinna zostać wybrana,
2) art. 226 ust. 1 pkt 5 PZP i art. 16 pkt 1–3 PZP poprzez odrzucenie oferty Odwołującego w sytuacji, w której nie podlegała ona odrzuceniu oraz nieodrzucenia oferty TERMOTECHNOLOGY Sp. z o.o., która podlegała odrzuceniu z powodu jej niezgodności z warunkami postępowania,
3) ewentualnie (tj. na wypadek nieuwzględnienia zarzutu z pkt 1 i 2) art. 223 ust. 1 PZP w zw. z art. 107 ust. 4 PZP i art. 16 pkt 1 PZP poprzez zaniechanie procedury wyjaśniającej w celu jednoznacznego ustalenia czy oferta Odwołującego pozostaje zgodna z warunkami zamówienia. W oparciu o przedstawione zarzuty wnosił o:
1) merytoryczne rozpatrzenie przez KIO niniejszego odwołania i jego uwzględnienie w całości;
2) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentacji postępowania, a także dowodów opisanych szczegółowo w treści niniejszego odwołania oraz dowodów, które zostaną powołane i przedłożone na rozprawie;
3) nakazanie Zamawiającemu unieważnienia czynności z 26 maja 2025 r. dotyczącej wyboru jako najkorzystniejszej oferty złożonej przez TERMOTECHNOLOGY Sp. z o.o.;
4) nakazanie Zamawiającemu powtórzenie czynności badania i oceny oferty;
5) nakazanie Zamawiającemu odrzucenie oferty TERMOTECHNOLOGY Sp. z o.o.;
6) zasądzenie od Zamawiającego na rzecz Odwołującego kosztów postępowania odwoławczego.
Zamawiający prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, w systemie “zaprojektuj i wybuduj”, którego przedmiotem jest wykonanie dokumentacji projektowej oraz wykonanie robót budowlanych pn. „Poprawa efektywności energetycznej budynku Domu Kultury Litewskiej w Puńsku”. Zgodnie z warunkami Postępowania oferenci poza złożeniem oferty zgodnie z Rozdziałem 12 ust. 1 SWZ m.in. zobowiązani byli do złożenia przedmiotowych środków dowodowych w postaci szczegółowych parametrów zgodnie z załącznikiem nr 10 oraz deklaracji, certyfikatów i karty katalogowych w zakresie urządzeń opisanych w załączniku nr 10. W Postępowaniu oferty złożyło 10 wykonawców. W informacji z otwarcia ofert Zamawiający sklasyfikował oferty według ceny oferowanej za realizację przedmiotu zamówienia. W dniu 26.05.2025 r. Zamawiający opublikował zawiadomienie o wyborze najkorzystniejszej oferty. W zawiadomieniu Zamawiający wskazał, że oferta wykonawcy nr 1 podlega odrzuceniu z uwagi na niewyjaśnienie rażąco niskiej ceny. Oferty wykonawców 2,3,5-10 zostały odrzucone z uwagi na niezgodność oferty z wymogami Postępowania. Oferta nr 4 Wykonawcy opiewająca na kwotę 3 603 900,00 zł brutto została wybrana przez Zamawiającego jako najkorzystniejsza.
W pierwszej kolejności Odwołujący wskazuje, że odrzucenie oferty z uwagi na jej niezgodność z warunkami zamówienia musi być traktowane jako ostateczność, co wynika z wagi i skutków zastosowania art. 226 ust. 1 PZP sprowadzających się do uniemożliwienia danemu wykonawcy ubiegania się o zamówienie publiczne. Oznacza to, że na gruncie oceny okoliczności istotnych z perspektywy art. 226 ust. 1 pkt 5 PZP nie ma miejsca na przyjmowanie przez Zamawiającego takiej wykładni, która sprowadzać się będzie do przyjęcia wariantu niekorzystnego z perspektywy wykonawcy. Zamawiający każdorazowo powinien bowiem doprowadzić do wyjaśnienia wszelkich wątpliwości i niejasności dotyczących oferty, zanim podejmie decyzję o jej odrzuceniu.
Oznacza to zatem, że odrzucenie oferty w oparciu o dyspozycję przywołanego przepisu może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy Zamawiający wykaże ponad wszelką wątpliwość, że oferta wykonawcy jest niezgodna z oczekiwaniami określonymi w dokumentacji postępowania. Jak wskazuje w swoim orzecznictwie Izba: Niezgodność treści oferty z warunkami zamówienia, stanowiąca przesłankę odrzucenia oferty wykonawcy, o której mowa w art. 226 ust. 1 pkt 5 p.z.p., ma miejsce w sytuacji, gdy oferowane przez wykonawcę w ofercie zobowiązanie nie odpowiada zobowiązaniu określonemu w SWZ. Ponadto zastosowanie wskazanej przesłanki odrzucenia wymaga jednoznacznego wykazania na czym polega niezgodność oferty z warunkami zamówienia, poprzez wskazanie w ofercie tego, co jest sprzeczne z dokumentacją postępowania i w jaki sposób ta niezgodność występuje, w konfrontacji z wyraźnie określonymi i ustalonymi warunkami zamówienia (uzasadnienie do wyroku z 24.05.2023 r., sygn. akt: KIO 1090/23).
Kierując się powyższą zasadą (odrzucenie oferty jako skutek bezspornej i nieusuwalnej wadliwości/ niezgodności z warunkami zamówienia) Zamawiający powinien w taki sposób dokonywać oceny złożonych ofert, aby doprowadzić do rozwiania jakichkolwiek wątpliwości i zastosować ten najdalej idący skutek jedynie w przypadkach, w których tę niezgodność jest w stanie wykazać. Jak wskazuje bowiem Izba: Niezgodność ta również musi mieć charakter niewątpliwy (wyrok z 23.03.2023 r., sygn. akt: 673/23).
Analizując podstawy odrzucenia oferty, które przedstawione zostały przez Zamawiającego nie należy również pomijać formuły, w jakiej realizowane jest zamówienie stanowiące przedmiot Postępowania. Okolicznością bezsporną jest, że jest ono realizowane w formule “zaprojektuj i wybuduj”. Generuje to o tyle doniosłe znaczenie, że, w ślad za treścią art. 103 ust. 2 PZP w tego typu przypadkach opis przedmiotu zamówienia dokonywany jest za pomocą programu funkcjonalno – użytkowego (a nie dokumentacji projektowej oraz specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych, które to dokumenty właściwe są dla formuły Wybuduj). Odwołujący daleki jest od twierdzenia, że z uwagi na formułę “zaprojektuj i wybuduj” wykonawcom należy pozwolić na składanie ofert nie odpowiadających opisowi PFU. Nie należy jednak pomijać faktu, że specyfika tego rodzaju inwestycji sprowadza się do powierzenia wykonawcom opracowania dokumentacji projektowej (co nastąpi po zawarciu umowy), która nie istnieje na etapie dokonywania oceny ofert. Generuje to ten skutek, że chcąc wykazać, że dany wykonawca zaoferował zakres prac niezgodny z przedmiotem zamówienia zamawiający nie może bazować na ewentualnych wątpliwościach/ nieścisłościach czy niejednoznaczności ich oferty i załączonych dokumentów, lecz zobligowany jest do wykazania, że ponad wszelką wątpliwość oferta jest niezgodna z jego oczekiwaniami. W przypadku formuły, w której oferta przygotowywana jest w oparciu o istniejącą dokumentację postępowania uchwycenie niezgodności z tą dokumentacją jest stosunkowo łatwe (o ile oczywiście taka niezgodność istnieje). Z odmienną sytuacją mamy jednak do czynienia w przypadku powierzenia wykonawcom nie tylko budowy, ale i zaprojektowania inwestycji. W tego typu przypadkach uchwycenie niezgodności, jak wskazano powyżej, jest obarczone koniecznością wykazania jej pomimo nieistnienia dokumentacji projektowej.
Z uwagi na powyższe okoliczności Zamawiający jest zatem nie tylko uprawniony, ale wręcz zobowiązany, aby w trosce o prawidłowość wydatkowania środków publicznych, przeprowadzać procedurę wyjaśniającą w dobrej wierze i z poszanowaniem praw wykonawców zwłaszcza że ma ku temu stosowne narzędzie - art. 223 ust. 1 oraz PZP.,
Jak wskazuje Izba: Zgodnie z orzecznictwem KIO (por. wyrok z 24.08.2011 r.,), art. 87 ust. 1 Pzp nakłada na zamawiającego obowiązek żądania od wykonawców wyjaśnień dotyczących treści złożonych ofert wówczas, gdy zamawiający zamierza odrzucić ofertę wykonawcy na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp, czyli wówczas, gdy jej treść nie odpowiada treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia (siwz). Przepis art. 87 ust. 1 Pzp nie nakazuje wprost zamawiającemu obowiązku występowania do wykonawcy z żądaniem wyjaśnienia treści oferty, to jednak taka potrzeba po stronie zamawiającego występuje szczególnie dlatego, iż to na zamawiającym który ze swoich twierdzeń wywodzi skutek prawny w postaci konieczności odrzucenia oferty, spoczywa ciężar udowodnienia podstawy do zastosowania tej sankcji wobec oferty. Zamawiający nie może zaniechać pewnych czynności w wyniku których możliwe będzie ustalenie, że złożona oferta jest zgodna lub niezgodna z SIWZ. Dlatego nie może pozostawić żadnych elementów treści oferty do końca niewyjaśnionych. W tym celu zamawiający winien dążyć do wyjaśnienia ewentualnej niezgodności oferty z treścią siwz wzywając wykonawcę do złożenia wyjaśnień w trybie art. 87 ust. 1 ustawy a następnie gdyby było to potrzebne podjąć próbę jej poprawienia na podstawie art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp (wyrok z 20.07.2021 r., sygn. akt: KIO 1537/21). Podobnie w innym orzeczeniu: W orzecznictwie wskazuje się, iż, biorąc pod uwagę obowiązek rzetelnego przeprowadzenia postępowania i prawidłowej oceny ofert, art. 87 ust. 1 ustawy P.z.p. należy odczytywać nie tylko jako uprawnienie zamawiającego zależne od jego uznania, co raczej kompetencję, tj. prawo do żądania wyjaśnień powiązane z obowiązkiem ich zażądania w celu dochowania wymaganej staranności w procedurze badania i oceny ofert. Tym samym możliwość, o której mówi art. 87 ust. 1 ustawy P.z.p. przeradza się wręcz w obowiązek, gdy oferta zawiera postanowienia niejasne, sprzeczne lub gdy jej treści nie da się jednoznacznie i stanowczo wywieść bez udziału wykonawcy (por. wyrok KIO z 13.08.2009 r., sygn. akt: KIO/UZP 992/09, wyrok KIO z 03.12.2009 r., sygn. akt; KIO/UZP 1519/09, KIO/UZP 1520/09). Przepis ten w zdaniu drugim wyraźnie przewiduje natomiast, iż w toku badania i oceny ofert niedopuszczalne jest prowadzenie między zamawiającym a wykonawcą negocjacji dotyczących złożonej oferty oraz, z zastrzeżeniem ust. 1a i ust. 2 tego przepisu, dokonywanie jakiejkolwiek zmiany jej treści (wyrok z 25.03.2011 r., sygn. akt: KIO 510/11).
Obowiązek ten jest dodatkowo generowany przez fakt, że również na gruncie treści oferty czy też wyjaśnień udzielanych przez wykonawcę obowiązuje zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść wykonawcy: Innymi słowy, podstawą dla zastosowania sankcji jaką jest odrzucenie oferty wykonawcy i tym samym pozbawienie go szans na uzyskanie zamówienia, musi być stwierdzenie, że oświadczenie woli wykonawcy, jakim jest oferta, w pewnych merytorycznych aspektach, pozostaje w sprzeczności z jednoznacznie rozumianymi i nie budzącymi wątpliwości wymaganiami Zamawiającego, opisanymi w dokumentach zamówienia. Nie można jednak sankcji takiej zastosować w sytuacji, gdy wymagania te pozostawiają pewne pole do interpretacji. W takim wypadku wszelkie niejasności powinny być interpretowane na korzyść wykonawców biorących udział w postępowaniu (wyrok z 02.03.2022 r., sygn. akt: KIO 366/22).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy zauważyć, że skoro Zamawiający dysponował załącznikiem nr 10, w którym Odwołujący jednoznacznie potwierdził zgodność parametrów oferowanych materiałów i urządzeń z wymaganiami określonymi w SWZ, a jednocześnie Zamawiający uznał, że złożone certyfikaty, deklaracje właściwości użytkowych oraz karty katalogowe nie potwierdzają wskazanych parametrów technicznych, to w zaistniałej sytuacji był zobowiązany do wezwania Odwołującego do złożenia stosownych wyjaśnień w zakresie rozbieżności przedłożonych dokumentów.
W uzasadnieniu odrzucenia oferty Odwołującego, Zamawiający wskazał:
1. w odniesieniu do pompy ciepła, wentylacji mechanicznej, okien, drzwi, falownika fotowoltaicznego na brak wymaganych informacji w dokumentach załączonych do oferty, posługując się sformułowaniem „brak informacji w dokumentach”.
2. w odniesieniu do pompy ciepła na niespełnienie wymaganych przez Zamawiającego parametrów;
3. w odniesieniu do stolarki okiennej i drzwiowej niespełnienie wymaganych przez Zamawiającego parametrów;
Ad. 1
W ocenie Odwołującego użycie ogólnego określenia „brak informacji w dokumentach” nie pozwala jednoznacznie ustalić, które konkretnie dokumenty lub dane zostały ocenione jako niewystarczające, a tym samym utrudnia ustosunkowanie się do zarzutów i skuteczne skorzystanie z przysługujących środków ochrony prawnej. Niemniej jednak wskazuje, że zgodnie z wymogiem Zamawiającego Odwołujący złożył przedmiotowy środek dowodowy w postaci szczegółowych parametrów zgodnie z załącznikiem nr 10 SWZ. Odwołujący potwierdził wszystkie wymagane przez Zamawiającego parametry.
"Przedmiotowym środkiem dowodowym może być zaświadczenie czy poświadczenie wystawione przez odrębny podmiot, ale także oświadczenie wykonawcy lub producenta. Wspólną cechą wszystkich przedmiotowych środków dowodowych jest, aby potwierdzały, że dane dostawy, usługi lub roboty budowlane oferowane przez wykonawcę spełniały wymogi zamawiającego" (uzasadnienie do wyroku KIO z 28.07.2021 r., sygn. akt: KIO 1928/21).
W tym miejscu należy zaznaczyć, że Zamawiający w SWZ wyraźnie oddzielił przedłożenie deklaracji, certyfikatów i kart katalogowych (Rozdział 12 ust. 1 tiret 6 SWZ) od przedstawienia szczegółowo oferowanych parametrów (Rozdział 12 ust. 1 tiret 7 SWZ).
Z powyższego jednoznacznie wynika, że Zamawiający wymagał dwóch kategorii dokumentów:
1) Załącznika nr 10 do SWZ – przygotowywanego samodzielnie przez wykonawcę, w którym wykonawca wskazuje oferowane parametry materiałów i urządzeń w odniesieniu do wymagań Zamawiającego;
2) Dokumentów pochodzących od producenta – deklaracji właściwości użytkowych, certyfikatów i kart katalogowych – które stanowią dokumentację techniczną, ale są tworzone i publikowane przez producentów, a wykonawca nie ma wpływu na ich treść, strukturę ani stopień szczegółowości.
Taka konstrukcja wymogów potwierdza, że to załącznik nr 10 stanowi podstawowy dokument służący do weryfikacji, czy oferowane produkty spełniają wymagania określone przez Zamawiającego. W odróżnieniu od deklaracji, certyfikatów czy kart katalogowych, które są przygotowywane przez producentów i co do zasady nie zawierają danych w takim poziomie szczegółowości, jakiego wymaga Zamawiający, ponieważ nie są opracowywane pod kątem konkretnego zamówienia publicznego. Załącznik nr 10 wypełniany jest przez wykonawcę i stanowi szczegółowe odniesienie do wszystkich wymaganych parametrów.
Ponadto Zamawiający, formułując swoje wymagania wskazując wprost oczekiwany zestaw dokumentów, nie tylko nie dopuścił swobodnej interpretacji, ale także nie wskazał, by oferent był zobowiązany do przedstawiania dodatkowych dokumentów w celu potwierdzenia wszystkich parametrów technicznych – skoro przekazuje wypełniony załącznik nr 10.
Zamawiający nie określił katalogu dokumentów jako otwartego czy przykładowego – przeciwnie, zawarł konkretną i zamkniętą listę dokumentów, które mają zostać załączone do oferty. Wobec tego oferent, działając w zaufaniu do treści SWZ, nie miał podstaw, aby składać inne dodatkowe dokumenty, poza wskazanymi przez Zamawiającego, w szczególności w zakresie potwierdzenia wszystkich parametrów zawartych w załączniku nr 10. W sytuacji, gdy Zamawiający wymagał bardzo precyzyjnego zestawienia danych, a jednocześnie wskazał jako obowiązkowe źródło tych danych załącznik nr 10, to założenie, że brak wskazania konkretnego parametru w karcie katalogowej automatycznie dyskwalifikuje ofertę, jest nieuprawnione i sprzeczne z zasadą proporcjonalności oraz równego traktowania wykonawców. Dokumenty producentów pełnią w tym zakresie rolę pomocniczą i dowodową – potwierdzają one zgodność z określonymi normami lub standardami. W tym kontekście nie można przypisywać oferentom odpowiedzialności za brak określonych informacji w dokumentach producenta, jeżeli złożył on kompletny i prawidłowo wypełniony załącznik nr 10, zawierający wszystkie wymagane parametry. Zgodnie z zasadą proporcjonalności (art. 16 pkt 1 ustawy Pzp) oraz zasadą równego traktowania wykonawców i przejrzystości (art. 16 pkt 2 i 3 ustawy Pzp), interpretacja wymagań SWZ powinna być dokonywana w sposób racjonalny i umożliwiający wykonawcom realne złożenie ważnej i kompletnej oferty, a przede wszystkim zgodnie z literalnym brzmieniem SWZ.
“Treść SWZ jest wiążąca dla wszystkich uczestników postępowania przetargowego, a literalne i ścisłe jej egzekwowanie jest jedną z podstawowych gwarancji, czy wręcz warunkiem sine qua non, realizacji zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Zamawiający, na etapie oceny ofert, nie jest uprawniony do zmiany treści specyfikacji warunków zamówienia czy nadawania jego zapisom innego znaczenia niż wynikające z ich oczywistego brzmienia. Postanowienia specyfikacji są dla niego wiążące i wyłącznie na ich podstawie może on oceniać treść złożonych ofert.” (uzasadnienie do wyroku KIO z 30.03.2023 r., sygn. akt: KIO 720/23, por. uzasadnienie do wyroku KIO 560/23 z 16.03.2023 r., sygn. akt: KIO 560/23, uzasadnienie do wyroku z 10.07.2023 r. sygn. akt: KIO 1817/23).
Analiza treści załącznika nr 10 do SWZ oraz samego SWZ prowadzi do wniosku, że to właśnie załącznik nr 10 miał być zasadniczym środkiem przedstawienia szczegółowych danych technicznych – zgodnie z wymaganiami Zamawiającego. Jeżeli intencją Zamawiającego było to że wszystkie parametry określone w załączniku nr 10 do SWZ miały mieć pokrycie w dokumentacji producenta to powinien to wyraźnie określić w SWZ oraz nie ograniczać tych dokumentów do 3 kategorii - certyfikatów, deklaracji i kart katalogowych.
Jak słusznie wskazuje Izba: To Zamawiając odpowiada za kształt SWZ, w tym za poprawne sformułowanie warunków udziału w postępowaniu. Warunki te winny być sformułowane w taki sposób, aby nie rodziły wątpliwości interpretacyjnych na dalszym etapie postępowania w tym przede wszystkim podczas oceny stopnia spełnienia danego warunku przez oferenta. Jeżeli warunki udziału sformułowano w taki sposób że możliwe się różne metody ich odczytania czy też jednoznacznie nie wskazano w jaki sposób odbywać się będzie ocena poziomu ich spełnienia, to należy zastosować ten sposób interpretacji, który jest korzystniejszy dla wykonawcy (uzasadnienie do wyroku KIO z 22.11.2022 r., sygn. akt: KIO 2959/22).
„Zamawiający nie jest zobligowany do żądania przedmiotowych środków dowodowych na potwierdzenie wszystkich wymagań zakreślonych w OPZ, co więcej ustawa Pzp wskazuje, że żądanie przedmiotowych środków dowodowych jest dopuszczalne tylko, jeśli są one niezbędne do przeprowadzenia postępowania, a żądanie takie nie może ograniczać uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Powszechną praktyką na rynku jest poleganie na oświadczeniach wykonawców co do akceptacji wymagań zakreślonych SWZ i ich spełnieniu. Niedookreślenie przez zamawiającego pewnych elementów w SWZ nie może wywoływać dla wykonawców negatywnych konsekwencji. Zamawiający winien ocenić złożoną ofertę w oparciu o postanowienia SWZ” (uzasadnienie do wyroku KIO z 21.02.2023 r., sygn. akt: KIO 353/23).
Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że Odwołujący należycie wykonał obowiązki wynikające z SWZ, przedkładając zarówno komplet wymaganych dokumentów producenta, jak i szczegółowy załącznik nr 10, który stanowił podstawowy instrument oceny zgodności oferty z wymaganiami.
Abstrahując od powyższego należy wskazać, że zarzut Zamawiającego odnośnie braku informacji co do gwarancji na inwerter jest chybiony. Poza wskazaniem w załączniku nr 10 okresu gwarancji 12 lat (wynikający z warunków gwarancyjnych producenta inwertera), Odwołujący w formularzu ofertowym wskazał, że na pełen zakres prac udziela 6 letniej gwarancji, a zatem również i na inwerter. Wymóg Zamawiającego min. 5 letniej gwarancji na inwerter został zachowany na podstawie gwarancji wynikającej z oferty i nie może być podstawą do odrzucenia oferty Odwołującego.
Ad. 2
Zamawiający wskazuje, że Odwołujący zaproponował pompę ciepła o parametrach niezgodnych z wymogami Postępowania. Zaoferowane przez Odwołującego parametry techniczne pompy ciepła zostały przedstawione w sposób prawidłowy i kompletny w załączniku nr 10 do SWZ, zgodnie z wymaganiami Zamawiającego. Dokument ten został sporządzony w oparciu o dane producenta, przy uwzględnieniu wymogów określonych w SWZ. Należy podkreślić, że parametry pracy pomp ciepła mogą różnić się w zależności od przyjętych warunków klimatycznych i temperaturowych, co jest powszechną i technicznie uzasadnioną cechą tych urządzeń. Tymczasem karta katalogowa urządzenia, przygotowywana przez producenta, nie zawiera szczegółowych danych w odniesieniu do każdego możliwego punktu pracy, lecz stanowi pewien kompromis pomiędzy szczegółowością, a funkcjonalnością i czytelnością dokumentu. Prezentowane w niej dane mają charakter orientacyjny, przedstawiają typowe warunki pracy i wartości referencyjne, a nie pełną charakterystykę działania urządzenia w konkretnych, projektowych warunkach – takich, jakie określił Zamawiający.
Dowód: uzupełniony załącznik nr 10 do SWZ - składany wraz z ofertą
Odwołujący, jako podmiot profesjonalny, dokonał analizy technicznej oferowanego urządzenia i potwierdził, że oferowana pompa ciepła spełnia wszystkie wymagania określone przez Zamawiającego w SWZ, w tym w zakresie parametrów technicznych oczekiwanych w konkretnych warunkach eksploatacyjnych. W związku z tym, wypełniony załącznik nr 10 do SWZ zawierał kompletne, szczegółowe dane techniczne, odnoszące się wprost do wymagań Zamawiającego i wynikające z dokumentacji producenta.
W tej sytuacji Zamawiający nie może opierać swojej oceny wyłącznie na treści karty katalogowej i kwestionować danych zawartych w załączniku nr 10, zwłaszcza że karta katalogowa – co do zasady – nie obejmuje wszystkich informacji wymaganych w SWZ.
Załącznik nr 10, jako dokument sporządzony przez wykonawcę i odnoszący się bezpośrednio do wymagań Zamawiającego, stanowi podstawowy środek dowodowy potwierdzający zgodność oferowanego urządzenia z wymaganiami SWZ.
Należy również zwrócić uwagę na okoliczność, która wprost potwierdza brak podstaw do odrzucenia oferty Odwołującego, a jednocześnie wskazuje na naruszenie zasady równego traktowania wykonawców. Mianowicie, TERMOTECHNOLOGY Sp. z o.o., którego oferta nie została odrzucona, zaoferował dokładnie ten sam model pompy ciepła, co Odwołujący. Pomimo to Zamawiający nie zakwestionował parametrów technicznych oferowanego urządzenia w tamtej ofercie i uznał ją za zgodną z wymaganiami SWZ.
Dowód: oferta TERMOTECHNOLOGY Sp. z o.o. wraz z załącznikami (w aktach sprawy Zamawiającego)
Wykonawca ten co prawda dołączył do oferty założenia projektowe, jednak istotne jest, że skoro w oparciu o ten dokument Zamawiający stwierdził, że dana pompa ciepła spełnia wymagania SWZ, to nie miał podstaw, aby odmówić tego samego w odniesieniu do Odwołującego, który oferował dokładnie to samo urządzenia i przedstawił komplet wymaganych dokumentów, w tym wypełniony załącznik nr 10 do SWZ, zawierający szczegółowe dane techniczne.
W tej sytuacji Zamawiający posiadał już wiedzę, że oferowany model pompy ciepła spełnia wszystkie wymagania określone w SWZ – niezależnie od tego, w jaki sposób wszedł w posiadanie tej wiedzy lub dokumentów, ponieważ kluczowe znaczenie ma fakt zgodności parametrów urządzenia z wymaganiami. Nie sposób zatem uznać, że w przypadku Odwołującego ta sama pompa ciepła nagle przestała odpowiadać warunkom określonym przez Zamawiającego, skoro wcześniej uznał on jej zgodność u innego wykonawcy.
Takie działanie Zamawiającego prowadzi do naruszenia zasad uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców, o których mowa w art. 16 pkt 1 ustawy Pzp, i skutkuje nieuprawnionym uprzywilejowaniem jednego z wykonawców przy jednoczesnym bezzasadnym odrzuceniu oferty innego, mimo że przedmiot świadczenia był identyczny.
Ad. 3
Analogicznie jak w przypadku pompy ciepła, Odwołujący w załączniku nr 10 zaoferował stolarkę okienną i drzwiową spełniającą wymogi Zamawiającego. Wskazane przez Zamawiającego zarzut nie spełnia wymogu co do klasy stolarki sugerują, że Zamawiający oparł swoje zarzuty na przedłożonych wzorach deklaracji i przykładowych raportach z badania okien przedłożonych przez Odwołującego. Stolarka okienna i drzwiowa, z uwagi na swój charakter, co do zasady wykonywane są na indywidualne zamówienie, według szczegółowego projektu i wymiarów ustalonych dopiero na etapie opracowania dokumentacji projektowej. Tymczasem przedmiotowe postępowanie prowadzone jest w formule „zaprojektuj i wybuduj”, a zatem na etapie składania oferty nie istnieje jeszcze szczegółowa dokumentacja projektowa, która określałaby konkretne rozwiązania techniczne i wymiary stolarki.
W konsekwencji, Odwołujący nie ma obiektywnej możliwości przedłożenia certyfikatów, deklaracji właściwości użytkowych ani kart katalogowych dla konkretnych okien i drzwi przewidzianych do zastosowania, ponieważ nie zostały one jeszcze zaprojektowane i wykonane, a tym samym – nie istnieją jako gotowy wyrób. Deklaracje i certyfikaty mogą zostać wystawione dopiero po wyprodukowaniu stolarki, która powstanie na podstawie zatwierdzonego projektu wykonawczego, a parametry takie jak przepuszczalność powietrza czy odporność na obciążenie wiatrem zostaną odpowiednio dobrane na etapie projektowania stolarki, a następnie zostaną potwierdzone po przeprowadzeniu odpowiednich badań na gotowych wyrobach.
Odwołujący, działając z należytą starannością oraz mając na uwadze literalne brzmienie wymagań Zamawiającego, przedłożył w ofercie przykładowe wzory dokumentów odnoszących się do typowych wyrobów stolarki okiennej i drzwiowej. Celem ich złożenia było uniknięcie ryzyka uznania, że wymagania Zamawiającego w zakresie przedłożenia deklaracji, certyfikatów i kart katalogowych nie zostały spełnione. Zamawiający, na etapie pytań i odpowiedzi do SWZ, w odpowiedzi na pytanie nr 3 z 17.04.2025 r. wyraźnie podtrzymał swoje oczekiwanie przedłożenia przedmiotowych dokumentów, mimo że inwestycja realizowana jest w formule „zaprojektuj i wybuduj” i części materiałów nie jest jeszcze zaprojektowana.
Chociaż w momencie składania oferty nie istniała jeszcze żadna dokumentacja projektowa, a tym samym nie były znane ostateczne wymiary, układ stolarki – Odwołujący, działając w dobrej wierze, przedłożył przykładowe wzory dokumentów odnoszące się do wyrobów spełniających wymagania techniczne określone w SWZ. Złożone dokumenty miały charakter poglądowy, co jest naturalną konsekwencją specyfiki produktów wykonywanych na indywidualne zamówienie. Raporty z badań miały na celu wykazanie, że stolarka zostanie poddana procedurze oceny zgodności i badaniom przez akredytowaną jednostkę badawczą przez Instytut Techniki Budowlanej (ITB). Tym samym, Odwołujący w sposób jednoznaczny zadeklarował, że finalne dokumenty, wymagane przez Zamawiającego, zostaną wystawione po wyprodukowaniu stolarki zgodnie z zatwierdzonym projektem wykonawczym i w odniesieniu do konkretnych wyrobów.
W tej sytuacji, całkowite pominięcie przez Zamawiającego specyfiki możliwości uzyskania deklaracji oraz ignorowanie charakteru przedłożonych dokumentów jako wzorcowych – stanowi naruszenie zasad proporcjonalności i równego traktowania wykonawców określonych w art. 16 pkt 1 i 3 ustawy Pzp.
W tymi miejscu należy wskazać, że wykonawca TERMOTECHNOLOGY Sp. z o.o. nie przedłożył deklaracji, certyfikatów i kart katalogowy dotyczących stolarki, a mimo to jego oferta nie została uznana przez Zamawiającego za niezgodną z wymaganiami SWZ.
Odnośnie zarzutu nie odrzucenia oferty TERMOTECHNOLOGY Sp. z o.o. wskazujemy, że zgodnie z Rozdziałem 12 ust. 1 pkt 6 SWZ oferenci zobowiązani byli do przedłożenia wraz z ofertą deklaracji, certyfikatów i kart katalogowych dotyczących oferowanych urządzeń.
Oferta TERMOTECHNOLOGY Sp. z o.o. nie zawiera dokumentów w postaci:
- deklaracji zgodności centrali wentylacyjnej;
- atestu higienicznego centrali wentylacyjnej;
- deklaracji na wełnę mineralną.
Brak tych dokumentów uniemożliwia dokonanie oceny, czy dany oferent spełnia warunki udziału w postępowaniu, co w świetle przepisów Prawa zamówień publicznych stanowi przesłankę do odrzucenia oferty. Wymóg złożenia kompletu dokumentów ma charakter bezwzględny, a jego niedochowanie skutkuje nieweryfikowalnością oferty pod kątem zgodności z warunkami udziału. Braki te nie mają charakteru jedynie formalnego, lecz wpływają bezpośrednio na możliwość oceny oferty pod kątem zgodności z wymaganiami zamówienia i zasadą uczciwej konkurencji. Braki w dokumentacji ofertowej mają charakter istotny, ponieważ uniemożliwiają zamawiającemu dokonanie pełnej i rzetelnej oceny oferty. W postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego kluczowe znaczenie ma zapewnienie zasady przejrzystości i uczciwej konkurencji. Każdy wykonawca ubiegający się o udzielenie zamówienia musi zostać oceniony według tych samych, jasno określonych kryteriów i wymagań. Umożliwia to porównywalność ofert i zagwarantowanie równego traktowania wszystkich uczestników postępowania. Złożenie oferty niekompletnej, pozbawionej wymaganych dokumentów lub niespełniające obowiązujących wymagań, prowadzi do naruszenia tych fundamentalnych zasad.
W uzasadnieniu do wyroku z 16.05.2022 r. sygn. akt: KIO 1115/22: Izba stwierdziła, że brak w ofercie Odwołującego tabeli wprowadzonej modyfikacją SWZ z dnia 28 lutego 2022 r. nie stanowi, wbrew twierdzeniem Odwołującego, wyłącznie odstępstwa od formy zestawienia danych oferty i nie pozostaje bez wpływu na treść oferty. Izba zważyła, że to na wykonawcy spoczywa obowiązek wykazania Zamawiającemu, że złożona przez niego oferta jest zgodna z treścią SWZ, a zaoferowany przedmiot zamówienia odpowiada wszystkim wymaganiom Zamawiającego.
Brak wskazanych powyżej deklaracji zgodności stanowi niezgodność oferty TERMOTECHNOLOGY Sp. z o.o. z warunkami zamówienia. Zgodnie z art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp, zamawiający obowiązany jest odrzucić ofertę, jeżeli jej treść nie odpowiada warunkom zamówienia. Dopuszczenie do dalszego etapu postępowania oferty, która nie spełnia podstawowych wymogów, prowadziłoby do zachwiania zasad konkurencyjności oraz naruszałoby interesy innych wykonawców, którzy prawidłowo i zgodnie z wymogami przygotowali swoje oferty. Dlatego też odrzucenie oferty niezgodnej z wymaganiami stanowi nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek Zamawiającego, wynikający z przepisów prawa i zasady należytego gospodarowania środkami publicznymi.
Ogólnie wskazać tu należy, podzielając w tym zakresie stanowisko Krajowej Izby Odwoławczej wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 28.05.2010 r., sygn. akt: KIO 868/10, iż specyfikacja istotnych warunków zamówienia, od momentu jej udostępnienia, jest wiążąca dla zamawiającego – jest on obowiązany do przestrzegania warunków w niej umieszczonych. Jak wskazuje art. 701 § 3 Kodeksu cywilnego jest to zobowiązanie, zgodnie z którym organizator aukcji lub udostępnienia warunków, a oferent od chwili złożenia oferty, zgodnie z ogłoszeniem aukcji albo przetargu są obowiązani postępować zgodnie z postanowieniami ogłoszenia, a także warunków aukcji albo przetargu. Z uwagi na to, że – obok ogłoszenia – zamawiający konkretyzuje warunki przetargu zarówno odnośnie do zamówienia (umowy), jak i prowadzenia postępowania w specyfikacji, to s.i.w.z. należy uznać za warunki przetargu w rozumieniu k.c. Udostępnienie s.i.w.z. jest zatem czynnością prawną powodującą powstanie zobowiązania po stronie zamawiającego, który jest związany swoim oświadczeniem woli co do warunków prowadzenia postępowania i kształtu zobowiązania wynikowego w wymienionych w s.i.w.z. i po otwarciu ofert zamawiający nie może tych warunków zmienić ani od nich odstąpić. (por. uzasadnienie wyroku 30.11.2015 r., sygn. akt: KIO 2518/15). Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności, w ocenie Odwołującego, kwestionowane czynności i zaniechania Zamawiającego stanowią naruszenie wskazanych w petitum odwołania przepisów i z tego względu skorzystanie ze środków ochrony prawnej stało się konieczne i uzasadnione, a Odwołujący wnosił o uwzględnienie jego odwołania w całości.
Zamawiający w dniu 03.06.2025 r. (zostało opublikowane poprzez dedykowany do tego formularz na platformie e-Zamówienia) wezwał wraz kopią odwołania, w trybie art. 524 Pzp, uczestników postępowania przetargowego do wzięcia udziału w postępowaniu odwoławczym. Żadne zgłoszenie przystąpienia nie miało miejsca.
W dniu 26.06.2025 r. (e-mailem) Zamawiający wobec wniesienia odwołań do Prezesa KIO wniósł na piśmie, w trybie art. art. 521 Pzp, odpowiedź na odwołanie, w której wnosił o oddalenie odwołania w całości. Po zapoznaniu się z uzasadnieniem odwołania, Zamawiający wskazuje, iż w jego ocenie odwołanie to jest pozbawione podstaw faktycznych i jako takie powinno zostać uznane za niezasadne. Przede wszystkim, zdaniem Zamawiającego, podniesione przez odwołującego okoliczności, które zaprezentowane zostały jako ustalenia faktyczne, nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy.
Wskazać należy, iż Wykonawca w odwołaniu podniósł zarzuty o dwojakim charakterze.
Po pierwsze zarzucił on Zamawiającemu, iż ten nieprawidłowo miał dokonać oceny oferty Odwołującego, co doprowadzić miało zdaniem skarżącego do podjęcia przez Zamawiającego nieuprawnionej czynności odrzucenia oferty Odwołującego (tj. przedsiębiorstwa Grupa Izoterm Sp. z o.o.).
Po drugie, Zamawiający, według zarzutów Odwołującego, miał dokonać nieprawidłowej oceny oferty złożonej przez innego oferenta spółkę TERMOTECHNOLOGY Sp. z o.o. , przez co w nieuprawniony zdaniem Odwołującego sposób, dokonany został wybór oferty tego wykonawcy jako najkorzystniejszej.
W konsekwencji, zdaniem Odwołującego, Zamawiający popełnić miał kolejne niezgodne z przepisami ustawy działania, polegające odpowiednio na: zaniechaniu ocenienia oferty Odwołującego jako najkorzystniejszej ze złożonych w postępowaniu spośród ofert niepodlegających odrzuceniu, oraz zaniechaniu odrzucenia oferty TERMOTECHNOLOGY Sp. z o.o. jako mającej być niezgodną z warunkami zamówienia.
Na wstępie, przed wdaniem się w polemikę co do okoliczności stricte merytorycznych, należy zdaniem Zamawiającego wskazać, iż tak sformułowane przez Odwołującego zarzuty odwołania, wydają się być dotknięte wadą natury proceduralnej.
Podnieść bowiem należy, iż zasadniczo w treści żądań Odwołującego zawartych w złożonym odwołaniu, nie ma żądania nakazania unieważnienia czynności odrzucenia oferty Odwołującego oraz przeprowadzenia jej ponownego badania i oceny. Zamawiający podnosi przy tym, iż co do zasady zakres przedmiotowy rozpoznania odwołania wynikać winien w pierwszym rzędzie z enumeratywnego wskazania przez ich wymienienie wprost, konkretnych zaskarżanych czynności. Co do zasady również, zakres przedmiotowy żądania odwołania nie powinien być rozszerzany w drodze ewentualnych czynności podejmowanych przez Odwołującego po upływie terminu na wniesienie odwołania.
Odnosząc się do meritum zarzutów odwołania, czyli zakwestionowania prawidłowości sposobu dokonywania przez Zamawiającego oceny okoliczności merytorycznych wynikających z treści dokumentacji ofertowej złożonej przez poszczególnych Oferentów, wskazać należy, iż zarzuty te oparte są na postawionej przez Odwołującego tezie, jakoby Zamawiający miał w sposób dowolny dokonywać oceny ofert w zakresie tego, czy przedstawione tam informacje co do okoliczności o charakterze technicznym, świadczyć mogą o spełnieniu warunków wynikających z dokumentacji SWZ, czy też nie.
Odwołujący zarzucił przy tym Zamawiającemu, iż ten dokonując oceny nie opierał się w wystarczający sposób na zapisach co do okoliczności zawartych w Specyfikacji Warunków Zamówienia (SWZ), przy czym w ocenie Odwołującego wynikać by to miało z przyjętego przez Zamawiającego sposobu procedowania opierającego się na dokumentacji SWZ mającej nie zawierać szeregu szczegółów co do okoliczności technicznych.
Odwołujący sformułował przy tym dodatkowy zarzut polegający na twierdzeniu, iż przyjęty przez Zamawiającego stosunkowo niski poziom szczegółowości SWZ, skutkować miałby wzięciem na siebie przez Zamawiającego obowiązku przeprowadzania z własnej inicjatywy postępowania wyjaśniającego co do tego, czy przedstawione przez poszczególnych referentów w dokumentacji ofertowej informacje co do okoliczności merytorycznych, świadczyć mogą czy też nie o spełnianiu wymogów określonych w SWZ.
W ocenie Odwołującego, Zamawiający miał by tu naruszyć reguły postępowania wynikające z art. 223 ust. 1 PZP w zw. z art. 107 ust. 4 PZP i art. 16 pkt 1 PZP poprzez zaniechanie procedury wyjaśniającej w celu jednoznacznego ustalenia czy oferta Odwołującego pozostaje zgodna z warunkami zamówienia. W istocie Odwołujący zarzucił Zamawiającemu, iż ten ani nie zwrócił się do niego o wyjaśnienia w zakresie tych okoliczności ofertowych, które zostały uznane za nieodpowiadające wymogom SWZ, ani też nie wezwał do ich ewentualnego uzupełnienia.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu Odwołującego dotyczącego naruszenia reguł postępowania przetargowego w zakresie zaniechania procedury wyjaśniającej, Zamawiający podnosi, iż twierdzenia Odwołującego, sformułowane w oparciu o przytoczone w uzasadnieniu odwołania tezy doktryny i judykatury, (które, co zaznaczyć należy, same w sobie są słuszne i nie budzą poważniejszych wątpliwości interpretacyjnych na gruncie stosowania prawa), w sposób błędny i nieuzasadniony zostały przypisane do tych okoliczności faktycznych, które miały miejsce w trakcie przebiegu kwestionowanego przez Odwołującego postępowania. W szczególności za nietrafiony należy uznać zarzut co do zaniechania przez Zamawiającego przeprowadzenia procedury wyjaśniającej w oparciu o ewentualne wezwanie oferenta do złożenia takiego rodzaju informacji co do okoliczności, które Zamawiający uważa za konieczne do przeprowadzeni prawidłowej oceny przedstawionej mu oferty.
Z treści uzasadnienia odwołania wynika, iż Odwołujący zarzuca Zamawiającemu, że ten w sytuacji dokonania ustalenia okoliczności co do nie spełniania przez ofertę przedstawioną przez Odwołującego, wszystkich warunków określonych w SWZ, powinien zwrócić się do niego o przekazanie potrzebnych danych czy informacji, a dopiero po ewentualnym uzyskaniu dodatkowego względem złożonej dokumentacji ofertowej stanowiska, zadecydować o tym, czy są czy też nie podstawy do odrzucenia oferty.
Zdaniem zamawiającego, zaprezentowane w uzasadnieniu odwołania oczekiwania Odwołującego co do przeprowadzania tego rodzaju dodatkowych czynności wyjaśniających, w świetle wymogów ustawy Prawo zamówień publicznych oraz szczegółowych postanowień SWZ regulujących przebieg niniejszego postępowania, nie znajdują uzasadnienia. Zamawiający zwraca tu uwagę na fakt, iż zgodnie z postanowieniem SWZ umieszczonym w rozdziale 12 ust 1 pkt 6, każdy z oferentów decydujących się na udział w postępowaniu, zobowiązany był do przedłożenia wszelkich tego rodzaju deklaracji, certyfikatów i kart katalogowych oferowanych urządzeń i materiałów, które mają potwierdzać to, że będące częścią składową oferty elementy spełniają wymogi określone m.in. w załączniku nr 10 do SWZ.
Jasnym przy tym być musi, iż Zamawiającemu chodziło o takie przedstawienie przez oferentów, informacji dotyczącej proponowanych przez nich rozwiązań, które w sposób jednoznaczny potwierdzały by okoliczność spełniania wymogów SWZ. Za zupełnie chybione należy uznać twierdzenie Odwołującego, że deklaracje, certyfikaty i karty katalogowe miały mieć tylko charakter poglądowy. Dokumenty te miały bowiem potwierdzać w sposób umożliwiający Zamawiającemu dokonanie jednoznacznej oceny okoliczności co do tego, czy zaoferowane urządzenia posiadają parametry techniczne określone w załączniku nr 10 do SWZ czy też nie.
Tymczasem wskazać należy, iż przedłożone przez Odwołującego dokumenty zarówno nie określały części parametrów (wymienia je zawiadomienie o wyborze oferty z dnia 26.05.2025r.), jaki i określały parametry ale bez zachowania ich zgodności z wymogami określonymi w załączniku nr 10 do SWZ, przez co określone elementy składowe oferty musiały zostać uznane za nie spełniające norm wymaganych przez Zamawiającego.
Za pozbawione podstaw należy uznać twierdzenie Odwołującego, iż jeżeli Zamawiający zamierzał dokonać oceny w zakresie spełniania przez elementy oferty wszystkich parametrów określonych w treści załącznika nr 10 do SWZ, to winien to wyraźnie i wprost określić w odpowiednim postanowieniu SWZ. Jak wynika bowiem chociażby z treści odpowiedzi udzielonej przez Zamawiającego na pytanie innego oferenta (powołanej przez Odwołującego w uzasadnieniu odwołania), Zamawiający celowo sformułował a następnie pozostawił w SWZ bez zmian zapisy dotyczące sposobu wykazywania przez oferentów spełniania przez ich oferty wymogów technicznych, ponieważ „wymagane przedmiotowe środki dowodowe (w postaci deklaracji, certyfikatów i kart katalogowych) dotyczą minimalnych wymagań dotyczących zastosowanych rozwiązań, które muszą zostać spełnione”.
Odpowiedź Zamawiającego wyraźnie i jednoznacznie wyjaśnia, że zapis rozdziału 12 ust. 1 pkt 6 SWZ oznacza, iż wszystkie parametry określone w załączniku nr 10 do SWZ muszą mieć pokrycie w dokumentacji produktu przedstawianej w składanej przez oferenta dokumentacji ofertowej.
Brak jest zatem podstaw, zdaniem Zamawiającego, aby w jakikolwiek uzasadniony sposób przyjąć za prawidłowe twierdzenia Odwołującego, według których formuła postanowień SWZ w zakresie wymogów technicznych stanowić by miała swego rodzaju ogólny katalog, którym oferent miałby kierować się w przybliżeniu, wybierając jako części składowe swojej oferty urządzenia o charakterystyce tylko zbliżonej do wymogów zdefiniowanych w załączniku nr 10.
Zdaniem Zamawiającego jasnym jest, iż treść SWZ zobowiązywała oferentów do wykazania wprost za pomocą wymienionych przedmiotowych środków dowodowych, iż elementy składowe składanej przez nich oferty spełniają wymogi techniczne podane przez Zamawiającego.
Odwołujący natomiast sam przyznał w treści odwołania, że przedłożył przykładowe wzory dokumentów odnoszące się do wyrobów, które w części nie spełniały wymagań technicznych określonych w SWZ lub w ogóle nie zawierały części parametrów technicznych, a miały one według twierdzenia Odwołującego charakter poglądowy, który – zdaniem Odwołującego – powinien stanowić podstawę ustalenia przez Zamawiającego, że zasadniczo mogą to być techniczne elementy oferty zgodne z wymogami SWZ.
Odwołujący zatem sam przyznał w treści odwołania, iż w celu wykazania okoliczności spełniania przez jego ofertę technicznych wymogów SWZ, posłużył się dokumentacją techniczną o charakterze poglądowym.
Idąc dalej, Odwołujący podniósł, iż złożenie przez niego tego rodzaju poglądowej dokumentacji technicznej, stanowić powinno podstawę do przeprowadzenia przeze Zamawiającego pełnego zakresu postępowania wyjaśniającego, wraz z ewentualnym wezwaniem do złożenia dokumentów wykazujący okoliczności techniczne w sposób oczekiwany przez Zamawiającego.
Zaprezentowane przez Odwołującego założenie, iż jeśli Zamawiający poweźmie wątpliwości co do okoliczności technicznych dotyczących elementów danej oferty, to powinien on z urzędu zwrócić się do danego oferenta o dodatkowe wyjaśnienia czy nawet dokumenty w postaci określonych przedmiotowych środków dowodowych, w ocenie Zamawiającego jest w przypadku niniejszego postępowania całkowicie chybione.
Po pierwsze, posiadając takie uprawnienie, Zamawiający w niniejszej sprawie zrezygnował z możliwości, jaką daje art. 107 ust. 2 p.z.p. i przesądził, że nie przewiduje wzywania do złożenia lub uzupełnienia przedmiotowych środków dowodowych w przypadku, gdy Wykonawca nie złoży ich wraz z ofertą lub złożone wraz z ofertą przedmiotowe środki dowodowe będą niekompletne.
Oznacza to, że w niniejszym postępowaniu zamiarem Zamawiającego było dokonanie oceny ofert wyłącznie w oparciu o taką treść dokumentacji ofertowej, jaka zastała złożona przez poszczególnych oferentów. Przy zastosowaniu takiego rozwiązania jasnym powinno być dla wszystkich uczestników danego postępowania, iż mają oni obowiązek skompletowania wymaganych dokumentów (przedmiotowych środków dowodowych wykazujących okoliczności spełniania wymogów) przy składaniu oferty, a nie na późniejszym etapie postępowania w oparciu o ewentualne wezwania ze strony Zamawiającego.
Podkreślił, iż wskazane powyżej kwestie wydają się być obecnie powszechnie respektowane w obrocie, a ich implementacja po wielokrotnych orzeczeniach KIO nie powinna budzić uzasadnionych wątpliwości interpretacyjnych. Zgodnie z wyrokiem KIO z dnia 7 kwietnia 2023 r. KIO 805/23: „Zamawiający w treści SWZ zrezygnował z możliwości jaką daje art. 107 ust. 2 p.z.p. i przesądził, że nie przewiduje wzywania do złożenia lub uzupełnienia przedmiotowych środków dowodowych w przypadku, gdy Wykonawca nie złoży ich wraz z ofertą lub złożone wraz z ofertą przedmiotowe środki dowodowe będą niekompletne. Z tego względu zidentyfikowanie braków w dokumentacji prowadzi od razu do odrzucenia oferty takiego wykonawcy w oparciu o art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. c p.z.p. Co więcej, niezłożenie w ogóle przedmiotowych środków dowodowych lub złożenie takich, które nie potwierdzają zgodności oferowanych dostaw, usług lub robót budowlanych z wymaganiami, cechami lub kryteriami określonymi w opisie przedmiotu zamówienia powoduje, że oferta taka podlega odrzuceniu również na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 5 p.z.p.”
W wyroku z dnia 28 marca 2023 r. KIO 695/23 stwierdza się: „ Złożone z ofertami karty katalogowe są niezgodne z OPZ, a ewentualne ich uzupełnienie wiązałoby się ze zmianą w merytorycznej sferze dokumentów, które miały potwierdzać zgodność cech oferowanych urządzeń z wymaganiami zamawiającego, co jest niedopuszczalne w trybie art. 107 ust. 2 p.z.p. Takiej wady karty katalogowej nie można konwalidować, oznaczałoby to bowiem uzupełnienie przedmiotu oferty po upływie terminu na składanie ofert, kiedy tryb uzupełnienia przedmiotowych środków dowodowych nie może pomijać zasady niezmienności treści oferty”
Wyrokiem KIO z dnia 22 lutego 2023 r. KIO 350/23 stwierdzono: „Dokumenty zaliczane do przedmiotowych środków dowodowych należy rozpatrywać jako kwalifikowaną formę potwierdzenia zgodności oferowanego świadczenia z wymaganym przez zamawiającego. Innymi słowy zadeklarowana przez wykonawcę treść oferty musi w takim przypadku dodatkowo znaleźć odzwierciedlenie w dokumentach co do zasady pochodzących od niezależnego od wykonawcy podmiotu.
W konsekwencji brak takiego kwalifikowanego potwierdzenia również jest podstawą do odrzucenia oferty jako niezgodnej z warunkami zamówienia, co przejawiać się może w aspekcie zarówno formalnym - niezgodności z postanowieniem formułującym żądanie złożenia takich dokumentów, jak i przede wszystkim materialnym - niewykazaniu zgodności oferowanego przedmiotu świadczenia z opisem przedmiotu zamówienia w zakresie wymagań, cech lub parametrów, które miały znaleźć potwierdzenie w tych dokumentach”.
Podkreślić zdaniem Zamawiającego należy, iż w razie powzięcia przez Odwołującego jako oferenta wątpliwości co do tego, jakiego rodzaju konkretne wymogi za pomocą jakiego rodzaju dokumentów powinny zostać wykazane w przygotowywanej przez niego ofercie, to miał on możliwość skorzystania z instytucji składania zapytań przez zainteresowanych udziałem wykonawców, kierowanych bezpośrednio do Zamawiającego na etapie poprzedzającym samo składanie ofert. Wskazać należy, iż w przedmiotowym postępowaniu pozostali potencjalni wykonawcy, działając jako zainteresowani oferenci, złożyli blisko 50 zapytań, na które zostały im przez Zamawiającego udzielone odpowiedzi w pięciu blokach. Podkreślenia przy tym zdaniem Zamawiającego wymaga fakt, że Odwołujący był tym podmiotem, który żadnego zapytania nie złożył. Trudno zatem jest uznać za zasadne podnoszone przez niego w odwołaniu argumenty co do braku klarowności w zakresie obowiązującego katalogu wymogów technicznych danego zamówienia. Jeżeli rzeczywiście taki brak jasności po stronie Odwołującego miałby faktycznie wtedy mieć miejsce, to mógł on w powyżej wskazany sposób wyjaśnić wszelkie swoje wątpliwości – tak jak uczynili to pozostali uczestniczący oferenci składając blisko 50 zapytań.
Wskazać należy, iż z uzasadnienia zarzutów wynika, że Odwołujący usiłuje obciążyć Zamawiającego jeszcze dalej idącymi powinnościami, niż tylko samo wzywanie go do uzupełniania środków dowodowych niezależnie od wybranego sposobu procedowania. Otóż Odwołujący formułuje tezę, iż w sytuacji, kiedy z dokumentacji ofertowej przedłożonej przez innych niż on oferentów wynikać może potwierdzenie okoliczności spełniania wymogów SWZ przez dany element techniczny jego oferty, to Zamawiający powinien z własnej inicjatywy poprzez swego rodzaju czynności porównawcze dokonać oceny co do spełniania warunków SWZ przez tą ofertę, która niejako skorzysta wtedy z kompletnej dokumentacji jednego z konkurentów.
Zdaniem Zamawiającego, nie sposób zgodzić się z przedstawionym na takim właśnie tle twierdzeniem Odwołującego, iż skoro Zamawiający posiadał już wiedzę, że zaoferowana przez Odwołującego pompa ciepła spełnia wymagane parametry techniczne, bowiem inny wykonawca potwierdził to dokumentem w swojej dokumentacji ofertowej odnosząc się do swojej oferty, (tzn. to, że dany konkretny model pompy ciepła spełnia wszystkie wymagania określone w SWZ) – to nie załączenie przez Odwołującego środków dowodowych potwierdzających ten fakt, nie powinno stanowić podstawy odrzucenia oferty. Czyli, idąc tokiem rozumowania przedstawionym przez Odwołującego, wystarczyć by miało, aby np. 1 z 10 uczestniczących oferentów przedłożył wraz ze swoją dokumentacją ofertową przedmiotowy środek dowodowy potwierdzający spełnianie wymogów przez dane urządzenie, które jednocześnie zaoferowało jako elementy swoich ofert dziewięciu pozostałych oferentów, (zupełnie nie troszczących się o załączenie odpowiednich dokumentów), aby ich oferty musiały być uznane za kompletne i spełniające wymagania SWZ pomimo nie przedłożenia przez nich przy ich dokumentacji ofertowej, przedmiotowych środków dowodowych.
Tego rodzaju konstrukcja logiczna w ocenie Zamawiającego, nie znajduje żadnego oparcia w obowiązujących regułach ustawowych. Wręcz przeciwnie, już nawet na poziomie systemowym wywodzić można, że jednym z warunków prawidłowego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie zamówienia publicznego, jest zachowanie zasady równego traktowania stron postępowania i nie naruszania zasad uczciwej konkurencyjności. Trudno sobie wyobrazić, aby zamiarem ustawodawcy w warunkach gospodarki rynkowej, było stworzenie możliwości niejako automatycznego wywodzenia z działania jednego przedsiębiorstwa działającego z należytą starannością w realizacji własnego interesu, korzystnych skutków dla jego bezpośrednich konkurentów biorących udział w tym samym postępowaniu.
Odnosząc się do zarzutów Odwołującego podniesionych co do braku prawidłowości działania Zamawiającego w zakresie zaniechania odrzucenia oferty wykonawcy Termotechnology Sp. z o.o., Zamawiający podnosi, iż jest on oparty na dowolnie przyjętej przez Odwołującego ocenie co do tego, jakie okoliczności i w jaki sposób mogły zostać ocenione przez Zamawiającego w zakresie przedmiotowych środków dowodowych złożonych przez tego Wykonawcę. Podkreślić należy, iż ocena Odwołującego co do rzekomej wadliwości oferty wybranego Wykonawcy sprawdza się do wskazania, że w zakresie określonych pozycji nie przedłożone miały być przedmiotowe środki dowodowe w postaci takich dokumentów, których wymagać miał na zasadzie katalogu zamkniętego Zamawiający w SWZ.
Zamawiający podnosi, iż zaprezentowana w odwołaniu ocena stanu rzeczy dokonana przez Odwołującego jest błędna. Zauważyć należy, iż Zamawiający wskazał w wymogach SWZ, iż należy w ramach przedmiotowych środków dowodowych wykazujących okoliczność spełnienia wymogów, złożyć takie dokumenty jak deklaracje, certyfikaty czy karty katalogowe. Nie jest to wbrew twierdzeniom Odwołującego katalog zamknięty. Jak najbardziej ma tu zastosowanie przytoczona przez samego Odwołującego w oparciu o cytowane przez niego orzeczenia KIO zasada, że przedmiotowym środkiem dowodowym może być zaświadczenie czy poświadczenie o zasadniczo dowolnej nazwie wynikającej z terminologii przyjmowanej w danej dziedzinie obrotu, ale warunkiem koniecznym do uznania takiego dokumentu za przedmiotowy środek dowodowy jest zawarcie w nim takich danych merytorycznych, które wprost, bez konieczności wykonywania przez Zamawiającego analitycznych prac porównawczych (jak chciałby tego Odwołujący), pozwalają Zamawiającemu na potwierdzenie okoliczności spełniania określonych wymogów SWZ.
Należy przy tym podkreślić, iż o odrzuceniu oferty Odwołującego zadecydowało nie tyle to, że nie przedstawił on w ramach przedmiotowego środka dowodowego dokumentu o określonej nazwie, ale to, że w przedstawionych przez niego w ramach przedmiotowych środków odwoławczych wszelkiego rodzaju dokumentach, nie została zawarta taka treść merytoryczna, która w sposób bezpośredni wskazywała by na spełnianie wymogów określonych przez Zamawiającego. Raz jeszcze należy przy tym podkreślić, iż nie można za tego rodzaju dokument uznać poglądowego katalogu ilustrującego przedmioty/urządzenia podobne do tych, jakie mają być wykorzystane w specyfikacji ofertowej – jak najwyraźniej życzyłby sobie tego Odwołujący. Jeżeli już po stronie uczestniczącego oferenta powstanie potrzeba posłużenia się dokumentem tego rodzaju, to tylko wtedy zostanie w znaczeniu pozytywnym uznany za przedmiotowy środek dowodowy, jeżeli wprost będzie dotyczył tego samego albo tylko takiego samego (a nie jako jedna z pozycji w obszernym katalogu) przedmiotu/urządzenia.
Podkreślenia wymaga fakt, iż Zamawiający oceniał każdego z uczestniczących Wykonawców w ten sam sposób, tzn. np. nie wymagał dostarczenia certyfikatu na odrębnym dokumencie, jeśli karta katalogowa (ale tego konkretnego modelu urządzenia, a nie ogólny katalog całej linii produktów) wskazywała przez podanie odpowiednich sygnatur, że taki certyfikat dane urządzenie posiada. Podobnie, Zamawiający nie wymagał przedstawiania certyfikatu na odrębnym dedykowanym ku temu dokumencie, jeśli był dołączony inny dokument z parametrami danych materiałów informujący o posiadaniu certyfikatu przez podanie danych wymaganych do jednoznacznej identyfikacji certyfikatu. Informacje co do okoliczności dotyczących zgodności z CE i okresu gwarancji mogły pochodzić z karty informacyjnej produktu, jeśli tylko był to dokument zindywidualizowany pod kątem danego przedmiotu/urządzenia, a nie ogólny zbiór danych katalogowych. W takich przypadkach
Zamawiający nie wymagał oddzielnie dokumentu karty gwarancyjnej ani certyfikatu, tylko uznawał dany parametr za spełniony. Takie reguły dokonywania oceny oferty dotyczyły wszystkich złożonych ofert w przedmiotowym postępowaniu.
Ponieważ wybrany Wykonawca przedstawił komplet dokumentów, tzn. złożył przedmiotowe środki dowodowe w zakresie każdej z okoliczności merytorycznych, weryfikowanych przez Zamawiającego bez posługiwania się poglądowymi danymi katalogowymi dotyczącymi całej serii produktów (jak miało to miejsce w przypadku Odwołującego), brak było podstaw do odrzucenia jego oferty. Mając powyższe na uwadze, Zamawiający wnosił o nieuwzględnianie zarzutów odwołania i jego oddalenie.
Skład orzekający Krajowej Izby Odwoławczej po zapoznaniu się z przedstawionymi poniżej dowodami, po wysłuchaniu oświadczeń, jak i stanowisk stron złożonych ustnie do protokołu w toku rozprawy, ustalił i zważył, co następuje.
Skład orzekający Izby ustalił, że nie została wypełniona żadna z przesłanek skutkujących odrzuceniem odwołania na podstawie art. 528 Pzp, a Wykonawca wnoszący odwołanie posiadał interes w rozumieniu art. 505 ust. 1 Pzp, uprawniający do jego złożenia. Odwołujący, którego oferta została odrzucona w wypadku potwierdzenia zarzutów ma szanse na uzyskanie zamówienia.
Skład orzekający Izby dopuścił w niniejszej sprawie dowody z: dokumentacji postępowania o zamówienie publiczne nadesłanej przez Zamawiającego do akt sprawy w postaci elektronicznej, w tym w szczególności postanowień Specyfikacji Warunków Zamówienia zwanej dalej: „SWZ”, w tym Wymagania dla wskazanych rodzajów ulepszeń /zał. nr 10 do SWZ/ oraz Programu Funkcjonalno - Użytkowego (PFU) /Zał. nr. 11 do SWZ/, odpowiedzi na pytania /odpowiedzi na pytanie 3 z 17.04.2025 r. (Zapytanie 6)/, oferty Odwołującego wraz z załącznikami (wypełniony zał. nr 10 do SWZ /złożony także jako załącznik do odwołania przez Odwołującego/, dokumenty dotyczące - 10.1. Pompa ciepła, 10.2. Wentylacja mechaniczna, 10.3. Wełna mineralna, 10.4, 5. Okna i drzwi, 10.6. Moduł fotowoltaiczny i 10.7. Inwerter) oraz oferty TERMOTECHNOLOGY Sp. z o.o. wraz z załącznikami (wypełniony zał. nr 10 (omyłkowo nr 11) do SWZ, plik „karty katalogowe urządzeń”) oraz informacji z 26.05.2025 r. o wyborze oferty najkorzystniejszej.
Przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy skład orzekający Izby wziął pod uwagę argumentacje wynikającą z odwołania, odpowiedzi na odwołanie, jak i stanowiska i oświadczenia stron złożone ustnie do protokołu.
Odnosząc się generalnie do podniesionych w treści odwołania zarzutów, stwierdzić należy, że odwołanie zasługuje na oddalenie.
Odwołujący sformułował w odwołaniu zarzuty naruszenia przez Zamawiającego:
1) art. 239 PZP i art. 16 pkt 1–3 PZP poprzez wybór oferty TERMOTECHNOLOGY Sp. z o.o. jako najkorzystniejszej w sytuacji, w której oferta ta nie była najkorzystniejszą, gdyż najkorzystniejszą była oferta Odwołującego i to jego oferta powinna zostać wybrana,
2) art. 226 ust. 1 pkt 5 PZP i art. 16 pkt 1–3 PZP poprzez odrzucenie oferty Odwołującego w sytuacji, w której nie podlegała ona odrzuceniu oraz nieodrzucenia oferty TERMOTECHNOLOGY Sp. z o.o., która podlegała odrzuceniu z powodu jej niezgodności z warunkami postępowania,
3) ewentualnie (tj. na wypadek nieuwzględnienia zarzutu z pkt 1 i 2) art. 223 ust. 1 PZP w zw. z art. 107 ust. 4 PZP i art. 16 pkt 1 PZP poprzez zaniechanie procedury wyjaśniającej w celu jednoznacznego ustalenia czy oferta Odwołującego pozostaje zgodna z warunkami zamówienia.
Izba dokonała następujących ustaleń odnośnie do przedmiotowego odwołania.
W pierwszej kolejności Izba przywołuje stan faktyczny wynikający z treści odwołania oraz odpowiedzi na odwołanie. Jednocześnie, podkreślając, że nie było sporu co do stanu faktycznego, ale oceny tego stanu przez Zamawiającego. Zamawiający wskazał w Rozdz. 12 ust. 1 tiret szósty i siódmy SWZ (zmieniony 17.04.2025 r.), że: „(…) Rozdział 12. Wykaz oświadczeń lub dokumentów potwierdzających spełnienie warunków udziału w postępowaniu oraz brak podstaw wykluczenia
1. W celu potwierdzenia spełnienia warunków udziału w niniejszym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego Wykonawca dołącza do formularza ofertowego: (…)
• Kompletu dokumentów oferowanych materiałów i urządzeń tj. deklaracje, certyfikaty, karty katalogowe na podstawie załącznika nr 10 do SWZ.
• Przedstawienie szczegółowo oferowanych parametrów zgodnie z załącznikiem nr 10. (…)”.
Nadto (w Rozdz. 2 ust. 1 – 2, 5 SWZ) wskazał, że: „(…) Rozdział 2. Opis przedmiotu zamówienia
1. Przedmiotem zamówienia jest wykonanie termomodernizacji budynku poprzez montaż dodatkowego źródła ciepła, modernizacji instalacji c.o., montaż wentylacji mechanicznej, montażu instalacji fotowoltaicznej, docieplenie stropodachu, docieplenie dachu skośnego, wymianę stolarki okiennej i drzwiowej oraz wymianę pokrycia dachowego w budynku Domu Kultury Litewskiej w Puńsku w formule zaprojektuj i wybuduj.
Zamówienie obejmuje:
1) Usprawnienia dotyczące bryły budynku:
a. Docieplenie stropodachu
b. Docieplenie dachu skośnego
c. Montaż instalacji fotowoltaicznej
d. Wymiana stolarki okiennej
e. Wymiana stolarki drzwiowej
f. Wymiana pokrycia dachowego
2)Usprawnienia dotyczące systemu grzewczego budynku:
a. modernizacja c.o.,
b. modernizacja c.w.u
c. montaż instalacji wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.
d. Montaż gruntowych pomp ciepła,
2.Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia zawiera: PFU (zał. nr 12 do SWZ), oraz Wymagania techniczne (zał. nr 11 do SWZ). (…)
5. Przedmiot zamówienia należy wykonać z zastosowaniem materiałów i urządzeń określonych w projektach przygotowanych przez Wykonawcę, stosując się do minimalnych wymagań określonych w SWZ oraz załącznikach. (…)”. Jednocześnie, Zamawiający zastrzegł (w Rozdz. 25 ust. 6 SWZ): „Zamawiający nie przewiduje wzywania oferentów do uzupełnienia środków przedmiotowych.”. Zamawiający w ramach zał. nr 10 Wymagania dla wskazanych rodzajów ulepszeń wskazał opis wymagań, parametry wymagane, parametry oferowane dla pompy ciepła (1), wentylacji mechanicznej (2), wełny mineralnej (3), okna (4), drzwi (5), modułu fotowoltaicznego (6), inwertera (7). Jednocześnie, w ramach Programu Funkcjonalno -Użytkowego (PFU) Zamawiający stwierdził (w Rozdz. 1), że: „(…) Niniejsze PFU opisuje zadanie składające się z zaprojektowania oraz wykonania:
a)Wykonanie projektu robót geologicznych oraz wykonania tych robót na jego podstawie otworów wiertniczych i zainstalowania wymienników ciepła.
b)robót instalacyjnych hydrauliczno- sanitarnych w kotłowni budynku dla prawidłowego działania systemu pomp ciepła
c)systemu wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła ( rekuperacją) poprawiającego jakość powietrza w pomieszczeniach oraz zwiększającego efektywność energetyczną budynku
d)automatyki (systemu sterującego) do zdalnej obsługi zainstalowanych urządzeń
e)systemu fotowoltaicznego posadowionego na dachu
f)wystąpienia w imieniu Zamawiającego do odpowiedniego OSD ze zgłoszeniem przyłączenia przedmiotowych instalacji PV,
g)wykonania dokumentacji powykonawczej dla wszystkich instalacji z naniesionymi zmianami do Projektu Wykonawczego (2 egzemplarzy wersji papierowej oraz 1 egzemplarz wersji elektronicznej).
h)wymiana okien – wykonanie demontażu istniejących okien oraz montaż nowych, energooszczędnych okien, zapewniających poprawę izolacyjności termicznej budynku.
i)wymiana stolarki – wymiana drzwi zewnętrznych na nowe, o podwyższonej efektywności energetycznej, zapewniające lepszą szczelność budynku
j)ocieplenie dachu skośnego budynku wełną mineralną,
k)ocieplenie stropodachu budynku wełną mineralną,
l)wymiana pokrycia dachowego,
m)wykonanie inwentaryzacji przyrodniczej, ze względu na występowanie chronionych gatunków ptaków i nietoperzy, (…)”. Nadto, (w Rozdz. 3.1 PFU): „(…)
W ramach termomodernizacji planowane są również następujące działania:
Wymiana okien – wykonanie demontażu istniejących okien i montaż nowych, energooszczędnych okien, które poprawią szczelność budynków i zwiększą izolacyjność termiczną. Nowe okna ograniczą straty ciepła i przyczynią się do poprawy komfortu użytkowania budynków.
Wymiana drzwi– wymiana drzwi zewnętrznych na nowe, o podwyższonej efektywności energetycznej, które zapewnią lepszą izolację i szczelność budynków, a także poprawią bezpieczeństwo energetyczne.
Wykonanie wentylacji mechanicznej – zaprojektowanie i montaż systemu wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła (rekuperacją), który poprawi jakość powietrza w budynkach, jednocześnie minimalizując straty energii. System ten pozwoli utrzymanie odpowiedniej jakości powietrza wewnętrznego przy jednoczesnym zmniejszeniu zapotrzebowania na energię do wentylacji,
Wymiana częściowa grzejników – wykonanie demontażu starych, nieefektywnych grzejników i montaż nowych, bardziej wydajnych jednostek grzewczych. Nowe grzejniki poprawią efektywność ogrzewania, umożliwiając lepszą kontrolę nad temperaturą w pomieszczeniach oraz obniżenie zużycia energii. Zwiększą komfort cieplny mieszkańców i przyczynią się do optymalizacji kosztów eksploatacyjnych, zapewniając szybsze i równomierne rozprowadzanie ciepła.
Ocieplenie dachu oraz stropodachu– wykonanie docieplenia dachu budynku, co przyczyni się do zmniejszenia strat ciepła przez tę powierzchnię. Odpowiednia izolacja termiczna dachu pozwoli na obniżenie zapotrzebowania na energię potrzebną do ogrzewania budynku, a także zredukuje koszty eksploatacyjne,
Wymiana pokrycia dachowego – wykonanie wymiany pokrycia podczas pokrycia dachu jest elementem niezbędnym do dalszego użytkowania dachu, ze względu na to, że dach nie nadaje się do dalszej eksploatacji,
Zakres opracowania zawiera minimalne wymagania dotyczące zastosowanych materiałów, warunków dostawy, przechowywania oraz montażu elementów składowych instalacji, w tym gruntowych pomp ciepła i systemów fotowoltaicznych.
Niniejsze opracowanie nie zastępuje projektu wykonawczego, lecz stanowi wytyczne określające standardy wykonania i jakości prac. Program Funkcjonalno-Użytkowy (PFU) stanowi podstawę wymagań dla wykonawcy realizującego zadanie w zakresie kompleksowej realizacji zamówienia. Podane w PFU informacje nie zwalniają Wykonawcy z obowiązku odbycia wizji lokalnej na obiekcie objętym opracowaniem oraz wykonania dokumentacji wykonawczych przed przystąpieniem do prac. (…)”.
Nadto, Zamawiający udzielił odpowiedzi na pytanie 3 z 17.04.2025 r. (Zapytanie 6):
„Pytanie nr. 3 z dn. 17.04.2025:
Zamawiający żąda złożenia z ofertą przedmiotowych środków dowodowych dotyczących wszystkich użytych materiałów, jednocześnie nie przewidując wzywania oferentów do ich uzupełnienia. Wnosimy więc o zmianę SWZ i zaniechanie żądania wnoszenia przedmiotowych środków dowodowych:
Formuła „zaprojektuj i wybuduj” jest związana z pewną dowolnością, na tym etapie można wiele rzeczy założyć, od technologii przez wykonanie aż do materiałów. W jaki sposób Wykonawca ma więc dostarczyć na etapie oferty katalogi czy certyfikaty wszystkich materiałów nawet nie wiedząc finalnie, jakie materiały zastosuje? Przecież Zamawiający nie musi wcale żądać przedmiotowych środków dowodowych, a jakość i parametry użytych materiałów można sprawdzać na etapie dokumentacji czy wykonania robót.
Poza tym wszystkim najbardziej dotkliwe dla Wykonawcy jest to, że za brak przedmiotowych środków dowodowych, zgodnie z art. 6 ust. 1) ustawy Pzp, przy niemożności ich uzupełnienia, grozi zatrzymanie wadium. Biorąc pod uwagę to ryzyko, część wykonawców nie zdecyduje się na udział w postępowaniu, co znacznie zmniejszy ilość ofert i konkurencyjność postępowania.
Odpowiedź:
Zamawiający pozostawia powyższy zapis bez zmian, ponieważ wymagane przedmiotowe środki dowodowe dotyczą minimalnych wymagań dotyczących zastosowanych rozwiązań, które muszą zostać spełnione.”.
Odwołujący załączył do swojej oferty wypełniony zał. nr 10 do SWZ. Nadto, m.in. dokumenty dotyczące - 10.1. Pompa ciepła, 10.2. Wentylacja mechaniczna, 10.3. Wełna mineralna, 10.4, 5. Okna i drzwi, 10.6. Moduł fotowoltaiczny i 10.7. Inwerter. Z kolei, Wykonawca wybrany (TERMOTECHNOLOGY Sp. z o.o.) załączył do swojej oferty wypełniony zał. nr 10 (omyłkowo nr 11) do SWZ. Dodatkowo, plik „karty katalogowe urządzeń”.
W pozostałym zakresie Izba odniesie się przy rozpoznawaniu zarzutów.
Biorąc pod uwagę stan rzeczy ustalony w toku postępowania (art. 552 ust.1 Pzp), oceniając wiarygodność i moc dowodową, po wszechstronnym rozważeniu zebranego materiału (art. 542 ust. 1 Pzp), Izba stwierdziła co następuje.
Odnośnie drugiego zarzutu odwołania, Izba uznała w/w zarzut za podlegający oddaleniu.
Po pierwsze, Izba wskazuje, że jest związana zarzutami, a nie żądaniami Odwołującego, w konsekwencji brak żądania nakazania unieważnienia czynności odrzucenia oferty Odwołującego oraz przeprowadzenia jej ponownego badania i oceny, w żaden sposób nie wpływa na ocenę wniesionego przez Odwołującego odwołania.
Po drugie, w ocenie Izby, Rozdz. 12 ust. 1 tiret 6 i 7 SWZ wskazywał na konieczność złożenia wraz z ofertą nie tylko zał. nr 10 do SWZ, w ramach którego Wykonawca miał przedstawić parametry oferowane względem parametrów wymaganych, ale również miał obowiązek złożyć komplet dokumentów oferowanych materiałów i urządzeń tj. deklaracje, certyfikaty, karty katalogowe na podstawie zał. nr 10 do SWZ. Wynika więc z tego, że nie można było poprzestać jedynie na zał. nr 10 do SWZ. Nadto, Izba wskazuje, że jeśli Odwołujący nie godził się na taki wymóg złożenia kompletu dokumentów oferowanych materiałów i urządzeń, z uwagi na charakter, formułę zamówienia „zaprojektuj i wybuduj”, to winien skarżyć istniejące postanowienia SWZ, chociażby po otrzymaniu odpowiedzi na pytanie 3 z 17.04. 2025 r. (Zapytanie 6). Aktualnie tak Odwołujący, jak i pozostali Wykonawcy są związani istniejącymi postanowieniami SWZ. Kwestia tego rodzaju, iż brak określonych danych w dokumentach producenta złożonych wraz z ofertą wynika z tego, że te dokumenty nie są opracowywane pod kątem konkretnego zamówienia, jest na obecnym etapie irrelewantne. Należało bowiem tą kwestie podnosić na etapie SWZ, w ramach ewentualnego środka ochrony prawnej. W żadnym wypadku, nie można twierdzić aktualnie, że dokumenty producentów pełnią rolę pomocniczą (jak wskazał Odwołujący na str. 7 odwołania), czy przykładową /przykładowe wzory dokumentów/ (w odniesieniu do stolarki okiennej i drzwiowej – str. 10 i 11 odwołania). Izba zgadza się z Zamawiającym, że oczekiwane dokumenty miały potwierdzać w sposób umożliwiający dokonanie jednoznacznej oceny, czy zaoferowane urządzenia (asortyment objęty zamówieniem) posiadają lub posiada parametry techniczne określone w zał. nr 10 do SWZ. Wskazywana powyżej odpowiedź na pytanie /odpowiedź na pytanie 3 z 17.04.2025 r. (Zapytanie 6)/ usuwała wszelkie wątpliwości w tym zakresie: „(…) wymagane przedmiotowe środki dowodowe dotyczą minimalnych wymagań dotyczących zastosowanych rozwiązań, które muszą zostać spełnione.(…)”.
Po trzecie, Izba wskazuje, że kwestią sporną jest czy katalog dokumentów, tj. komplet dokumentów oferowanych materiałów i urządzeń tj. deklaracje, certyfikaty, karty katalogowe na podstawie załącznika nr 10 do SWZ ma charakter zamknięty, czy otwarty. W tym zakresie, Izba w pierwszej kolejności zgadza się z Zamawiającym, że to nie nazwa określonego dokumentu ma decydujące znaczenie, co do tego z jakim dokumentem mamy do czynienia, ale jego merytoryczna treść (więc w tym sensie jest to katalog otwarty). Następnie, Izba wskazuje, że w jej ocenie, Wykonawcy mogli składać inne dodatkowe dokumenty pochodzenia zewnętrznego (np. producenta), jeśli uznawali, że ich treść potwierdza minimalne wymagania dotyczące zastosowanych rozwiązań, nie musiały to być literalnie tylko deklaracje, certyfikaty, karty katalogowe, a takich dokumentów jakich oczekiwał wprost Zamawiający nie ma. Izba stoi na stanowisku, że w takiej sytuacji Zamawiający biorąc pod uwagę racio legis postępowania, winien je ocenić. Izba wskazuje, że orzeczenie przywołane przez Odwołującego na rozprawie (wyrok KIO z 20.02.2024 r., sygn. akt: KIO 345/24) dopuszczało ocenę dokumentu dodatkowego nie wymaganego. Jeśli więc w tym orzeczeniu uznano konieczność oceny dokumentu dodatkowego nie wymaganego pod kątem tego, iż jego treść będzie wskazywać na potencjalną niezgodność oferty z warunkami zamówienia, to takiej ocenie winien podlegać także taki dokument, jeśli potwierdza zgodność z warunkami zamówienia. Przy czym, niewątpliwie winno to mieć miejsce w sytuacji, gdy takich dokumentów jakich oczekiwał wprost Zamawiający nie ma, bo np.: dotyczą asortymentu który zostanie dopiero zaprojektowany i wykonany oraz nie istnieje jako gotowy wyrób.
Po czwarte, Izba wskazuje, że Odwołujący generalnie nie kwestionował wymienionych w informacji o wyborze oferty najkorzystniejszej braków wymaganych informacji (w zakresie pompy ciepła, wentylacji mechanicznej, okien, drzwi i falownika fotowoltaicznych) w dokumentach załączonych do jego oferty (za wyjątkiem gwarancji na inwerter), czy też niespełnienia wymaganych przez Zamawiającego parametrów (w zakresie pompy ciepła, stolarki okiennej i drzwiowej) w tych dokumentach, oczekiwał, że to wypełniony zał. nr 10 do SWZ zawierający parametry oferowane względem parametrów wymaganych będzie podstawowym dokumentem do weryfikacji. Z uwagi na okoliczności przywołane powyżej, tj. oczekiwane przez Zamawiającego dokumenty które miały potwierdzać w sposób umożliwiający dokonanie jednoznacznej oceny, czy zaoferowane urządzenia (asortyment objęty zamówieniem) posiada parametry techniczne określone w zał. nr 10 do SWZ, nie ma możliwości spełnienia przedstawionych oczekiwań Odwołującego. W tym kontekście, Izba podzieliła nadto, stanowisko Zamawiającego z odpowiedzi na odwołanie, że - nie sposób zgodzić się z przedstawionym na takim właśnie tle twierdzeniem Odwołującego, iż skoro Zamawiający posiadał już wiedzę, że zaoferowana przez Odwołującego pompa ciepła spełnia wymagane parametry techniczne, bowiem inny wykonawca potwierdził to dokumentem w swojej dokumentacji ofertowej odnosząc się do swojej oferty, (tzn. to, że dany konkretny model pompy ciepła spełnia wszystkie wymagania określone w SWZ) – to nie załączenie przez Odwołującego środków dowodowych potwierdzających ten fakt, nie powinno stanowić podstawy odrzucenia oferty.
Po piąte, Izba wskazuje, że Zamawiający wskazał na rozprawie z których dokumentów załączonych do oferty przez Termotechnology Sp. z o.o. (wybranej) jako przedmiotowe środki dowodowe wynikają parametry oczekiwane przez Zamawiającego (a na których brak wskazuje Odwołujący w odwołaniu), i tak w zakresie stolarki okiennej – był to dokument o nazwie: „oferta 5028” /de facto katalog/ (w ramach pliku: „karty katalogowe urządzeń” – str. 65 do 73); w zakresie centrali wentylacyjnej – był to dokument o nazwie: „oferta nr 399-2/ life.eur.ms/2025/25 /de facto katalog/ (w ramach pliku: „karty katalogowe urządzeń” – str. 74 de facto do 85), w zakresie wełny mineralnej – był to dokument /katalog/ o nazwie: „Super mata, tj. mata z wełny mineralnej”, z którego to dokumentu wynika atest higieniczny (w ramach pliku: „karty katalogowe urządzeń” – str. 31).
Biorąc powyższe pod uwagę, Izba uznała jak na wstępie.
W zakresie zarzutu pierwszego odwołania, Izba uznała, że biorąc pod uwagę wynikowy charakter tego zarzutu, wobec oddalenia drugiego zarzutu, oddaleniu podlega również zarzut pierwszy.
Biorąc powyższe pod uwagę, Izba uznała jak na wstępie.
Odnośnie zarzutu trzeciego (ewentualnego) odwołania, Izba uznała w/w zarzut za podlegający oddaleniu.
W tym wypadku, w ocenie Izby, Zamawiający nie miał podstaw do wzywania do wyjaśnień w trybie art. 223 ust. 1 Pzp. W przedmiotowym bowiem wypadku, wezwanie w zakresie przedłożonych przedmiotowych środków dowodowych przez Odwołującego wraz z ofertą wiązałoby się de facto z ich uzupełnieniem. Uzyskane bowiem wyjaśnienia musiałyby ze swej istoty doprowadzić do ich uzupełnienia. Przy czym, co istotne, Izba zauważa, że sam Zamawiający zastrzegł (w Rozdz. 25 ust. 6 SWZ), że: „Zamawiający nie przewiduje wzywania oferentów do uzupełnienia środków przedmiotowych.”. Dodatkowo, Izba wskazuje na orzecznictwo zgodnie z którym: „(…) W dalszej kolejności Odwołujący podnosił, że możliwe jest zastosowanie art. 107 ust. 2 ustawy Pzp. W ocenie Izby przepis ten nie mógł mieć zastosowania w sprawie, ponieważ Odwołujący złożył przedmiotowy środek dowodowy (załącznik nr 3.2. do oferty). Dokument ten jest kompletny, uzupełniono w nim wszystkie wymagane dane, nie potwierdzają one jednak spełniania oczekiwanych przez Zamawiającego parametrów. Zgodnie z orzecznictwem Krajowej Izby Odwoławczej przepis ten nie może być zastosowany, jeśli ze złożonych przedmiotowych środków dowodowych wynika zaprzeczenie spełnienia wymaganego parametru oraz gdy nie wynika z nich wprost potwierdzenie spełnienia wymaganego parametru (tak wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 18.07.2022 r., sygn. akt KIO 1663/22; uchwała Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 26.08.2022 r., sygn. akt KIO/KD 24/22; wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 5.05.2022 r., sygn. akt KIO 1050/22; wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 25.02.2022 r., sygn. akt KIO 338/22). (…)” (za wyrokiem KIO z 09.04.2025 r., sygn. akt: KIO 1069/25). Nadto: „(…) mimo, że nie został wyczerpany tryb przewidziany w art. 107 ust. 2 Pzp, a Zamawiający przewidział możliwość uzupełnienia przedmiotowych środków dowodowych, w tym wypadku kart katalogowych (Rozdz. XVII ust. 3 SWZ) Izba zmuszona jest uznać zarzut za niezasadny. Zestawienie bowiem art. 107 ust. 2 Pzp z art. 128 ust. 1 Pzp (dotyczy podmiotowych środków dowodowych) wynika, że przedmiotowe środki dowodowe jeżeli będą zawierały błędy, nie będą podlegały uzupełnienie (tylko gdy wykonawca nie złożył przedmiotowych, jak i złożone przedmiotowe środki dowodowe są niekompletne). Nie będzie również podlegał uzupełnieniu taki przedmiotowy środek dowodowy, który potwierdza, że oferta jest niezgodna z wymaganiami Zamawiającego. Oznacza to, że przedmiotowe środki dowodowe nie będą uzupełniane, jeżeli na skutek merytorycznej ich oceny Zamawiający uzna, że nie potwierdzają iż wykonawca oferuje produkt lub usługę spełniającą oczekiwania Zamawiającego (Komentarz Prawo Zamówień Publicznych, pod red. Marzeny Jaworskiej, Wydawnictwo C. H. Beck, W-wa 2021, str. 313-314). Podobnie w G. Mazurek: "Uzupełnianie przedmiotowych środków dowodowych" Monitor Zamówień Publicznych, z 01.09.2023 r., Nr 7, str. 24. (…)” (za wyrokiem KIO z 04.10.2023 r., sygn.. akt: KIO 2758/23).
Nadto, Izba wskazuje, że z uwagi na okoliczności przywołane przy rozpatrywaniu poprzedniego zarzutu, uznaje, iż nie ma żadnych wątpliwości, które w drodze uzyskanych wyjaśnień należałoby rozstrzygnąć na korzyść Wykonawcy, w tym wypadku Odwołującego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Izba uznała jak na wstępie.
W tym stanie rzeczy, Izba oddaliła odwołanie na podstawie art. 553 zdanie pierwsze i art. 554 ust. 1 pkt 1 Pzp oraz orzekła jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono z uwzględnieniem przywołanych poniżej przepisów, w tym także w oparciu o § 8 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia wskazanego poniżej. Jednocześnie, obciążając kosztami Odwołującego.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku na podstawie art. 557 Pzp oraz art. 575 Pzp, z uwzględnieniem postanowień Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania z dnia 30 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 2437).
Przewodniczący:
………………………………
Otrzymuj raz w tygodniu aktualne informacje
o zmianach w prawie oraz komentarzach ekspertów
Otrzymasz darmowy e-book w prezencie!
„Podpis zaufany i podpis osobisty – najważniejsze informacje o podpisach elektronicznych w PZP"