Sygn. akt KIO 1905/22
WYROK
z dnia 9 sierpnia 2022 r.
Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie:
Przewodniczący: Małgorzata Rakowska
Protokolant: Klaudia Kwadrans
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2022 r. w
Warszawie odwołania wniesionego
do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 18 lipca 2022 r.
przez wykonawcę INŻBUD
TT Sp. z o.o. z siedzibą w Rybniku, ul. Jerzego Giedroycia 8, 44-200 Rybnik w
postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego Miasto Wodzisław Śląski, ul.
Bogumińska
330 Wodzisław Śląski
przy udziale wykonawcy
Geosolid Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, ul. Tadeusza
Szafrana 5A/LU1, 30-
363 Kraków zgłaszającego przystąpienie do postępowania
odwoławczego po stronie odwołującego,
orzeka:
1. Oddala od
wołanie.
Kosztami postępowania odwoławczego obciąża wykonawcę INŻBUD TT Sp. z o.o.
z siedzibą w Rybniku, ul. Jerzego Giedroycia 8, 44-200 Rybnik i i:
zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 10 000 zł 00 gr
(słownie: dziesięć tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez wykonawcę
INŻBUD TT Sp. z o.o. z siedzibą w Rybniku, ul. Jerzego Giedroycia 8, 44-200
Rybnik
tytułem wpisu od odwołania.
Stosownie do art. 579 ust. 1 i art. 580 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo
zamówień publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1129 ze zm.) na niniejszy wyrok - w terminie
14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej
Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie.
Przewodniczący: …………………..
Sygn. akt KIO 1905/22
Uzasadnienie
Miasto
Wodzisław Śląski, zwane dalej „Zamawiającym”, działając na podstawie
przepisów ustawy dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (tj.: Dz. U. z 2019
r., poz.2019 ze zm.), zwanej dalej „ustawą Pzp”, prowadzi postępowanie o udzielenie
zamówienia na „Zagospodarowanie terenu Ośrodka Rekreacyjnego „Balaton” w Wodzisławiu
Śląskim”.
Ogłoszenie o przedmiotowym zamówieniu zostało zamieszczone w Biuletynie
Zamówień Publicznych z dnia 21 kwietnia 2022 r. pod numerem 2022/BZP 00128622.
W dniu 18 lipca 2022 r. (pismem z tej samej daty) wykonawca
INŻBUD TT Sp. z o.o.
z siedzibą w Rybniku, zwany dalej „Odwołującym”, wniósł odwołanie od czynności
Zamawiającego polegającej na wyborze oferty najkorzystniejszej oferty wykonawcy
Przedsiębiorstwo Robót Drogowych Sp. z o.o. z siedzibą w Raciborzu, zwanego dalej
„Przedsiębiorstwem Robót Drogowych”, zarzucając Zamawiającemu naruszenie:
1) art. 226 ust. 1 pkt 5) ustawy Pzp
przez jego błędne niezastosowanie i nieodrzucenie
oferty lecz
jej wybór jako najkorzystniejszej mimo że, oferta złożona przez
wykonawcę nie odpowiada treści Specyfikacji Warunków Zamówienia Zadania
Inwestycyjnego,
zwanej
dalej
„SWZ
Zadania
Inwestycyjnego
”,
bowiem
Przedsiębiorstwo Robót Drogowych jak wynika z poniżej sprecyzowanych zakresów
zaoferował świadczenie o innych parametrach i właściwościach, niż wynikające z
SWZ, co mimo złożonych wyjaśnień (w następstwie wezwań Zamawiającego) nie
zostało w sposób wystarczający konwalidowane;
2) art. 226 ust. 1 pkt 10) ustawy Pzp
przez jego błędne niezastosowanie i nieodrzucenie
oferty lecz
jej wybór jako najkorzystniejszej mimo że, oferta złożona przez
wykonawcę zawierała oczywiste błędy w obliczeniu ceny, które były konsekwencją
przyjęcia wartości poszczególnych pozycji kosztorysowych w wysokości 0 zł;
3) art. 223 ust. 2 pkt 1) i 3) ustawy Pzp
przez jego błędne zastosowanie w odniesieniu
do
oczywistych braków i błędów oferty złożonej przez wykonawcę Przedsiębiorstwo
Robót Drogowych, które skutkować winny odrzuceniem oferty na zasadzie art. 226
ust. 1 pkt 5) i 10) ustawy Pzp;
4) art. 223 ust. 1 ustawy Pzp poprzez zaniechanie wezwania wykonawcy
Przedsiębiorstwo Robót Drogowych, którego oferta została oceniona przez
Zamawiającego najwyżej, do złożenia kompletnych i niebudzących wątpliwości
oświadczeń i dokumentów potwierdzających, iż przyjęte wartości poszczególnych
pozycji kosztorysowych wycenione na 0 zł, są w istocie ujęte w innych pozycjach
kosztorysowych, a tym samym wykazania niezaprzeczalnie, iż Wykonawca nalicza za
nie wynagrodzenie w określonej wysokości;
5) art. 239 ustawy Pzp
poprzez wybór oferty najkorzystniejszej wykonawcy
Przedsiębiorstwo Robót Drogowych, którego oferta została oceniona przez
Zamawiającego najwyżej na podstawie kryteriów oceny ofert określonych w SWZ
Zadania Inwestycyjnego bez dokonania przez
Zamawiającego pełnych czynności jej
badania, a także nieprawidłową wykładnię, iż oferta oceniona przez Zamawiającego
najwyżej jest ofertą najkorzystniejszą, gdy tymczasem winna ona podlegać
odrzuceniu;
6) art. 224 ust. 1 ustawy Pzp
przez jego błędne niezastosowanie i nie podjęcie przez
Zamawiającego próby zwrócenia się do wykonawcy Przedsiębiorstwa Robót
Drogowych o
wyjaśnienie w sposób wyczerpujący i kompletny przesłanek złożenia
przyjęcia wartości poszczególnych pozycji kosztorysowych w kwocie 0 zł, co w
efekcie mogło prowadzić do naruszenia art. 226 ust. 1 pkt 7) ustawy Pzp przez jego
błędne niezastosowanie i nieodrzucenie oferty podczas gdy złożona przez
Przedsiębiorstwo Robót Drogowych stanowi ewidentne naruszenie zasad uczciwej
konkurencji ora
z przejrzystości albowiem nie spełniała wymogów SWZ oraz zawierała
sztuczne wyceny niektórych pozycji kosztorysu w kwocie 0 zł, które w sposób
oczywisty
manipulowały ceną oferty.
Odwołujący wniósł o:
uwzględnienie odwołania w całości, unieważnienie czynności Zamawiającego
polegającej na wyborze jako najkorzystniejszej oferty wykonawcy Przedsiębiorstwa
Robót Drogowych, nakazanie powtórzenia czynności wyboru najkorzystniejszej oferty
oraz odrzucenia oferty wykonawcy Przedsiębiorstwo Robót Drogowych jako
niespełniającej wymogów SWZ;
dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w odwołaniu
na okoliczności wskazane w dalszej części uzasadnienia;
3) p
rzesłuchanie świadka Dariusza Czekała (adres do doręczeń ul. Jerzego Giedroycia
200 Rybnik) na okoliczność (i) niekompletności oferty złożonej przez
Przedsiębiorstwo Robót Drogowych (ii) wykazania, iż wyjaśnienia oferenta z dnia
11.07.2022 r.
do Zamawiającego w przedmiocie przyjętych stawek 0 zł za niektóre
czynności i operacje w ramach Zadania Inwestycyjnego są w istocie nieprecyzyjne i
nieprawdziwe,
a tym samym sporządzone na potrzeby chwili celem niedopuszczenia
do odrzucenia
oferty tegoż wykonawcy;
zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa na rzecz
Odwołującego
według norm przepisanych.
W uzasadnieniu odwołania Odwołujący podniósł m.in.:
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 223 ust. 2 pkt 1) i 3) ustawy Pzp i w efekcie
niezastosowania art. 226 ust. 1 pkt 10) ustawy Pzp Odwołujący podniósł m.in., że
wykonawca Przedsiębiorstwo Robót Drogowych w złożonej ofercie dopuścił się szeregu
naruszeń, które stanowiły podstawę do dyskwalifikacji tejże oferty i zastosowania sankcji na
zasadzie art. 226 ust. 1 pkt 5) i 10) ustawy Pzp. Zgoła odmiennie natomiast zareagował
Zamawiający, który w piśmie z dnia 7 lipca 2022 r. zainicjował całkowicie niezasadnie tryb z
art. 223 ust. 1 i 223 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp, w efekcie czego
odpowiedź Przedsiębiorstwa
Robót Drogowych z dnia 11 lipca 2022 r. prowadziła w sposób oczywisty do zmiany oferty
jaka została pierwotnie przezeń złożona w przetargu. Złożona przez wykonawcę
Przedsiębiorstwo Robót Drogowych oferta zawierała co najmniej dwa kardynalne
naruszenia. Pierwsze polegające na oczywistej niezgodności złożonej oferty z zakresami
robót określonymi w SWZ, drugie natomiast naruszenie w sposób jaskrawy (rzucający się w
oczy) uwypukliło błędy w obliczeniu ceny ofertowej, które nie sposób zakwalifikować jako
oczywistą omyłkę pisarską lub też inne omyłki o jakich mowa w art. 223 ust. 2 pkt 2) i 3)
ustawy Pzp. I tak jeśli chodzi o niezgodności złożonej oferty z zakresami robót określonymi w
SWZ to obejmowały one (jak wynika z precyzyjnego wyliczenia Zamawiającego) szereg
naruszeń. Skala i ilość tych rozbieżności jest tak znaczna, że całkowicie nielogicznym i
niezrozumiałym jest przyjęcie bezrefleksyjnie wyjaśnień wykonawcy Przedsiębiorstwa Robót
Drogowych i tolerowanie przez Zamawiającego tych wyjaśnień jako w pełni wyczerpujących i
akceptowalnych pod względem merytorycznym.
Odwołujący podniósł także, iż przepis art. 223 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp nakazuje
Zamawiającemu poprawienie w ofercie innych niż oczywiste omyłki rachunkowe lub
pisarskie, o
myłek polegających na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia
niepowodujące istotnych zmian w treści oferty i niezwłoczne zawiadomienie o tym
wykonawcę, którego oferta została poprawiona. Ocena, czy poprawienie innej omyłki przez
zamawiającego powoduje, czy nie powoduje istotnej zmiany w treści oferty, musi być
dokonywana na tle konkretnego stanu
faktycznego. Pojęcie „istotnych zmian w treści oferty” jest nieostre i ma charakter ocenny,
jednak również w tym przypadku orzecznictwo wypracowało reguły o uniwersalnym
charakterze umożliwiające stosowanie przepisu. Przede wszystkim, istotna zmiana treści
oferty powinna stanowić znaczącą, istotną zmianę treści oświadczenia woli wykonawcy.
Ponadto, zamawiający jest zobowiązany poprawić omyłkę w szczególności wtedy, gdy
sposób, w jaki ma być dokonana poprawa, wynika z innych elementów składających się na
ofertę. Omyłki, o których mowa w art. 223 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp, muszą mieć taki
charakter, aby ich poprawy mógł dokonać zamawiający samodzielnie, co do zasady bez
udziału wykonawcy w tej czynności. O tym, czy po poprawieniu omyłki nastąpi istotna
zmiana treści oferty należy oceniać, biorąc pod uwagę zakres zmian, przedmiot zamówienia i
całość oferty. O istotności innej omyłki nie decyduje to, czy zmiana wpływa na cenę lub czy
dotyczy essentialia negotii
oferowanego świadczenia. Zmiana nieistotna w treści oferty to
zmiana niewielka w stosunku do całego przedmiotu oferowanego świadczenia – tak m.in.
Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 13 stycznia 2022 r. sygn. akt KIO 3772/21. W
ocenie Odwołującego z pewnością za inną omyłkę, niepowodującą istotnych zmian w treści
oferty uznać nie można dokonanych przez Zamawiającego, a następnie zaakceptowanych
przez oferenta Przedsiębiorstwo Robót Drogowych korekt w zakresie szeregu wskazanych
pozycji.
Wyjaśnienie oferenta w tej materii jakoby powstałe różnice wynikały z
automatycznego
„zaciągnięcia” w programie służącym do kosztorysowania pozycji w efekcie wpisania kodu
KNR, podczas gdy należało pozycje te zmodyfikować „ręcznie” albowiem zapytanie ofertowe
nie było tożsame z pozycją KNR uznać należy co najmniej za niewystarczające i mijające się
z prawdą. Co więcej zwrócić należy uwagę, iż przyjęte przez oferenta poszczególne pozycje
kosztorysowe zupełnie nie korespondują zakresowo i merytorycznie z pozycjami przyjętymi
przez Zamawiającego, co w sposób oczywisty prowadzi do wniosku, iż oferta jest niezgodna
z warunkami zamówienia publicznego i jako taka powinna podlegać odrzuceniu, a nie
konwalidacji w trybie art. 223 ust. 2 pkt
3 PZP, czego dopuścił się całkowicie bezzasadne
Zamawiający. Pozycje kosztorysowe jakich wykonania oczekiwał Zamawiający, a następnie
jakie zaproponował oferent - Przedsiębiorstwo Robót Drogowych – nie są tożsame, a tym
samym zachodzi oczywista niezgodność zobowiązania. Oferta Przedsiębiorstwa Robót
Drogowych nie spełnia bowiem (już zakresie powyższego) merytorycznych wymagań
określonych w SWZ przez Zamawiającego, a zatem podlegać winna odrzuceniu i nie może
zostać na etapie badania ofert zmieniona, w celu doprowadzenia jej treści do zgodności z
oczekiwaniami Zamawiającego, co niestety Zamawiający stara się usilnie dokonać. Wszelkie
uzupełnienia dokumentów czy składane przez wykonawcę wyjaśnienia muszą mieścić się w
granicach złożonej oferty i mogą służyć wyłącznie do wykazania prawidłowości jej treści.
Pamiętać bowiem należy, iż poprawienie omyłki jest szczególnym, typowym dla
prawa
zamówień publicznych trybem dotyczącym wykładni oświadczeń woli, który nie może
posłużyć
jako instrument wykreowania nowego (
innego) oświadczenia. W tym przypadku wykonawca
Przedsiębiorstwo Robót Drogowych poza w zasadzie zatwierdzeniem poprawek
Zamawiającego dokonanych (bezzasadnie co Odwołujący po raz kolejny manifestuje) w
trybie
223 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp nie podejmuje się polemiki celem uzasadnienia i udowodnienia,
że w istocie popełnił oczywistą omyłkę rozumianą jako złożenie oświadczenie niezgodnego z
jego wolą. Wreszcie całkowicie niezrozumiałym jest dlaczego Zamawiający akceptuje
wyjaśnienie oferenta w odniesieniu do poniższej pozycji na bazie odwołania się do art. 223
ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp, tj. oczywistych omyłek pisarskich podczas gdy zastosowanie
procedury z tej jednostki redakcyjnej przez Zamawiającego może mieć miejsce w sytuacji
gdy istota omyłki pisarskiej jest niezamierzona niedokładność nasuwająca się każdemu, bez
przeprowadzania dodatkowych ustaleń. Nie jest bowiem zadaniem Zamawiającego
doszukiwanie się ukrytych znaczeń składanych przez wykonawców oświadczeń woli i
wiedzy. W ten sposób dochodzi bowiem do wypaczenia samej instytucji zamówienia
publicznego. Zamawiający w ramach niniejszego przetargu zdaje się wykraczać poza
przyznane ustawowo uprawnienia. Gdy tymczasem samo uprawnienie Zamawiającego do
żądania od wykonawcy wyjaśnień nie może prowadzić do negocjacji z wykonawcą, w tym do
dokonania zmiany w treści złożonej oferty, z wyłączeniem przypadków uregulowanych w art.
223 ust. 2 ustawy Pzp. Wyjaśnienia treści złożonej oferty ograniczać się mogą jedynie do
wskazania sposobu rozumienia treści, jakie zawiera złożona oferta. Zamawiający nie może
więc na podstawie wyjaśnień złożonych przez wykonawcę Przedsiębiorstwo Robót
Drogowych dokonywać tak istotnych zmian w treści złożonej oferty, jak dodanie treści, która
nie została w niej wyartykułowana. Kolejnym jaskrawym przykładem zmiany oferty w wyniku
wyjaśnień jest precyzowanie na wezwanie Zamawiającego zakresów w ramach niżej
wymienionych prac, gdzie wykonawca Przedsiębiorstwo Robót Drogowych wskazuje, iż
różnice wynikają z niezamierzonej niedokładności. Przez nieuwagę w trakcie opracowania
kosztorysu wykonawca Przedsiębiorstwo Robót Drogowych pominięto lub wpisało „krotność”
wobec powyższego odpowiednio w poz. 1, 2, 4 należy pomnożyć x16 cenę jednostkową i
wartość, a w pozycji 3 podzielić przez 16 cenę jednostkową i wartość. Wyżej wymienione
zmiany w istocie powoduję, iż dochodzi do następczej zmiany złożonej przez wykonawcę
Przedsiębiorstwo Robót Drogowych oferty, w efekcie czego oferowane jest świadczenie o
innych parametrach czy właściwościach, niż wynikające ze złożonej pierwotnie oferty.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 223 ust. 2 pkt 1) i 3) ustawy Pzp i w efekcie
niezastosowania art. 226 ust. 1 pkt 10) oraz pkt 5)
ustawy Pzp Odwołujący podniósł m.in.:,
że
w
zakresie nieprawidłowości koncentrujących się wokół błędów w obliczeniu ceny ofertowej
wykonawca
Przedsiębiorstwo Robót Drogowych jako element składowy całości złożonej
oferty wyceniło na 0 zł niżej szereg wykonywanych czynności. Z treści SWZ wynikało, że
ceny jednostkowe
poszczególnych robót wyszczególnionych w przedmiarze robót muszą
zawierać wszystkie koszty związane z ich realizacją, a tym samym zaoferowanej przez
wykonawcę Przedsiębiorstwo Robót Drogowych ceny jednostkowej 0 zł, za szereg czynności
jak wyżej nie można uznać za ekwiwalentny (rynkowy) koszt ich wytworzenia/wykonania.
Wezwanie w trybie art. 223 ust. 1 ustawy Pzp
nie może służyć jako narzędzie do
określenia co jest przedmiotem świadczenia ze strony wykonawcy na rzecz Zamawiającego.
Stanowi ono
wyłącznie wyjaśnienie pierwotnie wskazanych oświadczeń wykonawcy w
ofercie. Jednakże takie wyjaśnienia nie mogę prowadzić do oferowania nowego
wyposażenia, które pierwotnie nie zostało wskazane w ofercie wykonawcy. I tak w zakresie,
Budynek C
– elektryczna wykonawca Przedsiębiorstwo Robót Drogowych wskazuje gdzie
zostały wycenione faktycznie pozycje wycenione pierwotnie na 0 zł, np. (jak wskazuje
wykonawca Przedsiębiorstwo Robót Drogowych) „pozycja 1 została wyceniona w innym
miejscu tzn. w poz. 24 kosztorysu w wysokości 80 zł”. Wobec tego powstaje wątpliwość w
jaki sposób 80 szt złączek z pozycji 25 może być połączone z 50 szt. puszek z pozycji 25/ w
jaki sposób zwiększenie liczby puszek bez zwiększenia liczby złączek zostanie rozliczone
obmiarem powykonawczym.
W świetle dokonanych naruszeń nie sposób nie odnieść wrażenia, że dochodzi
(całkowicie bezprawnie) do negocjacji z wykonawcą jakim jest Przedsiębiorstwo Robót
Drogowych. U
prawnienie Zamawiającego do żądania od wykonawcy wyjaśnień nie może
prowadzić do negocjacji z wykonawcą, w tym do dokonania zmiany w treści złożonej oferty, z
wyłączeniem przypadków uregulowanych w art. 223 ust. 2 ustawy Pzp. Wyjaśnienia treści
złożonej oferty ograniczać się mogą jedynie do wskazania sposobu rozumienia treści, jakie
zawiera złożona oferta. Oczywistym jest, iż złożona przez wykonawcę Przedsiębiorstwo
Robót Drogowych oferta jest niezgodna z SWZ. Niezgodność treści oferty z warunkami
zamówienia polega na niezgodności zobowiązania, które Wykonawca wyraził w swojej
ofercie i przez jej złożenie na siebie przyjął, z zakresem zobowiązania, które Zamawiający
opisał w SWZ i którego przyjęcia oczekuje. Oferta wykonawcy Przedsiębiorstwa Robót
Drogowych jako niespełniająca merytorycznych wymagań określonych w SWZ podlegać
winna odrzuceniu i nie m
oże zostać na etapie badania ofert zmieniona, w celu
doprowadzenia jej treści do zgodności z oczekiwaniami Zamawiającego. Zamawiający jest
zobowiązany do przestrzegania reguł wynikających z SWZ, a odstąpienie od wymagania
jasno i jednoznacznie opisanego w
SWZ na etapie oceny ofert preferuje wykonawcę, którego
ofertę zamawiający wybrał. Zamawiający co prawda wzywał oferenta do wyjaśnień w
zakresie
pobudek i przesłanek jakie legły u podstaw wyceny pozycji jak wyżej na 0 zł, przy
czym
wezwanie to ominęło jedną kluczową pozycję, którą również opiewała na 0 zł, jaka
widniała w treści kosztorysu ofertowego Branża – Budynek A – roboty budowlane, gdzie w
pozycji nr 6
zatytułowanej „przygotowanie podłoża pod osprzęt instalacyjny krotność = 0,
oferent
Przedsiębiorstwo Robót Drogowych również i w tym przypadku przewidziała
nierynkow
ą cenę za tę czynność w wysokości 0 zł, a więc jest ewidentnie niższa, niż koszty
wytworzenia lub koszty własne.
Odnośnie zarzutu złożenia oferty jako czynu nieuczciwej konkurencji tj. naruszenia
art. 226 ust. 1 pkt 7) ustawy Pzp Odwołujący podniósł m.in., że w świetle tego przepisu
Zamawiający dokonując badania i oceny ofert ma obowiązek ustalić, czy ich złożenie nie
stanowi czynu nieuczciwej konkurencji w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej
konkurencji, zwanej dalej „ZKNU”. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ZNKU, wyrażającym tzw. klauzulę
generalną, znamiona czynu nieuczciwej konkurencji wyczerpuje działanie przedsiębiorcy,
które jest sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes
innego przedsiębiorcy lub klienta. Jako jeden z przykładów czynu nieuczciwej konkurencji na
gruncie przepisów ustawy Pzp z pewnością uznaje się manipulowanie ceną oferty. Jako czyn
nieuczciwej konkurencji może być uznana praktyka manipulowania ceną oferty, np. poprzez
określanie cen jednostkowych w taki sposób, że część cen określana jest na poziomie
rażąco niskim, w oderwaniu od rzeczywistych kosztów i nakładów związanych z realizacją
zamówienia, a część jest bez uzasadnienia zawyżona, by rekompensować zaniżenie innych
cen, przy czym celem dokonywania takiej operacji jest zamierzona optymalizacja
dokonanych wycen. "Optymalizacja" ta z reguły dokonywana jest w celu uzyskania przewagi
nad innymi wykonawcami w przyjętych przez zamawiającego kryteriach oceny ofert,
zawyżenia ostatecznego wynagrodzenia przysługującego wykonawcom lub otrzymania
części wynagrodzenia za wykonanie zamówienia na wcześniejszym etapie realizacji umowy.
Takie działanie w sposób oczywisty prowadzi do wynaturzeń pozbawiających
ekonomicznego sensu cały system zamówień publicznych, a także ewidentnie narusza
interes innych przedsiębiorców (wykonawców) oraz klienta (zamawiającego).
Wykonawca Przedsiębiorstwo Robót Drogowych z pewnością o czym szczegółowo
wyżej jako części składowe oferty wyceniając w kwocie 0 zł, a następnie w wyniku rewizji
(stanowiącej odpowiedź na wezwanie Zamawiającego) nieco podnosząc do kwot
jednostkowych w przedziałach 50 – 100 zł złożyło ofertę poniżej jakichkolwiek racjonalnych
kosztów i tym samym popełnił czyn nieuczciwej konkurencji, jaki powoływany jest w art. 15
ust. 1 pkt 1 ZNKU, utrudniając innym oferentom (w tym i Odwołującemu) dostęp do rynku
Informację o wniesieniu odwołania Zamawiający przekazał w dniu 19 lipca 2022 r.
drogą mailową poprzez platformę zakupową, na której prowadzone jest postępowanie wraz z
przesłaniem kopii odwołania.
W dniu 21 lipca 2022 r. (pismem z tej samej daty) wykonawca Geosolid Sp. z o.o. z
siedzibą w Krakowie, zwany dalej „wykonawcą Geosolid”, zgłosił przystąpienie do
postępowania odwoławczego po stronie Odwołującego, przekazując kopie przystąpienia
Odwołującemu i Zamawiającemu.
W dniu 4 sierpnia 2022 r. (pismem z dnia 3 sierpnia 2022 r.
) Zamawiający złożył
odpowiedź na odwołanie, wnosząc o oddalenie odwołania w całości oraz zasądzenie od
Odwołującego na rzecz Zamawiającego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa
według norm przepisanych.
Uwzględniając dokumentację z przedmiotowego postępowania o udzielenie
zamówienia publicznego, w tym SWZ, złożone oferty, jak również biorąc pod uwagę
oświadczenia i stanowiska Stron oraz Przystępującego złożone podczas rozprawy,
skład orzekający Izby ustalił i zważył, co następuje:
Izba nie znalazła podstaw do odrzucenia odwołania w związku z tym, iż nie została
wypełniona żadna z przesłanek negatywnych, uniemożliwiających merytoryczne rozpoznanie
odwołania, wynikających z art. 528 ustawy Pzp.
Izba również stwierdziła, że wypełniono przesłanki istnienia interesu Odwołującego w
uzyskaniu przedmiotowego zamówienia oraz możliwości poniesienia szkody w wyniku
naruszenia przez Zamawiającego przepisów art. 505 ust 1 ustawy Pzp.
Izba stwierdziła skuteczność przystąpienia wykonawcy Geosolid do udziału w
postępowaniu odwoławczym po stronie Odwołującego.
Izba rozpoznając sprawę uwzględniła akta sprawy odwoławczej, które zgodnie z § 8
rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 roku w sprawie
postępowania przy rozpoznawaniu odwołań przez Krajową Izbę Odwoławczą (Dz. U. z 2020
r. poz. 2453)
stanowią odwołanie wraz z załącznikami oraz dokumentacją postępowania o
udzielenie zamówienia w postaci elektronicznej lub kopia dokumentacji, o której mowa w § 7
ust. 2, a także inne pisma składane w sprawie oraz pisma kierowane przez Izbę lub Prezesa
Izb
y w związku z wniesionym odwołaniem.
Izba uwzględniła także stanowiska oraz oświadczenia Stron oraz Przystępującego
wyrażone w pismach oraz złożone ustnie przez Strony oraz Przystępującego do protokołu
posiedzenia i rozprawy.
Izba dopuściła dowody zawnioskowane przez Odwołującego i złożone w załączeniu
do odwołania, tj.:
załącznik nr 4) – losowe oferty czujek (4 szt.),
załącznik nr 5) – losowe oferty ekspanderów (4 szt.),
załącznik nr 6) – losowe oferty manipulatorów (4 szt.),
załącznik nr 7) – losowe oferty sygnalizatora zewnętrznego (1 szt.),
załącznik nr 8) - losowe oferty kontaktron (2 szt.).
Izba
oddaliła wniosek dowodowy Odwołującego o przesłuchanie świadka jako
nieprzydatnego do wykazania danego faktu, gdyż zawnioskowany świadek, jak podniósł
Odwołujący w trakcie rozprawy, ma wiedzę o sposobie sporządzania kosztorysów przez
wykonawc
ę Przedsiębiorstwo Robót Drogowych jednak nie uczestniczył w sporządzeniu
tego konkretnego kosztorysu.
Mając na uwadze powyższe skład orzekający Izby merytorycznie rozpoznał złożone
odwołanie, uznając, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Izba ust
aliła następujący stan faktyczny - tożsamy dla wszystkich podniesionych
przez Odwołującego zarzutów.
Zamawiający w Rozdziale VIII SWZ „SPOSÓB OBLICZENIA CENY” podał:
„Wykonawca w formularzu ofertowym poda cenę brutto za wykonanie przedmiotu
zamówienia, wartość podatku VAT oraz wartość netto. Stawka podatku VAT jest
określana zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
Ceny muszą być podane i wyliczone w zaokrągleniu do dwóch miejsc po przecinku
(zasada zaokrąglenia – poniżej 5 należy końcówkę pominąć, powyżej i równe 5
należy zaokrąglić w górę).
Cenę podaną w ofercie należy wyliczyć metodą kalkulacji szczegółowej, zgodnie z
Rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 13.07.2001
r. w sprawie metod kosztorys
owania obiektów i robót budowlanych (Dz. U. nr 80, poz.
867) przy zachowaniu następujących założeń (dotyczy robót budowlanych):
a)
zakres robót, który jest podstawą do określenia ceny oferty musi być zgodny z
zakresami robót określonymi w kosztorysie ślepym (przedmiarze robót)–
załącznik,
b)
ceny jednostkowe poszczególnych robót wyszczególnionych w przedmiarze
robót muszą zawierać wszystkie koszty związane z ich realizacją,
c)
nie dopuszcza się pominięcia jak i dopisania którejkolwiek pozycji
kosztorysowej przedmiar
u robót,
d)
dopuszcza się zmiany poszczególnych, przedstawionych w przedmiarze robót
podstaw wyceny bądź norm nakładów rzeczowych mających na celu
kompleksowe wykonanie opisanego w nagłówku pozycji zakresu zgodnie z
dokumentacją i wiedzą techniczną.
4) Do oferty
należy dołączyć wersję uproszczoną kosztorysu. Rozliczenie wykonanych
robót nastąpi szczegółowym kosztorysem powykonawczym.
Cena powinna zawierać wszystkie koszty związane z realizacją przedmiotu
zamówienia w sposób zgodny z dokumentacją, wiedzą techniczną i opisem co do
zakresu robót. Ilości oraz jednostki robót przedstawione w poszczególnych pozycjach
przedmiarów stanowiących załącznik do specyfikacji stanowią materiał pomocniczy z
uwagi na cenę ryczałtową oferty.
6) Ewentualne upusty oferowane przez wykona
wcę, muszą być zawarte w cenach
jednostkowych. Cena jednostkowa po zastosowaniu upustu nie może być niższa, niż
koszty wytworzenia lub koszty własne. (…)”.
Zamawiający ujawnił w złożonych przez wykonawcę Przedsiębiorstwo Robót
Drogowych kosztorysach rozbie
żności pomiędzy opisami pozycji występujących w
przedmiarze robót a kosztorysem ofertowym.
Zamawiający, pismem z dnia 7 lipca 2022 r., działając na podstawie art. 223 ust. 1
ustawy Pzp, wezwał wykonawcę Przedsiębiorstwo Robót Drogowych do wyjaśnień
dotyczących treści złożonej oferty oraz, działając na podstawie art. 223 ust. 2 pkt. 3 ustawy
Pzp
, poinformował, iż poprawił w ofercie tego wykonawcy inne omyłki polegające na
niezgodności oferty z dokumentami zamówienia, niepowodujące istotnych zmian w treści
oferty. Zamawiający podniósł, że przedstawione pozycje w tabeli w rubryce „uwagi”
zawierają informację o poprawieniu przez Zamawiającego rozbieżności pomiędzy opisami
pozycji występujących w przedmiarze robót a kosztorysem ofertowym Wykonawcy. Różnice
te zostały potraktowane jako inne omyłki polegające na niezgodności oferty z dokumentami
zamówienia, niepowodujące istotnych zmian w treści oferty i dotyczyły one pozycji zawartych
w tabelach wezwania, tj.:
o
„Roboty elektryczne – etap 1” – poz. 2, 4, 5, 6, 7, 8;
o
„Sanitarna – etap 1” – po. 1,2;
o
„Budynek A roboty budowlane – poz. 1;
o
„Budynek A wentylacja” – poz. 2, 3, 4;
o
„Zagospodarowanie – etap 2” – poz. 1, 2.
Wobec powyższego wezwał wykonawcę do wyrażania zgody na ich poprawienie.
Nadto wezwał wykonawcę do złożenia wyjaśnień dotyczących pozycji zawartych w
tabelach wezwania i co do, których w rubryce „uwagi” wpisano „wyjaśnić różnicę”, tj.:
o
„droga – etap 1” – poz. 1, 2;
o
„Roboty elektryczne – etap 1” – poz. 1;
o
„Budynek A roboty elektryczne – poz. 1;
o
„Budynek A wentylacja” – poz. 1, 5 i 6;
o
„(w przedmiarze – Budowla C – wiata ogniskowa) u oferenta Budynek A – roboty
budowlane” – poz. 1.
o
„Budynek C – roboty budowlane” – poz. 1;
o
„Zieleń – etap 2” – poz. 1, 2, 3, 4.
Ponadto Zamawiający, pismem tym, poprosił o wyjaśnienie: dlaczego Wykonawca w
pozycjach przedstawionych poniżej w tabeli dokonał wyceny 0,00 zł. W przypadku
odpowiedzi, iż pozycje te zostały wycenione w innym miejscu, prosimy o wyjaśnienie w której
pozycji Wykonawca ujął wykonanie zakresu zamówienia wycenionego na 0,00 zł oraz w
jakiej wysokości. Informacja ta – jak dalej wskazał - jest niezbędna do rozliczenia
kosztorysem powykonawczym. Zamawiający pozycje te wskazał w tabelach zawartych w
wezwaniu, tj.:
o
„Budynek A roboty elektryczne (W przedmiarze: instalacje elektryczne wewnętrzne i
niskoprądowe) – poz. 1;
o
„Budynek C – elektryczna – powinno być „D” – poz. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 i 11.
W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 11 lipca 2022 r., wykonawca
Przedsiębiorstwo Robót Drogowych oświadczył, iż wyraża zgodę na dokonane przez
Zamawiającego poprawienie omyłek w treści oferty, które zakwalifikowane zostały jako inne
omyłki polegające na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia, nie powodujące
jednak istotnych zmian w treści oferty (art. 223 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 266 Pzp).
Ponadto w odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia wskazanych szczegółowo
elementów złożonej oferty wyjaśnił:
„I. Poniższe różnice wynikają stąd, iż podczas sporządzania kosztorysu ofertowego
program służący do kosztorysowania automatycznie, po wpisaniu kodu KNR, zamieszcza
opis danej pozycji. Jeżeli zatem w dokumentach zamówienia opis danej pozycji KNR został
w pewnym zakresie zmieniony, wówczas koniecznym jest dokonanie analogicznej, „ręcznej”
zmiany przez Wykonawcę podczas sporządzania kosztorysu. Oświadczamy zatem, iż
wskazane przez Zamawiającego różnice wynikają z niezamierzonego przez Wykonawcę
zaniechania w dostosowaniu opisu pozycji kosztorysowej do opisu zawartego w
przedmiarze.
Jak przyjmuje się w literaturze, wszelkie wyjaśnienia treści oferty powinny zmierzać
do ustalenia rzeczywistej treści zobowiązania Wykonawcy zawartego w ofercie, przy
zastosowaniu zasad wykładni oświadczeń woli określonych w art. 65 ust. 1 ustawy
23.04.1964 r.
– Kodeks cywilny (tj.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm.) Przepis ten stanowi,
że oświadczenia woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności,
w których zostało złożone, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. W tym
kontekście oświadczamy, że niezmieniony opis poszczególnych pozycji KNR jest tożsamy z
zakresem robót oczekiwanym przez Zamawiającego. Świadczy o tym między innymi fakt, iż
„Rozwiniecie” pozycji uproszczonej do szczegółowej wskazuje na zastosowanie właściwych
nakładów robocizny i materiałów”.
Przechodząc do wskazanych przez Zamawiającego różnic oświadczył jak brzmi opis
danej pozycji
i jak powinien brzmieć; dotyczyły one następujących pozycji:
o
„droga – etap 1” – poz. 1, 2;
o
„Roboty elektryczne – etap 1” – poz. 1, 3;
o
„Budynek A wentylacja” – poz. 1, 5 i 6;
o
„(w przedmiarze – Budowla C – wiata ogniskowa) u oferenta Budynek A – roboty
budowlane” – poz. 1.
o
„Budynek C – roboty budowlane” – poz. 1;
Odnośnie poz. 1 „Budynek A roboty elektryczne (W przedmiarze: instalacje
elektryczne wewnętrzne i niskoprądowe)” wykonawca Przedsiębiorstwo Robót Drogowych
wyjaśnił, że „Różnica wynika z tego, że opis został przypadkowo skopiowany z innej pozycji
w tym samym kosztorysie. Wynikło to z „obrabiania” przedmiaru w programie kosztorysowym
i niezamierzonym użyciu w tym momencie funkcji „kopiuj-wklej” w programie do
kosztorysowania. Rozwiniecie pozycji uproszczonej (poz.2.3.6: KNR-AL-01 01104-06) do
szczegółowej wskazuje na zastosowanie właściwych nakładów robocizny i materiałów. Tak
więc opis w tej pozycji powinien brzmieć: „Montaż karty funkcyjnej centrali alarmowej –
Centrala sygnalizacji włamania 64 wejść, 32 strefy, pamięć 5887 zdarzeń z funkcją wydruku
obsługa do 192+8+1 użytkowników”. Natomiast odnośnie pozycji 1, 2, 3 i 4 „Zieleń – etap 2”
podał, że „powyższe różnice wynikają z niezamierzonej niedokładności. Przez nieuwagę w
trakcie opracowa
nia kosztorysu pominięto lub wpisano „krotność”. Wobec powyższego
odpowiednio w poz. 1,2,4 należy pomnożyć x16 cenę jednostkową i wartość, a w pozycji 3
podzielić przez 16 cenę jednostkową i wartość”.
Odnośnie wskazanych w kosztorysie różnic kwotowych wykonawca Przedsiębiorstwo
Robót Drogowych podał, „iż na skutek umieszczenia pewnych pozycji zawartych w
przedmiarze pod innymi pozycjami, w pewnych miejscach kosztorysu pojawiła się cena 0,00
zł. Nie oznacza to jednak, że za te elementy oferty Wykonawca nie nalicza wynagrodzenia,
lecz oznacza to, że wynagrodzenie zostało już ujęte w innej pozycji kosztorysu. W tym
wypadku, mając na uwadze konieczność stosowania art. 65 ust. 1 k.c., przyjąć należy, iż
różnice pomiędzy przedmiarem a ofertą są pozorne i w rzeczywistości nie występują.”.
Wykonawca dalej podał, że:
o
„Budynek A roboty elektryczne (W przedmiarze: instalacje elektryczne wewnętrzne i
niskoprądowe)” – poz. 1:
Pozycja została wyceniona w innym miejscu tzn. w poz. 75 w wysokości 100 zł.
o
„Budynek C – elektryczna – powinno być „D” – poz. 1, 2, 3, 4, 5, 6:
Pozycja 1 została wyceniona w innym miejscu tzn. w poz. 24 w wysokości 80 zł.
Pozycja 2 została wyceniona w innym miejscu tzn. w poz. 33 w wysokości 60 zł.
Pozycja 3 została wyceniona w innym miejscu tzn. w poz. 38 w wysokości 100 zł.
Pozycja 4 została wyceniona w innym miejscu tzn. w poz. 47 w wysokości 50 zł.
Pozycja 5 została wyceniona w innym miejscu tzn. w poz. 47 w wysokości 50zł.
Pozycja 6 została wyceniona w innym miejscu tzn. w poz. 47 w wysokości 100 zł.
Pozycja 7 została wyceniona w innym miejscu tzn. w poz. 47 w wysokości 50zł.
Pozycja 8 została wyceniona w innym miejscu tzn. w poz. 48 w wysokości 100 zł.
Pozycja 9 została wyceniona w innym miejscu tzn. w poz. 48 w wysokości 100 zł.
Pozycja 10
została wyceniona w innym miejscu tzn. w poz. 48 w wysokości 100 zł.
Pozycja 11 została wyceniona w innym miejscu tzn. w poz. 48 w wysokości 50 zł.
Zamawiający, pismem z dnia 11 lipca 2022 r. wezwał wykonawcę Przedsiębiorstwo
Robót Drogowych do złożenia wyjaśnień treści złożonej oferty wskazując, że „w związku z
otrzymanymi wyjaśnieniami treści złożonej oferty, prosi o informację czy podane kwoty
pozycji (wcześniej wycenionych na kwotę 0,00) są cenami jednostkowymi czy za wartość
pozycji. Prosi potwierdzić, iż pozycje w których ujęto wyceny 0,00 zł, należy pomniejszyć o tą
wartość i tym samym zmienić też cenę jednostkową danej pozycji.”.
Wykonawcę Przedsiębiorstwo Robót Drogowych, pismem z dnia 11 lipca 2022 r.,
oświadczył, że „są to wartości pozycji, które przyjęto wcześniej jako 0,00 zł, należy o tą
wartość pomniejszyć pozycje podane w wyjaśnieniu i jednocześnie zmienić cenę
jednostkową”.
W dniu 12 lipca 2022 r. Zamawiający przekazał wykonawcy informację o poprawieniu
innej omyłki i omyłki rachunkowej, wskazując że „w związku z udzielonymi wyjaśnieniami
dotyczącymi treści złożonej oferty, Zamawiający poprawia w ofercie inne omyłki na
podstawie art. 223 ust. 2 pkt. 3, w efekcie tej poprawy omyłki rachunkowe na podstawie art.
223 ust. 2 pkt. 2, z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych dokonanych poprawek.
Zakres dokonanych poprawek stanowi załącznik do pisma tj.: 1- kosztorys ofertowy –
Budynek C
– elektryczna, 2 – kosztorys ofertowy – roboty elektryczne – etap 1, 3 – kosztorys
ofertowy Zieleń – etap 2. W konsekwencji poprawy wartość brutto oferty ulega zmianie: Jest:
14.171.398,69 netto + 3.201.071,58 VAT = 17.372.470,27 brutto Powinno być:
14.125.565,31 netto 3.248.890,02 VAT 17.374.445,33 brutto”.
Wykonawca Przedsiębiorstwo Robót Drogowych oświadczył w dniu 12 lipca 2022 r.
„wyrażamy zgodę na poprawienie omyłki”.
Zawiadomienie o wyborze oferty wykonawcy Przedsiębiorstwo Robót Drogowych jako
najkorzystniejszej Zamawiający przekazał wykonawcom ubiegającym się o udzielenie
przedmiotowego zamówienia w dniu 13 lipca 2022 r.
Mając na uwadze powyższe Izba zważyła, co następuje:
Art. 223 ust. 1 i 2 ustawy Pzp stanowi:
„1. W toku badania i oceny ofert zamawiający może żądać od wykonawców wyjaśnień
dotyczących treści złożonych ofert oraz przedmiotowych środków dowodowych lub innych
składanych dokumentów lub oświadczeń. Niedopuszczalne jest prowadzenie między
zamawiającym a wykonawcą negocjacji dotyczących złożonej oferty oraz, z uwzględnieniem
ust. 2 i art. 187, dokonywanie jakiejkolwiek zmiany w jej treści.
2. Zamawia
jący poprawia w ofercie:
oczywiste omyłki pisarskie,
oczywiste omyłki rachunkowe, z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych
dokonanych poprawek,
inne omyłki polegające na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia,
niepowodujące istotnych zmian w treści oferty,
niezwłocznie zawiadamiając o tym wykonawcę, którego oferta została poprawiona”.
Przepis te umożliwia Zamawiającemu pozostawienie w postępowaniu o udzielenie
zamówienia wykonawców, których oferty obarczone są nieistotnymi wadami, będącymi
wynikiem różnego rodzaju błędów i omyłek, o ile nie prowadzą one do istotnych zmian w
treści oferty i nie zmieniają oświadczenia woli wykonawcy ubiegającego się o to zamówienie.
Uzasadnienie dla wprowadzenia tego przepisu, który zachował aktualność na tle
obowiązującej ustawy, przedstawiono w uzasadnieniu do ustawy z dnia 4 września 2008 r. o
zmianie ustawy -
Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw, wskazując
„Rezygnuje się z zamkniętego katalogu sposobu poprawiania omyłek rachunkowych,
pozostawiając jednocześnie zamawiającemu uprawnienie do poprawiania oczywistych
omyłek pisarskich, rachunkowych oraz innych omyłek polegających na niezgodności oferty
ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia. Proponowane rozwiązanie przyczyni się do
usprawnienia procedury udzielania zamówienia publicznego oraz do zmniejszenia liczby
odrzucanych ofert
i unieważnianych postępowań. Ogranicza się sytuacje, w których oferty
uznane za najkorzystniejsze podlegają odrzuceniu ze względu na błędy rachunkowe w
obliczeniu ceny, które nie są możliwe do poprawienia w myśl ustawowo określonych reguł.
Jest to szczególnie istotne w kontekście zamówień na roboty budowlane, w których oferty
wykonawców, niezwykle obszerne i szczegółowe, liczące nieraz po kilkadziesiąt tomów,
często podlegają odrzuceniu ze względu na drobne błędy w ich treści. Proponowany przepis
art. 87 us
t. 2 pkt 3 w szczególności ma na celu umożliwienie poprawiania tego rodzaju
błędów, które mogą pojawić się w trakcie sporządzania kosztorysu ofertowego. Należy
również podkreślić, że proponowane rozwiązanie nie stoi na przeszkodzie temu, aby
zamawiający samodzielnie precyzował w specyfikacji istotnych warunków zamówienia
przykładowe okoliczności, w których będzie dokonywał poprawy omyłek w ofertach w trybie
art. 87 ust. 2. Powyższe prowadzi do przejrzystości postępowania, ogranicza kazuistykę
ustawy i może ograniczyć ewentualne spory z wykonawcami.” Intencją ustawodawcy przy
wprowadzaniu tego przepisu, którego odpowiednikiem jest w obecnie obowiązującej ustawie
art. 223 ust. 1 i 2, było dopuszczenie poprawiania wszelkiego rodzaju błędów, omyłek,
nieścisłości i innych niedoskonałości oferty, jeśli nie spowoduje to zniekształcenia woli
wykonawcy w istotnym zakresie, po zaakceptowaniu przez wykonawcę dokonywanych przez
Zamawiającego poprawek dotyczących niezgodności treści jego oferty z treścią SWZ
W tym stanie
faktycznym Zamawiający w Rozdziale VIII SWZ „SPOSÓB
OBLICZENIA CENY” podał „dopuszcza się zmiany poszczególnych, przedstawionych w
przedmiarze robót podstaw wyceny bądź norm nakładów rzeczowych mających na celu
kompleksowe wykonanie opisanego w nagłówku pozycji zakresu zgodnie z dokumentacją i
wiedzą techniczną”. Dopuścił więc możliwość dokonania określonych zmian w
przedkładanych przez wykonawców wraz z ofertą kosztorysach ofertowych. W konsekwencji
powyższego, działając na podstawie art. 223 ust. 2 pkt 3) ustawy Pzp, Zamawiający dokonał
poprawek w treści kosztorysów złożonych przez wykonawcę Przedsiębiorstwo Robót
Drogowych. Tak wi
ęc jako inne omyłki, uwzględniając treść ustawy i wskazane w SWZ
okoliczności, prawidłowo zakwalifikował rozbieżności pomiędzy opisami pozycji
występujących w przedmiarze robót a kosztorysem ofertowym a które dotyczyły
następujących pozycji (pozycji zawartych w tabelach wezwania), tj.: „Roboty elektryczne –
etap 1” – poz. 2, 4, 5, 6, 7, 8; „Sanitarna – etap 1” – po. 1,2; „Budynek A roboty budowlane –
poz. 1; „Budynek A wentylacja” – poz. 2, 3, 4 oraz „Zagospodarowanie – etap 2” – poz. 1, 2.
Wskazane pozycje dotyczyły opisów podstaw wyceny bądź też norm nakładów rzeczowych
a więc zmian, których dopuszczalność przewidział w SWZ. Różnice te – jak wyjaśnił
wykonawca Przedsiębiorstwo Robót Drogowych - wynikają stąd, iż podczas sporządzania
kosztorysu ofertowego program służący do kosztorysowania automatycznie, po wpisaniu
kodu KNR, zamieszcza opis danej pozycji. Jeżeli zatem w dokumentach zamówienia opis
danej pozycji KNR został w pewnym zakresie zmieniony, wówczas koniecznym było
dokonanie analogicznej, „ręcznej” zmiany przez Wykonawcę podczas sporządzania
kosztorysu. Ujawnione różnice wynikały zatem z niezamierzonego przez Wykonawcę
zaniechania w dostosowaniu opisu pozycji kosztorysowej do opisu zawartego w
przedmiarze. Przedmiar robót przygotowany przez Zamawiającego zawierał bowiem zmiany
w opisach pozycji przypisanych do danej podstawy wyceny (KNR) a ponadto opublikowany
był w nieedytowalnym formacie PDF, konsekwencją czego była konieczność przypisania
każdej pozycji z przedmiaru robot do programu kosztorysowania i związane z tym błędy.
Pozostała część z pozycji w kosztorysie ofertowym wykonawcy Przedsiębiorstwo
Robót Drogowych, w odpowiedzi na wezwanie Zamawiającego wystosowane do tego
wykonawcy, została wyjaśniona zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 223 ust. 1 ustawy
Pzp a w konsekwencji
pozycje te zostały poprawione w trybie art. 223 ust. 2 pkt 2) i 3)
ustawy Pzp. W odniesieniu
do pozostałych różnic (dotyczących opisu danej pozycji w
zakresie wskazanym w wezwaniu) i wyjaśnianych we wskazanym trybie ustalono, że
powstały one na skutek przypadkowego skopiowania z innej pozycji w tym samym
kosztorysie jako wynik „obrabiania przedmiaru w programie kosztorysowym i
niezamierzonym użyciu funkcji „kopiuj-wklej” w programie do kosztorysowania, natomiast w
odniesieniu do pozycji 1, 2, 3 i 4 „Zieleń – etap 2” poprzez „nieuwagę w trakcie opracowania
kosztorysu” „pominięto lub wpisano „krotność”. Wezwanie posłużyło więc ustaleniu w jaki
sposób zawarte w kosztorysie różnice czy też błędy mogą zostać poprawione. Bezspornym
jest bowiem
, że przygotowany przez Zamawiającego przedmiar robót zawierał 1497 pozycji.
Bezspornym jest także, że wszyscy wykonawcy przyjęli prawidłowe podstawy wyceny. Nie
ustrzegli się jednak rozbieżności pomiędzy opisami pozycji występujących w przedmiarze
robót a kosztorysie ofertowym. I tak: w kosztorysie wykonawcy Przedsiębiorstwo Robót
Drogowych
rozbieżności ujawniono w 43 pozycjach, w kosztorysie Odwołującego w 77
pozycjach a w kosztorysie wykonawcy Geosolid w 2 pozycjach. Zamawiający w taki sam
sposób oceniał kosztorysy wszystkich wykonawców, dokonując poprawienia i wyjaśnienia
pozycji, których dotyczyły ujawnione rozbieżności. Brak jest więc jakichkolwiek podstaw do
kwestionowania prawidłowości działań Zamawiającego w tym zakresie w odniesieniu do
wykonawcy Przedsiębiorstwo Robót Drogowych, jak i do pozostałych wykonawców.
Wszystkie czynności Zamawiającego zostały wykonane prawidłowo z poszanowaniem
przepisów ustawy Pzp.
Kolejna grupa zarzutów dotyczyła pozycji kosztorysowych, w których wykonawca
Przedsiębiorstwo Robót Drogowych dla określonych pozycji „cena” i „wartość” określił na
„0,00” zł. W niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem są roboty budowlane,
wynagrodzenie ma charakter kosztorysowy a podane w kosztorysach ceny jednostkowe
mają podstawowe znaczenie, gdyż stanowią treść zobowiązania wykonawcy. Nie można
jednak z tego wywodzić zakazu możliwości zakwalifikowania pominięcia w poszczególnych
pozycjach kosztorysu ceny jednostkowej oraz wartości, jako omyłki, ani też braku możliwości
zaoferowania ceny jednostkowej w poszczególnych pozycjach w wysokości 0,00 zł. Taka
praktyka ma miejsce w wielu postępowaniach o udzielenie zamówienia, w których
przedmiotem są roboty budowlane. Pominięcia te – jak wielokrotnie wskazywano w
orzecznictwie Izby, np. KIO/UZP 1324/09 -
następują częstokroć z powodu przeoczenia,
skutkiem uwarunkowań technicznych programu komputerowego wykorzystywanego przez
wykonawcę lub ujęcia wartości jednej pozycji w cenie innej pozycji z nią związanej. Każda ze
wskazanych sytuacji może mieć charakter omyłki, podlegającej ocenie na podstawie art. 223
ust. 2 pkt 3) ustawy Pzp. W tym stanie faktycznym w 12 pozycjach kosztorysu ofertowego w
kolumnie „cena” i „wartość” wpisano „0,00”. A ponieważ „poprawienie innych omyłek może
nastąpić w wyniku prowadzenia z wykonawcą wyjaśnień w trybie art. 223 ustawy Pzp, a tym
samym wezwanie to może służyć zarówno ustaleniu, czy i gdzie zostały one popełnione, a
także czy i w jaki sposób mogą zostać poprawione” (tak np. Jaworska, Prawo zamówień
publicznych, Komentarz, Warszawa 2021) zastosowanie procedury wyj
aśnień w odniesieniu
do pozycji, dla których w kosztorysie ofertowym podano „0,00” zł, było jak najbardziej
prawidłowe. W tym stanie faktycznym Zamawiający zwrócił się bowiem do wykonawcy z
zapytaniem dotyczącym wyceny wskazanych pozycji kosztorysowych. Pozycje te – jak
wyjaśnił wykonawca Przedsiębiorstwo Robót Drogowych – a właściwie dotyczące ich różnice
wynikały stąd, iż „na skutek umieszczenia pewnych pozycji zawartych w przedmiarze pod
innymi pozycjami, w pewnych miejscach kosztorysu pojawiła się cena 0,00 zł. Nie oznacza to
jednak, że za te elementy oferty Wykonawca nie nalicza wynagrodzenia, lecz oznacza to, że
wynagrodzenie zostało już ujęte w innej pozycji kosztorysu”. Wykonawca spornych pozycji
kosztorysu (wycenionych na „0,00” zł) nie pominął. Skoro więc pozycje te zostały ujęte w
ofercie wykonawcy (złożonym przez niego kosztorysie), to wykonawca zaoferował realizację
całego przedmiotu zamówienia, zgodnie z opisem dokonanym przez Zamawiającego i
wyceną spornych pozycji w innych wskazanych pozycjach kosztorysu. Wykonawca podał
bowiem na jakie kwoty i w jakich pozycjach zostały one wycenione. Z ich analizy wynika, że
ceny i wartości te mają bardzo niski udział w cenie oferty, która przed poprawieniem
wskazanych pozycji kosztorysowych wynosiła 17 372 470, 27 zł brutto a po ich poprawieniu
445,53 zł brutto (różnica wynosi zatem 1 975,06 zł brutto). Poprawki te nie
spowodowały więc istotnej zmiany ceny oferty, a dane do ich wprowadzenia wynikały z
wyjaśnień złożonych przez wykonawcę. Pominięcie wartości jednostkowych wskazanych
pozycji i następnie ich poprawienie w sposób zgodny z art. 223 ust. 1 i 2 ustawy Pzp
pozbawione jest wpływu na prawidłowość wyboru najkorzystniejszej oferty. Tym samym brak
jest podstaw do stwierdzenia, że oferta wykonawcy Przedsiębiorstwo Robót Drogowych nie
odpowiada merytorycznym wymaganiom zawartym w SWZ. W wyniku poprawy tego rodzaju
różnic i błędów każdorazowo nastąpi zmiana treści oferty. Istotne jest jednak aby taka
zmiana nie miała charakteru istotnej. O istotności zmiany treści oferty każdorazowo będą
decydowały okoliczności konkretnej sprawy. W tym stanie faktycznym wprowadzone
poprawki nie ingerują w zakres zobowiązania wykonawcy i oddają sens treści złożonej
oferty, nie zmieniając przy tym złożonego oświadczenia wykonawcy. Wykonawca
Przedsiębiorstwo Robót Drogowych bowiem oświadczył, że „niezmieniony opis
poszczególnych pozycji KNR jest tożsamy z zakresem robót oczekiwanym przez
Zamawiającego. Świadczy o tym między innymi fakt, iż „Rozwiniecie” pozycji uproszczonej
do szczegółowej wskazuje na zastosowanie właściwych nakładów robocizny i materiałów”.
Dlatego też błędy powstałe w kosztorysach złożonych przez tego wykonawcę nie powodują
istotnych zmian w treści oferty.”. Tym samym stwierdzić należy, że intencją wykonawcy
składającego ofertę w postępowaniu o udzielenie tego zamówienia publicznego było złożenie
oferty niewadliwej, która podlega ocenie i może być wybrana jako najkorzystniejsza. Nie
sposób więc uznać, że wykonawca ten celowo pominął pewien zakres świadczenia, nie
obejmując go treścią oferty. Dlatego też Izba uznała, że zarzuty Odwołującego nie
potwierdziły się.
Biorąc powyższe pod uwagę, orzeczono jak w sentencji.
Izba nie uwzględniła wniosku pełnomocnika Zamawiającego o zasądzenie od Odwołującego
na rzecz Zamawiającego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa wg norm
przepisanych z uwagi na to, że zgodnie z § 5 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów
z dnia 30 grudnia 2020 r.
w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania
odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania
(Dz.U. z 31 grudnia 2020 r., poz. 2437)
do kosztów postępowania odwoławczego zalicza się
uzasadnione koszty stron p
ostępowania odwoławczego w wysokości określonej na
podstawie rachunków lub spisu kosztów złożonych do akt sprawy. Tymczasem Zamawiający
takich dokumentów nie złożył.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku, na podstawie art. 574 ustawy
Praw
o zamówień publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2019 ze zm.) oraz w oparciu o przepisy
§ 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania
odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz.
U. z 2020 r., poz. 2437).
Przewodniczący: …………………..