KIO 150/20 WYROK dnia 10 lutego 2020 r.

Data: 8 kwietnia 2020

Sygn. akt: KIO 150/20 

WYROK 

z dnia 10 lutego 2020 r. 

Krajowa Izba Odwoławcza   -   w składzie: 

Przewodniczący:      Ryszard Tetzlaff  

Protokolant:             Piotr Kur 

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2020 r. w Warszawie 

odwołania wniesionego 

do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 27 stycznia 2020 r. przez wykonawcę Ł. A. 

prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: Ł. A., Usługi Leśne, ul. Szkolna 9, 

83-210  Bytonia 

w  postępowaniu  prowadzonym  przez  Skarb  Państwa  -  Państwowe 

Gospodarstwo  Leśne  „Lasy  Państwowe",  Nadleśnictwo  Kaliska,  ul.  Długa  64,  83-260 

Kaliska  

przy  udziale  wykonawc

ów  Konsorcjum  firm:  1)  K.  K.  prowadzący  działalność 

gospodarczą  pod  firmą  „LAS-TRANS”  K.  K.  (lider);    2)  A.  G.  prowadzący  działalność 

gospodarczą  pod  firmą  Usługi  Leśne  A.  G.,  Studzienice,  ul.  Jagodowa  30,  83-261 

Piece;  z  adresem  dla  siedziby  lidera:  Konarzyny  49,  83-430  Stara  Kiszewa  oraz 

Konsorcjum  firm:  1)  M.  N. 

prowadzący  działalność  gospodarczą  pod  firmą  Usługi 

Leśne  „MAT-LAS”  M.  N.  (lider);  2)  K.  N.  prowadzący  działalność  gospodarczą  pod 

firmą Usługi Leśne K. N., ul. Chojnicka 72/1, 83-400 Kościerzyna; 3) R. H. prowadzący 

działalność  gospodarczą  pod  firmą  Usługi  Leśne  „HURAGAN”  R.  H.,  Korne,  ul. 

Radosna 27, 83-

407 Łubiana; 4) B. T. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą 

Usługi  Leśne  B.  T.,  ul.  Aleja  Wojska  Polskiego  25,  83-320  Sulęczyno;  5)  D.  M. 

prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Usługi Leśne D. M., ul. Słoneczna 24,                 

83-440 Karsin; 6) T. S. 

prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Usługi Leśne T. 

S., ul. Starogardzka 42, 83-262 Czarna Woda; z adresem dla siedziby lidera: ul. Polna 1, 

83-440  Karsin 

zgłaszających  swoje  przystąpienie  do  postępowania  odwoławczego  po 

str

onie zamawiającego 

orzeka: 


umarza postępowanie w zakresie zarzutów dotyczących Pakietu 5, z uwagi na ich 

wycofanie. 

2.  o

ddala odwołanie w zakresie pozostałych zarzutów dotyczących Pakietu  1 i 2. 

3.  k

osztami  postępowania  obciąża  Ł.  A.  prowadzącego  działalność  gospodarczą  pod 

firmą: Ł. A., Usługi Leśne, ul. Szkolna 9, 83-210 Bytonia i:  

zalicza  w  poczet  kosztów  postępowania  odwoławczego  kwotę  15  000  zł  00  gr 

(słownie: piętnaście tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez wykonawcę Ł. A. 

prowadzącego  działalność  gospodarczą  pod  firmą:  Ł.  A.,  Usługi  Leśne,  ul. 

Szkolna 9, 83-210 Bytonia 

tytułem wpisu od odwołania; 

zasądza od wykonawcy Ł. A. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: 

Ł. A., Usługi Leśne, ul. Szkolna 9,  83-210 Bytonia na rzecz Skarbu Państwa - 

Państwowe  Gospodarstwo  Leśne  „Lasy  Państwowe",  Nadleśnictwo  Kaliska, 

ul.  Długa  64,  83-260  Kaliska  kwotę

zł  50  gr  (słownie:  cztery  tysiące 

trzydzieści  złotych  pięćdziesiąt  groszy)  stanowiącą  koszty  postępowania 

odwoławczego  poniesione  z  tytułu  wynagrodzenia  pełnomocnika  oraz  dojazdy  na 

rozprawę. 

Stosownie  do  art.  198a  i  198b  ustawy  z  dnia  29  stycznia  2004  r.  - 

Prawo  zamówień 

publicznych 

(t.j.  Dz.  U.  z  16  października  2018  r.  poz.  1986  ze  zm.)

na  niniejszy  wyrok  -  

w  terminie  7  dni  od  dnia  jeg

o  doręczenia  -  przysługuje  skarga  za  pośrednictwem  Prezesa 

Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Gdańsku.  

Przewodniczący: 

………………………………


Sygn. akt: KIO 150/20 

U z a s a d n i e n i e 

Postępowanie  o  udzielnie  zamówienia  publicznego  prowadzone  w  trybie  przetargu 

nieograniczonego 

na:  „Wykonywanie  usług  z  zakresu  gospodarki  leśnej  na  terenie 

Nadleśnictwa  Kaliska  w  roku  2020",  Nr  postępowania:  ZP-7/2019;  zostało  wszczęte 

ogłoszeniem  w  ogłoszeniem  opublikowanym  w  Dzienniku  Urzędowym  Unii  Europejskiej               

w  dniu  31.10.2019  r.  pod  nr  2019/S  211-517171  przez: 

Skarb  Państwa  -  Państwowe 

Gospodarstwo Leśne „Lasy Państwowe", Nadleśnictwo Kaliska, ul. Długa 64, 83-260 Kaliska 

zwane dalej: 

„Zamawiającym” 

W  dniu  16.01.2020  r. 

(za  pomocą  Platformy  ePUAP)  Zamawiający  poinformował                    

o  odrzuceniu  w  pakiecie  1,  2  i  5  oferty 

– Ł. A. prowadzącego działalność gospodarczą pod 

firmą:  Ł.  A.,  Usługi  Leśne,  ul.  Szkolna  9,  83-210  Bytomia  zwanego  dalej:  „Ł.  A.,  Usługi 

Leśne”  albo  „Odwołującym”.  Stwierdził,  że:  „(…)  zawiadamia,  że  w  toku  postępowania 

zobowiązany był odrzucić Państwa ofertę złożoną na cześć (pakiet) nr 1, 2 i 5 na podstawie 

art. 89. ust. 1 pkt 4 Ustawy Pzp. Zamawiający Skarb Państwa  - Państwowe Gospodarstwo 

Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Kaliska, działając na podstawie art. 90 ust. 1 Ustawy, 

pismami z dnia 9 grudnia i 10 grudnia 2019 r. wezwał Wykonawcę do złożenia wyjaśnień w 

zakresie rażąco niskiej ceny w ofercie na część (pakiet) nr 1, 2 i 5. Pomimo złożenia przez 

Wykonawcę  wyjaśnień,  Zamawiający  stwierdził,  iż  Wykonawca  nie  wypełnił  należycie 

swojego obowiązku. Należy stwierdzić, iż cena zaoferowana przez Wykonawcę za realizację 

całego przedmiotu zamówienia zawiera rażąco niską cenę w ofercie na część (pakiet) nr 1, 2 

i  5.  W  założeniach  wyceny  wynagrodzeń  dla  pracowników  nie  uwzględniono  kosztów 

związanych  z  zatrudnianiem  pracowników  do  których  poniesienia  zobowiązany  jest 

Wykonawca.  W  pierwszej  kolejności  Wykonawca  nie  uwzględnił  składek  na  ubezpieczenia 

społeczne, do opłacenia których na podstawie Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych 

z dnia 30 października 2002 r. oraz Ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków 

przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków z dnia 

29  listopada  2002  r.,  Wykonawca  jest  zobowiązany  jako  pracodawca.  Pominięcie  kwoty 

stanowiącej  równowartość  składek  na  ubezpieczenia  społeczne  znacząco  zaniżyło  wycenę 

wskaz

anych  prac.  Ponadto,  Wykonawca  nie  uwzględnił  realiów  dotyczących  wynagrodzeń 

przy  ciężkich  pracach  fizycznych  wykwalifikowanych  pracowników  leśnych  określonych  w 

wymaganiach  przetargowych,  a  przyjął  wyłącznie  wynagrodzenie  w  wysokości 

wynagrodzenia minima

lnego obowiązującego w 2020 roku. 

Co więcej, Wykonawca pominął prawo pracownika do minimum 20 dniowego urlopu 

zagwarantowanego  w  obowiązujących  przepisach  Ustawy  z  dnia  26 

czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Wykonawca, w wycenie płac pracowników nie może z góry 


zakładać,  iż  nie  udzieli  pracownikowi  należnego  w  danym  roku  kalendarzowym  urlopu 

wypoczynkowego  gdyż  zgodnie  z  art.  161  Kodeksu  pracy  pracodawca  jest  obowiązany 

udzielić  pracownikowi  urlopu  w  tym  roku  kalendarzowym  w  którym  pracownik  uzyskał  do 

niego pra

wo, wobec czego udzielenie urlopu stanowi bezwzględny obowiązek pracodawcy. 

Wskazać należy, że zgodnie z przepisami Ustawy jeżeli mimo wyjaśnień wykonawcy 

zamawiający stwierdzi, ze cena jest rażąco niska, nieadekwatna do zakresu i kosztów prac 

składających się na dany przedmiot zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez 

zamawiającego  lub  wynikającymi  z  odrębnych  przepisów,  zobowiązany  jest  do  odrzucenia 

takiej  oferty.  Zgodnie  z  treścią  Dyrektywy  Parlamentu  Europejskiego  i  Rady  2014/24/UE                   

z  dnia  26  lutego  2014  r.  w  sprawie  zamówień  publicznych,  która  w  motywie  103  wprost 

wskazuje,  że  oferta  powinna  być  obowiązkowo  odrzucana  w  przypadkach,  gdy  instytucja 

zamawiająca  stwierdzi,  że  proponowana  rażąco  niska  cena  lub  takież  koszty  są  wynikiem 

niezgodności  z  obowiązującym  prawem  unijnym  lub  zgodnym  z  nim  prawem  krajowym                   

w  dziedzinach  prawa  socjalnego,  prawa  pracy  lub  prawa  ochrony  środowiska,  bądź                         

z  przepisami  międzynarodowego  prawa  pracy.  Wskazana  w  ofercie rażąco  niska  cena  jest 

wynikiem  niezgodności  z  przepisami  regulującymi  ubezpieczenia  społeczne  oraz  prawa 

pracy.  Przedstawiona  przez  Wykonawcę  wycena  nie  uwzględnia  wszystkich  kosztów  do 

poniesienia  których  Wykonawca  w  toku  realizacji  zamówienia  byłby  zobowiązany,  wobec 

czego w ocenie Zamawiającego oferta Wykonawcy jest niewiarygodna. 

Zamawiający  wskazuje,  iż  ciężar  dowodu  w  zakresie  wykazania,  że  zaoferowana 

cena  nie  jest  ceną  rażąco  niską  spoczywa  w  całości  na  wykonawcy,  a  Wykonawca                      

w niniejszym przypadku nie sprostał temu obowiązkowi. 

W związku z powyższym złożona przez Wykonawcę oferta w ramach części (pakietu) 

numer 1, 2 i 5 przedmiotowego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego podlega 

odrzuceniu na podstawie art

. 89 ust 1 pkt 4 Ustawy o Prawie Zamówień Publicznych. (…)”. 

W  pakiecie  2 

złożyło  także  ofertę  i  zostało  wezwane  w  trybie  art.  26  ust.  1  Pzp  - 

Konsorcjum firm:  1)  K. K. 

prowadzący działalność gospodarczą pod firmą „LAS-TRANS” K. 

K.  (lider);    2)  A.  G. 

prowadzący  działalność  gospodarczą  pod  firmą  Usługi  Leśne  A.  G., 

Studzienice,  ul.  Jagodowa  30,  83-261  Piece;  z  adresem  dla  siedziby  lidera:  Konarzyny  49, 

83-430  Stara  Kiszewa  zwane  dalej: 

„Konsorcjum Klaman” albo  „pierwszym Przystępującym 

po stronie Zamawiającego”. W pakiecie 1 i 5 złożyło także ofertę i zostało wezwane w trybie 

art. 26 ust. 1 Pzp - Konsorcjum firm: 1) M. N. 

prowadzący działalność gospodarczą pod firmą 

Us

ługi  Leśne  „MAT-LAS”  M.  N.  (lider);  2)  K.  N.  prowadzący  działalność  gospodarczą  pod 

firmą  Usługi  Leśne  K.  N.,  ul.  Chojnicka  72/1,  83-400  Kościerzyna;  3)  R.  H.  prowadzący 

działalność gospodarczą pod firmą Usługi Leśne „HURAGAN” R. H., Korne, ul. Radosna 27, 

407 Łubiana; 4) B. T. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Usługi Leśne B. T., 

ul.  Aleja  Wojska  Polskiego  25,  83-

320  Sulęczyno;  5)  D.  M.  prowadzący  działalność 


go

spodarczą  pod  firmą  Usługi  Leśne  D.  M.,  ul.  Słoneczna  24,  83-440  Karsin;                        

6) T. S. 

prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Usługi Leśne T. S., ul. Starogardzka 

42,  83-262  Czarna Woda;  z  adresem  dla  siedziby  lidera:  ul.  Polna  1,  83-440  Karsin  zwane 

dalej: 

„Konsorcjum  Usługi  Leśne  „MAT-LAS”  albo  „drugim  Przystępującym  po  stronie 

Zamawiającego”.   

W  dniu  27.01.2020  r. 

(wpływ  do  Prezesa  KIO  w  wersji  elektronicznej  podpisane 

podpisem  cyfrowym  za  pośrednictwem  elektronicznej  skrzynki  podawczej  -  ePUAP)    Ł.  A., 

Usługi Leśne wniosło odwołanie na czynność z 16.01.2020 r. Kopie odwołania Zamawiający 

otrzymał  w  tym  samym  dniu  (wpływ  bezpośredni  do  Kancelarii  Zamawiającego).  Zarzucił 

naruszenie:  

1.  art. 90 ust. 1 

ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U.                

z  16  października  2018  r.  poz.  1986  ze  zm.)  zwanej  dalej:  „Pzp”  poprzez  nieprecyzyjne 

wezwanie Odwołującego do złożenia wyjaśnień dotyczących rażąco niskiej ceny; 

2. art. 90 ust. 3 Pzp oraz art. 92 ust. 1 pkt 3 Pzp w zw. z art. 8 ust. 1 Pzp, poprzez wydanie 

decyzji o odrzuceniu ofert bez uprzedniego dokonania oceny wyjaśnień Odwołującego oraz 

poprzez  zaniechanie  poinformowania  Odwołującego  o rzeczywistych  powodach  odrzucenia 

jego oferty; 

3. art. 89 ust 1 pkt 4 Pzp poprzez odrzucenie ofert na skutek nieprawidłowego uznania, że 

oferty  Odwołującego  złożone  w  odniesieniu  do  ww.  pakietów  zawierają  rażąco  niską  cenę. 

Wnosił o: 

4.  unieważnienie  czynności  Zamawiającego  polegającej  na  odrzuceniu  ofert  Odwołującego 

złożonych w odniesieniu do pakietów 1, 2 i 5; 

5. nakazanie Zamawiającemu powtórzenia czynności oceny ofert. 

Dodatkowo wnosił o: 

6.  dopuszczenie  dowodu  z  przesłuchania  świadka  T.  A.  (wezwanie  pod  numerem  faxu 

pełnomocnika  lub  na  adres  Odwołującego)  na  okoliczność  wydajności  oraz  kosztów  pracy 

maszyn wielooperacyjnych posiadanych przez Odwołującego; 

7.  dopuszczenie  dowodu  z  wszystkich  wymienionych  w  niniejszym  piśmie  dokumentów 

zgromadzonych  przez 

Zamawiającego  w  aktach  postępowania  o  udzielenie  zamówienia 

publicznego  oraz  dokumentów  dodatkowo  dołączonych  do  niniejszego  odwołania,  na 

okoliczności wynikające z treści odwołania. 

Odwołujący  złożył  oferty  w  odniesieniu  do  pakietu  1,  2  i  5.  W  dniu  16.01.2020r. 

Zamawiający  zawiadomił  o  odrzuceniu  ww.  ofert  Odwołującego  uznając,  że  zawierają  one 

rażąco  niską  cenę.  Decyzja  ta  została  zawarta  wbrew  przepisom  prawa,  bowiem  ceny 

zaoferowane przez Wykonawcę zapewniają mu możliwość pokrycia wszelkich niezbędnych 

kosztów  usług  realizowanych  zgodnie  z  wymogami  Zamawiającego  oraz  przepisami  prawa                  


i  jednoczesne  osiągnięcie  zysku.  Na  wstępie  niniejszych  rozważań  trzeba  stwierdzić,  że 

zgodnie z pkt 3.1.2).4) SIWZ, wynagrodzenie za usługi będące przedmiotem zamówienia ma 

być  w  dużym  stopniu  obliczane  w  oparciu  o  tzw.  normogodziny.  Są  to  jednostki 

czasochłonności  poszczególnych  czynności  wynikające  z  katalogu  pracochłonności  - 

dokumentu  sporządzonego  i  stosowanego  wewnętrznie  przez  Lasy  Państwowe.  Dokument 

ten, wraz z uzupełniającym zarządzeniem, stanowią załączniki 3.5 i 3.6 do SIWZ. Obliczenie 

wynagrodzenia za realizację zamówienia ma następować w ten sposób, że praca odebrana                     

i obmierzona w tzw. jednostkach naturalnych (np. objętość pozyskanego drewna liczona w m 

3)  miała  następnie  ulec  przeliczeniu  na  normogodziny  wynikające  z  katalogu.  Na  koniec 

ustalona  w  ten  sposób  liczba  normogodzin  ma  być  przemnożona  przez  zaoferowaną                       

w  kosztorysie  stawkę.  Z  powyższych  przyczyn,  kosztorysy  ofertowe,  w  odniesieniu  do 

wybranych  prac,  jako  jednostki  rozliczeniowe  zawierają  liczbę  normogodzin.  Określono  je 

skrótem  rh  (roboczogodziny).  Ustalenie,  iż  wykonawca  zrealizował  prace  odpowiadające 

pojedynczej  normogodzinie  nie  jest  jedn

oznaczne  z  tym,  że  w  rzeczywistości  wykonana 

przez  niego  praca  trwała  godzinę  czasu.  Normogodzina  wynikająca  z  katalogu  nie 

odpowiada  rzeczywistej  godzinie  wykonywania  danej  pracy.  Jest  to  konkluzja  kluczowa  dla 

ustalenia, czy oferty Odwołującego zawierają rażąco niską cenę. 

NIEPRAWIDŁOWE WEZWANIE DO ZŁOŻENIA WYJAŚNIEŃ 

Pismami z 09 i 10.12.2019r. Zamawiający wezwał Wykonawcę do złożenia wyjaśnień 

w odniesieniu do podejrzenia wystąpienia rażąco niskiej ceny. Pismo to nie spełniało jednak 

wymogów prawa. W dotychczasowym orzecznictwie wszechstronnie sformułowano wytyczne 

do  treści  wszelkich wezwań  kierowanych przez  zamawiających,  w  tym  odnoszących się do 

zarzutu  rażąco  niskiej  ceny.  Wezwania  muszą  być  konkretne,  precyzyjne,  szczegółowe                     

i pow

inny wskazywać elementy, co do których zamawiający oczekuje wyjaśnień /Skubiszak - 

Kalinowska (red.), Prawo zamówień publicznych. Komentarz. WKP/. Treść wezwania, które 

otrzymał  Odwołujący  miała charakter  ogólnikowy  i  sprowadziła się wyłącznie do  powielenia 

art.  90  ust.  1.  Pzp  Zamawiający  nie  wskazał  żadnych  skonkretyzowanych  zastrzeżeń 

dotyczących  zaniżonej  ceny,  w  tym  w  odniesieniu  do  którejkolwiek  z  pozycji  kosztorysu.                 

W  treści  korespondencji  od  Zamawiającego  nie  zostały  określone  granice  wyjaśnień,  które 

miał złożyć Wykonawca. Tym samym należy uznać, że doszło do naruszenia art. 90 ust. 1 

Pzp   

ODRZUCENIE OFERTY BEZ UPRZEDNIEJ ANALIZY WYJAŚNIEŃ ODWOŁUJĄCEGO 

W  odpowiedzi  na  wezwanie  Zamawiającego  skierowane  w  trybie  art.  90  ust.  1  Pzp 

Wykon

awca pismami  z 15  i  16.12.2019r.  przedstawił  wyjaśnienia i  dowody  dotyczące  ceny 

ofertowej.  W  wyjaśnieniach,  co  zostanie  dodatkowo  omówione  w  dalszej  części  pisma, 

przeprowadzono szczegółowe kalkulacje z uwzględnieniem realnych i wykazanych kosztów 


świadczenia  usług  stanowiących  główną  część  zamówienia,  tj.  pozyskania  drewna. 

Wyjaśnienia  miały  w  rezultacie  w  znacznej  mierze  charakter  matematycznych  wyliczeń                   

w oparciu o przyjęte i wynikające z dowodów założenia. 

W decyzji o odrzuceniu ofert 

Zamawiający w najmniejszym stopniu nie odniósł się do 

tych  wyjaśnień.  Pismo  Nadleśnictwa  z  16.01.2020r.  nie  poddaje  krytyce  ani  danych 

przedstawionych  przez  Wykonawcę  (założeń  i  dowodów),  ani  przeprowadzonych  na  ich 

podstawie  rachunków.  Argumenty,  którymi  posługuje  się  Zamawiający  są  ogólnikowe  i  nie 

dotyczą tego, w jaki sposób Wykonawca próbował uzasadnić prawidłowości ceny. Wnikliwa 

analiza treści pisma Nadleśnictwa prowadzi do wniosku, że obejmuje ono de facto tylko dwa 

zarzuty: (i) zarzut nieuwzględnienia w zaoferowanej cenie kosztów obowiązkowych składek 

na  ubezpieczenia  społeczne  oraz  (ii)  zarzut  nieuwzględnienia  wydatków  związanych                              

z  urlopami  pracowników.  Zamawiający  nie  dostrzegł  i  nie  skomentował,  że  kalkulacje 

przeprow

adzone  na  potrzeby  wyjaśnień  dowodzą,  iż  przychód  osiągnięty  z  zaoferowanych 

stawek  pozwala  na  pokrycie  wszelkich  takich  wydatków  oraz  dodatkowo  wypracowanie 

zysku.  Zawiadomienie  Nadleśnictwa  ujawnia  zatem,  że  kalkulacje  przedstawione  przez 

Wykonawcą nie zostały poddane jakiejkolwiek analizie. Tym samym procedura wyjaśniająca 

oparta na art. 90 ust. 1 Pzp okazała się fikcją. 

Przepisy  Ustawy  przewidują  konieczność  poprzedzenia  odrzucenia  oferty  z  powodu 

rażąco niskiej ceny wezwaniem wykonawcy do złożenia wyjaśnień. Jak wynika z art. 90 ust. 

3  Pzp  eliminacja  oferty  z  przetargu  następuje  po  przeprowadzeniu  „oceny"  wyjaśnień. 

Zgodnie  z  art. 92  ust.  1 pkt  3  Pzp,  zamawiający ma  obowiązek poinformować o powodach 

odrzucenia oferty, a co za tym idzie zawrzeć wspomnianą powyżej „ocenę" w uzasadnieniu 

decyzji  o  odrzuceniu  oferty.  Przepisy  te  są  kluczowe  z  perspektywy  zasady  jawności 

postępowania  o  udzielenie  zamówienia  publicznego,  a  ich  doniosłość  jest  szczególnie 

widoczna  na  tle  rozstrzygnięć  dotyczących  rażąco  niskiej  ceny:  „Aby  zamawiający  mógł 

odrzucić  ofertę  wykonawcy  winien  w  sposób  bezsprzeczny  i  niewątpliwy  ustalić,  iż  jest                   

w  stanie  wykazać  zaistnienie  podstaw  do  odrzucenia  oferty."  (wyrok  KIO  z  02.12.2019r., 

sygn. akt: KIO 2315/19) 

Zgodnie z po

glądami wyrażanymi w orzecznictwie, podejmując decyzję o odrzuceniu 

oferty  na  podstawie  art.  89  ust.  1  pkt  4  Pzp,  zamawiający  musi  uzasadnić,  dlaczego  jego 

zdaniem wykonawca nie wykazał w złożonych wyjaśnieniach, że cena nie jest rażąco niska. 

Zamawiający  w  takim  przypadku  nie  może  poprzestać  na  ogólnym  zanegowaniu  ceny  czy 

fragmentarycznym  przytoczeniu  podstaw  faktycznych  odrzucenia  oferty  (wyrok  KIO  z  dnia 

11.12.2018  r.,  sygn.  akt:  KIO  2354/18).  Jak  wskazuje  KIO  w  odniesieniu  do  takich  decyzji 

zamawiających:  „Istotą uzasadnienia nie powinien być (...) sam wynik oceny wyjaśnień, ale 

prezentacja przyczyn, które do takiej oceny doprowadziły. Za niedopuszczalne należy uznać 

ograniczenie  uzasadnienia  odrzucenia  oferty  do  kilku  ogólnych  sformułowań,  a  następnie 


dopiero  na  etapie  postępowania  odwoławczego  wypełnianie  ich  konkretną  treścią.".  (wyrok 

KIO  z  16.11.2018 r.,  sygn.  akt:  KIO  2224/18). 

Powyższe wytyczne spełniają istotną funkcję 

gwarancyjną, bowiem ich celem jest umożliwienie wykonawcy zweryfikowania prawidłowości 

decyzji  o  odrzuceniu  i  ewentualnego  sformułowania  wobec  niej  zarzutów  w  procedurze 

odwoławczej  (wyrok  KIO  z  09.11.2018r.,  sygn.  akt:  KIO  2165/18).Tylko  rzeczowa  analiza 

odpowiedzi  wykonawcy,  szczególnie  w  przypadku  negatywnego  zweryfikowania  wyjaśnień, 

nadaje  sens  procedurze  polegającej  na  zwróceniu  się  do  oferenta  o  dodatkowe  informacje               

w trybie art. 90 ust. 1 Pzp. 

Przenosząc  powyższe  rozważania  na  grunt  niniejszej  sprawy  należy  dojść  do 

wniosku, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, bowiem został wydana bez analizy pism oraz 

dowodów  złożonych  przez  wykonawcę.  Taki  sposób  procedowania  w  kwestii  odrzucenia 

oferty jest jednak niezgodny nie tylko z art. 92 ust. 1 pkt 3 Pzp, ale także z samą podstawą 

decyzji o wyeliminowaniu oferenta, tj. art. 89 ust. 1 pkt 4 Pzp. 

KALKULACJA CENY OFERTOWEJ 

Niezależnie od powyższych rozważań zaoferowane przez Odwołującego ceny nie są 

rażąco zaniżone, co skutecznie wykazano w dotychczasowej korespondencji kierowanej do 

Zamawiającego.  Wyliczenia  Odwołującego  dowodzą,  że  z  proponowanego  wynagrodzenia 

będzie on w stanie, wbrew zarzutom Nadleśnictwa, sfinansować wszelkie koszty pracy oraz 

osiągnąć zysk. 

Efektywność prac rozliczanych wedle normogodzin. 

a)  W  piśmie  z  dnia  16.12.2019r.  Odwołujący  poddał  szczegółowej  analizie 

opłacalność  stawki  zaoferowanej  w  odniesieniu  do  najistotniejszej  pozycji  kosztorysu 

ofertowego, tj. czynności pozyskania drewna. W przypadku pakietu nr 2 stanowi ona bowiem 

49%  ceny  całkowitej,  natomiast  w  przypadku  pakietów  nr  1  i  5  odpowiednio  ok.  35  i  52% 

ceny całkowitej. Wykazanie odpowiednich oszczędności w ramach tych prac jest tym samym 

równoczesne z wykazaniem opłacalności całkowitej ceny ofertowej. 

W  dalszej  części  odwołania  znajdowała  się  argumentacja  stanowiąca  tajemnice 

przedsiębiorstwa. Przystępujący podczas rozprawy wycofał wniosek o odtajnienie odwołania 

w tym zakresie, zawarty w swoim przystąpieniu. W konsekwencji Izba nie odnosiła się do tej 

kwestii  utrzymując  zaistniały  stan  rzeczy.    W  rezultacie  dalszą  argumentację  z  tej  części 

od

wołania Izba przedstawi w tym miejscy w sposób hasłowy. Odwołujący przedstawił dalsza 

argumentacje zastrzeżoną jako tajemnica przedsiębiorstwa w lit. od b) do k). W jej ramach 

wskazał  na  kwestie  związane  z  możliwością  wykonania  znacznej  ilości  prac  w  zakresie 

pozyskania  przy  pomocy  maszyn  wielooperacyjnych.  Stwierdził,  iż  celem  przygotowania 

oferty  wynagrodzenie  określane  w  roboczogodzinach  zostało  przeliczone  przez 


Odwołującego  na  wynagrodzenie  za  1  m

.  Wykonawca  dysponuje  dwoma  maszynami 

wielooperacyjnymi

.  Wskazał  także  w  jakiej  formie  ma  to  miejsce  i  jakie  koszty  się  z  tym 

wiążą.  Określił  również  szczegółowo  koszty  pracy  ww.  maszyn,  tzn.  co  się  na  nie  składa. 

Określił  poziom  wydajności  pozyskania.  Stwierdził  także  że  istnieje  możliwość  osiągnięcia 

przycho

du pokrywającego wszelkie koszty tak w pakiecie 1, 2 , jak i 5, co poprał stosownymi 

wyliczeniami. Zwrócił uwagę na to, że będzie samodzielnie realizował zamówienia. Podniósł 

także,  że  pracownicy  fizyczni  Odwołującego  pobierają  wynagrodzenia  w  wysokości 

mi

nimalnej, ustawowej pensji.  Stawki, które zaoferował na potrzeby wykonania zamówienia 

w  pakiecie  1  w  roku  2019  r.  były  niższe  niż  zaoferowane  obecnie.  Odwołujący  wykonywał                 

w  roku  2018r.  umowę  zawartą  z  Zamawiającym  obejmującą  prace  na  tym  samym  terenie, 

który objęty jest pakietem 1 przedmiotowego zamówienia (leśnictwa: Cis, Cieciorka, Okoniny, 

Bartel  Mały).  Prace  z  zakresu  zrywki  drewna  wykonywane  są  maszyną  własną.                     

Z  jej  wykorzystaniem  nie  wiążą  się  zatem  dodatkowe,  bieżące  koszty  finansowania.                   

Na poparcie przywołanych wszystkich okoliczności dołączył i przywołał stosowne dowody.   

l) Dodatkowym czynnikiem mającym wpływ na wysokość zaoferowanego wynagrodzenia jest 

fakt,  że  czasochłonność  na  podstawie  której  dochodzi  do  przeliczenia  pozyskanych  m

surowca  na  normogodziny  ma  charakter  szacunkowy  i  wynika  z  katalogu  stworzonego 

kilkanaście  lat  temu.  W  tym  czasie  efektywność  prac  w  lesie,  w  szczególności 

unowocześnienie  maszyn  leśnych  oraz  postęp  ręcznej  techniki  ścinki,  uległa  znaczącej 

zmianie  na  korzyść  wykonawców.  Jak  wskazuje  się  w  orzecznictwie  (za  stanowiskiem 

jednego  Nadleśnictw  wyrażonym  w  postępowaniu  odwoławczym),  katalogi  pracochłonności 

nie  mają  charakteru  wiążącego,  nie  obowiązują  wykonawców  przy  sporządzaniu  ofert                     

i zawierają uśrednione dane. W rezultacie nie mogą one stanowić podstawy do uznania, że 

niemożliwe  jest  wykonanie  prac  w  czasie  nawet  znacznie  odbiegającym  od  wskazanego                  

w katalogu (wyrok KIO z 12.04.2019r., sygn. akt: KIO 507/19). Tym samym uzasadnione jest 

twierdzenie,  że  liczba  roboczogodzin  stanowiąca  podstawę  wyceny  ofert  Odwołującego 

będzie  faktycznie  mniejsza  od  liczby  podanej  w  kosztorysie.  W  rezultacie,  realna  stawka 

godzinowa  za  wykonaną  pracę  ręczną  będzie  oczywiście  wyższa  niż  stawka  za 

normogodzinę ujawniona w kosztorysie. 

m)  Wpływ  wykorzystania  maszyn  wielooperacyjnych  na  wydajność  pracy  wynika  wprost                  

z  samej  Specyfikacji  Istotny  cli  Warunków  Zamówienia.  Jednym  z  warunków  udziału                       

w  postępowaniu  była  konieczność  zadeklarowania  dysponowania  odpowiednią  liczbą 

pracowników  z  uprawnieniami do  pracy  pilarką. Jak jednak  wskazano w  pkt  6.2.3.c)  SIWZ, 

dopuszczono  zredukowanie  liczby  pracowników  w  przypadku  zgłoszenia  posiadania 

maszyny  wielooperacyjnej.  Redukcja  obejmowała  w  przypadku  pakietu  nr  1  aż  11  osób,                    


w przypadku pakietu nr 2 - 

aż 12 osób. /Dowód: SIWZ - w aktach postępowania o udzielenie 

zamówienia/. 

Okazuje się zatem, że Nadleśnictwo Kaliska przewidziało, iż istotna część pozyskania 

może  być  wykonana  techniką  maszynową,  co  spowoduje  znaczące  ograniczenie 

zaangażowania pracowników fizycznych. W tym kontekście zarzuty sformułowane w decyzji 

o  odrzuceniu  oferty  dotyczące  finansowania,  składek  na  ubezpieczenie  społeczne  są 

bezpodstawne. 

n)  Na  koniec  wskazuję,  że  wysokość  cen  ofertowych  Odwołującego  stanowi  następujący 

odsetek średniej arytmetycznej wszystkich ofert złożonych na dane pakiety:   

Pakiet 1:12%, Pakiet 2:13%, Pakiet 5: 22%. W 

rezultacie, propozycje ofertowe Odwołującego 

nie  odbiegają  w  sposób  znaczący  od  kosztorysów  innych  oferentów.  /Dowód:  informacja                  

z otwarcia ofert - 

w aktach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego/. 

Podsumowując  powyższe  rozważania  należy  dojść  do  wniosku,  że  kalkulacje 

Odwołującego  mają  charakter  wszechstronny,  racjonalny  i  oparty  na  faktycznych 

okolicznościach. Zostały przeprowadzone przed złożeniem ofert i na ich podstawie doszło do 

zaoferowania ceny zgodnej z interesem wykonawc

y. Okazuje się, że stawki zaproponowane 

przez  Odwołującego  pozwalają  na  wykonanie  prac  wedle  wymagań  umowy,  pokrycie 

wszystkich wynikających z tego kosztów, a w końcu także osiągnięcie zysku. 

Zamawiający w dniu 29.01.2020 r. (e-mailem) wezwał wraz kopią odwołania, w trybie 

art.  185  ust.1  Pzp, 

uczestników  postępowania  przetargowego  do  wzięcia  udziału                               

w postępowaniu odwoławczym.  

W  dniu  31.01.2020  r. 

(wpływ  do  Prezesa  KIO  w  wersji  elektronicznej  podpisane 

podpisem  cyfrowym  za  pośrednictwem  elektronicznej  skrzynki  podawczej  -  ePUAP)   

Konsorcjum  K. 

zgłosiła  przystąpienie  do  postępowania  odwoławczego  po  stronie 

Zamawiającego  wnosząc  o  oddalenie  odwołania  w  całości.  Kopia  zgłoszenia  została 

przekazana Zamawiającemu oraz Odwołującemu. Już w trakcie prowadzenia postepowania 

zwracał się do Zamawiającego z informacją o możliwością zaistnienia przesłanki określonej 

w art. 90 ust. 3 Pzp, tj. iż oferta zawiera rażąco niską cenę. Informacja ta była podyktowana 

analizą    zaproponowanych  stawek,  jak  również    znajomością  możliwości  wykonawczych 

Odwołującego, z uwagi na fakt iż w roku poprzednim, jak i wcześniej realizowaliśmy wspólnie  

zamówienia  publiczne  miedzy  innymi  dla  Nadleśnictwa  Kaliska.    Niestety  z  uwagi  na  brak 

zapłaty za wykonywane usługi, jak również zaobserwowane kłopoty finansowe,  wielokrotne 

zajęcia komornicze Odwołującego, oraz nie wywiązywanie się z przypisanego rzeczowo na 

podstawie umowy konsorcjum prac, nie mogliśmy dalej kontynuować współpracy (w zał. nr 5 

ostatnia korespo

ndencja od Komornika, oraz zał. nr 7 korespondencja e-mail zobowiązanie 

do uregulowania należności - niedotrzymane)  


Zauważył,  iż  na  podstawie  analizy  wielkości  środków  jakie  zostały  przeznaczone 

przez Zamawiającego na realizacje zamówienia stwierdzić należy iż są bardzo już okrojone.  

Wpływ  na  powyższe  miało  za  pewnie  szacowanie  przez  Zamawiającego  zamówienia  

zgodnie z  Art. 34 ust. 1 Pzp - 

który stanowi iż: „(…) podstawą ustalenia wartości zamówienia 

na usługi lub dostawy powtarzające się okresowo lub podlegające wznowieniu w określonym 

czasie  jest  łączna  wartość  zamówień  tego  samego  rodzaju:  1)  udzielonych  w  terminie 

poprzednich  12  miesięcy  lub  w  poprzednim  roku  budżetowym,  z  uwzględnieniem  zmian 

ilościowych  zamawianych  usług  lub  dostaw  oraz  prognozowanego  na  dany  rok 

średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem”  

Dodatkowo  fakt  iż  w  latach  poprzednich  w  zamówieniach  tych  występował  wysoki 

poziom konkurencyjności środki na realizację były na starcie już bardzo małe.  

   W  odnies

ieniu  do  zaproponowanych  stawek  których  wysokość  kwestionowaliśmy 

znajduje  się  miedzy  innymi  kwota  14,80  dla  prac  ręcznych,  co  jest  nie  do  zrealizowania 

szczególnie  z  uwagi  na  podniesione  składki    ZUS.  W  miejscu  tym  wskazać  należy,  iż 

Odwołujący w latach poprzednich, szczególnie w ostatnim roku samodzielnie nie realizował 

większości najbardziej kluczowych i czasochłonnych w tej grupie prac czynności, posiłkując 

się  innymi  członkami  konsorcjum.  Mowa  tutaj  w  szczególności  o  pracach  zalesieniowych, 

grodzeniach

,  koszeniach  czy  melioracjach,  które  to  stanowią  około  80  %  prac.  (dowód 

korespondencja  e-

mail  w  zał.  nr  6),  dlatego  uznać  należy  iż  przedstawiona  stawka  w  tej 

grupie  nie  wynika  z  bezpośredniego  doświadczenia  Odwołującego,  lecz  jest  podyktowana 

wyłącznie zdobycia kontraktu za wszelką cenę.   

Podnoszone  w  odwołaniu  informacje,  iż    kluczową  konkluzją  do  ustalenia  faktu  czy 

oferta zawiera rażąco niską cenę jest fakt że duży stopień prac ma być wykonany w oparciu 

o  normogodziny  - 

nie zaś o godziny faktyczne  - nie stanowi wszak z góry, o  tym, iż praca 

zostanie  wykonana  szybciej  niż  wskazuje  to  katalog,  oraz  odnosi  się  w  większości  do 

zakresu prac z pozyskania i zrywki.   

Z  doświadczenia  własnego  stwierdzamy  iż  w  bardzo  sprzyjających  warunkach 

możliwe są pewne  oszczędności,  jednak  czasami  są też  prace nie opłacalne.  Na przykład: 

wykonywanie zabiegów CW, CP,  gdzie zachodzi konieczność  użycia pilarek i paliwa w tych 

kosztach.  Również  koszenia  upraw  -  wysokie    koszty  paliwa  i  amortyzacji  sprzętu  są 

dobitnym  przykładem.  Stawka  ciągnikowa  55  zł  w  skład  której  wchodzi  również 

wynagrodzenie  osoby  obsługującej,  nawet  opłacanej  na  minimalnym  wynagrodzeniu  nie 

zapewnia  w  żaden  sposób  możliwości  wykonania  jakichkolwiek  prac,  nawet  tych 

najprostszych,  nie  wspominając  o  bardziej  skomplikowanych.  Prace  leśne  wykonywane  są                        

w zmiennych warunkach atmosferycznych, co również nie pozwala na przyjęcie z góry iż na 

przestrzeni całego okresu umowy, będę one na tyle sprzyjające aby  przewidzieć osiągnięcie 

maksyma

lnej  wydajności  i  tym  samym  oszczędności.  Reasumując,  należy  stwierdzić,                     


iż bilans całościowy omawianego zakresu prac wskazuje na prawidłowość w zastosowanym 

katalogu prac leśnych przypisanych normogodzin , które odpowiadają faktycznym.   

Zgodnie z brzmieniem art. 90 pkt 1 Pzp, który stanowi iż nie tylko cena lub koszt są 

rażąco  niskie,  ale  również  ich  istotne  części  wydają  się  rażąco  niskie  –  prawem 

Zamawiającego było wezwanie do złożenia zapytania w tej sprawie.   

Z  uwagi  na  zastrzeżenie  informacji  tajemnicy  przedsiębiorstwa  oraz  braku    dostępu 

do całkowitych wyjaśnień Odwołującego  w szerszym aspekcie będziemy mogli się odnieść 

podczas  rozprawy,  o  ile  do  niej  dojdzie.  W  miejscu  tym  wnioskuję  o  odtajnienie 

podstawowych  wyliczeń  utajnionych  dokumentów,  z  uwagi  iż  uważam,  iż  Odwołujący  nie 

sprostał  ciężarowi  wykazał  przesłanek  do  jej  zastosowania.  Lektura  uzasadnienia 

zastrzeżenia prowadzi do wniosku, że znaczna jego część obejmuje przytoczenie tekstu Pzp 

na temat natury pojęcia tajemnicy przedsiębiorstwa, oraz przytoczenie kilku wyroków KIO.  

Natomiast  nieliczne  fragmenty,  które  mają  charakter  merytoryczny,  pozostają  nad 

wyraz  ogólne,  lakoniczne  i  niedoprecyzowane.  Ponadto,  w  uzasadnieniu  tajemnicy 

przedsiębiorstwa  odwołano  się  jedynie  do  organizacji  pracy  i  założeń  przyjętych  celem 

realizacji  zamówienia,  właściwych  jakoby  tylko  dla  firmy  wyjaśniającego,  bez  wskazania 

jakichkolwiek  przykładów.  W  żadnym  miejscu  nie  wskazano  które  części  składowe 

wyjaśnienia  odnoszą  się  do  tych  specyficznych  i  wyjątkowych  tylko  dla  wyjaśniającego 

zagadnień. Skuteczność omawianego zastrzeżenia podważa  również fakt iż kontraktowane 

prace w większości zostały skatalogowane, a ich pracochłonność, nawet ta „faktyczna” jest 

znana  dla  grona  wykonawców  zajmujących  się  tego  typu  działalnością.  Powyższe 

spostrzeżenia  potwierdza  np.  KIO  1093/2019  zaś  przytoczone  przez  Odwołującego  wyroki 

KIO  są  dość  odległe  czasowo  i  nie  przystają  do  rzeczywistości  i  omawianej  sytuacji  (za 

wyrokami  o  sygn.  akt:  KIO/UZP  6/10,  KIO  984/13, 

KIO  991/13).  Jeżeli  w  złożonych 

tłumaczeniach  znajdują  się  np.  nazwy  własne  firm  współpracujących  (dostawców  towarów, 

części  zamiennych  itp.),  jest  wskazana    nieznana  dotychczas  technologia  wykonania  prac 

lub  inne  innowacyjne  nowe    niestosowane    rozwiązania  proszę  o  ich  nieudostępnianie, 

jednakże  wnioskuję  o  odtajnienie  ogólnego  zarysu  i  sposobu  wyliczenia  poszczególnych 

składników  kosztorysu.  Z  uwagi  na  przytoczone  wyjaśnienia  oczywistą  sprawą  jest  

konieczność    powiązania  faktów  świadczących  o  złej  kondycji  finansowej  z  realną 

możliwością wykonania zamówienia w przedstawionym przez Odwołującego  kosztorysie. 

W  dniu  03.02.2020  r. 

(wpływ  do  Prezesa  KIO  w  wersji  elektronicznej  podpisane 

podpisem  cyfrowym  za  pośrednictwem  elektronicznej  skrzynki  podawczej  -  ePUAP)   

„Konsorcjum Usługi Leśne „MAT-LAS zgłosiła przystąpienie do postępowania odwoławczego 

po  stronie  Zamawiającego  wnosząc  o  oddalenie  odwołania  w  całości.  Kopia  zgłoszenia 

została przekazana Zamawiającemu oraz Odwołującemu.  


Do otwarcia posiedzenia Za

mawiający wobec wniesienia odwołanie do Prezesa KIO 

nie  wniósł  na  piśmie,  w  trybie  art.  186  ust.  1  Pzp,  odpowiedzi  na  odwołanie.  Uczynił  to 

dopiero  na  posiedzeniu

,  gdzie  stwierdził,  że:  „(…)  Przedmiotem  zamówienia  są  usługi                          

z  zakre

su  gospodarki  leśnej  zgodnie  z  określeniem  w  art.  6  ust.  1  pkt  1  ustawy  z  dnia 

289,1991  r.  o  lasach  (tekst  jedn.:  Dz.U,  z  2018  r.,  poz.  2129  z  późn.  zm.  -  „Ustawa                    

o lasach”), obejmujące prace z  zakresu hodowli i ochrony lasu, ochrony przeciwpożarowej, 

pozyskania  i  zrywki  drewna,  prace  z  nasiennictwa  leśnego,  prace  związane  z  gospodarką                

w  szkółce  leśnej,  prace  związane  z  gospodarką  łąkoworolną,  a  także  prace  związane                

z melioracjami wodnymi, do wykonania na ter

enie Nadleśnictwa Kaliska w roku 2020. Zakres 

rzeczowy  przedmiotu  zamówienia  obejmuje  sumaryczne  ilości  prac  z  zakresu  hodowli                     

i ochrony lasu, ochrony przeciwpożarowej, pozyskania i zrywki drewna, prace z nasiennictwa 

leśnego, prace związane z gospodarką w szkółce leśnej oraz prace związane z gospodarką 

łąkowo-rolną, a także prace związane z melioracjami wodnymi. 

Złożone przez Wykonawcę – Ł. A. oferty wzbudziły wątpliwości Zamawiającego co do 

możliwości  wykonania  przedmiotu  zamówienia  zgodnie    z  wymaganiami  określonymi  przez 

Zamawiającego  lub  wynikającymi  z  odrębnych  przepisów,  a  ceny  w  nich wskazane  wydały 

się  rażąco  niskie  w  stosunku  do  przedmiotu  zamówienia.  W  związku  z  powyższym, 

Zamawiający, działając na podstawie art. 90 ust 1 Pzp skierował do Wykonawcy wezwania 

do złożenia wyjaśnień odnośnie rażąco niskiej ceny w ofertach obejmujących pakiety 1,11 i 

V. W treści wezwań wyraźnie wskazano, że zaoferowana przez Wykonawcę cena lub koszt, 

lub  ich  istotne  części  składowe  wydają  się  rażąco  niskie  w  stosunku  do  przedmiotu 

zamówienia.  Wykonawcę  wezwano  do  udzielenia  wyjaśnień,    w  tym  złożenia  dowodów, 

dotyczących  elementów  złożonej  oferty,  mających  wpływ  na  wysokość  zaproponowanej 

ceny/kosztów  za  wykonanie  przedmiotu  zamówienia.  W  wezwaniu  Zamawiający  zaznaczył 

również,  że  obowiązek  wykazania,  że  oferta  nie  zawiera  rażąco  niskiej  ceny,  spoczywa  na 

Wykonawcy. 

W  dniu  16  grudnia 

2019  r.  Wykonawca  przekazał  Zamawiającemu  wyjaśnienia                   

w  zakresie  rażąco  niskiej  ceny,  wskazując,  że  złożone  oferty  uwzględniają  wszelkie 

niezbędne  koszty  i  wydatki  związane  ze  świadczeniem  usług  oraz  zapewniają  możliwość 

osiągnięcia  zysku.  Wobec  faktu,  iż  w  złożonych  wyjaśnieniach  Wykonawca  potwierdził,  że 

oferta  zawiera  rażąco  niską  cenę,  Zamawiający  był  zobowiązany  do  odrzucenia  oferty  na 

podstawie  art.  89  ust.  1  pkt  4  Pzp,  o  czym  Wykonawca  został  prawidłowo  powiadomiony                

w zawiadomieniu o odrzuceniu oferty z dnia 16 stycznia 2020 r. 

Biorąc  pod  uwagę  powyższe  okoliczności,  w  tym  w  szczególności  prawidłowe 

działanie  Zamawiającego,  w  pełni  zgodne  z  przepisami  Prawa  zamówień  publicznych,                   

z argumentacją zaprezentowaną przez Odwołującego nie sposób się zgodzić. 


1.  Brak  interesu  Odwołującego  się  do  złożenia  odwołania  w  zakresie  oferty  złożonej                       

w ramach pakietu V Zamówienia. 

W  ocenie  Zamawiającego  Odwołujący  się  nie  dysponuje  w  ogóle  interesem  do  złożenia 

odwołania  w  sprawie,  gdyż  nawet  w  przypadku  uznania  z  daleko  idącej  ostrożności,  iż 

powinno  dojść  do  powtórzenia  czynności  oceny  ofert  to  Odwołujący  nie  znalazłby  się                       

w  gronie  podmiotów,  których  oferta  jest  najkorzystniejsza.  Podmiotami  legitymowanymi  do 

wnoszenia środków ochrony prawnej są między innymi wykonawcy pod warunkiem jednak, 

że  mają  lub  mieli  interes  w  uzyskaniu  danego  zamówienia  oraz  ponieśli  lub  mogą  ponieść 

szkodę w wyniku naruszenia przez zamawiającego przepisów Prawa zamówień publicznych, 

Po  dokonaniu  wstępnej  oceny  ofert  złożonych  przez  Wykonawców  oraz  po  przeliczeniu 

punktów  przyznawanych  ofertom  zgodnie  z  SIWZ  w  ramach  pakietu  V  przedmiotowego 

zamówienia,  Zamawiający  jednoznacznie  stwierdził,  iż  oferta  Odwołującego  nie  jest  ofertą 

najkorzystniejszą. /Dowód: punktacja pakiet V./ 

Posiadanie interesu w rozumieniu przepisu art. 179 ust. 1 musi zostać ocenione pod kątem 

osiągnięcia zamierzonego celu  uzyskania zamówienia w kontekście zasadności i możliwości 

podnoszenia  zarzutów  względem  czynności  czy  zaniechań  zamawiającego.  Taki  kontekst 

sytuacyjno-

prawny,  czyli  zespół  okoliczności,  który  faktycznie  umożliwi  odwołującemu 

uzyskanie zamówienia, pozwala na uznanie posiadania interesu (Nowicki Józef Edmund. Art. 

179. W:  Prawo zamówień  publicznych.  Komentarz,  wyd. IV. Wolters  Kluwer  Polska,  2019). 

Odwołujący  musi  wykazać  zatem,  że  miał  lub  ma  interes  w  uzyskaniu  tego  konkretnego 

zamówienia,  a  w  wyniku  naruszenia  przez  Zamawiającego  przepisów  ustawy  poniósł  lub 

mo

że ponieść szkodę. W ocenie Zamawiającego Odwołujący nie posiada interesu prawnego 

do wniesienia odwołania, gdyż nie sposób uznać, iż jego oferta miałaby zostać wybrana jako 

najkorzystniejsza,  a  tym  samym  nie  można  doszukać  się  jakiejkolwiek  szkody  po  stronie 

Odwołującego.  Odwołujący  w  żaden  sposób  nie  wykazał,  iż  doszło  do  powstania  po  jego 

stronie  negatywnego  następstwa  w  postaci  szkody.  Podobnie  Krajowa  Izba  Odwoławcza 

stwierdziła  w  wyroku  z  dnia  22  maja  2017  r.,  KIO  921/17  W  ustawie  Prawo  zamówień 

publi

cznych  odwołanie  jest  środkiem  ochrony  prawnej  skierowanym  na  zmianę  sytuacji 

wykonawcy,  polegającej  na  możliwości  uzyskania  w  danym  postępowaniu  zamówienia,  tj. 

wyboru  oferty  złożonej  przez  wykonawcę  odwołującego  się w  danym  postępowaniu. Oferta 

Odwołującego  złożona w  ramach  pakietu  V  nie  została uznana  za ofertę najkorzystniejszą, 

wobec  czego  złożone  odwołanie  nie  stworzy  po  jego  stronie  możliwości  wyboru  oferty                     

w  danym  postępowaniu.  W  tym  samym  wyroku  Krajowa  Izba  Odwoławcza  jednoznacznie 

wskazała,  że  należy  zatem,  opisane  w  przepisie  art,  179  ust.  1  PZP  przesłanki 

materialnoprawne  traktować  w  postępowaniu  odwoławczym  w  powiązaniu  z  sytuacją 

wykonawcy  składającego  środek  ochrony  prawnej  i  elementarną  możliwością  uzyskania 

przez  niego  d

anego  zamówienia  oraz  poniesieniem  lub  możliwością  poniesienia  szkody                   


w wyniku zarzucanych naruszeń prawa. Odmienne rozumienie regulacji art. 179 ust. 1 PZP 

oznaczałoby  możliwość  wnoszenia  środka  ochrony  prawnej  ze  skutkiem  jego 

merytoryc

znego rozpatrzenia nawet jeśli podmiot, który zainicjuje postępowanie odwoławcze 

pozostaje bez realnej możliwości udziału w postępowaniu i realizacji zamówienia w kształcie, 

jaki wynika z zakresu tego zamówienia, dokonanego opisu przedmiotu tego zamówienia itp. 

warunków postępowania. Jednocześnie należy zauważyć, że przepis art. 179 ust. 1 PZP nie 

nawiązuje  do  interesu  rozumianego  jako  dążenie  do  uzyskania  stanu  ogólnej  zgodności                   

z  prawem,  ale  do realizacji  interesu  konkretnego  wykonawcy, 

w konkretnym postępowaniu, 

polegającego  na  uzyskaniu  stanu,  w  którym  dany  wykonawca  będzie  mógł  uzyskać  dane 

zamówienie.  Dane  zamówienie  -  to  konkretne  zamówienie  -  konkretny  przedmiot 

świadczenia  opisany  w  części  stanowiącej  opis  przedmiotu  zamówienia,  rodzaj  i  jakość 

świadczenia, czas i miejsce jego realizacji oraz inne elementy charakteryzujące świadczenie, 

do którego wykonania zobowiązuje się wykonawca. Sąd Okręgowy w Katowicach w wyroku  

z dnia 3 maja 2010 r. o sygn. akt XIX Ga 148/10 wprost natomiast 

wskazał, że przez interes 

wykonawcy  należy  rozumieć  szanse  na  wygranie  konkretnego  postępowania  o  udzielenie 

zamówienia  publicznego.  Biorąc  pod  uwagę  powyższe,  zgodnie  z  wyrokiem  Krajowej  Izby 

Odwoławczej z dnia 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt KIO 546/16 Niewykazanie legitymacji do 

wniesienia odwołania, o której stanowi art. 179 ust. 1 p.z.p., stanowi samodzielną materialną 

podstawę  oddalenia  odwołania.  W  konsekwencji,  z  uwagi  na  brak  interesu  Odwołującego               

w  wniesieniu  niniejszego  odwołania  w  zakresie  oferty  złożonej  w  pakiecie  V,  odwołanie 

winno  podlegać  częściowemu  oddaleniu  już  z  wyżej  wskazanych  przyczyn.  Jednocześnie 

wskazać  należy,  że  w  celu  zachowania  daleko  idącej  ostrożności  w  niniejszym 

postępowaniu,  Zamawiający  w  dalszej  treści  pisma  odnosi  się  również  merytorycznie  do 

zarzutów Odwołującego podniesionych co do pakietu V. 

II. Zarzut nieprawidłowego wezwania do złożenia wyjaśnień. 

W zakresie rozważań merytorycznych, w pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutu 

naruszenia  art,  90 

ust  1  pzp  poprzez  rzekome  nieprecyzyjne  wezwanie  Odwołującego  do 

złożenia  wyjaśnień  dotyczących  rażąco  niskiej  ceny,  Powyższy  zarzut  powinien  zostać 

uznany  za  całkowicie  bezpodstawny,  albowiem  Zamawiający  skierował  do  Odwołującego 

wezwanie o treści całkowicie zgodnej z przepisem art. 90 ust. 1 pzp, w którym zwrócił się do 

Odwołującego  o  udzielenie  wyjaśnień,  w  tym  złożenie  dowodów,  dotyczących  wyliczenia 

ceny  lub  kosztu  oferty.  Zamawiający  wyznaczył  również  termin  na  złożenie  odpowiednich 

wyjaśnień. Wbrew twierdzeniom Odwołującego, skierowane przez Zamawiającego wezwanie 

było  wystarczająco  precyzyjne  i  szczegółowe,  aby  umożliwić  Odwołującemu wykazanie,  że 

wskazana  przez  niego  cena  nie  była  rażąco  zaniżona.    Niezależnie  od  powyższego,  jak 

wskazała  Krajowa  Izby  Odwoławcza  w  wyroku  z  dnia  25  czerwca  2019  r.,  sygn.  KIO 

1056/19:  zamawiający może sformułować wezwanie do wyjaśnień w sprawie rażąco niskiej 


ceny w sposób szczegółowy i zadać wykonawcy pytania dotyczące konkretnych kosztów czy 

okoliczności  wpływających  na  cenę  oferty,  co  z  pewnością  ułatwia  wykonawcy 

przygotowanie  wyjaśnień,  a  następnie  zamawiającemu  -  ich  ocenę,  Jednocześnie  jednak 

zamawiający nie ma obowiązku zawierać w wezwaniu do wykonawcy takich szczegółowych 

pytań odnoszących się do ceny jego oferty, gdyż z żadnego przepisu ZamPublU obowiązek 

taki nie wynika. Zamawiający może zatem ograniczyć się w wezwaniu do przytoczenia treści 

art.  90  ust.  1  ZamPublU.  Zarzut  naruszenia  art.  90  ust  1  Pzp  pozostaje  bezpodstawny, 

albowiem wskazany przepis nie generu

je po stronie Zamawiającego obowiązku wysnuwania 

szczegółowych pytań dotyczących ceny oferty. 

III.  Zarzut odrzucenia oferty bez uprzedniej analizy wyjaśnień Odwołującego. 

Również  zarzut  naruszenia  art.  90  ust  3  oraz  art.  92  ust  1  pkt  3  pzp  należy  uznać  za 

całkowicie  niezasadny.  Poglądem  ugruntowanym  w  doktrynie  oraz  judykaturze  jest,  że 

Wystosowanie  wezwania  w  trybie  art.  90  ust.  1  i  1a  PrZamPubl  oznacza  dla  wykonawcy 

obowiązek  wykazania,  że  zaproponowana  przez  niego  cena  lub  proponowany  koszt 

(względnie  ich  istotne  części  składowe)  nie  ma  charakteru  rażąco  niskich.  Obowiązkiem 

wykonawcy  jest  więc  dostarczenie  wyczerpujących  wyjaśnień,  które  w  pierwszej  kolejności 

powinny  odnosić  się  do  wątpliwości  zamawiającego  sformułowanych  w  wezwaniu.                         

W  przypadku,  kiedy  wezwanie  dotyczy  ceny  oferty,  wykonawca  powinien  odnieść  się 

kompleksowo  do  zaoferowanej  ceny.  Zgodnie  bowiem  z  treścią  ust.  2  komentowanego 

przepisu,  to  wykonawca  wszelkimi  niezbędnymi  środkami  dostępnymi  w  danej  sprawie             

i  uzasadnionymi  w  konkretnym  stanie  faktycznym,  powinien  wykazać  zamawiającemu,  że 

jego cena (lub koszt) nie jest rażąco niska, pomimo ziszczenia się określonych ustawowych 

przesłanek  podejrzenia  rażąco  niskiej  ceny  w  jego  ofercie  (Prawo  zamówień  publicznych. 

Komentarz,  red.  Marzena  Jaworska,  Dorota  Grześkowiak-Stojek,  Julia  Jarnicka,  Agnieszka 

Matusiak).  Jak  wskazała  Krajowa  Izba  Odwoławcza  w  wyroku  z  dnia  20  kwietnia  2017  r., 

sygn.  KIO  681/17:  Obowiązkiem  wykonawcy,  wezwanego  do  złożenia  wyjaśnień  jest 

przedstawienie  przekonywujących  wyjaśnień  i  dowodów  na  potwierdzenie  tego,  że  cena 

oferty  została  skalkulowana  w  sposób  rzetelny  i  gwarantuje  realizację  całego  zakresu 

objętego zamówieniem. Wyjaśnienia elementów mających wpływ na wysokość ceny muszą 

być  konkretne,  wyczerpujące  i  nie  mogą  pozostawiać  jakichkolwiek  wątpliwości  co  do 

rzetelności  kalkulacji  ceny  oferty.  Treść  ustawy,  w  art.  90  ust.  2  wprost  wskazuje,  że 

obowiązek  wykazania,  że  oferta  nie  zawiera  rażąco  niskiej  ceny  lub  kosztu  spoczywa  na 

wykon

awcy, wobec czego zarzut, iż Zamawiający nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku 

jest  bezzasadny.  Jednocześnie,  twierdzenie  Odwołującego,  że  decyzja  Zamawiającego                  

o  odrzuceniu  oferty  nie  była  poparta  wnikliwą  analizą  jest  całkowicie  błędne.  Zamawiający 

poddał złożone wyjaśnienia szczegółowej ocenie pod względem formalnym i merytorycznym. 

Przy  analizie  złożonych  wyjaśnień,  Zamawiający  był  zobowiązany  wziąć  pod  uwagę 


specyfikę prac leśnych, które były przedmiotem zamówienia publicznego, jak również opinie 

niezależnego  biegłego  eksperta  do  spraw  księgowych  wydane  na  podstawie  wyliczeń 

przedstawionych  przez  Odwołującego.  Z  uwagi  na  fakt,  że  dokonana  ocena  wyjaśnień 

potwierdziła, że oferty zawierają rażąco niską cenę lub koszt musiały one zostać odrzucone. 

Decyzja  Zamawiającego  została  oparta  w  znacznej  mierze  o  wyrażone  w  opinii  zarzuty 

nieuwzględnienia w  zaoferowanej cenie kosztów obowiązkowych składek na ubezpieczenia 

społeczne  oraz  zarzut  nieuwzględnienia  wydatków  związanych  z  urlopami  pracowników. 

Wydane  przez  niezależnego  eksperta  opinie  w  zakresie  każdego  z  trzech  przedmiotowych 

pakietów  wprost  wskazują,  że  przedstawiona  przez  Odwołującego  wycena  prac  zawiera 

wiele błędów i niedociągnięć, w założeniach wyceny nie uwzględniono kosztów pracodawcy, 

w  tym  składek  ZUS  leżących  po  jego  stronie,  co  znacząco  zaniżyło  cenę  prac.  Zdaniem 

opiniującej  Odwołujący  nie  uwzględnił  również  realiów  dotyczących  wynagrodzeń  przy 

ciężkich  pracach  fizycznych  wykwalifikowanych  pracowników  leśnych  określonych                          

w wymaganiach przetargowych, a przyjął tylko płacę minimalną obowiązującą w 2020 roku.  

Z  opinii  wynika  również,  że  Odwołujący  pominął  prawo  do  minimum  20  dniowego  urlopu 

wypoczynkowego  zagwarantowanego  pracownikowi. Jak wskazano  w  opini

i całkowity koszt 

zatrudnienia  pracownika  na  podstawie  umowy  o  pracę  z  minimalnym  wynagrodzeniem 

będzie wynosił 3.132,48 zł. W opinii wskazano, że oferta jest niedoszacowana o około 19% 

w odniesieniu do jednego pracownika, co wprost świadczy o rażąco niskiej cenie złożonych 

ofert.  /Dowód:  opinie  biegłego  księgowego  —  firma  „BMT”  Profesjonalna  Obsługa  Biura                     

z dnia 30 grudnia 2019 r./. 

Biorąc  pod  uwagę  treść  powyższych  opinii,  oraz  niezgodność  ofert  Odwołującego                        

z  pr

zepisami  prawa  pracy  oraz  ubezpieczeń  społecznych,  oferty  zostały  odrzucone.                        

O  powyższych  podstawach  odrzucenia  Odwołujący  został  wyczerpująco  poinformowany                  

w  zawiadomieniu  o  odrzuceniu  ofert.  Jak  wskazano  w  zawiadomieniu  o  odrzuceniu  oferty, 

jeżeli  mimo  wyjaśnień  wykonawcy  zamawiający  stwierdzi,  ze  cena  jest  rażąco  niska, 

nieadekwatna  do  zakresu  i  kosztów  prac  składających  się  na  dany  przedmiot  zamówienia 

zgodnie  z  wymaganiami  określonymi  przez  zamawiającego  lub  wynikającymi  z  odrębnych 

przepisów,  zobowiązany  jest  on  do  odrzucenia  takiej  oferty.  Powyższy  obowiązek 

Zamawiającego przedstawia treść Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE 

z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, która w motywie 103 wskazując, 

że oferta powinna być obowiązkowo odrzucana w przypadkach, gdy instytucja zamawiająca 

stwierdzi,  że  proponowana  rażąco  niska  cena  lub  takież  koszty  są  wynikiem  niezgodności                 

z  obowiązującym  prawem  unijnym  lub  zgodnym  z  nim  prawem  krajowym  w  dziedzinach 

prawa  socjalnego,  prawa  pracy  lub  prawa  ochrony  środowiska,  bądź  z  przepisami 

międzynarodowego prawa pracy. Przedstawiona przez Wykonawcę wycena nie uwzględniała 

wszystkich  kosztów  do  poniesienia  których  Wykonawca  w  toku  realizacji  zamówienia  byłby 


zobowiązany,  wobec  czego  w  ocenie  Zamawiającego  oferty  Wykonawcy  uznać  należy  za 

niewiarygodne. Jak wskazała Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z dnia 9 września 2019 r., 

sygn.  KIO  1641/19  Obowiązkiem  zamawiającego  jest  także  odrzucenie  oferty  wykonawcy, 

który  nie  udzielił  wyjaśnień  lub  jeżeli  dokonana  ocena  wyjaśnień  wraz  ze  złożonymi 

dowodami  potwierdza,  że  oferta  zawiera  rażąco  niską  cenę  lub  koszt  w  stosunku  do 

przedmiotu  zamówienia,  o  czym  mowa  w  art.  90  ust.  3  ustawy  Pzp.  Biorąc  pod  uwagę 

wskazane powyżej poważne naruszenie przez Odwołującego bezwzględnie obowiązujących 

przepisów  prawa  pracy  oraz  ubezpieczeń  społecznych,  które  to  naruszenie  spowodowało 

niską  cenę  oferty,  niewątpliwie  doszło  do  zaistnienia  wystarczających  przesłanek  do  jej 

odrzucenia.  Przedstawione  w  wyjaśnieniach  rozliczenia  poszczególnych  elementów  ceny 

wskazują wprost na zaistnienie rażąco niskiej ceny, w konsekwencji czego Zamawiający był 

zobowiązany  ofertę  odrzucić.  O  powyższych  motywach  podjęcia  decyzji  o  odrzuceniu 

Odwołujący  został  prawidłowo  poinformowany  w  zawiadomieniu.  Decyzja  została 

wyczerpująco  uzasadniona,  a  jej  "danie  jest  oparte  na  wnikliwej  analizie  wyjaśnień 

Odwołującego. 

IV. Rażąco niska cena ofert Odwołującego. 

Przyjęta  przez  Odwołującego  cena  zamówienia  bez  wątpienia  jest  ceną  rażąco  niską  oraz 

budzi uzasadnione wątpliwości co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie 

z wymaganiami określonymi przez Zamawiającego. Ceny zaproponowane w przedmiotowym 

stanie  faktycznym  w  pełni  spełniają  przesłanki  zaistnienia  rażąco  niskiej  ceny  określone 

dotychczas  w  doktrynie  oraz  judykaturze.  Przyjmuje  się  za  orzecznictwem  europejskim, 

orzecznictwem  sądów  okręgowych,  KIO  oraz  doktryną,  że  za  cenę  rażąco  niską  uważana 

jest  cena  nierealistyczna,  niewiaryg

odna  w  porównaniu  z  cenami  rynkowymi  podobnych 

zamówień  i  innych  ofert.  Wynika  z  tego,  że  o  cenie  rażąco  niskiej  można  mówić,  gdy  jest 

oczywiste,  że  przy  zachowaniu  reguł  rynkowych  wykonanie  umowy  przez  wykonawcę  za 

podaną  cenę  byłoby  nieopłacalne,  albo  gdy  cena  w  stosunku  do  przedmiotu  zamówienia 

będzie  ceną  odbiegającą  od  jego  wartości,  w  szczególności  gdy  różnica  ta  nie  będzie 

możliwa do uzasadnienia obiektywnymi względami pozwalającymi wykonawcy zrealizować to 

zamówienie  bez  strat  i  dodatkowego  finansowania  wykonania  zamówienia  z  innych  źródeł 

niż  wynagrodzenie  umowne  (Wiktorowska  Ewa.  Art.  90.  W:  Prawo  zamówień  publicznych. 

Komentarz aktualizowany. System Informacji Prawnej LEX, 2019). 

Podkreślić  przede  wszystkim  należy,  że  stwierdzenie  rażąco  niskiej  ceny  oferty 

Odwołującego  powinno  być  rozstrzygane  wyłącznie  przez  pryzmat  złożonych  przez 

Odwołującego  wyjaśnień  oraz  załączonych  do  nich  dowodów  w  toku  postępowania                         

o  udzielenie  zamówienia,  a  nie  tych  przywołanych  w  treści  odwołania.  Kwestię  słusznego 

odrzucenia  oferty  przez  Zamawiającego  można  bowiem  rozstrzygać  wyłącznie  wobec 

dotychczasowych  wyjaśnień,  na  podstawie  których  Zamawiających  podjął  decyzję                      


o  odrzuceniu  z  uwagi  na  rażąco  nisko  cenę.  Odwołujący  konkurencyjność  cenową  swojej 

oferty  opiera  na  możliwości  wykonania  znacznej  ilości  prac  z  zakresu  pozyskania  drewna 

przy  pomocy  maszyn  wielooperacyjnych,  gwarantujących  dużą  wydajność.  Wskazuje 

również,  iż  w  jego  ocenie  w  przypadku  pakietu  nr  V  całość  prac  może  zostać  wykonana 

pracami maszynowymi. Zdaniem Odwołującego, każda czynność opisana w załączniku 3.1.2 

do  SIWZ  oznaczona  kodem  czynności  CWDN-D  jest  możliwa  do  wykonana  przy  użyciu 

czynności  harwestera.  Konsekwencją  znacznej  przewagi  pozyskania maszynowego według 

Odwołującego  ma  być  wzrost  efektywności  całości  zamówienia,  a  także  duża  wydajność 

pracy  przy  niewielkim  nakładzie  pracy  fizycznej.  Ze  względu  na  fakt,  iż  Odwołujący  na 

powyższej argumentacji opiera zaproponowane niskie ceny, wskazać należy specyfikę prac 

leśnych  oraz  ich  wymogi  w  ramach  poszczególnych  pakietów.  Wskazanie,  że  znacząca 

większość  prac  może  zostać  wykonana  tzw.  harwesterem  wraz  z  maksymalnym 

ograniczeniem  pracy  fizycznej  świadczy  o  tym,  ze  cena  ta  jest  nierealistyczna  oraz 

niewiarygodna. 

a) Specyfika prac w ramach pakietu I, II Zamówienia. 

Zamawiający  w  ramach  przedmiotowego  zamówienia  przewiduje  prace  mające  na  celu 

pozyskanie  drewna  gdzie  dopuszcza  się  pracę  maszynową,  czyli  tzw.  harwesterem. 

Jednakże  w  ramach  pakietu  I  dopuszczalna  ilość  prac  harwesterem  obejmuje  jedynie  33% 

przedmiotu  zamówienia,  a  w  ramach  pakietu  II  —  wyłącznie  42%  wszystkich  prac 

zaplanowanych  do  wykonania,  Podkreślić  należy,  że  wskazane  zakresy  prac  obejmują 

zarówno  powierzchnie,  gdzie  Zamawiający  zakłada  tylko  pracę  maszynami,  jak                                 

i powierzchnie, gdzie technikę pozyskania pozostawia się do wyboru wykonawcy. Przedmiot 

zamówienia  obejmuje  również  zrywkę  drewna,  czyli  transport  pozyskanego  surowca                       

z  powierzchni  d

rzewostanu  do  dróg  wywozowych.  Odległość,  na  jaką  należy  wywieźć 

drewno  to  z  reguły  od  100  do  600  m.  Czynność  taką  wykonuje  się  przy  pomocy  ciągnika 

rolniczego  z  wózkiem  samozaładowczym  lub  samojezdną  maszyną  do  transportu  drewna 

tzw. „forwarder”. Dla pakietu I zakres prac polegających na zrywce drewna wynosi do 32%, 

dla  pakietu  II  36%  wartości  wszystkich  prac  zaplanowanych  do  wykonania.  Przedmiot 

zamówienia  obejmuje  również  prace  ręczne  zarówno  przy  pozyskaniu  drewna  (prace 

wykonywane  przez  drwala  - 

operatora pilarki spalinowej) jak i w pozostałych działach (przy 

zagospodarowaniu  lasu  poprzez  jego  hodowlę  i  ochronę  -  prace  wykonywane  przez 

robotników wyposażonych w narzędzia ręczne). Przy pozyskaniu drewna są to prace, gdzie 

wymagana  jest  technika  pozyskania  przy  użyciu  pilarki  spalinowej  obsługiwanej  przez 

drwala-

operatora.  Zamawiający  wymusza  taką  właśnie  technikę  pozyskania  ze  względu  na 

ukształtowanie  terenu  uniemożliwiające  wjazd  maszynami  typu  harwester,  planowanie  na 

powierzchni  takich  sortymentów,  gdzie  użycie  harwestera  spowoduje  obniżenie  wartości 

handlowej  sortymentu,  ochronę  gleby  lub  roślin  tam  występujących.  Przy  pracach                            


w  zagospodarowaniu  lasu  prace  ręczne  muszą  być  wykonane  przy  sadzeniu  młodego 

pokolenia  drzew  przy  użyciu  narzędzi  ręcznych  tzw.  kosturów  i  szpadli,  pielęgnowaniu 

młodych  drzewostanów  poprzez  wycinkę  obumarłych,  niepożądanych  drzewek  przy  użyciu 

wykaszarek  lub  pilarki  spalinowej,  wykaszaniu  drobnej  ekspansywnej  roślinności  na 

uprawach  leśnych  (młode  pokolenie  lasu)  przy  użyciu  wykaszarek,  wykonywaniu  ogrodzeń 

leśnych z siatki, remont już istniejących i demontaż niepotrzebnych. W ramach zamówienia 

przewidziano  również  inne  prace  ręczne  w  drzewostanie  (zbiór  szyszek  z  drzew  ściętych, 

ochrona lasu, zbiór śmieci, zabezpieczenie przeciwpożarowe). Takie prace, które mogą być 

wykonane  wyłącznie  jako  prace  ręczne  stanowią  29%  pakietu  I  oraz  20%  wszystkich  prac 

pakietu II. Przedmiot zamówienia obejmuje również prace wykonywane przy użyciu maszyn  

i  prace  transportowe  nie  będące  zrywką  drewna.  Wlicza  się  tu  szereg  prac                                           

z  zagospodarowania  lasu,  gdzie  wykorzystanie  maszyn  nie  powoduje  rezygnacji                                

z zatrudnienia ludzi tylko redukuje ich ilość. Wliczające się w ten zakres prace transportowe 

są  ściśle  związane  z  pracami  ręcznymi  w  danym  zadaniu.  Do  takich  prac  Zamawiający 

zalicz

a  sadzenie  młodego  pokolenia  lasu  przy  użyciu  specjalistycznych  sadzarek  leśnych, 

uprawa łąk śródleśnych poprzez koszenie mechaniczne gdy ze względu na charakter terenu 

maszyna nie może wjechać na łąkę gdyż jest to teren okresowo podmokły koszenie należy 

w

ykonać  przy  pomocy  wykaszarek  -  czyli  pracami  ręcznymi,  przygotowanie  gleby  do 

sadzenia  poprzez  orkę,  transport  materiałów  np.  siatki  grodzeniowej  i  słupków  do  prac 

ręcznych  przy  wykonaniu  grodzeń,  transport  wcześniej  zebranych  śmieci,    transport 

sadzonek 

z  miejsca  przechowywania  na  powierzchnie  sadzenia,  transport  wcześniej 

wyciętych  ręcznie  choinek  itp.  Dla  pakietu  I  jest  to  5%,  a  dla  pakietu  II  4%  wartości 

wszystkich  prac  zaplanowanych  do  wykonania.  Odwołujący  przedstawił  argumenty 

proponowanej  stawki  od

nosząc  się  tylko  do  pracy  maszyną,  tzw.  harwesterem.  Wszystkie 

przedstawione przez niego obliczenia planowanych kosztów pracy odnoszą się więc jedynie 

do  33%  wszystkich  prac  zaplanowanych  do  wykonania  w  pakiecie  I  oraz  42%  prac 

zaplanowanych  w  pakiecie  II. 

Odwołujący  nie  przedstawił  elementów,  które  powinny  być 

skalkulowane przy pracach ręcznych i pozostałych. 

b) Analiza prac w ramach pakietu V Zamówienia. 

W części Zamówienia odnoszącej się do pakietu V, Zamawiający zaplanował 2 rodzaje pracy 

z taką samą wagą. Pozyskanie drewna przy użyciu maszyny typu harwester w ilości 16 033 

rn3  stanowi  56%  wartości  prac  do  wykonania.  Mimo  założenia,  że  drewno  będzie 

pozyskiwane  w  100%  maszynowo,  wykonawca  musi  zapewnić  drwala  -  operatora  pilarki 

spalinowej  do  ścinki  i  obalania  drzew  grubszych  w  miejscu  cięcia  od  parametrów  głowicy 

ścinkowej  w  harwesterze,  poprawy  „obróbki”  drewna,  dostosowując  pozyskane  sortymenty 

do  przewidzianych  warunków  technicznych  (obcięcie  sęków,  wyrównanie  czół  przecięcia). 

Ponadto,  w  ramach  pakietu  V  przewidziano  zrywki  drewna,  czyli  transport  pozyskanego 


surowca  z  powierzchni  drzewostanu  do  dróg  wywozowych  (analogicznie  do  tej  samej 

czynności w pakietach I i II) w ilości 16 033 rn3 - jest to 44% wartości prac zaplanowanych 

do  wykonania.  W  ramach 

tego  pakietu  wszystkie  obliczenia  Odwołującego  obejmujące 

planowane  koszty  pracy  odnoszą  się  więc  do  56%  wartości  zadań  w  zamówieniu. 

Odwołujący  nie  uwzględnia  elementów,  które  powinny  być  skalkulowane  przy  pracach                     

w transporcie drewna 

(zrywce) i pozostałych, w tym pracowników, których opisano powyżej. 

Co  więcej,  w  każdym  pakiecie  zadań  wykonawca  musi  zapewnić  pracownika                          

z wykształceniem leśnym do koordynowania prac terenowych. 

c) Wynagrodzenie pracowników. 

Wskaz

ać również należy, że poza pominięciem przez Odwołującego w swoich wyliczeniach 

kosztów pracodawcy oraz urlopów pracowniczych, odnieść należy się do zaproponowanego 

przez  Odwołującego  wynagrodzenia  dla  pracowników.  Oferta  przewidywała  dla  wszystkich 

pracow

ników  wyłącznie  wynagrodzenie  minimalne.  Sam  Odwołujący  w  treści  odwołania 

wskazuje,  że  pracownicy  fizyczni  pobierają  wynagrodzenia  w  wysokości  minimalnej, 

ustawowej  pensji.  Biorąc  pod  uwagę  charakterystykę  prac  leśnych  oraz  konieczność 

wykonania  znacznej 

ilości  prac  ręcznie,  co  wykazano  wcześniej  w  niniejszym  piśmie, 

przewidziane  przez  Odwołującego  wyłącznie  minimalne  wynagrodzenie  dla  każdego                       

z  pracowników  wzbudza  słuszne  wątpliwości  co  do  wykonania  przez  Odwołującego 

zamówienia. Prace w ramach przedmiotu zamówienia obejmują ciężkie fizyczne prace leśne, 

których  wykonywanie  za  kwotę  najniższego  minimalnego  wynagrodzenia  jest  rynkowo 

nierealistyczne.  Zdaniem  Zamawiającego,  zatrudnianie  pracowników  fizycznych  za 

przedstawione  przez  Odwo

łującego  stawki  będzie  prowadzić  do  znacznych  trudności                            

z  zatrzymaniem  pracowników,  co  z  kolei  powoduje  realne  zagrożenie  nie  utrzymania 

wymaganego  limitu  pracowników.  Te  okoliczności  prowadzą  również  do  wątpliwości  co  do 

możliwości  wykonania  zamówienia  w  sposób  i  w  terminach  przewidywanych  przez 

Zamawiającego. Do przedstawionych przez Odwołującego twierdzeń odniósł się niezależny 

ekspert,  który  zaopiniował  poprzednie  wyjaśnienia.  W  wydanych  uwagach  odniesiono  się 

przede  wszystkim 

do  pojęcia  „normogodziny”  na  które  powołuje  się  Odwołujący,  Wskazać 

należy, iż w tabelach na przykład do pakietu V wykorzystywany jest symbol „rh”, oznaczający 

roboczogodziny,  czyli  godziny  pracy  przy  pracach  ręcznych  i  motogodziny  czyli  godziny 

pracy  mas

zyny  wraz  z  udziałem  pracy  operatora.  Ekspert  zauważył  również,  że  udział 

roboczogodzin  przy  pracach  ręcznych  był  tak  istotny,  iż  przeważył  na  cenie  podnosząc  ją 

nawet  o  około  30%.  Co  więcej,  w  odniesieniu  do  wynagrodzeń  zaproponowanych 

pracownikom,  Odwołujący  podaje  stawkę  operatora  w  kwocie  30  zł/h,  która  to  stawka  nie 

została wcześniej uwzględniona w rozliczeniu ceny. /Dowód: uwagi dotyczące odwołania do 

Krajowej Izby Odwoławczej wydane przez „BMT” Profesjonalna Obsługa Biura./ 

d) Porównanie stawek zaproponowanych przez Odwołującego w poprzednich zamówieniach. 


Odwołujący  powołał  się  na  okoliczność,  iż  w  przedmiotowym  postępowaniu,  w  pakiecie  I 

zaoferował  on  wyższe  stawki  potrzebne  do  wykonania  zamówienia  niż  w  roku  2019  r. 

Wskazać jednakże należy, iż w porównaniu z rokiem poprzednim stawki zostały podniesione 

nieznacznie, natomiast w zakresie pozyskania drewna stawka została obniżona. Biorąc pod 

uwagę  stan  inflacji  oraz  znaczny  wzrost  kwoty  ustawowego  minimalnego  wynagrodzenia 

dokonany  przez  Odwołującego  nieznaczny  wzrost  stawek  nie  świadczy  o  zaproponowaniu 

nierażąco  niskiej  ceny.  Jednocześnie,  Odwołujący  przystąpił  do  postępowania  o  udzielenie 

zamówienia publicznego prowadzonego przez Zamawiającego również w roku 2018, kiedy to 

zaproponowane  stawki  były  znacznie  wyższe  zarówno  od  tych  zaproponowanych  w  roku 

2019  jak  i  2020.  Biorąc  pod  uwagę  stawki  zaproponowane  w  2018  roku  zaobserwować 

można  znaczący  spadek  stawek  w  przeważającej  większości  kategorii,  co  przy 

uwzględnieniu  zmian  rynkowych  oraz  inflacji  w  latach  2018-2020  budzi  liczne  zastrzeżenia 

co do zasadności zaproponowanych stawek. 

/Dowód:  oświadczenie  Nadleśniczego  Nadleśnictwa  Kaliska  -  zestawienie  stawek  z  ofert 

złożonych w latach 2018 - 2020 przez Odwołującego./. 

Na marginesie zaznaczyć należy, że wykonywana przez Odwołującego umowa o udzielenie 

zamówienia  w  2019  roku  nie  była  wykonywana  prawidłowo  i  w  terminie,  Zaproponowane 

przez Odwołującego w poprzednim roku stawki, znacznie zaniżone w stosunku do 2018 roku 

spowodowały  znaczne  kłopoty  w  wykonaniu  zamówienia.  Jednocześnie,  poprzedni 

przedmiot  zamówienia  był  przez  Odwołującego  wykonywany  w  ramach  konsorcjum                       

w  składzie  B.  B.,  Ł.  A.,  K.  K.  i  A.  G.,  które  w  dniu  23  stycznia  2019  r.  zawarło  z 

Nadleśnictwem Kaliska umowę na wykonanie usług z zakresu gospodarki leśnej. Odwołujący 

występował we wskazanych postępowaniu jako lider konsorcjum. Z powodu nieterminowego 

wykonania prac przez Konsorcjum Zamawiający zmuszony był nałożyć na wykonawcę kary 

umowne,  wystawiając  notę  księgową  nr  107/2019  z  dnia  31  grudnia  2019  r.  na  kwotę 

4.708,06 zł. Z tytułu zwłoki w wykonaniu prac Zamawiający wystawił również notę księgową 

nr  1/2020  opiewającą  na  karę  umowną    w  wysokości  8.450,57  zł.  Pomimo  faktu,  iż  to 

Odwołujący  występował  jako  lider  Konsorcjum,  to  pozostali  członkowie  Konsorcjum  pokryli 

powstałe  zadłużenie,  pozostali  Konsorcjanci  wykonali  również  znaczną  część  przedmiotu 

zamówienia.  Biorąc  pod  uwagę  problemy  Odwołującego  przy  wykonaniu  przedmiotu 

zamówienia,  podczas  gdy  działał  on  w  ramach  konsorcjum,  jego  samodzielne  wykonanie 

zamówienia  nie  daje  pewności  realizacji  zamówienia  w  sposób  rzetelny  i  w  terminie.  Co 

więcej,  wskazać  należy,  że  przeciwko Odwołującemu  w  poprzednim  roku  prowadzone  były 

liczne postępowania egzekucyjne, również takie wszczęte przez poprzednich Konsorcjantów 

Odwołującego.  Wierzytelności  należne  Odwołującemu  od  Zamawiającego  były  zajmowane 

przez Komornika, co wprost świadczy o złej sytuacji finansowej Odwołującego. 


/Dowód:  nota księgową nr  107/2019,  nota księgowa nr  1/2020,  dokumentacja komornicza./ 

(…)”

Skład  orzekający  Krajowej  Izby  Odwoławczej  po  zapoznaniu  się  z  przedstawionymi 

poniżej  dowodami,  po  wysłuchaniu  oświadczeń,  jak  i  stanowisk  stron  oraz 

Przystępującego  (tylko  pierwszy  się  stawił)  złożonych  ustnie  do  protokołu  w  toku 

rozprawy, ustalił i zważył, co następuje. 

Skład  orzekający  Izby  ustalił,  że  nie  została  wypełniona  żadna  z  przesłanek 

skutkujących  odrzuceniem  odwołania  na  podstawie  art.  189  ust.  2  Pzp,  a  Wykonawca 

wnoszący odwołanie posiadał interes w rozumieniu art. 179 ust. 1 Pzp, uprawniający do jego 

złożenia.  Odwołujący,  którego  oferta  została  odrzucona  w  pakiecie  1,  2  i  5,  w  wypadku 

potwierdzenia  się  zarzutów  i  uwzględnienia  odwołania,  miałby  szansę  na  uzyskanie 

zamówienia.  

Skład  orzekający  Izby  dopuścił  w  niniejszej  sprawie  dowody  z:  dokumentacji 

postępowania  o  zamówienie  publiczne  nadesłanej  przez  Zamawiającego  na  płytce  CD. 

Dotyczy  to  w  szczególności  załączników  dołączonych  do  wyjaśnień  z  15.12.2019  r.  /

kalkulacja  średniej  arytmetycznej  złożonych  ofert  oraz  jej  relacja  w  stosunku  do  oferty 

Wykonawcy dla pakietu nr 1; 2 -  

kserokopia kosztorysu umownego stanowiącego podstawę 

rozliczeń  w  trakcie  realizowanych  bieżąco  umów  -  kosztorys  za  pozyskanie  drewna                         

z  Nadleśnictwa  Kaliska  w  roku  2019,  oraz  F-ra  nr  13313/ff/17779/2019  za  Paliwo  z  15 

listopada  2019  r./,  jak  i 

załączników  dołączonych  do  wyjaśnieni  z  16.12.2019  r.  /1  –  kopia 

faktura  za  paliwo;  2 

– kopia faktura  za ratę  harwestera;  3  – kopia  listy  płac za 2019  r.;  4 - 

zdj

ęcia z harwestera; 5 – kopia faktura za zakup harwestera/.  

Odnośnie  opinii  biegłego  księgowego  —  firma  „BMT”  Profesjonalna  Obsługa  Biura                     

z  30.12.2019  r. 

dotyczące  pakietu  1,  2  i  5,  znajdujących  się  w  aktach  postępowania  oraz 

dołączonych do odpowiedzi na odwołanie, Izba uznała niniejszą opinie za stanowisko strony 

w  sprawie

,  czyli  Zamawiającego.  Z  tym  jednakże  zastrzeżeniem,  że  okoliczność  złożenia 

przez  jej 

autorkę  oświadczenia  w  trybie  art.  17  ust.  2  Pzp  z  23.12.2019  r.,  jako  biegłego, 

potwierdza, 

że była to osobą formalnie powołana przez Zamawiającego do analizy księgowej 

złożonych ofert. W efekcie te opinie stanowiły jeden z elementów na którym opierała swoje 

stanowisko Komisja Przetargowa, 

przy odrzuceniu oferty Odwołującego.   

Podobnie  odnośnie  uwag  dotyczących  odwołania  do  Krajowej  Izby  Odwoławczej 

wydane  przez  „BMT”  Profesjonalna  Obsługa  Biura,  a  dołączonych  do  odpowiedzi  na 

odwołanie.   


Podobnie,  Izba  zaliczyła  w  poczet  materiału  dowodowego  również  złożone  wraz                 

z odwołaniem przez Odwołującego jako dowód: 

dodatkowe dane z komputera harwestera (TAJEMNICA PRZEDSIĘBIORSTWA); 

dodatkowa faktura za miesięczną ratę leasingową (TAJEMNICA PRZEDSIĘBIORSTWA); 

zaświadczenie z UDT (TAJEMNICA PRZEDSIĘBIORSTWA); 

4) informacja z otwarcia ofert 

— przetarg na usługi w 2019r.; 

5) informacja o wyborze najkorzystniejszej oferty - 

przetarg na usługi w 2019r.; 

przykładowy  raporty  o  należnych  składkach  ZUS  wraz  z  potwierdzeniem  złożenia 

(TAJEMNICA PRZEDSIĘBIORSTWA); 

przykładowe  protokoły  odbioru  robót  w  Nadleśnictwie  Kaliska  w  2019r.  (TAJEMNICA 

PRZEDSIĘBIORSTWA); 

książka  przychodów  i  rozchodów  Odwołującego  za  rok  2019r.  (TAJEMNICA 

PRZEDSIĘBIORSTWA). 

Podob

nie,  Izba  zaliczyła  w  poczet  materiału  dowodowego  również  złożone  wraz                 

przystąpieniem przez pierwszego Przystępującego jako dowód: 

1) ostatnia korespondencja od Komornika - 

zał. nr 5 do przystąpienia; 

2)  korespondencja e-mail -  

zał. nr 6 do przystąpienia; 

3) korespondencja e-

mail zobowiązanie do uregulowania należności – niedotrzymane – zał. 

nr 7 do przystąpienia. 

Podobnie,  Izba  zaliczyła  w  poczet  materiału  dowodowego  również  złożone  wraz                 

z odpowiedzią na odwołanie przez Zamawiającego jako dowód: 

1) punktacja pakiet V; 

oświadczenie Nadleśniczego Nadleśnictwa Kaliska - zestawienie stawek z ofert złożonych 

w latach 2018 - 

2020 przez Odwołującego; 

nota księgową nr 107/2019, nota księgowa nr 1/2020, dokumentacja komornicza.  

Dodatkowo  Izba  zaliczył  w  poczet  materiału  dowodowego  złożony  przez 

Odwołującego na rozprawie: 

1) kopie 

referencje od Zamawiającego z lat ubiegłych – z 13.11.2017 r. oraz 14.11.2019 r.   

2)  kopie  fragmentu 

książki  przychodów  i  rozchodów  za  miesiąc  kwiecień  2019  r.,  wydruki 

przelewów oraz faktur wystawionych na rzecz Zamawiającego; 

3) kopie PIT-

36L z potwierdzaniem jej nadania już w tym roku (UPO); 

4) wydruk z danych komputera maszyny wielofunkcyjnej jednego z 

wykonawców, który złożył 

ofertę w tym przetargu. 


Przy  rozpoznawaniu  przedmiotowej  sprawy  skład  orzekający  Izby  wziął  pod  uwagę 

także  odwołanie,  przystąpienie,  stanowiska  i  oświadczenia  stron  oraz  Przystępującego 

(stawił się tylko jeden) złożone ustnie do protokołu.  

Odnosząc  się  do  podniesionych  w  treści  odwołania  oraz  podtrzymanych  na 

posiedzeniu  i  rozprawie  zarzutów  stwierdzić  należy,  że  odwołanie  nie  zasługuje  na 

uwzględnienie.  

Odwołujący sformułował w odwołaniu następujące zarzuty:  

1.  art. 90 ust. 1  Pzp 

poprzez nieprecyzyjne wezwanie Odwołującego do złożenia wyjaśnień 

dotyczących rażąco niskiej ceny; 

2. art. 90 ust. 3 Pzp oraz art. 92 ust. 1 pkt 3 Pzp w zw. z art. 8 ust. 1 Pzp, poprzez wydanie 

decyzji o odrzuceniu ofert bez uprzedniego dokonania oceny wyjaśnień Odwołującego oraz 

poprzez  zaniech

anie  poinformowania  Odwołującego  o rzeczywistych  powodach  odrzucenia 

jego oferty; 

3. art. 89 ust 1 pkt 4 Pzp poprzez odrzucenie ofert na skutek nieprawidłowego uznania, że 

oferty Odwołującego złożone w odniesieniu do ww. pakietów zawierają rażąco niską cenę. 

Izba dokonała następujących ustaleń odnośnie do przedmiotowego odwołania: 

W  pierwszej  kolejności  należy  przywołać  stan  faktyczny  wynikający  z  treści 

odwołania,  przystąpienia  oraz  odpowiedzi  na  odwołanie.  Na  wezwania  z  09  oraz  10.12.                

r. dotyczące pakietu 1, 2 i 5 Odwołujący udzielił wyjaśnień pismami z 15 i 16.12.2019 r.  

wyjaśnieniach z 15.12.2019 r. dotyczy pakietu 1 stwierdził, że: „ (…) Po pierwsze, 

podkreślenia  wymaga  fakt,  posiadania  przez  Wykonawcę,  doświadczenia  wyniesionego                   

z  wieloletniej  realizacji  podobnych  umów,  w  zakresie  wykonywania  usług  z  zakresu 

gospodarki leśnej m.in, w Nadleśnictwie Kaliska. Wykonawca posiada pełną wiedzę zarówno 

co  do  specyfiki  usług  objętych  przedmiotem  zamówienia,  jak  i  kosztów  potrzebnych  do 

realizacji  przedmiotowego  zamówienia  publicznego.  Wiedza  i  doświadczenie  w  organizacji 

oraz  realizacji  tego  typu  zamówień  pozwoliły  Wykonawcy  na  konkurencyjną  wycenę 

przedmiotu zamówienia z zachowaniem odpowiednich wymogów określonych w specyfikacji 

dla  „Wykonywania  usług  z  zakresu  gospodarki  leśnej  na  terenie  Nadleśnictwa  Kaliska                      

w 2020 roku", obejmującego usługi z zakresu gospodarki leśnej zgodnie z określeniem w art. 

6 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn.: Dz. U z 2018 r., poz. 

2129  z  późn.  zm.)  obejmujące  prace  z  zakresu  hodowli  i  ochrony  lasu,  ochrony 

przeciwpożarowej,  pozyskania  i  zrywki  drewna,  prace  z  nasiennictwa  leśnego,  prace 

związane  z  gospodarką  w  szkółce  leśnej,  prace  związane  z  gospodarką  łąkowo-rolną,                      

a  także  prace  związane  z  melioracjami  wodnymi,  do  wykonania  na  terenie  Nadleśnictwa 

Kaliska  w  roku  2020.  Szczegółowy  zakres  rzeczowy  przedmiotu  zamówienia  obejmujący 


sumaryczne  ilości  prac  z  zakresu  hodowli  i  ochrony  lasu,  ochrony  przeciwpożarowej, 

pozyskania  i  zrywki  drewna,  prace  z  nasiennictwa  leśnego,  prace  związane  z  gospodarką                

w  szkółce leśnej  oraz  prace  związane  z  gospodarką  łąkowo-rolną,  a także  prace  związane                 

z meliorac

jami wodnymi, wynikające z: 

a) załącznika nr 3.1.1, 3.1.2, 3.1.3, 3.1.4 i 3.1.5 do S1WZ - rozmiar prac wg czynności; 

b) załącznika nr 3.2.1, 3.2.2, 3.2.3, 3.2.4 i 3.2.5 - strefy trudności i odległości zrywki; 

c) załącznika nr 3.3.1, 3.3.2, 3.3.3, 3.3.4 i 3.3.5 - układ sortymentowy pozyskania drewna. 

d) zaś wykaz pozycji dla pozyskania maszynowego w Pakietach I, II i III stanowi załącznik nr 

3.4 do SIWZ. 

Specyfikacja,  jak  również  rozmiar  prac  wg  czynności  o  charakterze  szacunkowym. 

Wykonawca uwzględnił również szczegółowy opis technologii wykonywania poszczególnych 

prac  leśnych  (czynności)  wchodzących  w  skład  przedmiotu  zamówienia  zawarty                             

w  załączniku nr 4 do SIWZ. Zdaniem Wykonawcy warto tutaj zaznaczyć, że fakt spełnienia 

jednej 

z  ustawowych  przesłanek  określonych  w  art.  90  ust.  1  ustawy  Pzp,  dotyczących 

obligatoryjnego przeprowadzenia procedury wyjaśnień, czy Cena oferty nie jest rażąco niska 

w  stosunku  do  przedmiotu  zamówienia,  nie  oznacza  jeszcze,  że  jest  tak  w  istocie.                          

W  doktrynie  podkreśla  się,  iż  "powyższa  regulacja  nakłada  na  zamawiającego  obowiązek 

wszczynania procedury na  podstawie  art.  90  ust.  1  ustawy  Pzp,  w  każdym  przypadku,  gdy 

zamawiający  ustali,  że  zachodzi  co  najmniej  jedna  z  wymienionych  w  tym  przepisie 

okoliczności.  Przy  czym,  wezwanie  do  złożenia  wyjaśnień  odnośnie  ceny  ofertowej,  która 

zdaje się być rażąco niska, gdyż  zachodzi w stosunku do niej jedna z wyżej wymienionych 

okoliczności,  nie  przesądza,  że  cena  danej  oferty  jest  rażąco  niska.  Przepis  art.  90  ust.  1 

ustawy  Pzp  nie  zawiera  bowiem  definicji  rażąco  niskiej  ceny,  ale  wymienia  niektóre 

okoliczności, jakie mogą na rażąco niską cenę wskazywać, w których procedura wyjaśniania 

oferty powinna mieć zastosowanie." (zob. Rażąco niska cena  w świetle obowiązujących od 

dnia  19  października  2014  r.  przepisów  ustawy  prawo  zamówień  publicznych  -  Opinia 

prawna zamieszczona na stronie internetowej Urzędu Zamówień Publicznych). Jak wskazuje 

w  zasadzie  zgodne  stanowisko  doktryny  oraz  judykatury,  rażąco  niska  cena  to  cena 

nierealna,  cena,  za  którą  nie  jest  możliwe  zrealizowanie  zamówienia.  Idea  badania  rażąco 

niskiej ceny ma uchronić Zamawiającego przed sytuacją, w której wykonawca nie będzie w 

stanie zrealizować zamówienia zgodnie z przepisami prawa, w stosunku do warunków swojej 

oferty,  bądź  nie  zrealizuje  tego  zamówienia  lub  jakichś  jego  części,  bądź  będzie  starał  się 

zrekompensować sobie niską cenę oferty, składając przykładowo roszczenia w stosunku do 

Zamawiającego (por. S. Arrowsmith, The Law of Public and Utilities Procurement. Regulation 

in the EU and UK, 3rd edition, SWEET 8 MAXWELL 2014, str. 802.). Zatem, jak wskazuje J. 

Pieróg  (por.  J.  Pieróg,  Prawo  zamówień  publicznych.  Komentarz,  14.  wydanie,  Warszawa 

2017,  wyd.  C.H.  Beck,  str.  463.)  badani

e  rażąco  niskiej  ceny  ma  zapobiegać  wybieraniu 


ofert,  które  nie  dają  pewności,  że  zamówienie  zostanie  wykonane  i  to  bez  uszczerbku  dla 

jego  jakości.  W  konsekwencji  eliminacja  ofert  zawierających  rażąco  niską  cenę  chroni 

instytucje  zamawiające  przed  wykonawcami,  którzy  nie  będą  w  stanie  zrealizować 

przedmiotu  zamówienia  albo  wykonają  je  w  sposób  nienależyty.  Jak  podkreśla  Sąd 

Okręgowy  w  Legnicy  (wyrok  Sądu  Okręgowego  w  Legnicy  z  24  kwietnia  2017  r.,  VI  Ga 

62/17) o 

rażąco niskiej cenie można mówić wtedy, gdy jest oczywiste, iż odbiega ona od cen 

rynkowych  podobnych  zamówień.  Pojęcie  rażąco  niskiej  ceny  nie  zostało  zdefiniowane               

w prawie zamówień publicznych ani w dyrektywach unijnych. Za ofertę z rażąco niską ceną 

należy uznać ofertę z ceną nierealną, znacznie odbiegającą od cen rynkowych innych takich 

samych  lub  podobnych  rodzajów  zamówień,  wskazującą  na  możliwość  wykonania 

zamówienia poniżej  kosztów  wytworzenia usługi,  dostawy  czy  roboty  budowlanej  lub  ofertę 

zawierającą  cenę  nierealną  z  punktu  widzenia  logiki,  doświadczenia  życiowego  oraz 

racjonalnego gospodarowania. (...) 

Faktem  jest,  iż  w  celu  oceny  czy  oferta  wykonawcy  jest  ofertą  rażąco  niską 

ustawodawca posługuje się kilkoma parametrami. Pierwszy dotyczy stosunku badanej oferty 

do  wartości  przedmiotu  zamówienia  oraz  możliwości  jego  wykonania  zgodnie                                 

z wymaganiami określonymi przez Zamawiającego - Nadleśnictwo Kaliska dla pakietu nr 1. 

Drugi  natomiast  z  tych  parametrów  dotyczy  średniej  arytmetycznej  wszystkich  złożonych 

ofert. 

Poniżej  w  tym  miejscu  kalkulacja  średniej  arytmetycznej  złożonych  ofert  oraz  jej 

relacja w stosunku do oferty Wykonawcy dla pakietu nr 1 

(dowód nr 1) 

W  zakresie  usługi  dotyczącej  wykonywania  usług  z  zakresu  gospodarki  leśnej  dla 

pakietu 

nr  I  kwota,  jaką  Zamawiający  zamierza  przeznaczyć  na  sfinansowanie  zamówienia 

jest  wyższa  od  ceny  oferty  podanej  przez  Wykonawcę  zaledwie  o  23,37%.  Podobnie 

wygląda ta relacja w odniesieniu do średniej ze złożonych ofert w postępowaniu. Chociażby 

z  tego  po

wodu  należy  stwierdzić,  że  Cena  oferty  Wykonawcy  nie  jest  rażąco  niska.  Warto              

w tym miejscu zauważyć, że znane są Wykonawcy bardzo dobrze warunki pracy wykonując 

aktualnie  na  tożsamym  obszarze  prace  zlecone  w  ramach  procedury  ubiegłorocznej.  To 

umożliwiło  Wykonawcy  rzetelną  kalkulacje  z  uwzględnieniem  wszelkich  wytycznych 

zamawiającego. 

Zdaniem najnowszego orzecznictwa KIO (por. wyrok z dnia 23 czerwca 2017r. sygn. 

akt. KIO 1169/17, KIO 1170/17) w aktualnym stanie prawnym nie tylko cena, ale i 

koszt może 

mieć  charakter  rażąco  niski  (art.  90  ust.  1  ustawy  Pzp),  to  w  stanie  prawnym,  w  świetle 

którego  dokonywana  jest  ocena  niniejszej  sprawy,  stwierdzenie  rażąco  niskiej  ceny  może 

dotyczyć ceny całkowitej, a wiec za wykonanie przedmiotu zamówienia. Nie należy przy tym 

zapominać,  iż  zamawiający  ogłaszając  postępowanie  chce  osiągnąć  cel,  tzn.  realizację 

danego  przedmiotu  zamówienia  za  możliwie  niskie  wynagrodzenie,  natomiast  granica 


pomiędzy  ceną  zaoferowaną  w  postępowaniu  a  rażąco  niską  ceną  jest  nieostra,  dlatego 

Zamawiający,  rozstrzygając,  czy  ma  do  czynienia  z  rażąco  niską  ceną,  powinien  mieć  na 

uwadze w szczególności  rzeczywistą relację  wartości  świadczenia pieniężnego  do wartości 

świadczenia  niepieniężnego.  Inny  sposób  dokonania  badania  zaoferowanej  w  danym 

postępowaniu przez wykonawcę ceny może prowadzić do krzywdzącego i nieuzasadnionego 

odrzucenia oferty z postępowania. Każdy przypadek, ze względu na przedmiot zamówienia, 

sposób  jego  realizacji  oraz  wartość  zamówienia  należy  rozpatrywać  indywidualnie  (por. 

postanowienie  Sądu  Okręgowego  w  Poznaniu  z  dnia  17  stycznia  2006  r.  sygn.  akt  II  Ca 

2194/05, wyrok KIO z dnia 2 sierpnia 2011 r. sygn. akt KIO 1526/11, wyrok KIO z 10 stycznia 

2012 r. sygn. akt KIO 2813/11). 

Przedmiotem  zamówienia  realizowanym  w  pakiecie  nr  I  obejmującym  wykonywanie 

usług z zakresu gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa Kaliska w roku 2020 odpowiednio 

dla pakietu nr I - 

w leśnictwach: Cis, Cieciorka, Okoniny i Bartel Mały będą prace za zakresu: 

pozyskania drewna (CWDPN), pozyskania drewna (maszynowe), pozyskanie choinek, zrywki 

drewna,  podwózki  drewna,  prace  ręczne,  prace  ciągnikiem  (  transport),  prace  ciągnikiem                 

(zagospodarowanie)  -  prace  na  obszarze  dobrze  znanym  Wykonawcy  z  prac  obecnie 

realizowanych  w  ramach 

zlecenia  za  rok  2019,  co  umożliwiło  Wykonawcy  przyjęcie 

korzystniejszej  kalkulacji  kosztów.  Wykonawca  na  bazie  doświadczeń  wyniesionych                      

z  realizacji  przedmiotowych  usług  wykonywanych  m.in.  na  obszarze  Nadleśnictwa  Kaliska 

oszacował niezbędne do poniesienia nakłady. Cena oferty 

Wykonawcy  w  zakresie  przyszłej  usługi  pokrywa  wszystkie  koszty  wykonania 

przedmiotowej  usługi  w  zakresie  sprzętowym,  materiałowym  i  osobowym.  Kalkulacja 

uwzględnia również wykonanie usługi zgodnie z wymogami Specyfikacji istotnych warunków 

zamówienia i założony zysk. 

Izba podkreśla, iż zaoferowana cena musi budzić wątpliwości zamawiającego, tzn. że 

zamówienie  nie  zostanie  wykonane  zgodnie  z  przedmiotem  tego  zamówienia  wskazanym               

w  specyfikacji  istotny

ch  warunków  zamówienia,  że  zamówienie  nie  zostanie  wykonane 

zgodnie  z  bezwzględnie  obowiązującymi przepisami prawa,  jak również  że  zamówienie nie 

zostanie  wykonane  zgodnie  z  zasadami  sztuki  zawodowej,  np.:  przy  użyciu  odpowiednich 

nakładów  sprzętowych,  osobowych,  czasowych  z  zachowaniem  określonych  standardów, 

(por. wyrok z dnia 23 stycznia 2015r. sygn. KIO 2831/14). 

W odpowiedzi na Państwa pismo z dnia z dnia 10 grudnia 2019 r.. w celu ustalenia, 

czy oferta złożona w przedmiotowym postępowaniu zawiera rażąco niską cenę w stosunku 

do przedmiotu zamówienia w zakresie ceny jednostkowej przedstawiamy nasze wyjaśnienia, 

w  tym  składamy  dowody,  dotyczące  elementów  oferty  a mające  wpływ  na  wysokość  ceny,             

w  szczególności  w  zakresie:  oszczędności  metody  wykonania  zamówienia,  wybranych 

rozwiązań  technicznych,  wyjątkowo  sprzyjających  warunków  wykonywania  zamówienia 


dostępnych  dla  wykonawcy,  oryginalności  projektu  wykonawcy,  kosztów  pracy,  których 

wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za 

pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 

10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2018 r. poz. 2177) 

jak  również  pomocy  publicznej  udzielonej  na  podstawie  odrębnych  przepisów,  obowiązków 

wynikającym  z  przepisów  prawa  pracy  i  przepisów  o  zabezpieczeniu  społecznym, 

obowiązujących w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie, wynikającym z przepisów 

prawa ochrony środowiska oraz powierzenia wykonania części zamówienia podwykonawcy. 

Zamawiający wezwał Wykonawcę do złożenia wyjaśnień cvt. „Zamawiający wskazuje, 

ze  zgodnie  z  art.  90  ust.  1  ustawy  z  dnia  29  stycznia  2004  roku  Prawo  zamówień 

publicznych, jeżeli  zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się 

rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzą wątpliwości zamawiającego co 

do  możliwości  wykonania  przedmiotu  zamówienia  zgodnie  z  wymaganiami  określonymi 

przez  zamawiającego  lub  wynikającymi  z  odrębnych  przepisów,  zamawiający  zwraca  się                     

o  udzielenie  wyjaśnień,  w  tym  złożenie  dowodów,  dotyczących  wyliczenia  ceny  lub  kosztu 

Podkreślić  należy,  iż  zgodnie  z  orzecznictwem  Krajowej  Izby  Odwoławczej  oraz 

Trybunału Sprawiedliwości, wezwanie do wyjaśnień rażąco niskiej ceny powinno wskazywać 

w  sposób  jasny  i  precyzyjny  treść  żądania,  nieprzedstawienie  konkretnego  i  precyzyjnego 

żądania  nie  może  prowadzić  do  negatywnych  konsekwencji  po  stronie  Wykonawcy. 

Przedmiotowy  wniosek  wynika,  z  orzeczenia  Trybunału  Sprawiedliwości  z  dnia  29  marca 

2012  r.  C-599/10  (Sag  Slovensko): 

"instytucja  zamawiająca  powinna  w  sposób  jasny 

sformułować  żądanie  skierowane  do  danych  kandydatów,  celem  umożliwienia  im 

uzasadnienia w sposób kompletny i użyteczny poważnego charakteru ich oferty" oraz wyrok 

KIO  z  dnia  26  stycznia  2015  r.  w  sprawie  sygn.  akt:  KIO  2735/14,  w  którym  Krajowa  Izba 

Odwoławcza wyjaśniła, że:  "w  przypadku  gdy wezwanie Zamawiającego  nie  zawiera  takich 

konkretnych  pytań,  zamawiający  nie  może  wyciągać  negatywnych  konsekwencji  wobec 

wykonawcy  z  powodu  zakresu  złożonych  wyjaśnień,  tj.  np.  z  powodu  braku 

uszczegółowienia  pewnych  konkretnych  kwestii,  co  do  których  zamawiający  nie  postawił 

szczegółowych pytań bądź wymagań w treści wezwania skierowanego do tego wykonawcy 

(...)." 

Wykonawca  na  bazie  doświadczeń  wyniesionych  z  realizacji  tożsamych  rodzajowo 

usług  oszacował  niezbędne  do  poniesienia  nakłady.  Cena  oferty  Wykonawcy  w  zakresie 

przyszłej  usługi  pokrywa  wszystkie  koszty  wytworzenia  usługi  w  zakresie  kosztów  pracy 

obejm

ujących  wszystkie  wymogi  wskazane  w  SIWZ  określającym  szczegółowo  przedmiot 

zamówienia - usługi z zakresu gospodarki leśnej zgodnie z określeniem w art. 6 ust. 1 pkt. 1 

ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn.: Dz. U z 2018 r., poz. 2129 z póżn. 

zm.)  obejmujące  prace  z  zakresu  przedmiotu  zamówienia  określonego  dla  pakietu  nr  I  do 

wykonania  na  terenie  Nadleśnictwa  Kaliska  w  roku  2020.  Wykonawca  w  szczególności 


odniósł się do zakresu rzeczowego przedmiotu zamówienia obejmującego prace wynikające 

ze  wskazanych  w  specyfikacji  załączników  opisujących  przedmiot  zamówienia,                              

w  wielkościach  określonych  na  podstawie  załącznika  nr  2.1  SIWZ.  W  szczególności 

uwzględniono opis przedmiotu zamówienia zawierający zestawienie, w tym szczegółowy opis 

technologii  wykonywania  poszczególnych  prac  leśnych  (czynności)  wchodzących  w  skład 

przedmiotu  zamówienia  oraz  opis  technologii  wykonawstwa  prac  ,  kody  czynności  zawarte              

w załączniku nr 4 do specyfikacji. 

Wykonawca w poprzedn

ich latach wykonywał oraz bieżąco wykonuje prace związane 

z wykonywaniem usług z zakresu gospodarki leśnej, dzięki czemu znajomość specyfiki prac 

znacznie pozwoliła ograniczyć koszty między innymi ze względu na prawidłową organizację 

pracy, alokowanie kadry wykonawcy, a przede wszystkim z wykorzystaniem osobistej pracy 

Wykonawcy i członków jego rodziny. Pozwala to w znaczący sposób ograniczyć koszty pracy 

co zostało wzięte pod uwagę przy kalkulacji cen. 

Dowód  nr  2  -  kserokopia  kosztorysu  umownego  stanowiącego  podstawę  rozliczeń                    

w  trakcie  realizowanych  bieżąco  umów  -  kosztorys  za  pozyskanie  drewna  z  Nadleśnictwa 

Kaliska w roku 2019, oraz F-ra nr 13313/ff/17779/2019 za Paliwo z 15 listopada 2019 r. 

Wartość  kosztów  pracy  przyjęta  do  ustalenia  ceny  uwzględnia  wymogi  przepisów 

ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U z 2018 

roku poz. 2177). Wykonawca oszacował cenę usługi w sposób uwzględniający niezbędne do 

poniesienia  nakłady  na  wynagrodzenia.  Cena  oferty  Wykonawcy  w  zakresie  oferowanego 

pakietu  nr  1 

pokrywa  te  nakłady  w  stopniu  niezbędnym  do  wykonania  usługi,  również 

poniesienia  nakłady  na  wynagrodzenia.  Cena  oferty  Wykonawcy  w  zakresie  realizowanej 

usługi  pokrywa  te  nakłady  w  stopniu  niezbędnym  do  wykonania  usługi,  przy  czym  w  celu 

ustalenia minimalnego wydatku finansowego, w przeliczeniu na 1 godzinę pracy, związanego 

z  zatrudnieniem  pracownika  uwzględniono  wymiar  czasu  pracy  obejmujący  rok  2020. 

Łącznie  wymiar  czasu  pracy  w  sumie  wynosi  2024  godzin  czyli  253  dni  pracujących 

(odliczono  2  dni  za  święta  [Wniebowzięcie  Najświętszej  Maryi  Panny]  [Drugi  dzień  Bożego 

Narodzenia]  przypadające  w  sobotę).  Całkowite  wydatki  związane  z  zatrudnieniem 

pracownika  leżące  po  stronie  pracodawcy  obejmują  również  obowiązki  wynikające                          

z  przepisów  prawa  pracy  i  przepisów  o  zabezpieczeniu  społecznym,  obowiązujących                      

w  miejscu,  w  którym  realizowane  jest  zamówienie  tzw.  koszty  pośrednie  w  tym:  urlopy, 

odprawy  emerytalne,  rentowe,  nagr

ody  jubileuszowe,  pranie  odzieży,  środki  czystości  dla 

pracowników  i  z  uwagi  na  specyfikę  pracy  napoje  chłodzące,  wydatki  związane                            

z utrzymaniem biura, zatrudnieniem pracownika do obsługi biura, biurowego, oraz do prac do 

nadzoru

,  dowóz  pracowników,  szkolenia,  badania  lekarskie  (posiłki  regeneracyjne 

przysługują pracownikom w pracujących w określonych warunkach, dlatego koszt związane  

z  nimi  zostały  uwzględnione  przy  wycenie  określonych  czynność  indywidualnie).  W  celu 


ustalenia m

inimalnego wydatku finansowego, w przeliczeniu na 1 godzinę pracy, związanego 

z  zatrudnieniem  pracownika  w  pierwszej  kolejności  koniecznym  było  ustalenia 

średniomiesięcznego wymiaru czasu pracy. Przepisy Kodeksu pracy określają normy czasu 

pracy,  wynoszące:  8  godzin  na  dobę  i  przeciętnie  40  godzin  na  tydzień  w  przeciętnie 

pięciodniowym  tygodniu  pracy  w  przyjętym  okresie  rozliczeniowym.  W  oparciu  o  te  normy 

pracodawca  ustala  liczbę  godzin  i  dni  do  przepracowania  w  przyjętym  okresie 

rozliczeniowym czasu pracy

. Liczbę tych godzin oblicza się: mnożąc 40 godzin przez liczbę 

tygodni przypadających w okresie rozliczeniowym, a następnie dodając do otrzymanej liczby 

godzin  iloczyn  8  godzin  i  liczby  dni  pozostałych  do  końca  okresu  rozliczeniowego, 

przypadających  od  poniedziałku  do  piątku.  Szczegółowe wyliczenia  pozwalają  na  ustalenie 

stawki  za 1 roboczogodzinę (uwzględniając m.in. koszty pracy, których wartość przyjęta do 

ustalenia ceny nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na 

podstawie art. 2 ust. 3-

5 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu 

za pracę (zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie 

wysokości  minimalnego  wynagrodzenia  za  pracę  oraz  wysokości  minimalnej  stawki 

godzinowej w 2020r.) na poziomie nie mnie

jszym niż 2.600,00 zł. Przy czym realizacja usługi 

przez zatrudnionych pracowników dotyczy części wyspecyfikowanych zakresów. 

W  związku  z  dużym  potencjałem  mechanicznym  Wykonawca  maksymalnie  będzie 

wdrażał  metody  mechaniczne  do  wykonania  przedmiotowych  prac  w  2020r,  Osoby 

wykonujące pracę przewidziane przez Wykonawcę obejmują również właściciela, od wielu lat 

wykonują  usługi  z  zakresu  gospodarki  leśnej  w  formie  samozatrudnienia  -  do  dyspozycji 

zamiennie.  Przy  uwzględnieniu  katalogowych  norm  godzinowych  na  bieżąco.  Koszty  te 

obejmują  koszty  osobowe  -  realne  koszty  zatrudnienia  wraz  z  wynikającymi  z  odrębnych 

przepisów  obowiązującymi  na  rok  2020r.,  tj.  podatek  dochodowy,  obowiązująca  skala 

podatkowa  19%,  ubezpieczenie  zdrowotne, 

ubezpieczenia  społeczne  w  tym  na 

ubezpieczenie  chorobowe,  rentowe,  emerytalne  oraz  wypadkowe,  fundusz  pracy. 

Wykonawca uwzględnił również w wycenie konieczne zabezpieczenie finansowe (w ramach 

kosztów  pośrednich)  na  podniesienie  ewentualnych  zwyżek  dotyczących  kosztów 

zatrudnienia w roku 2020. 

/W  tym  miejscu  poniżej  przedstawiono  indywidualne  wyliczenie,  obejmujące  próg 

rentowności dla pakietu nr 1./ 

Wykonawca  do  kalkulacji  ceny  ofertowej  przyjął  następujące  koszty  w  niezbędnych 

środków  i  urządzeń.  Koszty  utrzymania  sprzętu  (m.in.  paliwa,  smary,  obsługa,  ryzyko 

naprawy).  W  wycenie  zostały  ujęte  wszelkie  koszty  amortyzacji  oraz  związane  koszty 

eksploatacyjne, w tym paliwa, smary, części zamienne oraz konieczne naprawy. Cena oferty 

Wykonawcy  w  zakresie  wykonan

ia  przedmiotu  zamówienia  publicznego  pokrywa  koszty 

wytworzenia  usługi  w  zakresie  wszelkich  kosztów  niezbędnych  do  wykonania  usługi  oraz 


pracy  zatrudnionych  osób  (zgodnie  z  deklaracją  zawartą  w  ofercie  Wykonawcy) 

posiadających wymagane SIWZ uprawnienia oraz praktyką zawodową przy realizacji robót. 

Wykonawca,  mając  na  względzie  wymogi  ustawowe  wskazał  w  każdej  z  pozycji 

elementy oferty obejmujące: 

koszty potwierdzające, iż cena oferty pokrywa koszty wytworzenia usługi z uwzględnieniem 

kosztów  pracy.  Wartość  kosztów  pracy  przyjęta  do  ustalenia  ceny  uwzględnia  minimalne 

wynagrodzenie  za  pracę  albo  minimalnej  stawki  godzinowej,  ustalonych  na  podstawie 

przepisów  ustawy  z  dnia  10  października  2002  r.  o  minimalnym  wynagrodzeniu  za  pracę 

oraz konieczne koszty pracodawcy. 

obowiązki wynikające z przepisów prawa pracy i przepisów o zabezpieczeniu społecznym, 

obowiązujące  w  miejscu,  w  którym  realizowane  jest  zamówienie  oraz  wynikającym                           

z przepisów prawa ochrony środowiska 

- koszty wytworzeni

a usługi w zakresie pracy maszyn i urządzeń niezbędnych do wykonania 

usługi,  z  uwzględnieniem  opłat  eksploatacyjnych,  administracyjnych,  konserwacyjnych  oraz 

m.in. koszty amortyzacji, utrzymania, napraw oraz koszty części, paliw, smarów itp. 

na  cenę  oferty  w  zakresie  kosztów  wytworzenia  usługi  nie  mają  wpływu  wybrane 

rozwiązania techniczne, wyjątkowo sprzyjające warunki wykonywania zamówienia dostępne 

dla wykonawcy, 

koszty działalności - biuro, obsługa, itp. koszty działalności biura obsługi na poziomie około 

na cenę oferty w zakresie kosztów wytworzenia usługi nie ma wpływu pomoc publiczna. 

Cena  naszej  oferty  pokrywa  również  koszty  wytworzenia  usługi  w  zakresie 

przewidywanego zysku. Jak wykazano w powyższych wyjaśnieniach Wykonawca przewiduje 

w  zak

resie  realizacji  niniejszego  zamówienia  określony  poziom  kosztów.  Jednak  jednym                   

z  najważniejszych  założeń  pozwalających  za  zaproponowanie  konkurencyjnej  ceny                       

w  zakresie  realizowanej  usługi  z  zakresu  gospodarki  leśnej  jest  zakładany  udział  własnej 

pracy. Wykonawca realizuje usługę zgodnie z wymogami ochrony środowiska, znane mu są 

wszelkie  przepisy  dotyczące  ochrony  środowiska,  podczas  realizacji  robót  Wykonawca 

przestrzega  przepisów  BHP  (wszyscy  pracownicy  przechodzą  bieżące  szkolenia  bhp  oraz 

posiadają 

stosowne 

przygotowania 

zawodowe), 

ponadto 

Wykonawca 

zgodnie                                

z  obowiązującymi  standardami  i  procedurami  wewnętrznymi  od  wielu  lat  wykonuje  pracę                   

z uwzględnieniem ryzyk związanych profesjonalnym charakterem prowadzonej działalności 

Cena  naszej  oferty  pokrywa  również  koszty  wytworzenia  usługi  w  zakresie 

przewidywanego zysku. Wykonawca oszacował cenę usługi w sposób uwzględniający zysk. 

W  ofercie  (szczegółowe  wyliczenia  -  założenia  dot.  zysku  oraz  ryzyk  wykonawcy                              

i  ewentualnych  innych  kosztów)  uwzględniono  zysk  a  także  rezerwę  poczynioną  przez 

Wykonawcę,  która  związana  jest  z  określonym  poziomem  zakładanego  ryzyka,  a  także 


innymi  kosztami,  które  mogą  ewentualnie  się  pojawić.  Założenia  poczynione  przez 

Wykonawcę  zakładają,  że  realizacja  niniejszego  zamówienia  publicznego  przyniesie  zysk                   

w  wysokości  wskazanej  w  kalkulacji.  Wykonawca  zwraca  uwagę,  na  fakt,  że  oprócz  zysku 

przewiduje w 

ramach swojej kalkulacji również rezerwę na ewentualne ryzyka, a także inne 

koszty.W  świetle  przytoczonych  w  niniejszym  piśmie  obiektywnych  okoliczności, 

poczynionych przez Wykonawcę  założeń należy stwierdzić,  że stanowią one wystarczające 

wyjaśnienie,  że  cena  oferty  nie  jest  rażąco  niska,  wycena  jest  realna,  wiarygodna,  tzn.  że               

z  tytułu  realizacji  zamówienia  i  pozyskanego  za  nie  wynagrodzenia,  przy  zachowaniu 

należytej staranności nie będzie ponosił strat. Tym samym wykonawca wypełnił dyspozycję 

art. 90 ust. 2 ustawy Pzp. Jednakże, w przypadku dalszych wątpliwości możemy przedstawić 

dodatkowe  wyjaśnienia.  Jednocześnie  informuję,  iż  w  przedstawione  szczegółowe 

kalkulacje,  oferty  handlowe  spersonalizowane  dla  Wykonawcy  stanowią  tajemnicę 

przedsi

ębiorcy  w  rozumieniu  przepisu  art.  8  ust.  3  ustawy  Prawo  zamówień  publicznych  - 

dotyczące  sposobu  szczegółowego  obliczenia  ceny  oferty  dla  zamówienia  publicznego, 

prowadzonego  w  trybie  przetargu  nieograniczonego  pn.  „Wykonywanie  usług  z  zakresu 

gospodarki 

leśnej  na  terenie  Nadleśnictwa  Kaliska  w  2020  roku"  pakiet  I.  Przewidywane 

elementy  cenotwórcze  czy  wskazanie  wysokości  innych  kosztów  (w  tym  w  szczególności 

spersonalizowanych,  wynegocjowanych  wycen,  sposób  organizacji  pracy,  czy  taktyka 

przyjęta przy realizacji zamówienia, wynikające z charakteru zamówienia) również odnosi się 

w  wyjaśnieniach  do  szczegółowych  kalkulacji  mogących  wskazywać  na  właściwy  tylko  dla 

wykonawcy  system  ich  obliczania.  Krajowa  Izba  Odwoławcza  podkreśla  w  swoim 

orzecznictwie, iż są to na tyle "wrażliwe" informacje, że mogą one zadecydować i mieć wpływ 

na dalszy byt, czy też przewagę konkurencyjną wykonawcy w branży, w której ubiega się on 

o publiczne kontrakty. (…)”. 

wyjaśnieniach  z  16.12.2019  r.  dotyczy  pakietu  1,  2  i  5  Odwołujący  przedstawił 

argumentacje,  którą  de  facto  powtórzył  w  ramach  odwołania  (elementy  zastrzeżone  jako 

tajemnica przedsiębiorstwa tak w tych wyjaśnieniach, jak i w odwołaniu).  

Odnosząc się do poszczególnych kwestii w ramach rozpatrywanych zarzutów.  

Biorąc  pod  uwagę  ustalenia  i  stan  rzeczy  ustalony  w  toku  postępowania  (art.  191 

ust.1 Pzp), Izba stwierdziła co następuje.   

Na  posiedzeniu  Odwołujący  wycofał  zarzuty  odwołania  dotyczące  pakietu  5,                        

w pozostałym zakresie podtrzymując odwołanie.    

Odnośnie zarzutu pierwszego, Izba uznała że podlega on oddaleniu. 

Należy  zauważyć,  że  Odwołujący  na  etapie  postępowania  wyjaśniającego  nie 

kwestionował  zasadności  wezwania,  ani  jego  treści.  Nadto,  przedstawił  dwukrotnie 


wyjaśnienia  z  zakresie  rażąco  niskiej  ceny.  Wezwania,  w  ocenie  Izby,  umożliwiały 

Odwołującemu  złożenie  wyczerpujących  wyjaśnień  oraz  dowodów.  Zakres  udzielonych 

wyjaśnień w żaden sposób nie został ograniczony przez treść wezwań wystosowanych przez 

Zamawiającego. Elementy zakwestionowane przez Zamawiającego związane z minimalnym 

wynagrodzenie  oraz  prawem  pracy  mają  swoje  odzwierciedlenie  tak  w  wezwaniach 

wynikających  z  treści  przywołanych  przepisów,  jak  i  w  wyjaśnieniach  z  15.12.2019  r.,  do 

czego Izba odniesie się w dalszej części uzasadnienia.       

Biorąc powyższe pod uwagę, Izba uznała jak na wstępie. 

Odnośnie zarzutu drugiego, Izba uznała że podlega on oddaleniu. 

W  tym  wypadku,  Izba  podkreśla,  iż  Zamawiający  wyraźnie  poinformował 

Odwołującego  o  rzeczywistych  powodach  odrzucenia  jego  oferty.  Według  bowiem  ustaleń 

Izby informacja o odrzuceniu zawierała kluczowe kwestie nie ujęcia w zaoferowanej stawce 

składek na ubezpieczenie społeczne, pominiecie kosztów związanych z prawem pracownika 

do  minimum  20  dniowego  urlopu  wypoczynkowego,  czy  też  nie  uwzględnienie  realiów 

dotyczących wynagrodzeń przy ciężkich pracach fizycznych wykwalifikowanych pracowników 

leśnych.  Powyższe  kwestie  stanowiły  zarazem  efekt  ustaleń  dokonanych  przez  biegłego 

księgowego  w  ramach  sporządzonych  opinii  dla  Komisji  Przetargowej.  W  efekcie  wobec 

ujęcia  rezultatów  tych  ustaleń  w  informacji  o  odrzuceniu,  samo  ich  nie  załączenie  do  tej 

informacji,  nie  może  stanowić  podstawy  do  uznania  zarzutów  odwołania.  Nadto,  opinie 

znajdują się w aktach postępowania dotyczą pakietu 1, 2 i 5, sam biegły złożył oświadczenia 

na  podstawie  art.  17  ust.  2  Pzp.  Przedmiotem 

zaś,  analizy  była  nie  tylko  oferta 

Odwołującego, ale także Przystępującego.          

Biorąc powyższe pod uwagę, Izba uznała jak na wstępie.  

Odnośnie zarzutu trzeciego, Izba uznała że podlega on oddaleniu. 

W pierwszej kolejności podnosząc, że jako podstawę prawidłowości oceny złożonych 

wyjaśnień  przez  Zamawiającego  i  złożonych  wraz  z  nimi  dowodów  winien  stanowić  stan 

rzeczy  (materiałów  i  dokumentów),  jakimi  dysponował  Zamawiający  w  momencie  podjęcia 

czynności  odrzucenia  oferty  Odwołującego.  Stąd  wszelkie  dowody  złożone  na  rozprawie, 

mimo  ich  formalnego  dopuszczenia  nie  mogą  być  brane  pod  uwagę  na  okoliczności 

związane  z  przedmiotowym  zarzutem.  Izba  podkreśla,  że  sam  Odwołujący  w  swoich 

wyjaśnieniach z 15.12.2019 r. w części poprzedzającej późniejszą tabele stwierdził, że: „(…)  

Całkowite  wydatki  związane  z  zatrudnieniem  pracownika  leżące  po  stronie  pracodawcy 

obejmują  również  obowiązki  wynikające  z  przepisów  prawa  pracy  i  przepisów                          

o  zabezpieczeniu  społecznym  obowiązujących  w  miejscu,  w  którym  realizowane  jest 

zamówienie  tzw.  koszty  pośrednie  w  tym:  urlopy,  odprawy  emerytalne  (…),  czy  też 


wcześniej: „(…) Wykonawca oszacował cenę usługi w sposób uwzględniający niezbędne do 

poniesienia  nakłady  na  wynagrodzenia.  (…)”.  Następnie,  zaś  nie  ujmuje  owych  kosztów                  

w  tabeli  znajdującej  się  w  tych  samych  wyjaśnieniach  podając  jedynie  koszt  minimalnego 

wynagrodzenia  miesięcznego  płacy  operatora  bez  elementów  „ubruttowienia”,  czyli  tych 

elementów  składki  opłacanych  przez  pracodawcę,  a  dokładnie  składek  na  ubezpieczenie 

społeczne.  Podobnie,  w  zakresie rocznego  czasu  pracy  w  roku  w  niniejszej  tabeli  znajduje 

się liczba 2024, co daje podstawy do uznania, iż Odwołujący nie uwzględnił, mimo że w innej 

części  tych  samych  wyjaśnień  twierdzi  inaczej,  prawa  do  minimum  20  dniowego  urlopu 

wypoczynkowego.  W  tym  miejscu,  Izba  podkreśla,  że  odniesienie  się  w  opiniach  biegłego 

powołanego przez Zamawiającego do wartości podanych w tych wyjaśnieniach w tabeli daje 

podstawę do uznania, że udostępniono mu nie tylko oferty z zadeklarowanymi stawkami, ale 

również  wyjaśnienia  złożone  przez  Odwołującego.  A  efekt  końcowy  i  odrzucenie  oferty 

Odwołującego  jest  efektem  analizy  i  konfrontacji  zapewnień  zawartych  w  wyjaśnieniach 

Odwołującego  z  przedstawioną  przez  niego  kalkulacją  oraz  także  stawkami  z  ofert  na 

poszczególne  pakiety  (biegły  bowiem  gruntownie  przeanalizował  zaoferowane  stawki                      

w pakiecie 1, 2 i 5).  

Odnośnie  wynagrodzenia  przy  ciężkich  pracach  fizycznych  wykwalifikowanych 

pracowników  leśnych  narażonych  na  zagrożenie  życia  i  zdrowia  i  stanowisko 

Zamawiającego,  że  musi  być  to  wynagrodzenie  realne  i  adekwatne  do  ciężkich  prac 

fizycznych, 

Izba podzieliła to stanowisko. Odwołujący jedynie stwierdził, że nie było wymogu 

ujęcia wynagrodzenia innego niż minimalne. Jednocześnie pośrednio przyznał, że nie są to 

osoby  przypadkowe,  ale  osoby  które  muszą  przejść  stosowne  przeszkolenie  i  umieć 

zachować  się  w  warunkach  leśnych,  czyli  mieć  doświadczenie.  Odwołujący  nie  przestawił 

żadnego  dowodu  na  to,  iż  tacy  pracownicy  pracują  za  minimalne  wynagrodzenie.  Nie 

sprostał więc w tym zakresie ciężarowi dowodowemu.  

Izba nie odniesie się do innych kwestii poruszanych w odwołaniu i na rozprawie oraz 

stanowiska Zamawiającego w tym zakresie będącego polemika z argumentacją z odwołania. 

Nie  były  bowiem  te  kwestie  podstawą  odrzucenia  oferty  Odwołującego.  Zamawiający 

zakwestionował bowiem tylko i wyłącznie trzy kwestie przywoływane już w uzasadnieniu, nie 

podważał  kosztów  pracy  maszynowej,  ale  pracy  ręcznej  i  kosztów  związanych  z  tym,                      

w ramach wynagrodzenia.  

Izba  nie  odniesie  się  do  dokumentów  dotyczących  poprzednich  postępowań, 

albowiem żadna ze stron nie złożyła ówczesnej umowy konsorcjum, a stanowiska z rozprawy 

Odwołującego  i  Przystępującego,  co  do  ubiegłorocznych stawek były  wzajemnie sprzeczne               

i nie udało się w sposób wiarygodny i rozstrzygający ustalić, kto za nie odpowiadał w ramach 

ówczesnego  konsorcjum.  Nadto,  przedmiotem  sporu  są  stawki  z  tegorocznego,  a  nie 


ubiegłorocznego  postępowania.  Izba  nie  wie,  czy  w  ubiegłorocznym  postępowaniu  było 

prowadzone 

postępowanie wyjaśniające oraz czy przedmiot zamówienia był identyczny, jak                

i  sa

me  pakiety  (nie  złożono  żadnego  dowodu  na  ta  okoliczność).  Zobligowana  jest 

rozpoznania  w  oparciu  o  aktualny  materiał  dowodowy,  który  był  podstawą  dla 

Zamawiającego do odrzucenia oferty Odwołującego.  

Izba  podkreśla,  że  Zamawiający  zakwestionował  w  wyjaśnieniach  Odwołującego 

określone kwestie, które Izba tylko i wyłącznie władna jest rozpoznać, czyli  w tym zakresie 

rozpoznała  wniesione  odwołanie.  Nowe  kwestie  poruszone  na  rozprawie  przez 

Zamawiającego,  ale  i  Przystępującego  nie  były  przedmiotem  rozpoznania  i  nie  były  brane 

pod  uwagę.    Z  drugiej  strony,  Odwołujący  w  swoim  stanowisku  na  rozprawie  uwypuklał 

kwestie  pracy  maszynowej,  zysku 

i  przedstawiał  dowody,  które  nie  dotyczyły  istoty 

przedmiotu  sporu  będącego  podstawą  odrzucenia  oferty  Odwołującego,  czyli  tego  co 

zakwestionował Zamawiającego w informacji. Ewentualnie składał określone dowody dopiero 

na  rozprawie,  gdyż  nie miały  one  charakteru  uzupełniającego,  biorąc  pod  uwagę  istniejące 

braki,  czy  też  sprzeczności  w  samych  wyjaśnieniach,  czy  dowodach.  Z  kolei  lista  płac 

załączona  przy  wyjaśnieniach  z  16.12.2019  r.  dotyczyła  roku  2019,  a  wycena  w  tabeli                      

w wyjaśnianiach z 15.12.2019 r. roku 2020.  

W  zakresie  katalogu  pracochłonności  i  możliwości  realizacji  określonych  prac                       

w  czasie  krótszym  niż  1h,  Odwołujący  poprzestał  na  oświadczeniach  i  nie  udowodnił 

powyższego  stanu  rzeczy.  Przy  czym,  Izba  wskazuje  za  orzecznictwem  na  konieczność 

ujęcia w kosztach wynagrodzenia także składek na ubezpieczenie społeczne. Żaden przepis 

postanowień  SIWZ  nie  może  zwalniać  Wykonawcy  z  tego  obowiązku,  dotyczy  to  także 

katalogu  pracochłonności.  Izba  wskazuje  za  orzecznictwem:  „(…)Do  kosztów  pracy  poza 

wynagrodzeniem  pracowników  wlicza  się  m.in.  składki  opłacane  przez  pracodawcę  na 

ubezpiecze

nie społeczne pracowników, koszty szkolenia zawodowego oraz inne wydatki (np. 

wydatki  na  odzież  roboczą  -  składniki  kosztów  pracy  zostały  wskazane  w Rozporządzeniu 

Komisji  (WE)  nr  1737/2005  z dnia  21.10.2005  r.,  Dz.  U.UE  L 279/11,  rysunek  1). 

Interpretacja 

literalna  mogłaby  wskazywać,  że  wykonawca  obowiązany  jest  przyjąć  do 

ustalenia ceny tylko wartość minimalnego wynagrodzenia za pracę (aktualnie też minimalną 

stawkę godzinową). /tak też wyrok KIO z 27.01.2015 r., sygn. akt: KIO 47/15, sygn. akt: KIO 

60/15,  sygn.  akt:  KIO  81/15  -  str.  41,  wyrok  KIO  z  27.02.2015  r.,  sygn. akt:  KIO  267/15, 

jak i wyrok KIO z 15.01.2016 r., sygn. akt: KIO 2853/15, sygn. akt: KIO 2870/15 (za wyrokiem 

KIO z 24.03.2016 r., sygn. akt: KIO 372/16), choć na gruncie wcześniejszego brzmienia tego 

przepisu/. 

Zaaprobowanie  takiego  rozumowania  prowadziłoby  jednak  do  wniosków  nie  do 

zaakceptowania  na  gruncie  prawa  pracy,  mogłoby  bowiem  powodować,  iż  pracownicy  de 

facto  nie  otrzymywaliby  wynagrodzenia  minimalnego  (z  kwoty  tej  należałoby  bowiem 


uiszczać  również  zobowiązania  pracodawcy).  W konsekwencji  uzasadnione  jest,  w  ocenie 

Izby,  zastosowanie  w 

tym  wypadku  wykładni  systemowej  (uwzględniającej  zobowiązania 

pracodawcy  wynikające  z innych  ustaw  m.in.  w  przypadku  zatrudnienia  pracowników  na 

po

dstawie  umowy  o  pracę  wykonawca  będzie  dodatkowo  zobowiązany  również  do  zapłaty 

tzw. kosztów pracodawcy, tj., części składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, którą 

zgodnie  z  art. 

16  ust.  1  ustawy  z  dnia  13  października  1998  r.  o  systemie  ubezpieczeń 

społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, ze zm. dalej: „ustawy SUS”) finansuje płatnik składek 

(pracodawca) 

związane  z zatrudnianiem  pracowników)  i w  oparciu  o dyrektywę 

a cohaerentia  i 

a  completudine  uwzględnić  koszty  obowiązkowych  składek,  jakie  ponosi 

pracodawca, niezależnie od formy zatrudnienia. Na taką interpretację wskazuje także art. 90 

ust. 1 pkt 3 

Pzp. /Jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe wydają 

się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzą wątpliwości zamawiającego 

co  do  możliwości  wykonania  przedmiotu  zamówienia  zgodnie  z wymaganiami  określonymi 

przez  zamawiającego  lub  wynikającymi  z odrębnych  przepisów,  zamawiający  zwraca  się 

udzielenie  wyjaśnień,  w tym  złożenie  dowodów,  dotyczących  wyliczenia  ceny  lub  kosztu 

m.in.  w 

zakresie  wynikającym  z przepisów  prawa  pracy  i przepisów  o zabezpieczeniu 

społecznym, obowiązujących w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie (art. 90 ust. 

1 pkt  3 

Pzp)./.  W  zakresie  ujęcia  obowiązkowych  składek  Izba  wskazuje  na  wyrok 

18.03.2015  r.,  sygn.  akt:  KIO  398/15,  z  09.03.2015  r.,  sygn..  akt:  KIO 346/15, czy  też  na 

wyrok  z 

09.02.2015  r.,  sygn.  akt:  KIO  189/15.  Przy  czym,  przywołane  zmiany  w  drugiej 

połowę  2016  r.,  wprowadzenie  stawki  godzinowej  skutkują  koniecznością  ciągłej  ewolucji 

orzecznictwa  w  zakresie  niniejszej  kwestii.  (…)”.  (za  wyrokiem  KIO  z  14.06.2017  r.,  sygn.. 

akt: KIO 1074/17, wyrokiem KIO z 16.05.2018 r., sygn. akt: KIO 861/8). 

Biorąc powyższe pod uwagę, Izba uznała jak na wstępie. 

W  tym  stanie  rzeczy

,  Izba  oddaliła  odwołanie  na  podstawie  art.  192  ust.  1  zdanie 

pierwsze i ust. 2 Pzp oraz orzekła jak w sentencji.  

O  kosztach  postępowania  orzeczono  stosownie  do  wyniku  sprawy,  na  podstawie 

przepisu art. 192 ust. 9 i 10 Pzp w zw. z § 3 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. a i b oraz § 5 ust. 3 pkt 1 

rozporządzenia  Prezesa  Rady  Ministrów  z  dnia  15  marca  2010  r.  w  sprawie  wysokości  

i  sposobu  pobierania  wpisu  od  odwołania  oraz  rodzajów  kosztów  w  postępowaniu 

odwoławczym i sposobu ich rozliczania (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 972). Izba uznała wniosek 

Zamawiającego  o  zasądzenie kosztów  wynagrodzenia pełnomocnika  w kwocie 3.600,00  zł, 

tj. zgodnie z przedłożonym rachunkiem (§ 3 pkt 2 lit. b w/w rozporządzenia) oraz dojazdu na 

rozprawę w kwocie 430, 50 zł (§ 3 pkt 2 lit. a w/w rozporządzenia), czyli łącznie 4.030, 50 zł.  

Przewodniczący: 


………………………………


wiper-pixel