KIO 533/19 WYROK dnia 10 kwietnia 2019 r.

Data: 24 czerwca 2019

KIO 533/19 

Sygn. akt: KIO 533/19 

WYROK 

z dnia 10 kwietnia 2019 r. 

Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: 

Przewodniczący:      Emilia Garbala 

Protokolant:            

Marcin Jakóbczyk 

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2019 

r. w Warszawie odwołania wniesionego 

do  Prezesa  Krajowej  Izby  Odwoławczej  w  dniu  27  marca  2019  r.  przez  wykonawcę  Klavo 

Sp. z o.o., ul. Rozbrat 32/10, 00-429 Warszawa 

w  postępowaniu  prowadzonym  przez  zamawiającego:  Muzeum  Narodowe  w  Krakowie,              

ul. 3 Maja 1, 30-062 Kra

ków, 

przy  udziale 

wykonawców  wspólnie  ubiegających  się  o  udzielenie  zamówienia:  TARGET  

Sp.  j. 

A.  Ł.  M.  R.,  ul.  Gwiaździsta  15a  lok.  400,  01-651  Warszawa  oraz  ASPEKT  Sp.  z 

o.o.,  ul.  Modlińska  51  lok.  223,  03-199  Warszawa,  zgłaszających    przystąpienie  do 

p

ostępowania odwoławczego po stronie zamawiającego, 

orzeka: 

uwzględnia odwołanie i nakazuje zamawiającemu unieważnienie czynności wyboru 

najkorzystniejszej  oferty,  odrzucenie  oferty  złożonej  przez  wykonawców  wspólnie 

ubiegających  się  o  udzielenie  zamówienia:  TARGET  Sp.  j.  A.  Ł.  M.  R.,  ul. 

Gwiaździsta  15a  lok.  400,  01-651  Warszawa  oraz  ASPEKT  Sp.  z  o.o.,                            

ul.  Modlińska  51  lok.  223,  03-199  Warszawa  na  podstawie  art.  90  ust.  3  w  zw.                      

z  art.  89  ust.  1  pkt  4  ustawy 

Prawo  zamówień  publicznych,  oraz  powtórzenie 

czynności badania i oceny ofert, 


KIO 533/19 

kosztami  po

stępowania  obciąża  wnoszącego  sprzeciw,  tj.  wykonawców  wspólnie 

ubiegających  się  o  udzielenie  zamówienia:  TARGET  Sp.  j.  A.  Ł.  M.  R.,  ul. 

Gwiaździsta  15a  lok.  400,  01-651  Warszawa  oraz  ASPEKT  Sp.  z  o.o.,                            

ul. Modlińska 51 lok. 223, 03-199 Warszawa, i: 

zalicza  w  poczet  kosztów  postępowania  odwoławczego  kwotę  7  500  zł  00  gr  

(słownie:  siedem  tysięcy  pięćset  złotych  zero  groszy)  uiszczoną  przez  wykonawcę 

Klavo Sp. z o.o., ul. Rozbrat 32/10, 00-429 Warszawa

, tytułem wpisu od odwołania, 

zasądza  od  wnoszącego  sprzeciw,  tj.  wykonawców  wspólnie  ubiegających  się                            

o udzielenie zamówienia: TARGET Sp. j. A. Ł. M. R.,   ul. Gwiaździsta 15a lok. 400, 

01-651  Warszawa  oraz  ASPEKT  Sp.  z  o.o., 

ul.  Modlińska  51  lok.  223,  03-199 

Warszawa

na  rzecz  odwołującego  Klavo  Sp.  z  o.o.,  ul.  Rozbrat  32/10,  00-429 

Warszawa,  kwo

tę  11  100  zł  00  gr  (jedenaście  tysięcy  sto  złotych,  zero  groszy) 

tytułem  zwrotu  kosztu  uiszczonego  wpisu  od  odwołania  oraz  zwrotu  kosztów 

poniesionych z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika.  

Stosownie  do  art.  198a  i  198b  ustawy  z  dnia  29  stycznia  2004  r.  P

rawo  zamówień 

publicznych (t.j. Dz. U. z 2018 poz. 1986 ze zm.) na niniejszy wyrok w terminie 7 dni od dnia 

jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej 

do Sądu Okręgowego w Krakowie. 

Przewodniczący:      …………………… 


KIO 533/19 

Sygn. akt KIO 533/19 

                                                             UZASADNIENIE 

Zamawiający  –

Muzeum  Narodowe  w  Krakowie,  ul.  3  Maja  1,  30-

062  Kraków,  prowadzi                     

w  trybie  przetargu  nieograniczonego, 

postępowanie  o  udzielenie  zamówienia  publicznego 

pn.

„Świadczenie  stałej  usługi  polegającej  na  dozorowaniu  ekspozycji  muzealnych                               

i w

ykonywaniu prac porządkowych w Pawilonie Józefa Czapskiego, ul. Józefa Piłsudskiego 

109 Kraków, Oddziale Muzeum Narodowego w Krakowie”. Ogłoszenie o zamówieniu 

zostało  opublikowane  w  Biuletynie  Zamówień  Publicznych  w  dniu  6  lutego  2019  r.                     

nr  511303-N-2019. 

W  postępowaniu  złożone  zostały  trzy  oferty,  w  tym:  oferta  wykonawcy 

Klavo  Sp.  z  o.o.,  ul.  Rozbrat  32/10,  00-429  Warszawa  (da

lej:  „odwołujący”)  oraz  oferta

wykonawców  wspólnie  ubiegających  się  o  udzielenie  zamówienia:  TARGET  Sp.  j.  A.  Ł.  M. 

R.

,  ul.  Gwiaździsta  15a  lok.  400,  01-651  Warszawa  oraz  ASPEKT  Sp.  z  o.o.,                            

ul. Modlińska 51 lok. 223, 03-199 Warszawa. Pismem z dnia 21 marca 2019 r. (przesłanym 

wykonawcom  w  dniu  następnym)  zamawiający  poinformował  o  wyborze  jako 

najkorzystniejszej oferty konsorcjum: TARGET Sp. j. 

A. Ł. M. R. oraz ASPEKT Sp. z o.o.                           

W dniu 27 marca 2019 

r. do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej wpłynęło odwołanie, 

w którym odwołujący zarzucił zamawiającemu:

1)  zaniechanie odrzucenia oferty konsorcjum Target Sp. j. 

A. Ł., M. R. oraz Aspekt Sp. z 

o.o. na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 

ustawy Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 

2018 r. poz. 1986 

ze zm.), zwanej dalej „ustawą Pzp”, jako zawierającej rażąco niską 

cenę, 

2)  zaniechanie odrzucenia oferty konsorcjum Target Sp. j. 

A. Ł., M. R. oraz Aspekt Sp. z 

o.o.  na  podstawie  art.  89  ust.  1  pkt  2  ustawy 

Pzp,  jako  niespełniającej  wymagań 

określonych  w  siwz  odnośnie  faktycznego  dysponowania  zespołem  mającym  być 

skierowanym do wykonania zamówienia. 

W szczególności odwołujący podniósł, co następuje:  

Ad. Zarzutu dotyczącego rażąco niskiej ceny: 

„Na  poparcie  swojego  stanowiska  Odwołujący  pragnie  wskazać,  że  zgodnie                            

z wymogami SIWZ odnośnie sposobu obliczenia ceny, cena oferty obliczana jest w oparciu     

o  uśrednioną  stawkę  godzinową.  Stawka  ta  następnie  przemnożona  przez  podane  przez 

Zamawiającego  założenia  dot.  ilości  godzin,  decydować  miała  o  cenie  oferty.  Jak  widać                   

z  powyższego,  to  stawka  godzinowa  stanowić  miała  podstawę  do  prowadzenia  rozliczeń 

między  stronami  przyszłej  umowy.  Zamawiający  zastrzegł  przy  tym,  w  treści  rozdziału  XVI 

ust. 1 SIWZ, że: 

W  jej  ramach  [stawki  godzinowej  - 

przyp.  Odwołującego]  Wykonawca  uwzględni  wszystkie 


KIO 533/19 

koszty 

które  poniesie  w  związku  z  realizacją  zamówienia,  zgodnie  z  opisem  przedmiotu 

zamówienia [...]. 

Tymczasem  zgodnie  ze  złożonymi  przez  siebie  wyjaśnieniami  Konsorcjum  nie 

uwzględniło istotnych kosztów, jakie będzie musiało ponieść na wykonanie zamówienia. 

Pominięcie szacowanych kosztów związanych z wynagrodzeniem chorobowym. 

Konsorcjum  jako  koszt

y  pracownicze  wykazało  tylko  podstawę  brutto  oraz  koszt  urlopów 

brutto,  co  w  sumie  zostało  wskazane  jako  2971,95  zł  brutto  (miesięczny koszt  zatrudniana 

pracownika na umowę o pracę przy najniższej krajowej na 2019: 2250 zł), co z kolei stanowi 

stawkę godzinową w wysokości 17,69 zł. 

Zatrudnienie 

pracowników  bardzo  często  wiąże  się  również  z  wypłatą  wynagrodzenia 

chorobowego, które leży po stronie pracodawcy. Bezwzględnie musi być ono uwzględnione 

w  kosztach  zatrudniania  pracownika,  jako  że  w  znacznej  mierze  wpływa  na  koszty 

pracodawcy.  Odwołujący  pragnie  w  tym  miejscu  podkreślić  długotrwałość  wykonywania 

umowy, tj. okres jednego roku, co powoduje, 

że kosztu tego nie można bagatelizować jako 

marginalnego. 

Doświadczenie Odwołującego jako firmy prowadzącej od 4 lat usługi podobne rodzajowo do 

niniejszego zamówienia, pozwala mu przyjąć, że takich dni jest średnio ok. 6  w roku. 

Odwołujący  przedstawia  poniżej  wyliczenie  szacowanych  kosztów  z  tytułu  zwolnień 

chorobowych: 

a) 

wyliczenie stawki godzinowej za wynagrodze

nie chorobowe płatne 80% od podstawy 

2250 zł: 

2250zł  -  13,71%  (suma  składek  na  ub.  społeczne:  emerytalne,  rentowe,  chorobowe)  = 

1941,75zł (podstawa do chorobowego) 

1941,75 : 30dni (przyjęte wg kodeksu) = 64,725 zł (wynagrodzenie chorobowe za 1 dzień - 

64,73zł x 80% = 51,78zł (wynagrodzenie chorobowe za 1 dzień - 80%) 

51,78 : 8h = 6,47

zł (wynagrodzenie chorobowe za 1 h - 80%) 

b) 

szacunek kosztów urlopowych na rok dla 4 pracowników 

6 (dni chorobowe w roku dla 1 osoby) x 4 (

ilość etatów do zrealizowania +- 3,2 etatu, nie 

uwzględnia możliwości zwiększenia godzin na dodatkowe wydarzenia lub zastępstwa) = 24 

(dni chorobowe w roku dla 4 pracowników) 

24dni x 8 h=192 h (godziny chorobowe w roku dla 4 osób) 192h x 6,47 zł (wynagrodzenie 

chorobowe  za  1  h  -  80%)  = 

1242,24  zł  (koszt  wynagrodzenia  chorobowego  na  rok  dla  4 

osób). 

(…)  W  tym  miejscu  należy  wskazać,  że  zgodnie  z  wyjaśnieniami  przedłożonymi  przez 

konsorcjum, zysk przewidziany w ramach wykonania umowy miał wynieść: 

18,20  (stawka  wskazana  w  ofercie)  -  17,69  (koszt  pracownika)  -  0,30  (koszty 


KIO 533/19 

administracyjne) = 0,21 PLN/h, 

co  przy  ilości  5626  godzin  wskazanych  przez  Zamawiającego  daje  zysk  w  wysokości 

zaledwie 1181,46 PLN na całym kontrakcie! 

Odwołujący pragnie wskazać, że gdyby w toku wykonywania zamówienia doszło do choroby 

pracowników,  generującej  koszty  oszacowane  przez  Odwołującego  (1242,24  PLN), 

Konsorcjum poniosłoby przy wykonywaniu umowy stratę. 

Powyższe nie uwzględnia nawet  wystąpienia kosztów  nieprzewidzianych  innej kategorii  niż 

obsługa administracyjna, czy wynikające ze zwolnień chorobowych, na które Konsorcjum nie 

poczyniło odpowiedniej rezerwy. 

Pominięcie kosztu związanego z koordynacją zespołu. 

Zamawiający  w  opisie  przedmiotu  zamówienia  wymagał  wykonywania  także  pewnych 

obowiązków  natury  koordynacyjnej  i  sprawozdawczej.  Czynności  te  to,  zgodnie                                   

z załącznikiem nr 2 do SIWZ, m.in.: 

Koordynowanie  realizacji  przedmiotu  zamówienia  przez  wyznaczonego  pracownika 

Wykonawcy  dostępnego  dla  Zamawiającego  w  godzinach  świadczenia  usługi  przez 

s

kierowane przez Wykonawcę osoby, 

Zapewnienie  płynnego  kontaktu  (infolinii)  dla  Zamawiającego  w  godzinach:  po  16:00 

do 19:00 od poniedziałku do piątku, oraz w weekendy w godzinach 10:00 -18:00 h, 

Składanie Zamawiającemu comiesięcznych raportów (wraz z fakturą) o wykorzystaniu 

puli  finansowej  przeznaczonej  na  świadczenie  usług  objętych  niniejszym 

zamówieniem,  w  terminie  nie  później  niż  do  dziesiątego  dnia  roboczego  każdego 

następującego miesiąca, 

Wraz  z  fakturą  dla  każdego  okresu  rozliczeniowego  Wykonawca  przedłoży 

Zamawiającemu  zweryfikowaną  listę  osób  wraz  z  liczbą  świadczonych  przez  nich 

godzin w Oddziałach Zamawiającego w ramach niniejszej umowy, na podstawie której 

została wystawiona faktura i określona kwota w fakturze. 

Odwołujący zakłada, że ww. czynności winny być wykonywane przez koordynatora zespołu. 

W  wykazanych  przez  Konsorcjum  kalkulacjach,  ta  posada,  związane  z  nią  godziny  pracy  i 

koszty,  nie  zostały  ujęte.  Zakładamy  oczywiście,  że  koordynator  może  sam  zajmować  się 

ekspozycją. W tym czasie jednak nie będzie w stanie wykonywać prac koordynacyjnych (jak 

np. tworzenie grafiku). W ofercie nie przewidziano żadnych kosztów z tym związanych. 

Powyższe  zestawienie  należy  uzupełnić  oczywiście  o  koszty  „administracyjne",  związane 

choćby  z  utrzymaniem  infolinii,  wydrukami  i  obsługą  kadrową.  Koszty  założone  przez 

Konsorcjum  w  wysokości  0,30  PLN/h  dają  łącznie  1687,80  PLN/cały  okres  wykonywania 

umowy, co zdaje się być kosztem zaniżonym. 

Pominięcie kosztu pozyskania polisy OC. 


KIO 533/19 

Zgodnie z treścią wymogu opisanego w Załączniku nr 2 do SIWZ: 

Wykonawca  zobowiązany  jest  do  posiadania  ubezpieczenia  odpowiedzialności  cywilnej                

w zakresie prowadzonej działalności na sumę gwarancyjną nie mniejszą niż 3 000 000,00 zł 

na okres realizacji umowy. 

Konsorcjum w toku wyjaśnień wskazało, że nie bierze pod uwagę konieczności poniesienia 

tego kosztu. 

Pominięcie kosztu przebazowania pracowników. 

Odwołujący  pragnie  wskazać,  że  pracownicy  Konsorcjum  wykazani  jako  osoby  mające 

realizować założenia projektu, tj. być opiekunami ekspozycji w instytucji kultury w Krakowie. 

Wszystkie  wykazane  osoby  są  obecnie  zatrudnione  w  Warszawie  (co  stanowi  nota  bene 

podstawę  podniesienia  zarzutu  w  pkt.  III.2.  odwołania  -  por.  poniżej).  Co  więcej,  w  chwili 

składania  dokumentów,  były  nadal  zatrudnione.  W  ocenie  Odwołującego  uprawnione  jest 

założenie, że wspomniane osoby zamieszkują obecnie w Warszawie. Przeniesienie ich czy 

ewentualne  dojazdy  lub  ekwiwalenty  lub  diety  również  nie  zostały  ujęte  w  kosztach 

wykazanych przez Konsorcjum. 

(…) 

Jak  Odwołujący  wskazał  powyżej,  zakładany  przez  Konsorcjum  zysk  miałby  wynieść  (przy 

założeniach podanych przez Zamawiającego) zaledwie 1181,46 PLN netto. Kwota powyższa 

jest  absurdalnie  niska,  przy  założeniu  rocznego  kontraktu  i  nie  znajduje  żadnego 

ekonomicznego uzasadnienia, zważywszy na ewentualne ryzyko kontraktowe. 

Żeby  lepiej  unaocznić  jak  niska  jest  to  kwota,  Odwołujący  pragnie  wskazać,  że  przy  cenie 

oferty  102  393,20  PLN  netto,  zysk  Wykonawcy  stanowi  1,15%  tej  kwoty,  a  w  ujęciu 

miesięcznym wynosi 98,46 PLN netto. 

Wynagrodzenie  w  tej  wysokości,  z  tytułu  zapewnienia  i  ponoszenia  odpowiedzialności  za 

pracę kilkuosobowego zespołu jest niespotykane na rynku. Zgodnie z doktryną rażąco niska 

cena, to nie tylko cena powodująca powstanie po stronie wykonawcy straty (co w niniejszym 

przypadku i tak byłoby niemal pewne) ale także cena niespotykana na rynku.” 

Ad. Zarzutu dotyczącego dysponowania zespołem. 

„Odwołujący  pragnie  wskazać,  że  Zamawiający  wymagał  wskazania  przez 

wykonawców zespołu mającego być skierowanym do wykonania zamówienia w treści oferty. 

Zespół  wskazany  w  wykazie  osób  winien  być  w  stanie  wykonać  zamówienie  w  nakładzie 

godzinowym określonym przez Zamawiającego. 

Tymczasem zgodnie z treścią wykazu przedłożonego przez Konsorcjum, osoby mające być 

skierowane do wykonania zamówienia pełniły na chwilę składania oferty analogiczne funkcje 

przy obsłudze innych podmiotów, do tego mających siedzibę w innym mieście. 

Tym  samym  w  oparciu  o  treść  oferty  nie  można  uznać,  że  Konsorcjum  jest  w  stanie 

skie

rować  ww.  osoby  do  wykonania  zamówienia  w  siedzibie  Zamawiającego.  Powyższe 

stanowi  niemożliwą  do  naprawienia  w  formule  poprawy  omyłek  rozbieżność  między 


KIO 533/19 

wymaganiami Zamawiającego a treścią oferty Konsorcjum.” 

związku z powyższym odwołujący wniósł o nakazanie zamawiającemu: 

unieważnienia czynności wyboru najkorzystniejszej oferty, 

2)  odrzucenia oferty konsorcjum Target Sp. j. 

A. Ł., M. R. oraz Aspekt  Sp. z o.o., 

3)  ponowienia 

czynności badania i oceny ofert. 

Pismem  z  dnia  29  marca  2019  r.  konsorcjum:  TARGET  Sp.  j. 

A.  Ł.  M.  R.  oraz 

ASPEKT  Sp.  z  o.o. 

(dalej:  „przystępujący”),  zgłosiło  przystąpienie  do  postępowania 

odwoławczego  po  stronie  zamawiającego.  Izba  stwierdziła,  że  przystąpienie  zostało 

dokonane skutecznie. 

Pismem  z  dnia  4  kwietnia  2019  r. 

zamawiający  poinformował,  że  uwzględnia 

odwołanie w całości.  Pismem z dnia 8 kwietnia 2019 r. przystępujący wniósł sprzeciw wobec 

uwzględnienia odwołania przez zamawiającego. 

W trakcie rozprawy strony 

i przystępujący podtrzymali swoje stanowiska.  

Kraj

owa Izba Odwoławcza ustaliła, co następuje: 

Przedmiotem  zamówienia  jest

usługa  polegająca  na  dozorowaniu  ekspozycji 

muzealnych 

i  wykonywaniu  prac  porządkowych  w  Pawilonie  Józefa  Czapskiego,  Oddziale 

Muzeum  Narodowego  w  Krakowie. 

Zamówienie  ma  być  realizowane  przez  okres  12 

miesięcy albo do wyczerpania wartości umowy, jeśli nastąpiłoby to przed upływem terminu, 

na  jaki  umowa  zostanie  zawarta.  Przewidziana  p

rzez  zamawiającego  ilość  godzin  pracy 

wynosi 5626 godzin. 

Wartość szacunkowa zamówienia wynosi:

netto, 162.634,29 zł brutto. 

Średnia arytmetyczna złożonych ofert wynosi: 175.642,42 zł brutto. 

W pkt II.1 i 2 specyfikacji istotnych warunków zamówienia (dalej: „siwz”) zamawiający 

poinformował,  że  postępowanie  prowadzone  jest  na  zasadach  dotyczących  zamówień, 

których wartość jest poniżej kwoty określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 11 

ust. 8 ustawy Pzp i że w postępowaniu tym mają zastosowanie akty wykonawcze do ustawy 

Pzp.  Liczne  postanowienia  siwz,  odwołujące  się  do  szeregu  przepisów  ustawy  Pzp, 

wskazują,  że  zamawiający  stosował  w  przedmiotowym  postępowaniu  przepisy  ustawy  Pzp 

na zasadach ogólnych dotyczących zamówień o wartości poniżej tzw. progów unijnych. 


KIO 533/19 

W pkt XVI siwz pn. Opis sposobu obliczenia ceny, zamawiający wskazał m.in.: 

2) Cena oferty winna być obliczona w następujący sposób: 

a)  Wykonawca  winien  przyjąć  jednolitą  stawkę  godzinową  za  świadczone  usługi  na 

stanowisku koordynatora zespołu, pomocnika muzealnego, pracownika sprzątającego. W jej 

ramach  Wykonawca  uwzględni  wszystkie  koszty,  które  poniesieni  w  związku  z  realizacją 

zamówienia,  zgodnie  z  opisem  przedmiotu  zamówienia  określonym  w  załączniku  nr  2  do 

siwz i postanowieniami istotnych postanowień umowy stanowiącym załącznik nr 5 do siwz.  

b) Na podstawie stawki za godzi

nę świadczenia usług Wykonawca obliczy cenę netto i brutto 

za cały czas obowiązywania umowy. 

c) Stawka godzinowa nie może ulec zmianie przez cały okres obowiązywania umowy poza 

przypadkami określonymi w § 14 umowy stanowiącym załącznik nr 5 do siwz. 

e)  Oferowana 

cena  w  ofercie  ma  pokrywać  wszelkie  zobowiązania  umowne  wynikające                   

z warunków określonych w niniejszej specyfikacji. 

f)  Cena  oferty  będzie  traktowana  jako  ostateczna  cena  umowna  i  nie  będzie  podlegać 

żadnym negocjacjom. 

W  pkt  VI.2.2) 

siwz  zamawiający  opisał  warunek  udziału  w  postępowaniu,  zgodnie                   

z którym wykonawca: dysponuje lub będzie dysponować zespołem osób skierowanych przez 

wykonawcę do realizacji zamówienia, w skład którego wchodzą: 

a)  Koordynator  z

espołu  osób  wyznaczonych  przez  wykonawcę  do  realizacji  zamówienia, 

mogący  się  wykazać  co  najmniej  3  miesięcznym  doświadczeniem  w  zakresie 

koordynowania pracą zespołu, tj.  opiekunów  ekspozycji  muzealnych oraz  pracowników 

pomocniczych (np. osób sprzątających) oraz znajomością języka angielskiego w stopniu 

co najmniej w podstawowym A2, 

b) 

osoby, które będą pełnić funkcje opiekunów ekspozycji (co najmniej 6 osób) mogących 

się  wykazać  co  najmniej  3  miesięcznym  doświadczeniem  w  zakresie  dozorowania 

ekspozycji  muzealnych  oraz  z

najomością  języka  angielskiego  w  stopniu  co  najmniej 

podstawowym A2, 

c) 

osoba posiadającą przeszkolenie w zakresie udzielania pierwszej pomocy medycznej. 

UWAGA! Zamawiający dopuszcza możliwość łączenia funkcji określonych w pkt a), b) oraz 

c) przez jedną osobę. 

Przystępujący złożył ofertę, w której: 

wskazał  cenę  brutto  125.909,88  zł,  przy  czym  stawka  godzinowa  wynosiła  18,20  zł 

netto i 22,38 zł brutto,  

wskazał do wykonywania zamówienia 8 osób, a jako podmiot, dla którego usługa była 

wykonywana  z  wykorzystani

em  ww.  osób  wskazał:  Muzeum  Pałacu  Króla  Jana  III                   


KIO 533/19 

w  Wilanowie,  Centrum  Sztuki  Współczesnej  –  Zamek  Ujazdowski  oraz  Muzeum 

Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. 

Pismem  z  dnia  21  lutego  2019  r

.  odwołujący  poinformował  zamawiającego                           

o podstawach do odrzucenia oferty przystępującego z powodu rażąco niskiej ceny. 

Pismem z dnia 28 lutego 2019 r. zamawiający, działając na podstawie art. 90 ust. 1 

ustawy  Pzp,  wezwał  przystępującego  do  złożenia  wyjaśnień  w  przedmiocie  rażąco  niskiej 

ceny. 

Pismem z dnia 6 marca 2019 r. przystępujący wskazał, co następuje: 

„Zgodnie  z  pkt.  4  w  Rozdziale  III  Zamawiający  wymaga,  aby  wszystkie  osoby 

zatrudnione  przez  Wykonawcę,  świadczące  u  Zamawiającego  usługę  w  zakresie 

dozorowania  ekspozycji  muzealnych  i  wykonywaniu  prac  porządkowych  były  w  okresie 

realizacji umowy zatrudnione przez Wykonawcę na podstawie umowy o pracę. 

Zgodnie  z  obowiązującymi  przepisami  minimalne  wynagrodzenie  w  2019r.  z  tytułu 

zatrudnienia  na  umowę  o  pracę  wynosi  2  250,00  zł.,  co  stanowi  koszt  pracodawcy                         

w wysokości 2 694,16 zł zgodnie z poniższym wyliczeniem: 

kwota brutto  2 250,00 PLN 

ubezpieczenie emerytalne 

219,60 PLN 

ubezpieczenie rentowe 

146,25 PLN 

ubezpieczenie wypadkowe  20,93 PLN 

Fundusz Pracy 

55,13 PLN 

FGŚP  2,25 PLN 

koszty pracodawcy 

2 694,16 PLN 

Do  podanych  kosztów  w  wysokości  2  694,16  zł  Wykonawca  doliczył  koszty  urlopu 

pracownika  (średnia  26  dni  urlopu  w  skali  roku),  co  przyczynia  się  na  wzrost  kosztów                    

o 277,79 zł miesięcznie. 

Tym samym wykonawca ponosi miesięczny koszt zatrudnienia pracownika na umowę 

o pracę w wysokości 2 971,95 zł, co stanowi godzinową stawkę kosztową w wysokości 17,69 

zł. 

Oświadczamy,  iż  dysponujemy  pracownikami  przeznaczonymi  do  realizacji 

zamówienia  zatrudnionymi  na  umowę  o  pracę  z  minimalnym  wynagrodzeniem 

obowiązującym w 2019r. 

Wykonawca  przeznacza  0,30  zł  z  każdej  godziny  na  koszty  administracyjne, 

szkolenia, badania i 

inne wynikające z umowy. Pozostała część wynagrodzenia stanowi zysk 

Wykonawcy. 

Z  uwagi,  iż  wykonawca  zaoferował  wykonanie  przedmiotu  zamówienia  za  stawkę 

godzinową  18,20  zł  +  23%  VAT  uznajemy,  iż  podstawione  dowody  potwierdzają 

prawidłowość  skalkulowania  ceny  oferty  pozwalającej  na  wykonanie  zobowiązania 


KIO 533/19 

umownego zgodnie z wymaganiami określonymi w SIWZ”. 

Pismem  z  dnia  21  marca  2019  r.  zamawiający  poinformował  o  wyborze  jako 

najkorzystniejszej oferty przystępującego. Oferta odwołującego znalazła się w rankingu ofert 

na drugim miejscu.  

K

rajowa  Izba  Odwoławcza  rozpoznając  na  rozprawie  złożone  odwołanie                                             

i  uwzględniając  dokumentację  z  niniejszego  postępowania  o  udzielenie  zamówienia 

publicznego  oraz  stanowiska  stron 

i  przystępującego  złożone  na  piśmie  i  podane  do 

protokołu rozprawy, zważyła, co następuje.  

W  pierwszej 

kolejności  Izba  stwierdziła,  że  nie  została  wypełniona  żadna  z  przesłanek 

ustawowych  skutkujących  odrzuceniem  odwołania,  wynikających  z  art.  189  ust.  2  ustawy 

Pzp.  Ponadto  Izba  ustali

ła  wystąpienie  przesłanek  z  art.  179  ust.  1  Pzp,  tj.  istnienie  po 

stronie  odwołującego  interesu  w  uzyskaniu  zamówienia  oraz  możliwość  poniesienia  przez 

niego szkody z uwagi na kwestionowane zaniechanie 

zamawiającego. 

Odnosząc  się  do  zarzutu  dotyczącego  ceny  rażąco  niskiej,  należy  zauważyć,  że 

z

godnie z art. 90 ust. 1 ustawy Pzp, jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części 

składowe,  wydają  się  rażąco  niskie  w  stosunku  do  przedmiotu  zamówienia  i  budzą 

wątpliwości  zamawiającego  co  do  możliwości  wykonania  przedmiotu  zamówienia  zgodnie                   

z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub wynikającymi z odrębnych przepisów, 

zamawiający  zwraca  się  o  udzielenie  wyjaśnień,  w  tym  złożenie  dowodów,  dotyczących 

wyliczenia ceny lub kosztu, w 

szczególności w zakresie: 

oszczędności  metody  wykonania  zamówienia,  wybranych  rozwiązań  technicznych, 

wyjątkowo  sprzyjających  warunków  wykonywania  zamówienia  dostępnych  dla 

wykonawcy, oryginalności projektu wykonawcy, kosztów pracy, których wartość przyjęta 

do  ustalenia  ceny  nie  może  być  niższa  od  minimalnego  wynagrodzenia  za  pracę  albo 

minimalnej  stawki  godzinowej,  ustalonych  na  podstawie 

przepisów  ustawy  z  dnia  10 

października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2015 r. poz. 2008 

oraz z 2016 r. poz. 1265);  

pomocy publicznej udzielonej na podstawie odrębnych przepisów; 

wynikającym  z  przepisów  prawa  pracy  i  przepisów  o  zabezpieczeniu  społecznym, 

obowiązujących w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie; 

wynikającym z przepisów prawa ochrony środowiska; 

powierzenia wykonania części zamówienia podwykonawcy. 

Zgodnie z art. 90 ust. 1a ustawy Pzp, w przypadku gdy cena całkowita oferty jest niższa 


KIO 533/19 

o co najmniej 30% od: 

wartości  zamówienia  powiększonej  o  należny  podatek  od  towarów  i  usług,  ustalonej 

przed wszczęciem postępowania zgodnie z art. 35 ust. 1 i 2 lub średniej arytmetycznej 

cen  wszystkich  złożonych  ofert,  zamawiający  zwraca  się  o  udzielenie  wyjaśnień,                          

o których mowa w ust. 1, chyba że rozbieżność wynika z okoliczności oczywistych, które 

nie wymagają wyjaśnienia; 

wartości  zamówienia  powiększonej  o  należny  podatek  od  towarów  i  usług, 

zaktualizowanej  z  uwzględnieniem  okoliczności,  które  nastąpiły  po  wszczęciu 

postępowania,  w  szczególności  istotnej  zmiany  cen  rynkowych,  zamawiający  może 

zwrócić się o udzielenie wyjaśnień, o których mowa w ust. 1. 

Zgodnie z art. 90 ust. 2 i 3 ustawy Pzp, obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera 

rażąco  niskiej  ceny  lub  kosztu  spoczywa  na  wykonawcy,  zaś  zamawiający  odrzuca  ofertę 

w

ykonawcy,  który  nie  udzielił  wyjaśnień  lub  jeżeli  dokonana  ocena  wyjaśnień  wraz  ze 

złożonymi dowodami potwierdza, że oferta zawiera rażąco niską cenę lub koszt w stosunku 

do przedmiotu zamówienia. Ponadto zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp, zamawiający 

odrzuca  ofertę,  jeżeli  zawiera  rażąco  niską  cenę  lub  koszt  w  stosunku  do  przedmiotu 

zamówienia. 

W  pierwszej  kolejności  należy  zauważyć,  że  w  niniejszej  sprawie  nie  zachodzi 

sytuacja, w której wezwanie do wyjaśnień, zgodnie z art. 90 ust. 1a pkt 1 ustawy Pzp, byłoby 

obligatoryjne. 

Cena  oferty  przystępującego  jest  bowiem  o  ok.  22,5  %  niższa  od  wartości 

szacunkowej  zamówienia  powiększonej  o  VAT  oraz  o  ok.  28,5  %  niższa  od  średniej 

arytmetycznej złożonych ofert. Tym samym cena ta nie jest niższa o co najmniej 30% od ww. 

wskaźników. Powyższe nie oznacza, że zamawiający nie ma prawa wezwać wykonawcy do 

wyjaśnień  w  zakresie  rażąco  niskiej  ceny.  Zamawiający  może  to  zrobić  zawsze,  gdy  cena 

oferty lub koszt lub ich istotne części składowe, wydają mu się rażąco niskie w stosunku do 

przedmiotu  zamówienia  i  budzą  jego  wątpliwości  co  do  możliwości  wykonania  przedmiotu 

zamówienia  zgodnie  z  wymaganiami  określonymi  w  siwz  lub  wynikającymi  z  odrębnych 

przepisów. Takie też działania zamawiający podjął w niniejszym postępowaniu.  

Odnosząc się z kolei do argumentów przystępującego przedstawionych na rozprawie, 

w ocenie Izby, z częścią z nich należy się zgodzić.  

Po  pierwsze,  należy  zgodzić  się  z  przystępującym,  że  osoby  wpisane  do  wykazu 

osób  dołączonego  do  oferty,  nie  muszą  następnie  faktycznie  wykonywać  niniejszego 

zamówienia. Świadczy o tym treść załącznika nr 2 do siwz, tj. opis przedmiotu zamówienia 

oraz  treść  postanowień  projektu  umowy,  w  których  przewidziano  obowiązek  wskazania  do 

wykonywania  zamówienia  innych  osób  na  żądanie  zamawiającego  (pkt  4.c  i  pkt  8.a  OPZ 


KIO 533/19 

oraz 

§  8 ust.  1  projektu umowy),  a także  obowiązek  wskazania nowych osób w  przypadku 

niepodjęcia,  zaprzestania  lub  niezdolności  do  podjęcia  usług  przez  daną  osobę  (pkt  8.b 

OPZ).  Ponadto    o  możliwości  zmiany  ww.  osób  świadczy  treść  §  14  ust.  4  b)  projektu 

umowy, zgodnie z 

którym zamawiający dopuszcza „zmianę osób skierowanych do realizacji 

zamówienia i wskazanych w załączniku do umowy, przy czym osoby skierowane do realizacji 

zamówienia  zastępujące  personel  wskazany  w  ofercie  powinny  posiadać  co  najmniej  takie 

same  kwalifikacje  jak  osoby, 

które  zastępują”.  Abstrahując  od  faktu,  że ww.  §  14  ust.  4  b) 

projektu umowy 

odwołuje się do załącznika do umowy, a jako jedyny załącznik w projekcie 

umowy 

został wymieniony opis przedmiotu zamówienia, w którym z pewnością żadne osoby 

imiennie nie mogły zostać wskazane, należy zauważyć, że generalnie zamawiający dopuścił 

zmianę  osób,  którymi  dysponuje  wykonawca,  pod  warunkiem,  że  osoby  te  będą  posiadały 

takie  same  kwalifikacje,  jak 

wcześniej  wskazane  osoby.  Tym  samym  argument 

przystępującego  o  braku  obowiązku  wskazania  do  wykonywania  zamówienia  osób 

wpisanych do wykazu dołączonego do oferty, w świetle analizy postanowień OPZ i projektu 

umowy, okazał się zasadny.  

Po  drugie,  należy  zgodzić  się  z  przystępującym,  że  wykonawca  nie  ma  obowiązku 

przez  cały  okres  realizacji  umowy  zatrudniać  co  najmniej  6  osób.  Wprawdzie  w  opisie 

warunku  udziału  w  postępowaniu  zawarty  jest  wymóg  dysponowania  co  najmniej  6-ma 

osobami,  które  będą  pełnić  funkcje  opiekunów  ekspozycji,  ale  z  pozostałych  postanowień 

opisu  przedmiotu  zamówienia  i  projektu  umowy  wynika,  że  w  okresie  realizacji  umowy  nie 

wszystkie te osoby będą musiały być wykorzystane do świadczenia usługi. Świadczy o tym: 

1.  pkt 1 ppkt 1) 

– 4)A. OPZ oraz § 2 ust. 4 – 6 projektu umowy, zgodnie z którymi: 

Muzeum  szacuje,  iż  jego  łączne  roczne  zapotrzebowanie  będzie  wynosić  około 

5000  godzin  dozoru  ekspozycji  muzealnych  oraz  około  626  godzin  sprzątania. 

Rozliczenie następuje za faktyczne wykorzystanie godzin. 

Zamawiający  rozliczać  się  będzie  jedynie  za  wykonanie  usługi  i  zastrzega  sobie 

prawo do rezygnacji z części puli godzin, o których mowa w pkt 1). 

Z  tytułu  powyższego  wykonawcy  nie  będzie  przysługiwało  roszczenie  lub 

wynagrodzenie za niewykonane usługi. 

Zakres  zadań  będzie  zależał  od  stanowiska,  które  zostanie  powierzone 

poszczególnym osobom, tj. 

A. 

Stała usługa dozoru ekspozycji obejmuje: 

co  najmniej  1  osobowy  dozór  ekspozycji  (minimum  1  opiekun  ekspozycji)  na  jedno 

piętro,  w  zależności  od  udostępnionej  zwiedzającym  przestrzeni,  w  godzinach 

otwarcia Oddziału (…) (budynek dwupiętrowy), 

ilość  osób  (opiekunów  ekspozycji)  może  zostać  czasowo  zmniejszona  lub 

zwiększona, np. w trakcie zmiany ekspozycji, zwiększonego ruchu zwiedzających, itp. 


KIO 533/19 

z  tytułu  powyższego  wykonawcy  nie  będzie  przysługiwało  roszczenie  lub 

wynagrodzenie za niewykonane usługi. 

§ 10 ust. 1 – 3 projektu umowy, zgodnie z którym: 

Wynagrodzenie miesięczne  wykonawcy  ustalane jest  w  oparciu  o  jednolitą  stawkę 

za godzinę netto podaną przez wykonawcę w ofercie. Stawka godzinowa nie może 

ulec  zmianie  przez  cały  okres  obowiązywania  umowy  poza  przypadkami 

określonymi w § 14 umowy. 

Wynagrodzenie  miesięczne  wynikać  będzie  z  sumy  godzin  świadczenia  usług, 

podanej przez zamawiającego w zestawieniu, o którym mowa w punkcie poniżej. 

Zamawiający  działając  przez  wyznaczoną  osobę  (Koordynatora)  nie  później  niż  5 

dnia każdego następnego miesiąca w celu prawidłowego wyliczenia wynagrodzenia, 

dostarczy  wykonawcy  w  formie  pisemnej  zestawienie  usług  wykonanych  przez 

skier

owane  osoby  w  poszczególnych  oddziałach  zamawiającego,  która  będzie 

podstawą wystawienia przez wykonawcę miesięcznej faktury.  

Z powyższych postanowień OPZ i projektu umowy wynika, że co do zasady wykonawca ma 

dysponować co najmniej 6-ma osobami, ale w różnych okresach realizacji umowy faktyczna 

liczba  wykorzystywanych  osób  może  być  różna,  a  ponadto  wynagrodzenie  wykonawcy 

uzależnione  jest  od  ilości  godzin  świadczenia  usługi  (niezależnie  od  liczby  osób 

skierowanych  do  pracy).  Tym  samym  zasadny  jest,  wskazan

y  przez  przystępującego  na 

rozprawie, sposób obliczenia przez niego ceny oferty w oparciu o koszt jednej godziny pracy 

osoby  zatrudnionej  na  umowę  o  pracę  pomnożonej  przez  przewidywaną  przez 

zamawiającego  liczbę  godzin  świadczenia  usługi.  Cena  oferty  nie  jest  w  takim  wypadku 

oparta  o  liczbę  zatrudnionych  osób,  ale  o  liczbę  godzin  wykonywania  usługi  i  koszt  takiej 

godziny. 

Zatem argumentację przystępującego o braku obowiązku zatrudniania na potrzeby 

tego  zamówienia  stale  co  najmniej  6  osób  i  podany  przez  niego  sposób  obliczenia  ceny 

nieoparty w związku z tym o liczbę zatrudnionych osób, należy uznać za zasadne. 

Po  trzecie,  należy  zgodzić  się  z  przystępującym,  że  koszt  policy  OC,  infolinii, 

pełnienia funkcji przez koordynatora zespołu i „przebazowania” osób wskazanych w wykazie 

osób, nie musiał być przez niego uwzględniony w cenie oferty, ponieważ: 

przystępujący  posiada  polisę  OC  i  infolinię  niezależnie  od  wymogów  tego 

postępowania i jest to jego koszt stały, 

koordynator  zespołu  może  (zgodnie  z  siwz)  łączyć  swoją  funkcję  z  funkcją  opiekuna 

ekspozycji, 

osoby  wpisane  do  wykazu  osób  dołączonego  do  oferty,  obecnie  pracujące                              

w  Warszawie,  jak  wskazano  już  wyżej,  mogą  zostać  zastąpione  innymi  osobami                       

o takich samych kwalifikacjach i innym miejscu zamieszkania. 

Tym samym, w zakresie 

wyżej omówionych kwestii, argumentacja odwołującego nie została 


KIO 533/19 

uznana za zasadną.  

Niezależnie od powyższego, należy jednak zauważyć, że odwołujący podniósł także 

argument dotyczący nieuwzględnienia przez przystępującego w cenie oferty kosztów z tytułu 

zwolnień chorobowych. Ten argument odwołującego Izba uznała za słuszny.  

W  pierwszej  kolejności  należy  zauważyć,  że  z  wyjaśnień  przystępującego  z  dnia                       

6 marca 2019 r. jasno 

wynika, że nie ujął on w cenie oferty ww. kosztów. Izba przy tym nie 

zgadza  się  z  przystępującym,  że  udzielił  on  ogólnych  wyjaśnień,  ponieważ  wezwanie 

zamawiającego  miało  charakter  ogólny.  Po  pierwsze,  treść  wezwania  zamawiającego  była 

zgodna z art. 90 

ust. 1 ustawy Pzp, poza tym trudno oczekiwać, aby zamawiający instruował 

wykonawcę, jakie koszty powinien on przewidzieć w kosztach pracy. Po drugie, wyjaśnienia 

przystępującego  również  precyzyjnie  wskazywały,  jakie  koszty  uwzględnił  on  do  obliczenia 

koszt

ów  pracy  i  wyraźnie  w  kosztach  tych  nie  wymienił  kosztów  z  tytułu  zwolnień 

chorobowych

,  co  oznacza,  że  ich  nie  uwzględnił.  Tymczasem,  koszty  te  powinny  zostać 

uwzględnione,  nawet  jeśli  –  zgodnie  z  argumentacją  przystępującego  –  występują  one 

rzadko.  

Ponad

to należy zwrócić uwagę na wpływ, jaki miałoby uwzględnienie kosztów z tytułu 

zwolnień  chorobowych  na  cenę  oferty  przystępującego.  Odwołujący  wyliczył  koszt 

wynagrodzenia  chorobowego  za  1  godzinę  na  6,47  zł  (czego  przystępujący  nie 

zakwestionował), ponadto wyliczył roczny koszt tego wynagrodzenia dla 4 pracowników. Izba 

wzięła  jednak  pod  uwagę,  że  zgodnie  z  pkt  1.4)A.  tiret  pierwsze  opisu  przedmiotu 

zamówienia,  zamawiający  wymaga  co  najmniej  1-osobowego  dozoru  na  jednym  piętrze,                      

a  budyn

ek  jest  dwupiętrowy,  co  oznacza,  że  minimalna  liczba  osób  wykorzystana  do 

świadczenia  usługi  będzie  wynosiła  2.  Nawet  gdyby  założyć,  że  świadczenie  usługi  przez 

ww.  2  osoby  będzie  wystarczające  w  całym  okresie  realizacji  zamówienia  (co  jest  mało 

prawdopodo

bne),  to  wskazane  przez  odwołującego  6  dni  chorobowych  dla  2  osób  daje 

rocznie  96  godzin  (6  dni  x  2  osoby  =  12  dni;  12  dni  x  8  h  =  96  h).  Z  kolei  96  godzin 

pomnożone  przez  stawkę  6,47  zł  daje  koszt  w  wysokości  621,12  zł  rocznie.  W  ofercie 

przystępujący  wskazał  stawkę  za  godzinę  w  wysokości  18,20  zł  netto,  zaś  z  wyjaśnień 

przystępującego z dnia 6 marca 2019 r. wynika, że na cenę jego oferty składa się: 17,69 zł – 

koszt godziny pracy i 0,30 zł – godzina kosztów administracyjnych. Oznacza to, że pozostaje 

mu 0

,21 zł zysku za godzinę (18,20 – 17,69 – 0,30 = 0,21). Pomnożenie zysku za godzinę                    

z ilością godzin przewidzianych przez zamawiającego daje roczny zysk w wysokości 1181,46 

zł  (0,21  x  5626  =  1181,46).  Jeżeli  od  tego  zysku  odejmiemy  wyliczoną  powyżej  kwotę 

wynagrodzeń chorobowych dla 2 osób, czyli 621,12 zł, to przystępującemu zostaje 560,34 zł 

zysku  z  realizacji  niniejszego  zamówienia.  Już  tak  mała  kwota  zysku  powoduje,  że  cenę 

oferty  przystępującego  należy  uznać  za  nierealną,  a  trzeba  dodać,  że  ww.  wynagrodzenie 


KIO 533/19 

chorobowe zostało wyliczone tylko dla 2 osób, podczas gdy w trakcie realizacji zamówienia 

ilość osób faktycznie wykorzystywanych do świadczenia usługi może być okresowo większa. 

Przy  zwiększeniu  liczby  osób  świadczących  usługę  przystępujący  w  celu  pokrycia 

prawdopodobnych kosztów wynagrodzeń chorobowych albo straci resztę zysku albo wykona 

zamówienie ze stratą.  

Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że przystępujący zaniechał uwzględnienia 

w  cenie  oferty  kosztów  z  tytułu  zwolnień  chorobowych,  a  dodatkowo  ujęcie  tych  kosztów                    

nawet  w  minimalnym  wymiarze  spowodowałoby,  że  nie  osiągnąłby  on  zysku.  Tym  samym 

należy uznać, że z wyjaśnień przystępującego wynika, że cena jego oferty jest rażąco niska. 

Odnosząc  się  do  zarzutu  dotyczącego  braku  dysponowania  przez  przystępującego 

osobami  wykonującymi obecnie pracę  w Warszawie,  co uniemożliwia ich wykorzystanie do 

świadczenia usługi  w  Krakowie,  po  pierwsze należy  zauważyć,  że jak  wskazano  już  wyżej, 

zgodnie z postanowieniami 

OPZ i projektu umowy, osoby te mogą zostać zastąpione innymi 

osobami z takimi samymi kwalifikacjami. Po drugie, przystępujący przedstawił na rozprawie 

kopie  umów  o  pracę  i  umów  zlecenia  potwierdzające  dysponowanie  tymi  osobami.  Tym 

samym zarzut ten Izba u

znała za niezasadny.  

Biorąc  pod  uwagę  powyższe  ustalenia,  Izba  stwierdziła,  że  potwierdziły  się  zarzuty 

odwołującego  dotyczące  rażąco  niskiej  ceny  oferty  przystępującego.  Wobec  powyższego 

Izba 

postanowiła jak w sentencji wyroku, orzekając na podstawie przepisów  art. 190 ust. 7 

i art. 191 ust. 2 ustawy Pzp. 

O  kosztach  postępowania  orzeczono  stosownie  do  wyniku,  na  podstawie  art.  192      

ust. 9 i 10 ustawy Pzp oraz w oparciu o przepisy 

§ 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa 

Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu 

od  odwołania  oraz  rodzajów  kosztów  w  postępowaniu  odwoławczym  i  sposobu  ich 

rozliczania (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 972).  

Przewodniczący    ……………………. 


wiper-pixel